ದರ್ಶಯೇತಾಂ ಮಹಾಸ್ರಾಣಿ ಭಾರದ್ವಾಜಾರ್ಜುನೌ ರಣೇ
ಭಾರದ್ವಾಜನ ಮಗನೂ ಅರ್ಜುನನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು.
ಐನ್ದ್ರಂ ವಾಯವ್ಯಮಾಗ್ನೇಯಮಸ್ತ್ರಮಸ್ತ್ರೇಣ ಪಾಣ್ಡವಃ । ಮುಕ್ತಂಮುಕ್ತಂ ದ್ರೋಣಚಾಪಾದ್ಗ್ರಮತೇ ಸ್ಮ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಪಾಂಡವನಾದ ಅರ್ಜುನನು, ದ್ರೋಣನ ಧನುಷ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದ ಇಂದ್ರ, ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಿರೋಧಿಸಿದನು.
ಏವಂ ಶೂರೌ ಮಹೇಷ್ವಾಸೌ ವಿಸೃಜನ್ತೌ ಶಿಲಾಶಿತಾನ್। ಏಕಚ್ಛಾಯಮಕುರ್ವಾತಾಂ ಗಗನಂ ಶರವೃಷ್ಟಿಭಿಃ
ಹೀಗೆ ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾಶೂರರು, ಬಲಿಷ್ಠ ಧನುಷ್ಕರು, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದು, ಆಕಾಶವನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದು ನೆರಳಿನಂತೆ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದರು.
ತತೋಽರ್ಜುನೇನ ಮುಕ್ತಾನಾಂ ಪತತಾಂ ಚ ಶರೀರಿಪು। ಪರ್ವತೇಷ್ವಿವ ವಜ್ರಾಣಾಂ ಶರಾಣಾಂ ಶ್ರೂಯತೇ ಸ್ವನಃ
ಆಮೇಲೆ ಅರ್ಜುನನು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ, ಆ ಬಾಣಗಳ ಶಬ್ದವು ಪರ್ವತಗಳ ಮೇಲೆ ವಜ್ರ ಬಿದ್ದಂತೆ ಕೇಳಿಬಂದಿತು.
ತತೋ ನಾಗಾ ರಥಾಶ್ವಾಶ್ಚ ಸಾದಿನಶ್ಚ ವಿಶಾಂಪತೇ। ಶೋಣಿತಾಕ್ತಾಶ್ಚ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಪುಷ್ಪಿತಾ ಇವ ಕಿಂಶುಕಾಃ
ಆಗ ಆನೆಗಳು, ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಧರು, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ನೆನೆದು, ಪುಷ್ಪಿತ ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬಾಹುಭಿಶ್ಚ ಸಕೇಯೂರೈರ್ನಿಕೃತ್ತೈಶ್ಚ ಮಹಾರಥೈಃ । ಸುವರ್ಣಾಚಿತ್ರೈಃ ಕವಚೈರ್ಧ್ವಜೈಶ್ಚ ವಿನಿಪಾತಿತೈಃ
ಮಹಾರಥಿಗಳಿಂದ ಕಡಿದ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಗಣಗಳು, ಬಂಗಾರದ ಅಲಂಕೃತ ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಬಿದ್ದ ಧ್ವಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಯೋಧೈಶ್ಚ ನಿಹತೈಸ್ತತ್ರ ಪಾರ್ಥಬಾಣಾಭಿಪೀಡಿತೈಃ। ಬಲಮಾಸೀತ್ಸುಸಂಭ್ರಾನ್ತಂ ದ್ರೋಣಾರ್ಜುನಸಮಾಗಮೇ
ಅಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಬಿದ್ದ ಯೋಧರು, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನರ ಸಮಾಗಮದಿಂದ ಆ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು.
ವಿಧೃನ್ವಾನೌ ತು ತೌ ವೀರೌ ಧನುಷೀ ಭಾರಸಾಧನೇ। ಪ್ರಾಚ್ಛಾದಯೇತಾಮನ್ಯೋನ್ಯಂ ದಿಧಕ್ಷನ್ತೌ ವರೇಷುಭಿಃ
ಆ ಇಬ್ಬರು ವೀರರು, ಭಾರವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಧನುಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಉತ್ತಮ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚುತ್ತಾ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ದಹಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಹೋರಾಡಿದರು.
ಅಥಾನ್ತರಿಕ್ಷೇ ನಾದೋಽಭೂದ್ದ್ರೋಣಂ ತತ್ರ ಪ್ರಶಂಸತಾಮ್ । ದುಷ್ಕರಂ ಕೃತವಾನ್ದ್ರೋಣೋ ಯದರ್ಜುನಮಯೋಧಯತ್
ಆಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ, ದ್ರೋಣನನ್ನು ಹೊಗಳುವ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬಂತು: 'ದ್ರೋಣನು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಅರ್ಜುನನೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ!' ಎಂದು.
ಪ್ರಮಾಥಿನಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ದೃಢಮುಷ್ಟಿಂ ದುರಾಸದಮ್। ಜೇತಾರಂ ಸರ್ವದೈತ್ಯಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ಮಹಾರಥಮ್
ಅರ್ಜುನನು ಭಯಂಕರನು, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿ, ದೃಢವಾದ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಜಯಿಸಲಾರದವನು, ಎಲ್ಲಾ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದವನು.
ಅವಿಭ್ರಮಂ ಚ ಶಿಕ್ಷಾಂ ಚ ಲಾಘವಂ ದೂರಪಾತನಮ್ । ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಸಮರೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದ್ರೋಣಸ್ಯಾಸೀಚ್ಚ ವಿಸ್ಮಯಃ
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನ ಸ್ಥೈರ್ಯ, ಕೌಶಲ್ಯ, ವೇಗ ಮತ್ತು ದೂರಕ್ಕೆ ಬಾಣ ಹಾರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ದ್ರೋಣನು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು.
ತತ್ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಚಿರಂ ಘೋರಂ ತಯೋರ್ಯುದ್ಧಂ ಮಹಾತ್ಮನೋಃ । ಅವರ್ತತ ಮಹಾರೌದ್ರಂ ಲೋಕಸಂಕ್ಷೋಭಕರಕಮ್
ಆ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾತ್ಮರ ಭಯಾನಕವಾದ, ದೀರ್ಘಕಾಲ ನಡೆದ ಯುದ್ಧವು ಲೋಕವನ್ನು ಕಂಪಿಸುವಂತೆ ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ಅಥ ಗಾಣ್ಡೀವಮುದ್ಯಮ್ಯ ದಿವ್ಯಂ ಧನುರಮರ್ಷಣಃ । ವಿಚಕರ್ಷ ರಣೇ ಪಾರ್ಥೋ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಭರತರ್ಷಭಃ
ಮತ್ತೆ, ಪಾರ್ಥನು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ದಿವ್ಯವಾದ ಗಾಂಡೀವ ಧನುಷ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಎರಡೂ ಕೈಗಳಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಎಳೆಯುತ್ತಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತನು.
ತಸ್ಯ ಬಾಣಮಯಂ ವರ್ಷೇ ಶಲಭಾನಾಮಿವಾಭವತ್ । ನ ಚ ಬಾಣಾನ್ತರೇ ತಸ್ಯ ವಾಯುಃ ಶಕ್ನೋತಿ ಸರ್ಪಿತುಮ್
ಅವನ ಬಾಣಗಳ ಮಳೆ ಗಿಡುಗಗಳ ಗುಂಪಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು; ಅವನ ಬಾಣಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಗಾಳಿಯೂ ಕೂಡ ಹಾದು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
ಅಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ಸಂದಧಾನಸ್ಯ ಬಾಣಾನುತ್ಸೃಜತಸ್ತಥಾ। ನಾನ್ತರಂ ದದೃಶೇ ಕಿಂಚಿತ್ಪಾರ್ಥಸ್ಯಾಪತತೋಪೀ ಚ
ಅರ್ಜುನನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟೇ ಬಾಣಗಳು ಬಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಬಿಡುವು ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಯುದ್ಧೇ ತು ಕೃತಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರೇ ವರ್ತಮಾನೇ ಸುದಾರುಣೇ। ಶೀಘ್ರಾಚ್ಛೀಘ್ರತರಂ ಪಾರ್ಥಃ ಶರಾನನ್ಯಾನುದೈರಯತ್
ಆ ಭಯಾನಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಾಣಗಳು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅರ್ಜುನನು ಇನ್ನೂ ವೇಗವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು.
ತತಃ ಶರಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶರಾಣಾಂ ನತಪರ್ವಣಾಮ್। ಯುಗಪತ್ಪ್ರಾಪತಂಸ್ತತ್ರ ದ್ರೋಣಸ್ಯ ರಥಮನ್ತಿಕಾತ್
ಆಮೇಲೆ ಸಾವಿರಾರು ವಕ್ರ ತುದಿಯ ಬಾಣಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನ ರಥದ ಬಳಿ ಬಿದ್ದವು.
ವಿಕೀರ್ಯಮಾಣೇ ದ್ರೋಣೇ ತು ಶರೈರ್ಗಾಣ್ಡೀವಧನ್ವನಾ ।। ಹಾಹಾಕಾರೋ ಮಹಾನಾಸೀತ್ಸೈನ್ಯಾನಾಂ ಭರತರ್ಷಭ
ಗಾಂಡೀವವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ದ್ರೋಣನು ಆವೃತನಾದಾಗ, ಭಾರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಕೂಗು ಎದ್ದಿತು.
ಪಾಣ್ಡವಸ್ಯ ತು ಶೀಘ್ರಾಸ್ತ್ರಂ ಮಘವಾ ಸಮಪೂಜಯತ್। ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಶ್ಚೈವ ಯೇ ಚ ತತ್ರ ಸಮಾಗತಾಃ
ಪಾಂಡವನ ಶೀಘ್ರ ಬಾಣವಿಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಘವಂತನು, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರೂ ಗೌರವಿಸಿದರು.
ದ್ರೋಣಂ ಯುದ್ಧಾರ್ಣವೇ ಮಗ್ನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪುತ್ರಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ತತೋ ವೃನ್ದೇನ ಮಹತಾ ರಥಿನಾಂ ರಥಿಯೂಥಪಃ । ಆಚಾರ್ಯಪುತ್ರಸ್ತು ಶರೈಃ ಪಾಣ್ಡವಂ ಪ್ರತ್ಯವಾರಯತ್
ದ್ರೋಣನು ಯುದ್ಧ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಶೂರಪುತ್ರನು, ರಥಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ಬಳಗದೊಂದಿಗೆ, ಬಾಣಗಳಿಂದ ಪಾಂಡವನನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬಂದನು.
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ ತು ತತ್ಕರ್ಮ ಹೃದಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಸ್ಯ ಕೋಪಂ ಚಾಸ್ಯ ತದಾಽಕರೋತ್
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಆ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೋಪವೂ ಬಂತು.
ಸ ಭನ್ಯುವಶಮಾಪನ್ನಃ ಪಾರ್ಥಮಭ್ಯದ್ರವದ್ರಣೇ । ಕಿರಞ್ಶರಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪರ್ಜನ್ಯ ಇವ ವೃಷ್ಟಿಮಾನ್
ಆಗ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ, ಮೋಡದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಸುರಿದನು.
ಆವೃತ್ಯ ಚ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಯತೋ ದ್ರೋಣಸ್ತತೋಽಭವತ್। ಅನ್ತರಂ ಪ್ರದದೌ ಪಾರ್ಥೋ ದ್ರೋಣಸ್ಯ ವ್ಯಪಸರ್ಪಿತುಮ್
ಬಲವಂತನಾದ ಅರ್ಜುನನು ದ್ರೋಣನು ಬಂದ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು, ಅವನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದನು.
ಸ ತು ಲಬ್ಧಾನ್ತರಸ್ತೂರ್ಣಮಪಾಯಾಞ್ಜವನೈರ್ಹಯೈಃ । ಛಿನ್ನವರ್ಮಧ್ವಜರಥೋ ನಿಕೃತ್ತಃ ಪರಮೇಷುಭಿಃ
ಆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದು, ದ್ರೋಣನು ತನ್ನ ವೇಗವಾದ ಕುದುರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು; ಅವನ ಕವಚ, ಧ್ವಜ, ಮತ್ತು ರಥವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಾಶವಾಗಿತ್ತು.
ಪರಾಜಿತೇ ತದಾ ದ್ರೋಣೇ ದ್ರೋಣಪುತ್ರಃ ಸಮಾಗತಃ। ಸದಣ್ಡ ಇವ ರಕ್ತಾಕ್ಷಃ ಕೃತಾನ್ತಃ ಸಮರೇ ಸ್ಥಿತಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನು ಸೋಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿ ದ್ರೋಣಪುತ್ರನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.
ತಂ ಪಾರ್ಥಃ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ವಾಯುವೇಗಮಿವಾಚಲಃ। ಶರಜಾಲೇನ ಮಹತಾ ವರ್ಷಮಾಣ ಇವಾಮ್ಬುದಃ
ಅರ್ಜುನನು ಆತನನ್ನು ಗಾಳಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಪರ್ವತದಂತೆ, ಬೃಹತ್ ಬಾಣಮಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಎದುರಿಸಿದನು.
ತಯೋರ್ದೇವಾಸುರಸಮಃ ಸನ್ನಿಪಾತೋ ಮಹಾನಭೂತ್ । ಕಿರತೋಃ ಶರಜಾಲಾನಿ ವೃತ್ರವಾಸವಯೋರಿವ
ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಯುದ್ಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹಾ ಸಂಘರ್ಷ ಉಂಟಾಯಿತು; ಅವರು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿದರು, ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನಂತೆ.
ನ ಸ್ಮ ಸೂರ್ಯಸ್ತದಾ ಭಾತಿ ನ ಚ ವಾತಿ ಸಮೀರಣಃ । ಶರಗಾಢೇ ಕೃತೇ ವ್ಯೋಮ್ನಿ ಛಾಯಾಭೂತಮಿವಾಭವತ್
ಆಗ ಸೂರ್ಯನು ಹೊಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಗಾಳಿ ಬೀಸಲಿಲ್ಲ; ಆಕಾಶವು ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ನೆರಳಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದಂತೆ ಕಂಡಿತು.
ಮಹಾಂಶ್ಚಟಚಟಾಶಬ್ದೋ ಯೋಧಯೋರ್ಯುಧ್ಯಮಾನಯೋಃ । ದಹ್ಯತಾಮಿವ ವೇಣೂನಾಮಾಸೀತ್ಪರಮದಾರುಣಃ
ಆ ಯೋಧರು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಬೆಂಬಲದ ಮರಗಳು ಸುಡುವಂತೆ ಭಯಾನಕವಾದ ಚಟಚಟ ಶಬ್ದವು ಕೇಳಿಬಂತು.
ಹಯಾಂಸ್ತಸ್ಯಾರ್ಜುನಃ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಕೃತವಾನಲ್ಪತೇಜಸಾಃ । ತೇ ರಾಜನ್ನ ಪ್ರಜಾನನ್ತಿ ದಿಶಂ ಕಾಂಚನ ಮೋಹಿತಾಃ
ಅರ್ಜುನನು ಎದುರಾಳಿಯ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದನು; ರಾಜನೇ, ಅವು ಗಾಬರಿಗೊಂಡು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ.