ಯಥಾ ನಾಯಂ ಸಮಾಯುಞ್ಜ್ಯಾದ್ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಂ ಕಥಂಚನ । ನ ಚ ಸೇನಾಂ ಪರಾಜಯ್ಯಾತ್ತಥಾ ನೀತಿರ್ವಿಧೀಯತಾಮ್
ಅವನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆ ಸೇರುವಂತಾಗದಂತೆ, ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುವಂತಾಗದಂತೆ, ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸೋಣ.
ಉಕ್ತಂ ದುರ್ಯೋಧನೇನಾಪಿ ಪುರಸ್ತಾದ್ವಾಕ್ಯಮೀದೃಶಮ್ । ತದನುಸ್ಮೃತ್ಯ ಗಾಙ್ಗೇಯ ಯಥಾವದ್ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ದುರ್ವೋಧನನು ಕೂಡ ಈ ರೀತಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಅದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಾಂಗೆಯನೇ, ನೀನು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.
ಕಲಾಃ ಕಾಷ್ಠಾಶ್ಚ ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ಮುಹೂರ್ತಾಶ್ಚ ದಿನಾನಿ ಚ। ಅರ್ಧಮಾಸಾಶ್ಚ ಮಾಸಾಶ್ಚ ನಕ್ಷತ್ರಾಣಿ ಗ್ರಹಾಸ್ತಥಾ
ಕಾಲ, ಕಾಷ್ಠ, ಮುಹೂರ್ತ, ದಿನಗಳು, ಅರ್ಧಮಾಸ, ತಿಂಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ಗ್ರಹಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಕೊಂಡಿವೆ.
ಋತವಶ್ಚಾಪಿ ಯುಜ್ಯನ್ತೇ ತಥಾ ಸಂವತ್ಸರಾ ಅಪಿ। ಏವಂ ಕಾಲವಿಭಾಗೇನ ಕಾಲಚಕ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ಋತುಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳೂ ಕೂಡ ಹೀಗೆಯೇ ಸೇರಿವೆ; ಹೀಗೆ ಕಾಲವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಲಚಕ್ರವು ಸುತ್ತುತ್ತದೆ.
ತೇಷಾಂ ಕಾಲಾತಿರೇಕೇಣ ಜ್ಯೋತಿಷಾಂ ಚ ವ್ಯತಿಕ್ರಮಾತ್। ಪಞ್ಚಮೇ ಪಞ್ಚಮೇ ವರ್ಷೇ ದ್ವೌ ಮಾಸಾವಧಿಮಾಸಕೌ
ಈ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ, ಪ್ರತಿ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳು ಬರುತ್ತವೆ.
ಏಷಾಮಭ್ಯಧಿಕಾ ಮಾಸಾಃ ಪಞ್ಚ ಚ ದ್ವಾದಶ ಕ್ಷಪಾಃ । ತ್ರಯೋದಶಾನಾಂ ವರ್ಷಾಣಾಮಿತಿ ಮೇ ವರ್ತತೇ ಮತಿಃ
ಹೀಗೆ, ಹದಿನಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಾತ್ರಿಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೂರ್ವೇದ್ಯುರೇವ ನಿರ್ವೃತ್ತಸ್ತತೋ ಬೀಭತ್ಸುರಾಗತಃ
ಹಿಂದಿನ ದಿನವೇ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದು, ನಂತರ ಭೀಮಸೇನನು ಮರಳಿ ಬಂದನು.
ಸರ್ವಂ ಯಥಾವಚ್ಚರಿತಂ ಯದ್ಯದೇಭಿಃ ಪ್ರತಿಶ್ರುತಮ್। ಏವಮೇತದ್ಭ್ರುವಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತತೋ ಬೀಭತ್ಸುರಾಗತಃ
ಅವರು ಏನು ಮಾಡಿದರೂ, ಏನು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದರೂ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದು, ನಂತರ ಭೀಮಸೇನನು ಮರಳಿ ಬಂದನು.
ಸರ್ವೇ ಪಞ್ಚ ಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಸರ್ವೇ ಧರ್ಮಾರ್ಥಕೋವಿದಾಃ। ಯೇಷಾಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ರಾಜಾ ಕಸ್ಮಾದ್ಧರ್ಮೇಽಪರಾಧ್ನುಯುಃ
ಅಲ್ಲಿರುವ ಐದು ಮಂದಿ ಮಹಾತ್ಮರು, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರು. ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಅವರ ರಾಜನಾಗಿರುವಾಗ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯಲಾರೆ.
ಕಾಮಾತ್ಕ್ರೋಧಾಚ್ಚ ಲೋಭಾಚ್ಚ ಕಾಮಕ್ರೋಧಭಯಾದಪಿ । ಸ್ನೇಹಾದ್ವಾ ಯದಿ ವಾ ಮೋಹಾದ್ಧರ್ಮಂ ನಾತ್ಯೇತಿ ಧರ್ಮಜಃ
ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಭಯ, ಸ್ನೇಹ ಅಥವಾ ಮೋಹದಿಂದಲೂ ಧರ್ಮಜನು ಎಂದಿಗೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಲುಬ್ಧಾಶ್ಚೈವ ಕೌನ್ತೇಯಾಃ ಕೃತವನ್ತಶ್ಚ ದುಷ್ಕರಮ್। ನ ಚಾಪಿ ಕೇವಲಂ ರಾಜ್ಯಮಿಚ್ಛೇಯುಸ್ತೇ ಹ್ಯಧರ್ಮತಃ
ಕುಂತಿದೇವಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಲೋಭಿಗಳಲ್ಲ, ಅವರು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಅಧರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.
ತದೈವ ತೇ ಹಿ ವಿಕ್ರಾನ್ತುಮೀಷುಃ ಕೌರವನನ್ದನಾಃ । ಧರ್ಮಪಾಶನಿಬದ್ಧಾಸ್ತು ನ ಚೇಲುಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯವ್ರತಾತ್
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೌರವಕುಮಾರರು ಶೂರತನವನ್ನು ತೋರಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಧರ್ಮದ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾಗಿ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ವ್ರತವನ್ನು ಅವರು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.
ಯಶ್ಚಾನೃತ ಇತಿ ಖ್ಯಾತಃ ಸ ಚ ಗಚ್ಛೇತ್ಪರಾಭವಮ್ । ವೃಣುಯುರ್ಮಾಣಂ ಪಾರ್ಥಾ ನಾನೃತತ್ವಂ ಕಥಂಚನ
ಯಾರು ಸುಳ್ಳುಗಾರನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೋ, ಅವನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸೋಲುವನು. ಪಾಂಡವರು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮರಣವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತು ಕಾಲೇ ಸ್ವಾನರ್ಥಾನ್ನೋತ್ಸೃಜೇಯುರ್ನರರ್ಷಭಾಃ । ಅಪಿ ವಜ್ರಭೃತಾ ಗುಪ್ತಾಂಸ್ತಥಾವೀರ್ಯಾ ಹಿ ಪಾಣ್ಡವಾಃ
ಸಮಯ ಬಂದಾಗ, ತಮ್ಮ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಪುರುಷರು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ವಜ್ರಧಾರಿಯೇ ರಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಅವರನ್ನು ಕೈಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡವರ ಶೌರ್ಯವೇ ಹಾಗೆ.
ಪ್ರತಿಯುದ್ಧ್ಯೇಮ ಸಮರೇ ಸರ್ವಶಸ್ತ್ರಭೃತಾಂವರಮ್
ನಾವು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡೋಣ.
ತಸ್ಮಾದ್ಯದತ್ರ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಲೋಕೇ ಸದ್ಭಿರನುಷ್ಠಿತಮ್। ತತ್ಸಂವಿಧೀಯತಾಂ ಶೀಘ್ರಂ ಮಾ ವೋ ಹ್ಯರ್ಥೋಽಭ್ಯಗಾತ್ಪರಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣಿಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ ಯಾವುದು ಹಿತವೋ, ಅದನ್ನು ಬೇಗನೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಿಮಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ ಬಂದುಬಿಡಬಹುದು.
ನ ಹಿ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಕದಾಚಿದಪಿ ಕೌರವ । ಏಕಾನ್ತಸಿದ್ಧಿಂ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚ ಧನಞ್ಜಯಃ
ಓ ಕೌರವ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾದ ಜಯವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಧನಂಜಯನು ಈಗ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ, ಮಹಾರಾಜನೇ.
ಸಂಪ್ರವೃತ್ತೇ ತು ಸಂಗ್ರಾಮೇ ಭಾವಾಭಾವೌ ಜಯಾಜಯೌ । ಅವಶ್ಯಮೇಕಂ ಸ್ಪೃಶತೋ ದೃಷ್ಟಮೇತದಸಂಶಯಮ್
ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಲಾಭ-ನಷ್ಟ, ಜಯ-ಪರಾಭವ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದರೂ ತಪ್ಪದೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅನುಭವದಿಂದಲೇ ತಿಳಿಯಬಹುದು.
ತಸ್ಮಾದ್ಯುದ್ಧೋಪಚರಿತಂ ಕರ್ಮ ವಾ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್ । ಕ್ರಿಯತಾಮಾಶು ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಶ್ಚ ಧನಞ್ಜಯಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಕೆಲಸವೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಧನಂಜಯನು ಈಗ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಏಕೋ ಹಿ ಸಮರೇ ಪಾರ್ಥಃ ಪೃಥಿವೀಂ ನಿರ್ದಹೇಚ್ಛರೈಃ । ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹಿತೋ ಭೂತ್ವಾ ಕಿಂ ಪುನಃ ಕೌರವಾನ್ರಣೇ । ತಸ್ಮಾತ್ಸನ್ಧಿಂ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುರುಷ್ವ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ
ಒಬ್ಬನೇ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಥನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುಡಬಲ್ಲನು. ಅವನು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾಗ, ಕೌರವರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಏನು ಆಗಬಹುದು? ಆದ್ದರಿಂದ, ಕೌರವರ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಾಡು.
ನಾಹಂ ರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ಪಾಣ್ಡವೇಭ್ಯಃ ಪಿತಾಮಹ। ಗ್ರಾಮಂ ಸೇನಾಂ ಚ ದಾಸಾಂಶ್ಚ ಸ್ವಲ್ಪಂ ದ್ರವ್ಯಮಪಿ ಪ್ರಭೋ । ಯುದ್ಧೋಪಚಾರಿಕಂ ಯತ್ತು ತತ್ಸರ್ವಂ ಸಂವಿಧೀಯತಾಮ್
ನಾನು ಪಾಂಡವರಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಡಲಾರೆ, ಪಿತಾಮಹ. ಒಂದು ಗ್ರಾಮವನ್ನೂ, ಸೇನೆಯನ್ನು, ದಾಸರನ್ನು, ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಧನವನ್ನೂ ಕೊಡಲಾರೆ, ಮಹಾಪ್ರಭೋ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಭೀಷ್ಮಸ್ಯೋಪರತೇ ವಾಕ್ಯೇ ತಥಾ ದುರ್ಯೋಧನಸ್ಯ ಚ। ಪ್ರಾಪ್ತಮರ್ಥ್ಯಂ ಚ ಯದ್ವಾಕ್ಯಂ ದ್ರೋಣಶ್ವಾಹ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಃ
ಭೀಷ್ಮನು ಮಾತು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ದುರ್ಯೋಧನನೂ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು. ಆಗ, ಆ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಮಾತು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಯತ್ತು ಯುದ್ಧೋಪಚರಿತಂ ಭವೇದ್ವಾ ಧರ್ಮಸಂಹಿತಮ್। ಕಸ್ತ್ವಯಾ ಸದೃಶೋ ಲೋಕೇ ಭೂಯಸ್ತ್ವಂ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದದ್ದು ಅಥವಾ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕದ್ದು ಏನು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ಸಮನಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ನೀನೇ ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನು.
ಅತ್ರ ಯಾ ಮಾಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ ಶ್ರೂಯತಾಂ ಯದಿ ರೋಚತೇ । ಸರ್ವಥಾ ಹಿ ಮಯಾ ಶ್ರೇಯೋ ವಕ್ತವ್ಯಂ ಕುರುನನ್ದನ
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿಮಗೆ ಇಷ್ಟವಾದರೆ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಕೌರವರ ಆನಂದಕರನೇ, ನಾನು ಹಿತವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಲೇಬೇಕು.
ರಾಜಾ ಬಲಚತುರ್ಭಾಗಂ ಕ್ಷಿಪ್ರಮಾದಾಯ ಗಚ್ಛತು । ತತೋಽಪರಶ್ಚತುರ್ಭಾಗೋ ಗಾಃ ಸಮಾದಾಯ ಗಚ್ಛತು । ವಯಂ ಚಾರ್ಧೇನ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮ ಪಾಣ್ಡವಮ್
ರಾಜನು ಸೇನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೊರಡಲಿ. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವು ಹಸುವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿ. ಉಳಿದ ಅರ್ಧ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಪಾಂಡವನನ್ನು ಎದುರಿಸೋಣ.
ಅಹಂ ಭೀಷ್ಮಶ್ಚ ಕರ್ಣಶ್ಚ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ ಕೃಪಸ್ತಥಾ। ಪ್ರತಿಯೋತ್ಸ್ಯಾಮ ಬೀಭತ್ಸುಮಾಗತಂ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಮ್
ನಾನು, ಭೀಷ್ಮ, ಕರ್ಣ, ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ ಮತ್ತು ಕೃಪಾಚಾರ್ಯರೂ ಸೇರಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯದಿಂದ ಬಂದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಏವಂ ರಾಜಾ ಸುಗುಪ್ತಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ಕ್ಲೈಬ್ಯಂ ಗನ್ತುಮರ್ಹತಿ । ಮತ್ಸ್ಯಂ ವಾ ಪುನರಾಯಾತಮಥವಾಪಿ ಶತಕ್ರತುಮ್ । ಅಹಮಾವಾರಯಿಷ್ಯಾಮಿ ವೇಲೇವ ಮಕರಾಲಯಮ್
ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಆತನು ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಮತ್ಸ್ಯರಾಜನು ಮತ್ತೆ ಬಂದರೂ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರನೇ ಬಂದರೂ ನಾನು ಅವರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತೇನೆ, ಹೇಗೋ ಕರಾವಳಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ.
ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ರುರುಚೇ ತೇಷಾಂ ದ್ರೋಣೇನೋಕ್ತಂ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ತಥಾಹಿ ಕೃತವಾನ್ರಾಜಾ ಕೌರವಾಣಾಮನನ್ತರಮ್
ಮಹಾತ್ಮ ಡ್ರೋಣನು ಹೇಳಿದ ಈ ಮಾತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಕೂಡಲೇ ಕೌರವರ ರಾಜನು ಆ ಮಾತಿನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಭೀಷ್ಮಃ ಪ್ರಸ್ಥಾಪ್ಯ ರಾಜಾನಂ ಗೋಧನಂ ತದನನ್ತರಮ್ । ಸೇನಾಮುಖ್ಯಾನ್ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ಯ ವ್ಯೂಹಿತುಂ ಸಂಪ್ರಚಕ್ರಮೇ
ಭೀಷ್ಮನು ರಾಜನನ್ನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹಸುವುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿ, ಸೇನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಯುದ್ಧದ ಹಣೆಬದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ದ್ರೋಣಸ್ಯೋಪರತೇ ವಾಕ್ಯೇ ಭೀಷ್ಮಃ ಪ್ರೋವಾಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್। ಆಚಾರ್ಯ ಮಧ್ಯೇ ತಿಷ್ಠ ತ್ವಮಶ್ವತ್ಥಾಮಾ ತು ಸವ್ಯತಃ। ಕೃಪಃ ಶಾರದ್ವತೋ ಧೀಮಾನ್ಪಾರ್ಶ್ವಂ ರಕ್ಷತು ದಕ್ಷಿಣಮ್
ಡ್ರೋಣನು ಮಾತು ಮುಗಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು: 'ಆಚಾರ್ಯನೇ, ನೀವು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿ; ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರಲಿ; ಶಾರದ್ವತ ಪುತ್ರ ಕೃಪನು ಬಲಭಾಗವನ್ನು ಕಾಯಲಿ.'