ರಥಘೋಪಶ್ಚ ಬಲವಾನ್ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ತರಸ್ವಿನಾಮ್ । ತೇ ಮೇ ವಾಚಂ ಬಿಜಾನನ್ತು ಸೂತಪುತ್ರಾ ನಯನ್ತಿ ಮಾಮ್ ।। 22
'ಚುರುಕು ಗಂಧರ್ವರ ರಥಗಳ ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆಯೂ—ಅವರು ನನ್ನ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ರಥಚಾಲಕರ ಮಕ್ಕಳು ನನ್ನನ್ನು ಎಳೆದೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.'
ಯೇಷಾಂ ವೀರ್ಯಮತುಲ್ಯಂ ತು ಶಕ್ರಸ್ಯೇವ ಬಲಂ ಯಶಃ। ರಾಜಸಿಂಹಾ ಇವಾಗ್ರ್ಯಾಸ್ತೇ ಮಾಂ ಜಾನನ್ತು ಸುದುಃಖಿತಾಂ ।। 23
'ಯಾರ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೇ ಇಲ್ಲ, ಶಕ್ರನ ಬಲ, ಕೀರ್ತಿ ಇದ್ದಂತೆ, ರಾಜಸಿಂಹರಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠರು—ಅವರು ನನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಿ.'
ಇತ್ಯಸ್ಯಾಃ ಕೃಪಣಾ ವಾಚಃ ಕೃಷ್ಣಾಯಾಃ ಪರಿದೇವಿತಾಃ। ಶ್ರುತ್ವೈವಾಭ್ಯುತ್ಥಿತೋ ಭೀಮಃ ಶಯನಾದವಿಚಾರಯನ್ ।। 24
ಕೃಷ್ಣೆಯ ದುಃಖಭರಿತವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಭೀಮನು, ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.
ಅಹಂ ಸೈರನ್ಧ್ರಿ ತೇ ವಾಚಃ ಶೃಣೋಮಿ ತವ ಭಾಷಿತಾಃ। ತಸ್ಮಾತ್ತೇ ಸೂತಪುತ್ರೇಭ್ಯೋ ನ ಭಯಂ ಜಾತು ವಿದ್ಯತೇ ।। 25
ನಾನು, ಸೈರಂಧ್ರಿ, ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸೂತಪುತ್ರರಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಭಯಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಮಹಾಬಾಹುರ್ವಿಜಜೃಮ್ಭೇ ಜಿಘಾಂಸಯಾ ।। 26
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಭೀಮನು, ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಚಾಚಿಕೊಂಡನು.
ತತಃ ಸ ವ್ಯಾಯತಂ ಬದ್ಧ್ವಾ ವಸ್ತ್ರಂ ವಿಪರಿವೇಷ್ಟ್ಯ ಚ। ಅದ್ವಾರೇಣಾಭ್ಯವಸ್ಕನ್ದ್ಯ ನಿರ್ಜಗಾಮ ಬಹಿಸ್ತದಾ ।। 27
ಆಮೇಲೆ, ತನ್ನ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಪಕ್ಕದ ಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಹೊರಬಂದನು.
ಸ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಾಕಾರಮಾರುಹ್ಯ ತರಸಾ ದ್ರುಮಮ್ । ಶ್ಮಶಾನಾಭಿಮುಖಃ ಪ್ರಾಯಾದ್ಯತ್ರ ತೇ ಕೀಚಕಾ ಗತಾಃ ।। 28
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹಾರಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಏರಿ, ಶ್ಮಶಾನದ ಕಡೆಗೆ, ಕೀಚಕರು ಹೋದ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿದನು.
ಸ ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾ ಪ್ರಾಕಾರಂ ನಿಃಸೃತ್ಯ ಚ ಪುರೋತ್ತಮಾತ್ । ಜವೇನೋತ್ಪತಿತೋ ಭೀಮಃ ಸೂತಾನಾಮಗ್ರತಸ್ತದಾ ।। 29
ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹಾರಿ, ಮಹಾನಗರದಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ಭೀಮನು ಸೂತರುಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವೇಗದಿಂದ ಓಡಿದನು.
ಚಿತಾಸಮೀಪಂ ಗತ್ವಾ ಸ ತತ್ರಾಪಶ್ಯನ್ಮಹಾಬಲಃ । ತಾಲಮಾತ್ರಂ ಮಹಾಸ್ಕನ್ಧಮೂರ್ಧ್ವಶುಷ್ಕಂ ವನಸ್ಪತಿಮ್ ।। 30
ಚಿತೆಯ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆ ಬಲಶಾಲಿಯು ಎತ್ತರವಾದ, ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಡದ, ಮೇಲ್ಭಾಗ ಒಣಗಿದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತಂ ನಾಗವದುಪಕ್ರಮ್ಯ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಪರಿರಭ್ಯ ಚ। ವೃಕ್ಷಮುತ್ಪಾಟಯಾಮಾಸ ಭೀಮೋ ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಃ ।। 31
ಆ ಮರದ ಬಳಿಗೆ ಆನೆಯಂತೆ ಹತ್ತಿ, ಭೀಮನು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಆ ಮರವನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಭೀಕರ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಎಳೆದು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದನು.
ತತೋ ವೃಕ್ಷಂ ದಶವ್ಯಾಮಂ ನಿಷ್ಪತ್ರಮಕರೋತ್ತದಾ ।। 32
ಆಮೇಲೆ, ಆ ಹತ್ತು ಮೊಳಕೆ ಉದ್ದದ ಮರವನ್ನು ಎಲೆಗಳಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ತಂ ಮಹಾಕಾಯಮುದ್ಯಮ್ಯ ಭ್ರಾಮಯಿತ್ವಾ ಚ ವೇಗಿತಃ। ಪ್ರಗೃಹ್ಯಾಭ್ಯಪತತ್ಸೂತಾನ್ದಣ್ಡಪಾಣಿರಿವಾನ್ತಕಃ।। 33
ಆ ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ವೇಗವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸಿ, ಹಿಡಿದು, ಭೀಮನು ದಂಡ ಹಿಡಿದ ಯಮಧರ್ಮನಂತೆ ಸೂತರು ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನು.
ಊರುವೇಗೇನ ತಸ್ಯಾಥ ನ್ಯಗ್ರೋಧಾಶ್ವತ್ಥಕಿಂಶುಕಾಃ। ಭೂಮೌ ನಿಪತಿತಾ ವೃಕ್ಷಾಃ ಸಂಭಗ್ನಾಸ್ತತ್ರ ಶೇರತೇ ।। 34
ಅವನ ತೊಡೆಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್, ಅಶ್ವತ್ಥ, ಕಿಂಶುಕ ಮರಗಳು ಮುರಿದು ನೆಲಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು ಚೂರಾಗಿ ಹಾಸಿಕೊಂಡವು.
ತಂ ಸಿಂಹಮಿವ ಸಂಕ್ರುದ್ಧಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗನ್ಧರ್ವಮಾಗತಮ್। ವಿತ್ರೇಸುಶ್ಚ ತದಾ ಸೂತಾ ವಿಪಾದಭಯಪೀಡಿತಾಃ ।। 35
ಅವನನ್ನು ಸಿಂಹದಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗಂಧರ್ವನು ಬಂದಿದ್ದಾನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸೂತರು ಮರಣಭಯದಿಂದ ಭಯಭೀತರಾಗಿದರು.
ತಮನ್ತಕಮಿವ ಕ್ರುದ್ಧಂ ಗನ್ಧರ್ವಭಯಶಙ್ಕಿತಾಃ। ದಿಧಕ್ಷನ್ತಸ್ತಥಾ ಜ್ಯೇಷ್ಠಂ ಭ್ರಾತರಂ ಚೋಪಕೀಚಕಾಃ। ಪರಸ್ಪರಮಥೋಚುಸ್ತೇ ವಿಷಾದಭಯಮೋಹಿತಾಃ ।। 36
ಅವನನ್ನು ಯಮಧರ್ಮನಂತೆ ಕೋಪಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗಂಧರ್ವಭಯದಿಂದ, ಉಪಕೀಚಕರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರನನ್ನು ಸುಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಪರಸ್ಪರ ಭಯ, ವಿಷಾದದಿಂದ ಗಾಬರಿಯಾಗಿಯೇ ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಗನ್ಧರ್ವೋ ಬಲವಾನೇತಿ ಕ್ರುದ್ಧ ಉದ್ಯಮ್ಯ ಪಾದಪಮ್। ಪ್ರಬುದ್ಧಾಃ ಸುಮಹಾಭಾಗಾ ಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಃ। ಸೈರನ್ಧ್ರೀ ಮುಚ್ಯತಾಂ ಶೀಘ್ರಂ ಭಯಂ ನೋ ಮಹದಾಗತಮ್ ।। 37
ಒಬ್ಬ ಬಲಶಾಲಿ ಗಂಧರ್ವನು ಕೋಪದಿಂದ ಮರವನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದಾನೆ! ಪುಣ್ಯಶಾಲಿಯಾದ, ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನರಾದ ಗಂಧರ್ವರು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೈರಂಧ್ರಿಯನ್ನು ಬೇಗ ಬಿಡಿ—ನಮಗೆ ಭಾರಿ ಅಪಾಯ ಬಂದಿದೆ!
ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾಽಥ ಸಮಾವಿದ್ಧಂ ಭೀಮಸೇನೇನ ಪಾದಪಮ್ । ವಿಮುಚ್ಯ ದ್ರೌಪದೀಂ ತ್ರಸ್ತಾಃ ಪ್ರಾದ್ರವನ್ನಗರಂ ಪ್ರತಿ ।। 38
ಭೀಮಸೇನನು ಮರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರು ಭಯದಿಂದ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನಗರದ ಕಡೆಗೆ ಓಡಿದರು.
ದ್ರವತಸ್ತಾಂಶ್ಚ ಸಂಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಸ ವಜ್ರೀ ದಾನವಾನಿವ । ಅಥ ಭೀಮಃ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ದ್ರವತಾಂ ಪುರತೋಽಭವತ್ ।। 39
ಅವರು ಓಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಭೀಮನು ದಾನವರು ನಡುವೆ ಇಂದ್ರನಂತೆ, ಹಾರಿಕೊಂಡು ಓಡುತ್ತಿರುವವರ ಮುಂದೆ ನಿಂತನು.
ತೇ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಭಯೋದ್ವಿಗ್ನಾ ನಿಶ್ಚೇಷ್ಟಾಃ ಸಮವಸ್ಥಿತಾಃ ।। 40
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಯದಿಂದ ಗಾಬರಿಯಾದ ಅವರು ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತರು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಞ್ಶತಸಙ್ಖ್ಯಕಾನ್ಸ ವಜ್ರೀ ದಾನವಾನಿವ। ಏಕೇನೈವ ಪ್ರಹಾರೇಣ ದಶ ಸಪ್ತ ಚ ವಿಂಶತಿಮ್। ಅಷ್ಟಾದಶ ಚ ಪಞ್ಚಾಶಞ್ಜಘಾನ ಸ ವೃಕೋದರಃ ।। 41
ಅವರನ್ನು ನೂರಾರು ಜನರಂತೆ ಕಂಡ ವೃಕೋದರನು, ಒಂದೇ ಹೊಡೆತದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು, ಏಳು, ಇಪ್ಪತ್ತು, ಹದಿನೆಂಟು, ಐವತ್ತು ಜನರನ್ನು ಹೊಡೆದು ಬಡಿದನು.
ಶತಂ ಪಞ್ಚಾಧಿಕಂ ಭೀಮಃ ಪ್ರಾಹಿಣೋದ್ಯಮಸಾದನಮ್। ವೃಕ್ಷೇಣೈಕೇನ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಪ್ರಭಞ್ಜನಸುತೋ ಬಲೀ। ವಾಯುವೇಗಸಮಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಸೂತಾನಶೇಷತಃ ।। 42
ಭೀಮನು, ಗಾಳಿ ವೇಗದಂತೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಾಯುಪುತ್ರನು, ಒಬ್ಬೇ ಒಂದು ಮರದಿಂದ ನೂರು ಐದು ರಥಸಾರಥಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದನು, ರಾಜನೇ.
ತಾನ್ನಿಹತ್ಯ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಭೀಮಸೇನೋ ಮಹಾಬಲಃ। ಆಶ್ವಾಸಯತ್ತದಾ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಪ್ರತಿಮುಚ್ಯ ಚ ಬನ್ಧನಾತ್ ।। 43
ಅವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಂತರ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಭೀಮಸೇನನು ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ, ಅವಳಿಗೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದನು.
ಉವಾಚ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ವಾಚಾ ಪಾಞ್ಚಾಲೀಂ ಭರತರ್ಷಭಃ । ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಮುಖೀಂ ಭೀತಾಮುದ್ಧರನ್ಸ ವೃಕೋದರಃ ।। 44
ಭಾರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವೃಕೋದರನು, ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣ ಮುಖದಿಂದ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಚಾಲಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
[ ಮಾ ಖಿದಸ್ತ್ವಂ(*) ಯಾಜ್ಞಸೇನಿ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯವ್ರತೇ ಸ್ಥಿತಾ। ಪಾತಿವ್ರತ್ಯೇ ಸ್ಥಿತಾ ನಾರೀ ವ್ರತಂ ರಕ್ಷೇತ್ಸದಾಽತ್ಮನಃ।। 45
ಯಾಜ್ಞಸೇನಿ, ನೀನು ಪತಿವ್ರತೆಯ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವೆ, ದುಃಖಪಡಬೇಡ. ಪತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ಇರುವ ಹೆಂಗಸು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ವ್ರತವನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು.
ಪುರಾ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವರಾತಸ್ಯ ಪತಿಪ್ರೀತಾ ಶಿರೋಮಣಿಃ। ಕದಾಚಿದ್ಭರ್ತೃರೂಪೇಣ ರಕ್ಷಸಾಽಪಹೃತಾ ಸತೀ ।। 46
ಹಿಂದೆ ದೇವರಾತನೊಬ್ಬನ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ, ಪತಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದ ಸ್ತ್ರೀಯನ್ನು, ಒಮ್ಮೆ ರಾಕ್ಷಸನು ಅವಳ ಪತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪಹರಿಸಿದನು.
ಕಸ್ಯಚಿತ್ಸರಸಸ್ತೀರೇ ತಾಂ ನಿವೇಶ್ಯ ಸ ರಾಕ್ಷಸಃ। ತದ್ಭರ್ತೃರೂಪಂ ಸಂತ್ಯಜ್ಯ ರಕ್ಷೋ ಭೂತ್ವಾ ಸುದಾರುಣಮ್ ।। 47
ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಆಕೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸರೋವರದ ದಂಡೆಯ ಬಳಿ ಇಟ್ಟು, ಪತಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ತೋರಿಸಿದನು.
ಸಾಮ್ನಾ ದಾನೇನ ಭೇದೇನ ಸಾ ಯದಾ ನಾನ್ವಮನ್ಯತ। ತದಾ ತಾಂ ಪಾತಯಿತ್ವಾ ಸ ಮೈಥುನಾಯೋಪಚಕ್ರಮೇ ।। 48
ಸಮಾಧಾನ, ಕೊಡುಗೆ, ಬೇಧ ಇವುಗಳಿಂದ ಆಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ಆಕೆಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದನು ಮತ್ತು ಬಲಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದನು.
ತತಃ ಸಾ ಧೈರ್ಯಮಾಸ್ಥಾಯ ವಿವರಂ ತ ದದೌ ತದಾ। ತತಃ ಸ ಖಙ್ಗಮುತ್ಕೃಷ್ಯ ಭೀಷಯಾಮಾಸ ತಾಂ ಸತೀಮ್ ।। 49
ಆಕೆ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನಿಗೆ ಒಂದು ಗುಪ್ತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿದಳು. ಆಗ ಅವನು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಆ ಸತಿಯನ್ನು ಬೆದರಿಸಿದನು.
ಸಾಽಪಿ ತ್ಯಕ್ತಭಯಾ ಸಾಧ್ವೀ ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗೇ ಸುನಿಶ್ಚಿತಾ। ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮಕರೋತ್ಕೃಷ್ಣೇ ಪಾತಿವ್ರತ್ಯಪರಾಯಣಾ ।। 50
ಆ ಸತಿ, ಭಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಪತಿವ್ರತೆಯ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.
ಆರಾಧಿತೋ ಯದಿ ಮಯಾ ಭರ್ತಾ ಮೇ ದೈವತಂ ಮಹತ್। ಕರ್ಮಣಾ ಮನಸಾ ವಾಚಾ ಗುರವಸ್ತೋಷಿತಾ ಮಯಾ। ತೇನ ಸತ್ಯೇನ ಯೋನಿರ್ಮೇ ಭವತ್ವದ್ಯ ಶಿಲಾ ದೃಢಾ ।। 51
ನಾನು ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ದೇವರಂತೆ ಪೂಜಿಸಿ, ಕರ್ಮದಿಂದ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಾತಿನಿಂದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಸತ್ಯದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಇಂದು ನನ್ನ ಗರ್ಭವು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ದೃಢವಾಗಲಿ.