ಮಾ ದೀರ್ಘಂ ಕ್ಷಮ ಕಾಲಂ ತ್ವಂ ತ್ರಿಂಶದ್ರಾತ್ರಮನಿನ್ದಿತೇ। ಪೂರ್ಣೇ ತ್ರಯೋದಶೇ ವರ್ಷೇ ರಾಜ್ಞಾಂ ರಾಜ್ಞೀ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ।। 24
ಓ ನಿರ್ದೋಷೆಯೆ, ನೀನು ಬಹುಕಾಲ ಸಹಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ಮೂವತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಸಹಿಸು. ಹದಿಮೂರನೇ ವರ್ಷ ಮುಗಿದಾಗ ನೀನು ರಾಜರ ರಾಣಿ ಆಗುವೆ.
ಸತ್ಯೇನ ತೇ ಶಪೇ ಚಾಹಂ ಭವಿತಾ ನಾನ್ಯಥೇತಿ ಚ ।। 25
ನಾನು ನಿಜವನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಇದು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಸರ್ವಾಸಾಂ ಪರಮಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯಂ ಕರ್ತುಮರ್ಹಸಿ। ಸರ್ವೇಷಾಂ ಚ ನರೇನ್ದ್ರಾಣಾಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ್ಥಾಸ್ಯಸಿ ಭಾಮಿನಿ ।। 26
ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾಗಲು ಯೋಗ್ಯಳಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವೆ, ಸುಂದರಿಯೆ.
ಭರ್ತೃಭಕ್ತ್ಯಾ ಚ ವೃತ್ತೇನ ಭೋಗಾನಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ದುರ್ಲಭಾನ್ । ಯಾತಾಯಾಂ ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯಾಂ ಮಹಾನ್ತಂ ಭೋಗಮಾಪ್ನುಯಾಃ ।। 27
ನೀನು ಗಂಡನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸದುಪಚಾರದಿಂದ, ಅಪರೂಪದ ಸುಖಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ. ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಪೂರೈಸಿದ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವೆ.
ಗುರುಭಕ್ತಿಕೃತಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ರಾಜ್ಞಾಂ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ್ಥಿತಾ ಭವೇಃ ।। 28
ಮೂತವರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನೀನು ಇದನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ನೀನು ರಾಜರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವೆ.
ಆರ್ತಪ್ರಲಾಪಾ ಕೌನ್ತೇಯ ನ ರಾಜಾನಮುಪಾಲಭೇ। ಅಪಾರಯನ್ತ್ಯಾ ದುಃಖಾನಿ ಕೃತಂ ಬಾಷ್ಪಪ್ರಮೋಚನಮ್ ।। 29
ಕುಂತಿಯ ಮಗನೆ, ನಾನು ರಾಜನನ್ನು ದೂಷಿಸಲು ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಿಲ್ಲ; ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ಕಣ್ಣೀರಿಡುವುದು ಸಹಜ.
ಇದಂ ತು ದುಃಖಂ ಕೌನ್ತೇಯ ಮಮಾಸದ್ಯಂ ನಿಬೋಧ ತತ್ ।। 30
ಆದರೆ ಈಗ ನನ್ನ ಈ ದುಃಖವನ್ನು ಕೇಳು, ಕುಂತಿಯ ಮಗನೆ.
ಯೋಽಯಂ ರಾಜ್ಞೋ ವಿರಾಟಸ್ಯ ಸೂತಪುತ್ರಸ್ತು ಕೀಚಕಃ। ಸ್ಯಾಲೋ ನಾಮ ಪ್ರವಾದೇನ ಭೋಜಸ್ತ್ರೈಗರ್ತದೇಶಜಃ ।। 31
ವಿರಾಟನ ರಾಜಭವನದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸೂತಪುತ್ರನಾದ ಕೀಚಕನು, ಜನರು ಅವನನ್ನು ನನ್ನ ಮಾವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅವನು ತ್ರೈಗರ್ಥದ ಭೋಜನು.
ತ್ಯಕ್ತಧರ್ಮೋ ನೃಶಂಸಶ್ಚ ಸರ್ವಾರ್ಥೇಷು ಚ ವಲ್ಲಭಃ । ನಿತ್ಯಮೇವಾಹ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಭಾರ್ಯಾ ಮೇ ಭವ ಶೋಭನೇ । ಅವಿನೀತಃ ಸುದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಮಾಮನಾಥೇತಿ ಚಿನ್ತಯನ್ ।। 32
ಅವನಿಗೆ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ, ಕ್ರೂರನು, ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯನು; ಸದಾ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನಿಂದ 'ಸುಂದರಿಯೆ, ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗು' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನಿಯಮವಿಲ್ಲದ, ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ನಾನು ಅನಾಥಳೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಕಿಮುಕ್ತೇನ ವ್ಯತೀತೇನ ಭೀಮಸೇನ ಮಹಾಬಲ। ಪ್ರತ್ಯುಪಸ್ಥಿತಕಾಲಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಸ್ಯಾನನ್ತರೋ ಭವ ।। 33
ಹಿಂದಿನದನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಭೀಮಸೇನಾ? ಈಗಿರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧನಾಗು.
ಮಮೇಹ ಭೀಮ ಕೈಕೇಯೀ ರೂಪಾದ್ಧಿ ಭಯಶಙ್ಕಿತಾ। ನಿತ್ಯಮುದ್ವಿಜತೇ ರಾಜಾ ಕಥಂ ನೇಯಾದಿಮಾಮಿತಿ ।। 34
ಭೀಮಾ, ನನ್ನ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ರಾಜನು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯದಿಂದ, ನನನ್ನು ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ತಸ್ಯಾ ವಿದಿತ್ವಾ ತಂ ಭಾವಂ ಸ್ವಯಂ ಚಾನೃತದರ್ಶನಃ । ಕೀಚಕೋಪಿ ಚ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಪುನಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ಚ ಮಾಂ ।। 35
ಅವನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಈ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಕೀಚಕನು ಮತ್ತೆ ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ತಮಹಂ ಕುಪಿತಾ ಭೀಮ ಪುನಃ ಕೋಪಂ ನಿಯಮ್ಯ ಚ। ಅಬ್ರವಂ ಕಾಮಸಂಮೂಢಮಾತ್ಮಾನಂ ರಕ್ಷ ಕೀಚಕ ।। 36
ನಾನು ಕೋಪಗೊಂಡರೂ, ಕೋಪವನ್ನು ತಡೆದು, ಕಾಮದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಕೀಚಕನಿಗೆ 'ಕೀಚಕಾ, ನೀನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೀನೇ ರಕ್ಷಿಸಿಕೋ' ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಮಹಂ ಭಾರ್ಯಾ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಮಹಿಷೀ ಪ್ರಿಯಾ । ತೇ ತ್ವಾಂ ನಿಹನ್ಯುರ್ದುರ್ಧರ್ಷಾಃ ಶೂರಾಃ ಸಾಹಸಕಾರಿಣಃ ।। 37
ನಾನು ಐದು ಗಂಧರ್ವರ ಪತ್ನಿ, ಅವರ ಪ್ರಿಯ ರಾಣಿ; ಅವರು ಜಯಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯರಾದ, ಶೂರರು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳು, ಅವರು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಕೀಚಕಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಹ। ನಾಹಂ ಬಿಭೇಮಿ ಭೈರನ್ಧ್ರಿ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ ।। 38
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಆ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಕೀಚಕನು, 'ಗಂಧರ್ವರ ಭಯಾನಕ ಕಾಲಿನಿಂದ ನನಗೆ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಸುಂದರ ನಗುವಳೇ' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಶತಂ ಸಹಸ್ರಮಪಿ ವಾ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಮಹಂ ರಣೇ। ಸಮಾಗತಂ ಹನಿಷ್ಯಾಮಿ ತ್ವಂ ಭೀರು ಕುರು ಮೇ ಕ್ಷಣಮ್ ।। 39
ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಗಂಧರ್ವರು ಕೂಡ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ, ನಾನು ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತೇನೆ; ಭಯಪಡಬೇಡ, ನನಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಕೊಡು ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ಚಾಬ್ರವಂ ಸೂತಂ ಕಾಮಾತುರಮಹಂ ಪುನಃ। ನ ತ್ವಂ ಪ್ರತಿಬಲಸ್ತೇಷಾಂ ಗನ್ಧರ್ವಾಣಾಂ ಯಶಸ್ವಿನಾಮ್ ।। 40
ಹೀಗೆ ಅವನು ಹೇಳಿದಾಗ, ನಾನು ಮತ್ತೆ ಕಾಮದೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಸೂತಪುತ್ರನಿಗೆ, 'ಅವರಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ನೀನು ಸಮಾನನಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
ಧರ್ಮೇ ಸ್ಥಿತಾಽಸ್ಮಿ ಸತತಂ ಕುಲಶೀಲಸಮನ್ವಿತಾ। ನೇಚ್ಛಾಮಿ ಕಿಂಚಿದ್ವಧ್ಯಂ ತ್ವಾಂ ತಸ್ಮಾಜ್ಜೀವಸಿ ಕೀಚಕ ।। 41
ನಾನು ಸದಾ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಳಾಗಿದ್ದೇನೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುಟುಂಬ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯುಂಟು; ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ ಇಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೀನು ಬದುಕಿದ್ದೀಯೆ, ಕೀಚಕ.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಪ್ರಹಸ್ಯ ಸ್ವನವತ್ತತಃ। ನ ತಿಷ್ಠಿತಿ ಸ ಸನ್ಮಾರ್ಗೇ ನ ಚ ಧರ್ಮಂ ಬುಭೂಷತಿ ।। 42
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರೂ ಆ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಜೋರಾಗಿ ನಗಿದನು; ಅವನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ.
ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಪಾಪಕಾರೀ ಚ ಕಾಮರಾಜವಶಾನುಗಃ । ಅವಿನೀತಶ್ಚ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ ಪುನಃ ಪುನಃ ।। 43
ಪಾಪ ಮನಸ್ಸು, ಪಾಪ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು, ಕಾಮ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಆಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿರುವವನು; ಅವನು ನಿಯಮವಿಲ್ಲದ ದುಷ್ಟನು, ಪುನಃ ಪುನಃ ತಿರಸ್ಕೃತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ದರ್ಶನೇದರ್ಶನೇ ಹನ್ಯಾದ್ಯದಿ ಜಹ್ಯಾಂ ಚ ಜೀವಿತಮ್। ಧರ್ಮೇ ಪ್ರಯತಮಾನಾನಾಂ ಮಹಾನ್ಧರ್ಮೋ ನಶಿಷ್ಯತಿ ।। 44
ನಾನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಅಥವಾ ನೋಡದಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಅಥವಾ ನನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟರೆ, ಧರ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುವವರ ಮಹಾ ಧರ್ಮವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಮಯಂ ರಕ್ಷಮಾಣಾನಾಂ ದಾರಾ ವೋ ನ ಭವನ್ತಿ ಚ । ಭಾರ್ಯಾಜಾಂ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಯಾಂ ಪ್ರಜಾ ಭವತಿ ರಕ್ಷಿತಾ। ಪ್ರಜಾಯಾಂ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾಯಾಮಾತ್ಮಾ ಭವತಿ ರಕ್ಷಿತಃ ।। 45
ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದರೆ ನಿಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಗಳು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ ಮಕ್ಕಳೂ ಸುರಕ್ಷಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ ತಾನೂ ಸುರಕ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ವಂದತಾಂ ವರ್ಣಧರ್ಮಾಂಶ್ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಚ ಮೇ ಶ್ರುತಮ್ । ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯ ಸದಾ ಧರ್ಮೋ ನಾನ್ಯೋ ದಸ್ಯುನಿಬರ್ಹಣಾತ್ ।। 46
ನಾನು ವರ್ಣಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ; ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಗೆ ದುರಾತ್ಮರನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಧರ್ಮವೇ ಇಲ್ಲ.
ಪಶ್ಯತೋ ಧರ್ಮರಾಜಸ್ಯ ಕೀಚಕೋ ಮಾಽನ್ವಧಾವತ । ತವೇವ ಚ ಸಮಕ್ಷಂ ವೈ ಭೀಮಸೇನ ಮಹಾಬಲ ।। 47
ಧರ್ಮರಾಜನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕೀಚಕನು ನನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನ ಎದುರಲ್ಲಿಯೇ, ಮಹಾಬಲ ಭೀಮಸೇನ.
ತ್ವಯಾ ಚಾಹಂ ಪರಿತ್ರಾತಾ ಭೀಮ ತಸ್ಮಾಞ್ಜಟಾಸುರಾತ್ ।। 48
ನೀನು, ಭೀಮಾ, ಆ ಭಯಾನಕ ಜಟಾಸುರನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ.
ಜಯದ್ರಥಂ ತಥೈವ ತ್ವಮಜೈಷೀರ್ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹ। ಜಹೀಮಮಪಿ ಪಾಪಿಷ್ಠಂ ಯೋಯಂ ಮಾಮವಮನ್ಯತೇ । ಕೀಚಕೋ ರಾಜವಾಲ್ಲಭ್ಯಾಚ್ಛೋಕಕೃನ್ಮಮ ಭಾರತ ।। 49
ನೀನು ಭ್ರಾತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಯದ್ರಥನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದೆ; ಈಗ ಈ ಪಾಪಿಯನ್ನು, ನನ್ನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುವ ಕೀಚಕನನ್ನು, ರಾಜನ ಪ್ರಿಯನಾಗಿ ನನ್ನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದವನನ್ನು, ಭಾರತ, ನೀನು ಕೊಲ್ಲು.
ಕೀಚಕಂ ಕಾಮಸನ್ತಪ್ತಂ ಭಿನ್ಧಿ ಕುಮ್ಭಮಿವಾಶ್ಮನಿ । ಯೋ ನಿಮಿತ್ತಮನರ್ಥಾನಾಂ ಬಹೂನಾಂ ಮಮ ಭಾರತ ।। 50
ಕಾಮದಿಂದ ಬಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೀಚಕನನ್ನು, ಕಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಡೆದ ಕುಂಭವನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಡೆಯುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ಒಡೆ; ಅವನು ನನಗೆ ಅನೇಕ ಅನರ್ಥಗಳ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಭಾರತ.
ತಂ ಚೇಞ್ಜೀವನ್ತಮಾದಿತ್ಯಃ ಪ್ರಾತರಭ್ಯುದಯಿಷ್ಯತಿ । ವಿಷಮಾಲೋಡ್ಯ ಪಾಸ್ಯಾಮಿ ಮಾ ಕೀಚಕವಶಂಗಮಮ್ ।। 51
ಅವನು ಬದುಕಿದ್ದರೆ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಾನು ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ಕೀಚಕನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಶ್ರೇಯೋ ಹಿ ಮರಣಂ ಮಹ್ಯಂ ಭೀಮಸೇನ ತವಾಗ್ರತಃ । ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಾರುದತ್ಕೃಷ್ಣಾ ಭೀಮಸ್ಯೋರಸಿ ಸಂಶ್ರಿತಾ ।। 52
ನಿನ್ನ ಎದುರಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಸಾಯುವುದು ಉತ್ತಮ, ಭೀಮಸೇನ; ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಕೃಷ್ಣೆ ಭೀಮನ ಎದೆಯನ್ನಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು.
ಭೀಮಶ್ಚ ತಾಂ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಮಹತ್ಸಾನ್ತ್ವಂ ಪ್ರಯುಜ್ಯ ಚ। ಕೀಚಕಂ ಮನಸಾಽಗಚ್ಛತ್ಸೃಕ್ಕಿಣೀ ಪರಿಲೇಲಿಹನ್ ।। 53
ಭೀಮನು ಅವಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತುಂಬಾ ಧೈರ್ಯವನ್ನಿತ್ತು, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೀಚಕನನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ತುಟಿಯನ್ನು ಚಪ್ಪರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.