ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ವರಾರೋಹಾ ಪರಿಮೃಜ್ಯಾನನಂ ಶುಭಮ್। ಕೇಶಾನ್ವಿಮುಕ್ತಾನ್ಸಂಯಮ್ಯ ರುಧಿರೇಣ ಸಮುಕ್ಷಿತಾನ್ ।। 58
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ಸುಂದರ ಅಂಗಗಳವಳು ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆದು, ರಕ್ತದಿಂದ ಕೆಡಕಿದ ತನ್ನ ಬಿಚ್ಚಿದ ಕೂದಲನ್ನು ಸವರಿಕೊಂಡಳು.
ಪಾಂಸುಕುಣ್ಠಿತಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ಗಜರಾಜವಧೂರಿವ। ಪ್ರತಸ್ಥೇ ನಾಗನಾಸೋರೂರ್ಭರ್ತುರಾಜ್ಞಾಯ ಶಾಸನಮ್ ।। 59
ಮೆಟ್ಟಿದ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅವಳ ದೇಹವೆಲ್ಲಾ ಮಸುಕಾಗಿತ್ತು. ಆನೆ ರಾಣಿಯಂತೆ, ಆನೆ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತೆ ದಪ್ಪವಾದ ತುಂಡುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಗಂಡನ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು.
ವಿಮುಕ್ತಾ ಮೃಗಶಾವಾಕ್ಷೀ ನಿರನ್ತರಪಯೋಧರಾ। ಪ್ರಭಾ ನಕ್ಷತ್ರರಾಜಸ್ಯ ಕಾಲಮೇಘೈರಿವಾವೃತಾ ।। 60
ಮೃಗದ ಕಂದದಂತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮುಚ್ಚದ ವಕ್ಷಸ್ಥಲಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವಳು ಕತ್ತಲೆ ಮೋಡಗಳಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರಾಧಿಪತಿಯ ಬೆಳಕಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಳು.
ಯಸ್ಯಾರ್ಥೇ ಪಾಣ್ಡವೇಯಾಸ್ತು ತ್ಯಜೇಯುರಪಿ ಜೀವಿತಮ್। ತಾಂ ತೇ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಥಾ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಕ್ಷಮಿಣೋ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಃ। ಸಮಯಂ ನಾತಿವರ್ತನ್ತೇ ವೇಲಾಮಿವ ಮಹೋದಧಿಃ ।। 61
ಯಾರಿಗಾಗಿ ಪಾಂಡವರು ಜೀವವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು, ಆ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು ತಮ್ಮ ವಚನವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ; ಮಹಾಸಮುದ್ರವು ತನ್ನ ತೀರವನ್ನು ಮೀರಿ ಹರಿಯದಂತೆ.
ಸಾ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಪ್ರವೇಪನ್ತೀ ಸುದೇಷ್ಣಾಯಾ ನಿವೇಶನಮ್। ರುದನ್ತೀ ಚಾರುಸರ್ವಾಙ್ಗೀ ತಸ್ಯಾಸ್ತಸ್ಥಾವಥಾಗ್ರತಃ ।। 62
ಅವಳು ಸುದೇಷ್ಣೆಯ ಮನೆಗೆ ನಡುಕದಿಂದ, ಅಳುತ್ತಾ, ಸುಂದರವಾದ ಅಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಳನುಗ್ಗಿ, ಅವಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತಳು.
ತಾಮುವಾಚ ವಿರಾಟಸ್ಯ ಮಹಿಷೀ ಶಾಠ್ಯಮಾಸ್ಥಿತಾ। ಕಿಮಿದಂ ಪದ್ಮಸಂಕಾಶಂ ಸುದನ್ತೋಷ್ಠಾಕ್ಷಿನಾಸಿಕಮ್ ।। 63
ವಿರಾಟನ ಮಹಿಷಿ, ಕಠಿಣ ಸ್ವಭಾವ ತಾಳಿಕೊಂಡು ಅವಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಪದ್ಮದಂತೆ ತುಟಿಗಳು, ಕಣ್ಣುಗಳು, ಮೂಗುಳ್ಳವಳೇ, ಇದು ಏನು?'
ರುದನ್ತ್ಯಾ ಅವಮೃಷ್ಟಾಸ್ರಂ ಪೂರ್ಣೇನ್ದುಸಮವರ್ಚಸಮ್। ಬಿಮ್ಬೋಷ್ಠಂ ಕೃಷ್ಣತಾರಾಭ್ಯಾಮತ್ಯನ್ತರುಚಿರಪ್ರಭಮ್। ನಯನಾಭ್ಯಾಮಜಿಹ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ಮುಖಂ ತೇ ಮುಞ್ಚತೇ ಜಲಮ್ ।। 64
ನೀನು ಅಳುತ್ತಾ ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿರುವೆ, ನಿನ್ನ ಮುಖವು ತುಂಬಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ನಿನ್ನ ತುಟಿಗಳು ಬಿಂಬ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿವೆ, ಕಣ್ಣುಗಳು ಗಾಢವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗಿವೆ, ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಂದ ನೀರು ಹರಿದು ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಕಸ್ತ್ವಾಽವಧೀದ್ವರಾರೋಹೇ ಕಸ್ಮಾದ್ರೋದಿಷಿ ಶೋಭನೇ। ಕೋ ವಿಪ್ರಯುಜ್ಯತೇ ದಾರೈಃ ಸಪುತ್ರೈಃ ಸಹಬಾನ್ಧವೈಃ ।। 65
ಅರಮನೆಯೆ, ಯಾರು ನಿನ್ನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ? ಸುಂದರಿಯೆ, ನೀನು ಏಕೆ ಅಳುತ್ತಿರುವೆ? ಯಾರು ತಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳೂ ಬಂಧುಗಳಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದಾರೆ?
ಕಸ್ಯಾದ್ಯ ರಾಜಾ ಕುಪಿತೋ ವಧಮಾಜ್ಞಾಪಯಿಷ್ಯತಿ। ಬ್ರೂಹಿ ಕಿಂ ತೇ ಪ್ರಿಯಂ ಕರ್ಮ ಕಂ ತ್ಯಜೇ ಘಾತಯಾಮಿ ವಾ ।। 66
ಯಾರ ಮೇಲೆ ರಾಜನು ಇಂದು ಕೋಪಗೊಂಡು ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆ? ನೀನು ಹೇಳು, ನಿನಗೆ ಯಾವುದು ಇಷ್ಟ? ಯಾರನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಿ ಅಥವಾ ಯಾರನ್ನು ಹೊಡೆದುಹಾಕಲಿ ಎಂದು ಹೇಳು.
ತಾಂ ನಿಃಶ್ವಸ್ಯಾಬ್ರವೀತ್ಕೃಷ್ಣಾ ಜಾನನ್ತೀ ನಾಮ ಪೃಚ್ಛಸಿ। ಭ್ರಾತುಸ್ತ್ವಂ ಮಾಮನುಪ್ರೇಷ್ಯ ಕಿಮೇವಂ ಹಿ ವಿಕತ್ಥಸೇ ।। 67
ಆಗ ಕೃಷ್ಣಾ ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆದಳು ಮತ್ತು ಹೇಳಿದಳು: 'ನೀನು ನನಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳುತ್ತೀಯಾದರೂ ನಿನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಮೂಲಕ ನನ್ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ನೀನು ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೀಯೆ?'
ಕೀಚಕೋ ಮಾಽವಧೀತ್ತತ್ರ ಸುರಾಹಾರೀಮಿತೋಗತಾಮ್। ಸಭಾಯಾಂ ಪಶ್ಯತೋ ರಾಜ್ಞೋ ಯಥಾ ವೈ ನಿರ್ಜನೇ ವನೇ ।। 68
ಅಲ್ಲಿ ಕೀಚಕನು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿ ಇದ್ದರೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ನಾನು ರಾಜನ ಮುಂದೆ ಸಭೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಏಕಾಂತವಾಗಿತ್ತು.
ಘಾತಯಾಮಿ ಸುದನ್ತೋಷ್ಠಿ ಕೀಚಕಂ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ। ಭ್ರಾತಾ ಯದ್ಯೇಷ ಮೇ ವ್ಯಕ್ತಂ ಯೋಽತೀತೋ ಧರ್ಮಚಾರಿಣೀಮ್। ಯಸ್ತ್ವಾಂ ಕಾಮಾಭಿಭೂತಾತ್ಮಾ ದುರ್ಲಭಾಮವಮನ್ಯತೇ ।। 69
ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದರೆ, ನಾನು ಸುಂದರ ಹಲ್ಲುಗಳಿರುವ ಕೀಚಕನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ನನ್ನ ಅಣ್ಣನಾದರೆ, ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದವನು, ಕಾಮದಿಂದ ಮರುಳುಗೊಂಡು ನಿನ್ನಂತಹ ಅಪರೂಪದವಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವನು.
ಅದ್ಯೈವ ತಂ ಹನಿಷ್ಯನ್ತಿ ಯೇಷಾಮಾಗಸ್ಕರೋ ಹಿ ಸಃ। ಮನ್ಯೇಽಹಮದ್ಯ ವಾ ಶ್ವೋ ವಾ ಪರಲೋಕಂ ಗಮಿಷ್ಯತಿ ।। 70
ಇಂದು ಅವನು ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರೇ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ, ಇಂದು ಅಥವಾ ನಾಳೆ ಅವನು ಇಹಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗುತ್ತಾನೆ.
ಭ್ರಾತುಃ ಪ್ರಯಚ್ಛ ತ್ವರಿತಾ ಜೀವಚ್ಛ್ರಾದ್ಧಂ ತ್ವಮದ್ಯ ವೈ। ಸುಹೃಷ್ಟಂ ಕುರು ವೈ ಚೈನಂ ನಾಸೂನ್ಮನ್ಯೇ ಧರಿಷ್ಯತಿ ।। 71
ನೀನು ಬೇಗನೆ ನಿನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಜೀವಂತ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ಇಂದು ಮಾಡು; ಅವನಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತ ಇರಲಾರನೆಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸುತ್ತದೆ.
ತೇಷಾಂ ಹಿ ಮಮ ಭರ್ತೄಣಾಂ ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಧರ್ಮಚಾರಿಣಾಮ್। ಏಕೋ ದುರ್ಧಷಣೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಬಲೇ ಚಾಪ್ರತಿಮೋ ಭುವಿ ।। 72
ನನ್ನ ಐದು ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಬಹಳ ಕ್ರೂರನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯವನು ಇಲ್ಲ.
ನಿರ್ಮನುಷ್ಯಮಿಮಂ ಲೋಕಂ ಕುರ್ಯಾತ್ಕ್ರುದ್ಧೋ ನಿಶಾಮಿಮಾಮ್। ನ ಸ ಸಂಕ್ರುಧ್ಯತೇ ತಾವದ್ಗನ್ಧರ್ವಃ ಕಾಮರೂಪಧೃತ್ ।। 73
ಅವನು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ, ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಬಲ್ಲನು; ಆದರೆ ಇಷ್ಟಪಡುವ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಗಂಧರ್ವನು ಇನ್ನೂ ಕೋಪಗೊಂಡಿಲ್ಲ.
ನೂನಂ ಜ್ಞಾಸ್ಯತಿ ಯಾವದ್ವೈ ಮಮೈತತ್ಪಾದಘಾತನಮ್। ತತ್ಕ್ಷಣಾತ್ಕೀಚಕಃ ಪಾಪಃ ಸಪುತ್ರಭ್ರಾತೃಬಾನ್ಧವಃ। ವಿನಶಿಷ್ಯತಿ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ಯಥಾ ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಕೃತ್ ।। 74
ಅವನು ನನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ಹೊಡೆದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅವನು ತಿಳಿಯುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಆ ಪಾಪಿ ಕೀಚಕನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹೋದರರೂ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ, ದುಷ್ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದವನು ಹೇಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಅಪಿ ಚೈತತ್ಪುರಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ನಿಪುಣೈರ್ಮನುಜೋತ್ತಮೈಃ। ಏಕಸ್ತು ಕುರುತೇ ಪಾಪಂ ಕಾಲಪಾಶವಶಂ ಗತಃ। ನೀಚೇನಾತ್ಮಾಪರಾಧೇನ ಕುಲಂ ತೇನ ವಿನಶ್ಯತಿ ।। 75
ಇದನ್ನು ಪಂಡಿತರೂ ಮಹನೀಯರೂ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ಒಬ್ಬನು ಪಾಪ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದೃಷ್ಟದ ಬಲದಿಂದ ಬಂಧಿತನಾದಾಗ, ಅವನ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಅವನ ಕುಟುಂಬವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುದೇಷ್ಣಾಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ತು ಸೈರನ್ಧ್ರೀ ದುಃಖಮೋಹಿತಾ। ಕೀಚಕಸ್ಯ ವಧಾರ್ಥಾಯ ವ್ರತದೀಕ್ಷಾಮುಪಾಗಮತ್ ।। 76
ಹೀಗೆ ಸುದೇಷ್ಣೆಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ದುಃಖದಿಂದ ಮರುಳಾದ ಸೈರಂಧ್ರಿ, ಕೀಚಕನ ಮರಣಕ್ಕಾಗಿ ವ್ರತವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಳು.
ಅಭ್ಯರ್ಥಿತಾ ಚ ನಾರೀಭಿರ್ಮಾನಿತಾ ಚ ಸುದೇಷ್ಣಯಾ। ನ ಚ ಸ್ನಾತಿ ನ ಚಾಶ್ನಾತಿ ನ ಪಾಂಸೂನ್ಪರಿಮಾರ್ಜತಿ। ರುಧಿರಕ್ಲಿನ್ನವದನಾ ಬಭೂವ ಮೃದಿತೇಕ್ಷಣಾ ।। 77
ಅವಳನ್ನು ಹೆಂಗಸರು ಬೇಡಿಕೊಂಡರು, ಸುದೇಷ್ಣೆಯೂ ಗೌರವಿಸಿದಳು; ಆದರೂ ಅವಳು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಊಟ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ದೇಹವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅವಳ ಮುಖ ರಕ್ತದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿತ್ತು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಹೊಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ತಾಂ ತಥಾ ಶೋಕಸನ್ತಪ್ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪ್ರರುದಿತಾಂ ಸ್ತ್ರಿಯಃ। ಕೀಚಕಸ್ಯ ವಧಂ ಸರ್ವಾ ಮನೋಭಿಶ್ಚ ಶಶಂಸಿರೇ ।। 78
ಅವಳನ್ನು ಹೀಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಎಲ್ಲಾ ಹೆಂಗಸರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕೀಚಕನ ಮರಣವನ್ನು ಬಯಸಿದರು.
ಅಹೋ ದುಃಖತರಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಕೀಚಕೇನ ಪದಾ ಹತಾ। ಪತಿವ್ರತಾ ಮಹಾಭಾಗಾ ದ್ರೌಪದೀ ಯೋಷಿತಾಂವರಾ ।। 1
ಅಯ್ಯೋ, ಕೀಚಕನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು, ಪತಿವ್ರತೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ, ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ದ್ರೌಪದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದುಃಖವು ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ದುಃಶಲಾಂ ಸ್ಮಾರಯನ್ತೀ ಸಾ ಭರ್ತೄಣಾಂ ಭಗಿನೀಂ ಶುಭಾಮ್। ನಾಶಪತ್ಸಿನ್ಧುರಾಜಂ ಸಾ ಬಲಾತ್ಕಾರೇಣ ವಾಹಿತಾ ।। 2
ಅವಳು ತನ್ನ ಗಂಡಸರ ಅಕ್ಕನಾದ ಶುಭ್ರವಾದ ದುಃಶಲೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಳು; ಅವಳನ್ನು ಸಿಂಧೂರಾಜನು ಬಲವಂತದಿಂದ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.
ಕಿಮರ್ಥಮಿಹ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಕೀಚಕೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ । ನಾಶಪತ್ತಂ ಮಹಾಭಾಗಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಪಾದೇನ ತಾಡಿತಾ ।। 3
ಯಾಕೆ ಈ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತಿ ಕೃಷ್ಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ? ದುಷ್ಟ ಕೀಚಕನು ಅವಳನ್ನು ಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅವಳು ತುಂಬಾ ಪುಣ್ಯವಂತಳಲ್ಲವೇ?
ತೇಜೋರಾಶಿರಿಯಂ ದೇವೀ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಸತ್ಯವಾದಿನೀ । ಕೇಶಪಾಂಶೇ ಪರಾಮೃಷ್ಟಾ ಮರ್ಷಯನ್ತೀ ಹ್ಯಶಕ್ತವತ್ ।। 4
ಈ ದೇವಿ ಶಕ್ತಿಯ ನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವಳು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವವಳು. ಅವಳನ್ನು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಎಳೆದರೂ, ತನ್ನಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಳು.
ನೈತತ್ಕಾರಣಮಲ್ಪಂ ಹಿ ಶ್ರೋತುಕಾಮೋಽಸ್ಮಿ ಸತ್ತಮ। ಕೃಷ್ಣಾಯಾಸ್ತು ಪರಿಕ್ಲೇಶಾನ್ಮನೋ ಮೇ ದೂಯತೇ ಭೃಶಮ್ ।। 5
ಇದು ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವಲ್ಲ; ನಾನು ಇದರ ಕಾರಣವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾನुभಾವನೆ. ಕೃಷ್ಣೆಯ ಅನುಭವಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತುಂಬಾ ನೋಯಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಕಸ್ಯ ವಂಶೇ ಸಮುದ್ಭೂತಃ ಸ ಚ ದುರ್ಲಲಿತೋ ಮುನೇ । ಬಲೋನ್ಮತ್ತಃ ಕಥಂ ಚಾಸೀತ್ಸ್ಯಾಲೋ ಮಾತ್ಸ್ಯಸ್ಯ ಕೀಚಕಃ ।। 6
ಆ ಕಠಿಣ ಸ್ವಭಾವದ ಕೀಚಕನು ಯಾವ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದನು, ಮಹರ್ಷಿಯೇ? ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತನಾದ ಅವನು ಹೇಗೆ ಮಾಮನಾದನು ಮಾಥ್ಸ್ಯರಾಜನಿಗೆ?
ದೃಷ್ಟ್ವಾಪಿ ತಾಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ಸೂತಪುತ್ರೇಣ ತಾಡಿತಾಮ್ । ನೈವ ಚುಕ್ಷುಭಿರೇ ವೀರಾಃ ಕಿಮಕುರ್ವನ್ತ ತಂ ಪ್ರತಿ ।। 7
ಅವರು ಪ್ರಿಯವಾದ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಸೂತಪುತ್ರನು ಹೊಡೆದುದನ್ನು ನೋಡಿದರೂ, ಆ ವೀರರು ಕೋಪಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಏನು ಮಾಡಿದರು?
ತ್ವದುಕ್ತೋಽಯಮನುಪ್ರಶ್ನಃ ಕುರೂಣಾಂ ಕೀರ್ತಿವರ್ಧನಃ। ಏತತ್ಸರ್ವಂ ಯಥಾ ವಕ್ಷ್ಯೇ ವಿಸ್ತರೇಣೇಹ ಪಾರ್ಥಿವ ।। 8
ನೀನು ಕೇಳಿದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕುರುಕುಲದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವದು. ರಾಜನೇ, ನಾನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಹೇಗೆ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯಾಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಞ್ಜಾತಃ ಸೂತೋ ಭವತಿ ಪಾರ್ಥಿವ । ಪ್ರಾತಿಲೋಮ್ಯೇನ ಜಾತಾನಾಂ ಸ ಹ್ಯೇಕೋ ದ್ವಿಜ ಏವ ತು ।। 9
ರಾಜನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೆಯರಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಸೂತ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ಮಿಶ್ರ ಸಂಕರದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವರಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾತ್ರ ದ್ವಿಜನು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.