ವೀರ್ಯವನ್ತೋಽವಲಿಪ್ತಾಸ್ತೇ ನಾನಾರೂಪಧರಾ ಮಹೀಮ್। ಇಮಾಂ ಸಾಗರಪರ್ಯನ್ತಾಂ ಪರೀಯುರರಿಮರ್ದನಾಃ
ಅವರು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳೂ, ಗರ್ವಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವರು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದರು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ಕ್ಷತ್ರಿಯಾನ್ವೈಶ್ಯಾಞ್ಶೂದ್ರಾಂಶ್ಚೈವಾಪ್ಯಪೀಡಯನ್। ಅನ್ಯಾನಿ ಚೈವ ಸತ್ವಾನಿ ಪೀಡಯಾಮಾಸುರೋಜಸಾ
ಅವರು ತಮ್ಮ ಬಲದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರರನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತ್ರಾಸಯನ್ತೋಽಭಿನಿಘ್ನನ್ತಃ ಸರ್ವಭೂತಗಣಾಂಶ್ಚ ತೇ। ವಿಚೇರುಃ ಸರ್ವಶೋ ರಾಜನ್ಮಹೀಂ ಶತಸಹಸ್ರಶಃ
ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸಿ, ಹಿಂಸಿಸಿ, ರಾಜನೇ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಶ್ರಮಸ್ಥಾನ್ಮಹರ್ಷೀಂಶ್ಚ ಧರ್ಷಯನ್ತಸ್ತತಸ್ತತಃ। ಅಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾ ವೀರ್ಯಮದಾ ಮತ್ತಾ ಮದಬಲೇನ ಚ
ಅವರು ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಹರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ಮದಮತ್ತರಾಗಿದ್ದರು.
ಏವಂ ವೀರ್ಯಬಲೋತ್ಸಿಕ್ತೈರ್ಭೂರಿಯಂ ತೈರ್ಮಹಾಸುರೈಃ। ಪೀಡ್ಯಮಾನಾ ಮಹೀ ರಾಜನ್ಬ್ರಹ್ಮಾಣಮುಪಚಕ್ರಮೇ
ರಾಜನೇ, ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅಸುರರು ತಮ್ಮ ಬಲದಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು.
ನ ಹ್ಯಮೀ ಭೂತಸತ್ವೌಘಾಃ ಪನ್ನಗಾಃ ಸನಗಾಂ ಮಹೀಮ್। ತದಾ ಧಾರಯಿತುಂ ಶೇಕುರಾಕ್ರಾನ್ತಾಂ ದಾನವೈರ್ಬಲಾತ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು, ನಾಗಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು—ಯಾರಿಗೂ ದಾನವರು ಬಲದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ತತೋ ಮಹೀ ಮಹೀಪಾಲ ಭಾರಾರ್ತಾ ಭಯಪೀಡಿತಾ। ಜಗಾಮ ಶರಣಂ ದೇವಂ ಸರ್ವಭೂತಪಿತಾಮಹಮ್
ಭೂಪಾಲಕನೇ, ಭಾರದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಭೂಮಿ ಭಯದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಪಿತಾಮಹನಾದ ದೇವರ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
ಸಾ ಸಂವೃತಂ ಮಹಾಭಾಗೈರ್ದೇವದ್ವಿಜಮಹರ್ಷಿಭಿಃ। ದದರ್ಶ ದೇವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಲೋಕಕರ್ತಾರಮವ್ಯಯಮ್
ಆ ಭೂಮಿ ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿಗಳು, ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಾಗ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ, ನಾಶವಾಗದ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
ಗನ್ಧರ್ವೈರಪ್ಸರೋಭಿಶ್ಚ ಬನ್ದಿಕರ್ಮಸು ನಿಷ್ಠಿತೈಃ। ವನ್ದ್ಯಮಾನಂ ಮುದೋಪತೈರ್ವವನ್ದೇ ಚೈನಮೇತ್ಯ ಸಾ
ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವವರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಹ್ಮನನ್ನು, ಆಕೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು.
ಅಥ ವಿಜ್ಞಾಪಯಾಮಾಸ ಭೂಮಿಸ್ತಂ ಶರಣಾರ್ಥಿನೀ। ಸನ್ನಿಧೌ ಲೋಕಪಾಲಾನಾಂ ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಭಾರತ
ಆಮೇಲೆ, ಲೋಕಪಾಲಕರು ಎಲ್ಲರೂ ಇದ್ದಾಗ, ಭೂಮಿ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬೇಡಿ, ತನ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು, ಭಾರತ.
ತತ್ಪ್ರಧಾನಾತ್ಮನಸ್ತಸ್ಯ ಭೂಮೇಃ ಕೃತ್ಯಂ ಸ್ವಯಂಭುವಃ। ಪೂರ್ವಮೇವಾಭವದ್ರಾಜನ್ವಿದಿತಂ ಪರಮೇಷ್ಠಿನಃ
ರಾಜನೇ, ಭೂಮಿಯ ಕೆಲಸವು, ಆದಿ ಆತ್ಮನಿಗೆ ಸೇರಿದದ್ದು, ಸ್ವಯಂಭುವಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಿಗೆ ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಾಗಿತ್ತು.
ಸ್ರಷ್ಟಾ ಹಿ ಜಗತಃ ಕಸ್ಮಾನ್ನ ಸಂಬುಧ್ಯೇತ ಭಾರತ। ಸಸುರಾಸುರಲೋಕಾನಾಮಶೇಷೇಣ ಮನೋಗತಮ್
ಭಾರತಕುಲದವನೇ, ಲೋಕದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದವನು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರ ಲೋಕಗಳೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯದೆ ಇರಲು ಯಾವ ಕಾರಣವಿದೆ?
ತಾಮುವಾಚ ಮಹಾರಾಜ ಭೂಮಿಂ ಭೂಮಿಪತಿಃ ಪ್ರಭುಃ। ಪ್ರಭವಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಮೀಶಃ ಶಂಭುಃ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲವಾದ, ಪ್ರಭುವಾದ, ಶಂಭುವಾದ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದ ಭೂಮಿಪತಿ ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಯದರ್ಥಮಭಿಸಂಪ್ರಾಪ್ತಾ ಮತ್ಸಕಾಶಂ ವಸುನ್ಧರೇ। ತದರ್ಥಂ ಸನ್ನಿಯೋಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾನೇವ ದಿವೌಕಸಃ
ವಸುಂಧರೆ, ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದೆಯೋ, ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ದೇವತೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸ ಮಹೀಂ ದೇವೋ ಬ್ರಹ್ಮಾ ರಾಜನ್ವಿಸೃಜ್ಯ ಚ। ಆದಿದೇಶ ತದಾ ಸರ್ವಾನ್ವಿಬುಧಾನ್ಭೂತಕೃತ್ಸ್ವಯಮ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ದೇವರಾದ ಬ್ರಹ್ಮನು, ರಾಜನೇ, ಆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಡಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಭು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು.
ಅಸ್ಯಾ ಭೂಮೇರ್ನಿರಸಿತುಂ ಭಾರಂ ಭಾಗೈಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್। ಅಸ್ಯಾಮೇವ ಪ್ರಸೂಯಧ್ವಂ ತಿರೋಧಾಯೇತಿ ಚಾಬ್ರವೀತ್
ಈ ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ನೀವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿರಿ, ನಿಮ್ಮ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಥೈವ ಚ ಸಮಾನೀಯ ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಂ ಗಣಾನ್। ಉವಾಚ ಭಗವಾನ್ಸರ್ವಾನಿದಂ ವಚನಮರ್ಥವತ್
ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರ ಸಮೂಹವನ್ನೂ ಕೂಡ ಕರೆಸಿ, ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು.
ಅಥ ಶಕ್ರಾದಯಃ ಸರ್ವೇ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸುರಗುರೋರ್ವಚಃ। ತಥ್ಯಮರ್ಥ್ಯಂ ಚ ಪಥ್ಯಂ ಚ ತಸ್ಯ ತೇ ಜಗೃಹುಸ್ತದಾ
ಆಮೇಲೆ ಇಂದ್ರನೂ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು, ದೇವಗುರುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅವು ಸತ್ಯ, ಹಿತಕರ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.
ಅಥ ತೇ ಸರ್ವಶೋಂಶೈಃ ಸ್ವೈರ್ಗನ್ತುಂ ಭೂಮಿಂ ಕೃತಕ್ಷಣಾಃ। ನಾರಾಯಣಮಮಿತ್ರಘ್ನಂ ವೈಕುಣ್ಠಮುಪಚಕ್ರಮುಃ
ನಂತರ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಾದ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ, ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಇರುವ ನಾರಾಯಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದರು.
ಯಃ ಸ ಚಕ್ರಗದಾಪಾಣಿಃ ಪೀತವಾಸಾಃ ಶಿತಿಪ್ರಭಃ। ಪದ್ಮನಾಭಃ ಸುರಾರಿಘ್ನಃ ಪೃಥುಚಾರ್ವಞ್ಚಿತೇಕ್ಷಣಃ
ಅವನು ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದವನು, ಹಳದಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದವನು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದವನು, ಕಮಲನಾಭನಾದವನು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವವನು.
ಪ್ರಜಾಪತಿಪತಿರ್ದೇವಃ ಸುರನಾಥೋ ಮಹಾಬಲಃ। ಶ್ರೀವತ್ಸಾಙ್ಕೋ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಸರ್ವದೈವತಪೂಜಿತಃ
ಅವನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳ ಒಡೆಯನು, ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯು, ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯು, ಶ್ರೀವತ್ಸದ ಗುರುತು ಇರುವವನು, ಹೃಷೀಕೇಶನು, ಎಲ್ಲಾ ದೈವಗಳು ಪೂಜಿಸುವವನು.
ತಂ ಭುವಃ ಶೋಧನಾಯೇನ್ದ್ರ ಉವಾಚ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್। ಅಂಶೇನಾವತರೇತ್ಯೇವಂ ತಥೇತ್ಯಾಹ ಚ ತಂ ಹರಿಃ
ಭೂಮಿಯನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಲು, ಇಂದ್ರನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನಾದ ಅವನಿಗೆ 'ಭಾಗವಾಗಿ ಅವತರಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಹರಿ ಕೂಡ 'ಹೌದು' ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ತ್ವತ್ತಃ ಶ್ರುತಮಿದಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ದೇವದಾನವರಕ್ಷಸಾಮ್। ಅಂಶಾವತರಣಂ ಸಮ್ಯಗ್ಗನ್ಧರ್ವಾಪ್ಸರಸಾಂ ತಥಾ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ದೇವತೆಗಳು, ದಾನವರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು, ಅಪ್ಸರಸರು ಭಾಗವಾಗಿ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಇಮಂ ತು ಭೂಯ ಇಚ್ಛಾಮಿ ಕುರೂಣಾಂ ವಂಶಮಾದಿತಃ। ಕಥ್ಯಮಾನಂ ತ್ವಯಾ ವಿಪ್ರ ವಿಪ್ರರ್ಷಿಗಣಸನ್ನಿಧೌ
ಆದರೆ ಈಗ ನಾನು ನಿನ್ನಿಂದ, ಮುನಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಹೇಳಿದಂತೆ, ಕೌರವರ ವಂಶವನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಧರ್ಮಾರ್ಥಕಾಮಸಹಿತಂ ರಾಜರ್ಷೀಣಾಂ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಮ್। ಪವಿತ್ರಂ ಕೀರ್ತ್ಯಮಾನಂ ಮೇ ನಿಬೋಧೇದಂ ಮನೀಷಿಣಾಮ್
ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ, ಪವಿತ್ರವಾದ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಈ ವಂಶವನ್ನು ನನ್ನಿಗೆ ಹೇಳು.
ಪ್ರಜಾಪತೇಸ್ತು ದಕ್ಷಸ್ಯ ಮನೋರ್ವೈವಸ್ವತಸ್ಯ ಚ। ಭರತಸ್ಯ ಕುರೋಃ ಪೂರೋರಾಜಮೀಢಸ್ಯ ಚಾನಘ
ಪ್ರಜಾಪತಿ ದಕ್ಷನ, ವೈವಸ್ವತ ಮನುವಿನ, ಭರತನ, ಕುರುನ, ಪುರುನ ಮತ್ತು ರಾಜಮೀಢನ ವಂಶಗಳನ್ನೂ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ.
ಯಾದವಾನಾಮಿಮಂ ವಂಶಂ ಕೌರವಾಣಾಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ। ತಥೈವ ಭರತಾನಾಂ ಚ ಪುಣ್ಯಂ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಮಹತ್
ಯಾದವರ ವಂಶವನ್ನೂ, ಕೌರವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಂಶವನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಭರತರ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಶುಭಕರವಾದ ವಂಶವನ್ನೂ.
ಧನ್ಯಂ ಯಶಸ್ಯಮಾಯುಷ್ಯಂ ಕೀರ್ತಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತೇಽನಘ। ತೇಜೋಭಿರುದಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ಮಹರ್ಷಿಸಮತೇಜಸಃ
ಧನ್ಯವಾದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ, ಆಯುಷ್ಕರವಾದ ಈ ವಂಶವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ; ಈ ಎಲ್ಲರು ಮಹರ್ಷಿಗಳಂತೆ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ.
ದಶ ಪ್ರಾಚೇತಸಃ ಪುತ್ರಾಃ ಸನ್ತಃ ಪುಣ್ಯಜನಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ। ಮುಖಜೇನಾಗ್ನಿನಾ ಯೈಸ್ತೇ ಪೂರ್ವಂ ದಗ್ಧಾ ಮಹೌಜಸಃ
ಪ್ರಚೇತಸನ ಹತ್ತು ಪುತ್ರರು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಟ ಅಗ್ನಿಯು ಹಿಂದೆ ಭಸ್ಮಮಾಡಿತು.
ತೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಾಚೇತಸೋ ಜಜ್ಞೇ ದಕ್ಷೋ ದಕ್ಷಾದಿಮಾಃ ಪ್ರಜಾಃ। ಸಂಭೂತಾಃ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಸ ಹಿ ಲೋಕಪಿತಾಮಹಃ
ಆ ಪ್ರಚೇತಸರಿಂದ ದಕ್ಷನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ದಕ್ಷನಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪಿತೃಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದರು. ಅವನು ಲೋಕಪಿತಾಮಹನು ಎಂಬುದು ನಿಜ.