ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ವಾಮುಪಭೋಗಾಶ್ಚ ಮತ್ಪ್ರಸಾದಕೃತಾಃ ಸದಾ। ಉಪಸ್ಥಾಸ್ಯನ್ತಿ ಹನುಮನ್ನಿತಿ ಸ್ಮ ಹರಿಲೋಚನ
ನನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ದೈವಿಕ ಸೌಖ್ಯಗಳು ಸದಾ ನಿನಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ ಹನುಮಂತಾ,' ಎಂದು ಕಮಲನಯನಳು ಹೇಳಿದರು.
ತತಸ್ತೇ ಪ್ರೇಕ್ಷಮಾಣಾನಾಂ ತೇಪಾಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾಮ್। ಅನ್ತರ್ಧಾನಂ ಯಯುರ್ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಶಕ್ರಪುರೋಗಮಾಃ
ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಪಾಪವಿಲ್ಲದವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಅದೆಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಹೋದರು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಮಂ ತು ಜಾನಕ್ಯಾ ಸಂಗತಂ ಶಕ್ರಸಾರಥಿಃ। ಉವಾಚ ಪರಮಪ್ರೀತಸುಹೃನ್ಮಧ್ಯ ಇದಂ ವಚಃ
ರಾಮನು ಜಾನಕಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಇಂದ್ರನ ಸಾರಥಿಯಾದ ದೇವೇಂದ್ರನು, ಆತನು ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
ದೇವಗನ್ಧರ್ವಯಕ್ಷಾಣಾಂ ಮಾನುಷಾಸುರಭೋಗಿನಾಮ್। ಅಪನೀತಂ ತ್ವಯಾ ದುಃಖಮಿದಂ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮ
ನಿಜವಾದ ಶೂರನಾದ ನೀನು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ಮಾನವರು, ಅಸುರರು ಮತ್ತು ಸರ್ಪರು ಎಲ್ಲರ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ.
ಸದೇವಾಸುರಗನಧರ್ವಾ ಯಕ್ಷರಾಕ್ಷಸಪನ್ನಗಾಃ। ಕಥಯಿಷ್ಯನ್ತಿ ಲೋಕಾಸ್ತ್ವಾಂ ಯಾವದ್ಭೂಮಿರ್ಧರಿಷ್ಯತಿ
ಈ ಭೂಮಿ ಇರುವವರೆಗೆ ದೇವತೆಗಳು, ಅಸುರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಯಕ್ಷರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ನಾಗರು ನಿನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾಽನುಜ್ಞಾಪ್ಯರಾಮಂ ಶಸ್ತ್ರಭೃತಾಂವರಮ್। ಸಂಪೂಜ್ಯಾಪಾಕ್ರಮತ್ತೇನ ರಥೇನಾದಿತ್ಯವರ್ಚಸಾ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಕೇಳಿ, ಅವನಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನಿಟ್ಟು, ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರಥದಲ್ಲಿ ಹೊರಟನು.
ತತಃಸೀತಾಂ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯ ರಾಮಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ। ಸುಗ್ರೀವಪ್ರಮುಖೈಶ್ಚೈವ ಸಹಿತಃ ಸರ್ವವಾನರೈಃ
ಆಮೇಲೆ ರಾಮನು ಸೀತೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗೆ, ಸುಗ್ರೀವನು ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟನು.
ವಿಧಾಯ ರಕ್ಷಾಂ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ವಿಭೀಷಣಪುರಸ್ಕೃತಃ। ಸಂತತಾರ ಪುನಸ್ತೇನ ಸೇತುನಾ ಮಕರಾಲಯಮ್
ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿ, ವಿಭೀಷಣನು ಮುಂಚಿತನಾಗಿ, ಆ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಮಕರಗಳ ನಿವಾಸವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಪುಷ್ಪಕೇಣ ವಿಸಾನನ ಖೇಚರೇಣ ವಿರಾಜತಾ। ಕಾಮಗೇನ ಯಥಾಮುಖ್ಯೈರಮಾತ್ಯೈಃ ಸಂವೃತೋ ವಸೀ
ನಂತರ, ತನ್ನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ರಾಮನು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹಾರುವ, ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಏರಿದನು.
ತತಸ್ತೀರೇ ಸಮುದ್ರಸ್ಯಂ ಯತ್ರಶಿಶ್ಯ ಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ। ತತ್ರೈವೋವಾಸ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸಹಿತಃ ಸರ್ವವಾನರೈಃ
ಅವನೋಡಲು, ಆ ರಾಜನು ತಂಗಿದ್ದ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ಎಲ್ಲಾ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲೇ ವಾಸವಿಟ್ಟನು.
ಅಥೈನಾನ್ರಾಘವಃ ಕಾಲೇ ಸಮಾನೀಯಾಭಿಪೂಜ್ಯ ಚ। ವಿಸರ್ಜಯಾಮಾಸ ತದಾ ರತ್ನೈಃ ಸಂತೋಷ್ಯ ಸರ್ವಶಃ
ನಂತರ, ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ರಾಘವನು ಅವರನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ, ಗೌರವ ನೀಡಿ, ರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ವಿದಾಯಮಾಡಿದನು.
ಗತೇಷು ವಾನರೇನ್ದ್ರೇಷು ಗೋಪುಚ್ಛರ್ಕ್ಷೇಷು ತೇಷು ಚ। ಸುಗ್ರೀವಸಹಿತೋ ರಾಮಃ ಕಿಷ್ಕಿನ್ದಾಂ ಪುನರಾಗಮತ್
ವಾನರಾಧಿಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಡುಹುಂಡಿಗಳೂ ಹೋದ ನಂತರ, ಸುಗ್ರೀವನೊಂದಿಗೆ ರಾಮನು ಮತ್ತೆ ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ವಿಭೀಷಣೇನಾನುಗತಃ ಸುಗ್ರೀವಸಹಿತಸ್ತದಾ। ಪುಷ್ಪಕೇಣ ವಿಮಾನೇನ ವೈದೇಹ್ಯಾ ದರ್ಶಯನ್ವನಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಭೀಷಣ ಮತ್ತು ಸುಗ್ರೀವನು ಜೊತೆಗೆ, ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ವೈದೇಹಿಗೆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು.
ಕಿಷ್ಕಿನ್ಧಾಂ ತು ಸಮಾಸಾದ್ಯರಾಮಃ ಪ್ರಹರತಾಂವರಃ। ಅಙ್ಗದಂ ಕೃತಕರ್ಮಾಣಂ ಯೌವರಾಜ್ಯೇಽಭ್ಯಷೇಚಯತ್
ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು, ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಅಂಗದನನ್ನು ಯುವರಾಜನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತೈರೇವ ಸಹಿತೋ ರಾಮಃ ಸೌಮಿತ್ರಿಣಾ ಸಹ। ಯಥಾಗತೇನ ಮಾರ್ಗೇಣ ಪ್ರಯಯೌ ಸ್ವಪುರಂ ಪ್ರತಿ
ನಂತರ, ಆ ಸಹಚರರು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ ರಾಮನು ಬಂದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಊರಿನತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.
ಅಯೋಧ್ಯಾಂ ಸ ಸಮಾಸಾದ್ಯಪುರೀಂ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಸ್ತತಃ। ಭರತಾಯ ಹನೂಮನ್ತಂ ದೂತಂ ಪ್ರಾಸ್ಥಾಪಯದ್ದ್ರುತಮ್
ಅವನ ಊರಾದ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ, ಆ ರಾಜ್ಯಾಧಿಪತಿಯಾದ ರಾಮನು, ಭರತನಿಗೆ ಸುದ್ದಿ ತಲುಪಿಸಲು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಳಿಸಿದನು.
ಲಕ್ಷಯಿತ್ವೇಙ್ಗಿತಂ ಸರ್ವಂಪ್ರಿಯಂ ತಸ್ಮೈ ನಿವೇದ್ಯ ವೈ। ವಾಯುಪುತ್ರೇ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ನನ್ದಿಗ್ರಾಮಮುಪಾವಿಶತ್
ಎಲ್ಲ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಆ ಸಂತೋಷದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಭರತನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ, ವಾಯುಪುತ್ರನು ಮರಳಿ ಬಂದಾಗ ರಾಮನು ನಂದಿಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಸತತ್ರಮಲದಿಗ್ಧಾಙ್ಗಂ ಭರತಂ ಚೀರವಾಸಸಮ್। `ನನ್ದಿಗ್ರಾಮಗತಂರಾಮಃ ಸಶತ್ರುಘ್ನಂ ಸರಾಘವಃ'। ಅಗ್ರತಃಪಾದುಕೇ ಕೃತ್ವಾ ದದರ್ಶಾಸೀನಮಾಸನೇ
ನಂದಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಾಮನು ಶತ್ರುಘ್ನನ ಜೊತೆ, ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಮಡುಗಟ್ಟಿದ, ಚೀರವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ಭರತನನ್ನು, ತನ್ನ ಪಾದುಕೆಯನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ಸಮೇತ್ಯಭರತೇನಾಥ ಶತ್ರುಘ್ನೇನ ಚ ವೀರ್ಯವಾನ್। ರಾಘವಃ ಸಹಸೌಮಿತ್ರಿರ್ಮುಮುದೇ ಭರತರ್ಷಭ
ಆಮೇಲೆ, ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ರಾಮನು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಜೊತೆಗೆ, ಭರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆಂಬ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ತತೋ ಭರತಶತ್ರುಘ್ನೌ ಸಮೇತೌ ಗುರುಣಾ ತದಾ। ವೈದೇಹ್ಯಾ ದರ್ಶನೇನೋಭೌ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಸಮವಾಪತುಃ
ನಂತರ, ಭರತ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಘ್ನರು ತಮ್ಮ ಗುರುವನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ, ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನೋಡಿದ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ತುಂಬಾ ಹರ್ಷಪಟ್ಟರು.
ತಸ್ಮೈ ತದ್ಭರತೋ ರಾಜ್ಯಮಾಗತಾಯಾತಿಸತ್ಕೃತಮ್। ನ್ಯಾಸಂ ನಿರ್ಯಾತಯಾಮಾಸ ಯುಕ್ತಃ ಪರಮಯಾ ಮುದಾ
ಭರತನು ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಬಹು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.
ತತಸ್ತಂ ವೈಷ್ಣವೇ ಶೂರಂ ನಕ್ಷತ್ರೇಽಭಿಜಿತೇಽಹನಿ। ವಸಿಷ್ಠೋ ವಾಮದೇವಶ್ಚ ಸಹಿತಾವಭ್ಯಷಿಞ್ಚತಾಮ್
ಆಮೇಲೆ, ಶುಭವಾದ ಅಭಿಜಿತ್ ನಕ್ಷತ್ರದ ದಿನದಲ್ಲಿ, ವಸಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ವಾಮದೇವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆ ಶೂರನನ್ನು ವೈಷ್ಣವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದರು.
ಸೋಭಿಷಿಕ್ತಃ ಕಪಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸುಗ್ರೀವಂ ಸಸುಹೃಜ್ಜನಮ್। ವಿಭೀಷಣಂ ಚ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಮನ್ವಜಾನಾದ್ಗೃಹಾನ್ಪ್ರತಿ
ಅಭಿಷೇಕವಾದ Ramaನು, ಕಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಗ್ರೀವ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ, ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶದ ವಿಭೀಷಣನನ್ನೂ ಅವರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಅಭ್ಯರ್ಚ್ಯ ವಿವಿಧೈ ರತ್ನೈಃ ಪ್ರೀತಿಯುಕ್ತೌ ಮುದಾ ಯುತೌ। ಸಮಾಧಾಯೇತಿಕರ್ತವ್ಯಂ ದುಃಖೇನ ವಿಸಸರ್ಜ ಹ
ಅವನನ್ನು ವಿವಿಧ ಮೌಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಿ, ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆತನು ಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ದುಃಖದಿಂದಲಾದರೂ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.
ಪುಷ್ಪಕಂ ಚ ವಿಮಾನಂ ತತ್ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ಸ ರಾಘವಃ। ಪ್ರಾದಾದ್ವೈಶ್ರವಣಾಯೈವ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಸ ರಘುನನ್ದನಃ
ಆ ರಘುನಂದನನು ಪುಷ್ಪಕ ವಿಮಾನವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅದನ್ನು ವೈಶ್ರವಣನಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿದನು.
ತತೋ ದೇವರ್ಷಿಸಹಿತಃ ಸರಿತಂ ಗೋಮತೀಮನು। ಶತಾಶ್ವಮೇಧಾನಾಜಹ್ರೇ ಜಾರೂಥ್ಯಾನ್ಸ ನಿರರ್ಗಲಾನ್
ನಂತರ ದೇವರ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಗೋಮತಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಿರ್ದೋಷ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ಏವಮೇತನ್ಮಹಾಬಾಹೋ ರಾಮೇಣಾಮಿತತೇಜಸಾ। ಪ್ರಾಪ್ತಂ ವ್ಯಸನಮತ್ಯುಗ್ರಂ ವನವಾಸಕೃತಂ ಪುರಾ
ಹೀಗಾಗಿ, ಮಹಾಬಾಹುವಾದ ರಾಮನು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅತಿಯಾದ ಕಠಿಣ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಅರಣ್ಯವಾಸದಿಂದ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದನು.
ಮಾ ಶುಚಃ ಪರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ಕ್ಷತ್ರಿಯೋಸಿ ಪರಂತಪ। ಬಾಹುವೀರ್ಯಾಶ್ರಯೇಮಾರ್ಗೇ ವರ್ತಸೇ ದೀಪ್ತನಿರ್ಣಯೇ
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ; ನೀನು ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವವನು, ಬಲಿಷ್ಠ ಭುಜಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉರಿಯುವ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ನ ಹಿ ತೇ ವೃಜಿನಂ ಕಿಂಚಿದ್ದೃಶ್ಯತೇ ಪರಮಣ್ವಪಿ। ಅಸ್ಮಿನ್ಮಾರ್ಗೇ ನಿಪೀದೇಯುಃ ಸೇನ್ದ್ರಾ ಅಪಿ ಸುರಾಸುರಾಃ
ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ತಪ್ಪು ಕೂಡ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನೊಡನೆ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದಾನವರು ಬಂದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ದಮನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಂಹತ್ಯ ನಿಹತೋವೃತ್ರೋ ಮರುದ್ಭಿರ್ವಜ್ರಪಾಣಿನಾ। ನಮುಚಿಶ್ಚೈವದುರ್ಧರ್ಷೋ ದೀರ್ಗಜಿಹ್ವಾ ಚರಾಕ್ಷಸೀ
ಮರುದ್ಗಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ದೀರ್ಘಜಿಹ್ವನಾದ ದುರ್ಜೀತನು ನಮುಚಿಯನ್ನೂ ಸೋಲಿಸಿದನು.