ಏವಮುಕ್ತಾ ವರಂ ವವ್ರೇ ಗಾತ್ರಸೌಗನ್ಧ್ಯಮುತ್ತಮಮ್। ಸಚಾಸ್ಯೈ ಭಗವಾನ್ಪ್ರಾದಾನ್ಮನಃ ಕಾಙ್ಕ್ಷಿತಂ ಪ್ರಭುಃ
ಅವಳು ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ತನ್ನ ದೇಹದಿಂದ ಸುಗಂಧ ಹರಡುವ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದಳು. ಭಗವಂತನು ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಶಯವನ್ನು ಪೂರೈಸಿದನು.
ತತೋ ಲಬ್ಧವರಾ ಪ್ರೀತಾ ಸ್ತ್ರೀಭಾವಗುಣಭೂಷಿತಾ। ಜಗಾಮ ಸಹ ಸಂಸರ್ಗಮೃಷಿಣಾಽದ್ಭುತಕರ್ಮಣಾ
ಆ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ಸಂತೋಷದಲ್ಲಿ, ಸ್ತ್ರೀಸ್ವಭಾವದ ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳಾಗಿ, ಆ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯಗಳ ಋಷಿಯೊಡನೆ ಸಂಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಳು.
ತಸ್ಯಾಸ್ತು ಯೋಜನಾದ್ಗನ್ಧಮಾಜಿಘ್ರನ್ತ ನರಾ ಭುವಿ
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಅವಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರದಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಭವಿಸಿದರು.
ತಸ್ಯಾ ಯೋಜನಗನ್ಧೇತಿ ತತೋ ನಾಮಾಪರಂ ಸ್ಮೃತಮ್। ಇತಿ ಸತ್ಯವತೀ ಹೃಷ್ಟಾ ಲಬ್ಧ್ವಾ ವರಮನುತ್ತಮಮ್
ಅವಳ ದೇಹದ ಸುಗಂಧ ಒಂದು ಯೋಜನ ದೂರವರೆಗೆ ಹರಡಿದ ಕಾರಣ, ಅವಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತು. ಹೀಗೆ ಸತ್ಯವತಿ ಆ ಅನನ್ಯವಾದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಳು.
ಪರಾಶರೇಣ ಸಂಯುಕ್ತಾ ಸದ್ಯೋ ಗರ್ಭಂ ಸುಷಾವ ಸಾ। ಜಜ್ಞೇ ಚ ಯಮುನಾದ್ವೀಪೇ ಪಾರಾಶರ್ಯಃ ಸ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಪರಾಶರನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವಳು ಗರ್ಭವತಿ ಆಯಿತು. ಯಮುನಾನದ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪರಾಶರನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಪುತ್ರನು ಜನಿಸಿದರು.
ಸ ಮಾತರಮನುಜ್ಞಾಪ್ಯ ತಪಸ್ಯೇವ ಮನೋ ದಧೇ। ಸ್ಮೃತೋಽಹಂ ದರ್ಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಕೃತ್ಯೇಷ್ವಿತಿ ಚ ಸೋಽಬ್ರವೀತ್
ಆ ಮಗನು ತಾಯಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು. ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸಿದಾಗ ಯಾವ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ನಾನು ಬರುವೆನು.'
ಏವಂ ದ್ವೈಪಾಯನೋ ಜಜ್ಞೇ ಸತ್ಯವತ್ಯಾಂ ಪರಾಶರಾತ್। ನ್ಯಸ್ತೋದ್ವೀಪೇ ಯದ್ಬಾಲಸ್ತಸ್ಮಾದ್ದ್ವೈಪಾಯನಃಸ್ಮೃತಃ
ಹೀಗೆ ಪರಾಶರನಿಂದ ಸತ್ಯವತಿಯಿಗೆ ದ್ವೈಪಾಯನನು ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ದ್ವೈಪಾಯನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪಾದಾಪಸಾರಿಣಂ ಧರ್ಮಂ ಸ ತು ವಿದ್ವಾನ್ಯುಗೇ ಯುಗೇ। ಆಯುಃ ಶಕ್ತಿಂ ಚ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಂ ಯುಗಾವಸ್ಥಾಮವೇಕ್ಷ್ಯಚ
ಆ ಜ್ಞಾನಿ, ಪ್ರತಿ ಯುಗಕ್ಕೂ ತಕ್ಕಂತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು; ಮನುಷ್ಯರ ಆಯುಷ್ಯ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಯುಗದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡನು.
ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಚ ತಥಾನುಗ್ರಹಕಾಙ್ಕ್ಷಯಾ। ವಿವ್ಯಾಸ ವೇದಾನ್ಯಸ್ಮತ್ಸ ತಸ್ಮಾದ್ವ್ಯಾಸ ಇತಿ ಸ್ಮೃತಃ
ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಅನುಗ್ರಹವಾಗಲೆಂದು, ಅವನು ವೇದಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ನಮಗೆ ನೀಡಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ವ್ಯಾಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ವೇದಾನಧ್ಯಾಪಯಾಮಾಸ ಮಹಾಭಾರತಪಞ್ಚಮಾನ್। ಸುಮನ್ತುಂ ಜೈಮಿನಿಂ ಪೈಲಂ ಶುಕಂ ಚೈವ ಸ್ವಮಾತ್ಮಜಮ್
ಅವನು ವೇದಗಳನ್ನೂ, ಐದನೆಯದಾಗಿ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನೂ ಸುಮಂತು, ಜೈಮಿನಿ, ಪೈಲ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಗ ಶುಕನಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದನು.
ಪ್ರಭುರ್ವರಿಷ್ಠೋ ವರದೋ ವೈಶಂಪಾಯನಮೇವ ಚ। ಸಂಹಿತಾಸ್ತೈಃ ಪೃಥಕ್ತ್ವೇನ ಭಾರತಸ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಿತಾಃ
ಅವನು ವರಪ್ರದಾತನಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನು, ವೈಶಂಪಾಯನನಿಗೂ ಬೋಧಿಸಿದನು. ಅವರಿಂದ ಭಾರತದ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದವು.
ತಥಾ ಭೀಷ್ಮಃ ಶಾನ್ತನವೋ ಗಙ್ಗಾಯಾಮಮಿತದ್ಯುತಿಃ। ವಸುವೀರ್ಯಾತ್ಸಮಭವನ್ಮಹಾವೀರ್ಯೋ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಹಾಗೆಯೇ, ಶಾಂತನುವಿನ ಮಗನಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವನು ವಸುಗಳ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹಾಶೂರ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು.
ವೈದಾರ್ಥವಿಚ್ಚ ಭಗವಾನೃಷಿರ್ವಿಪ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಶೂಲೇ ಪ್ರೋತಃ ಪುರಾಣರ್ಷಿರಚೋರಶ್ಚೋರಶಙ್ಕಯಾ
ವೈದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ಭಗವಂತ ಋಷಿಯು, ಒಮ್ಮೆ ಪುರಾತನ ಋಷಿಯಾಗಿ, ಕಳ್ಳನೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಿ ಶೂಲದಲ್ಲಿ ತೂರಲ್ಪಟ್ಟನು.
ಅಣೀಮಾಣ್ಡವ್ಯ ಇತ್ಯೇವಂ ವಿಖ್ಯಾತಃ ಸ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಸ ಧರ್ಮಮಾಹೂಯ ಪುರಾ ಮಹರ್ಷಿರಿದಮುಕ್ತವಾನ್
ಅವನು 'ಅಣೀಮಾಂಡವ್ಯ' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ; ಆ ಮಹರ್ಷಿ ಹಿಂದೆ ಧರ್ಮನನ್ನು ಕರೆಯಿಸಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು.
ಇಷೀಕಯಾ ಮಯಾ ಬಾಲ್ಯಾದ್ವಿದ್ಧಾ ಹ್ಯೇಕಾ ಶಕುನ್ತಿಕಾ। ತತ್ಕಿಲ್ಬಿಷಂ ಸ್ಮರೇ ಧರ್ಮ ನಾನ್ಯತ್ಪಾಪಮಹಂ ಸ್ಮರೇ
ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಕುಂತಿಕ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಚುಚ್ಚಿದ್ದೆನು. ಧರ್ಮದೇವಾ, ನನಗೆ ಅದು ಪಾಪವೆಂದು ನೆನಪಿದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವ ಪಾಪವೂ ನೆನಪಿಲ್ಲ.
ತನ್ಮೇ ಸಹಸ್ರಮಮಿತಂ ಕಸ್ಮಾನ್ನೇಹಾಜಯತ್ತಪಃ। ಗರೀಯಾನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಧಃ ಸರ್ವಭೂತವಧಾದ್ಯತಃ
ಹಾಗಾದರೆ ನನ್ನ ಅಪಾರವಾದ ತಪಸ್ಸು ಫಲಕೊಡದೇಕೆ? ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಹತ್ಯೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಹತ್ಯೆಗಿಂತ ಭಾರೀ ಪಾಪ.
ತಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಕಿಲ್ಬಿಷಾದಸ್ಮಾಚ್ಛೂದ್ರಯೋನೌ ಜನಿಷ್ಯಸಿ
ಆದರಿಂದ, ನೀನು ಈ ಪಾಪದ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀಯೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟುವೆ.
ವಿದ್ವಾನ್ವಿದುರರೂಪೇಣ ಧಾರ್ಮಿಕಃ ಕಿಲ್ಬಿಷಾತ್ತತಃ। ಸಂಜಯೋ ಮುನಿಕಲ್ಪಸ್ತು ಜಜ್ಞೇ ಸೂತೋ ಗವಲ್ಗಣಾತ್
ಆ ಪಾಪದಿಂದ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಜ್ಞಾನಿ, ವಿದುರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದನು. ಮುನಿಸಮಾನನಾದ ಸಂಜಯನು ಗವಲ್ಗಣನಿಂದ ಸೂತಪುತ್ರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಸೂರ್ಯಾಚ್ಚ ಕುನ್ತಿಕನ್ಯಾಯಾಂ ಜಜ್ಞೇ ಕರ್ಣೋ ಮಹಾಬಲಃ। ಸಹಜಂ ಕವಚಂ ಬಿಭ್ರತ್ಕುಣ್ಡಲೋದ್ಯೋತಿತಾನನಃ
ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಕುಂತಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕರ್ಣನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕವಚವಿತ್ತು, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಕುಂಡಲಗಳಿದ್ದವು.
ಅನುಗ್ರಹಾರ್ಥಂ ಲೋಕಾನಾಂ ವಿಷ್ಣುರ್ಲೋಕನಮಸ್ಕೃತಃ। ವಸುದೇವಾತ್ತು ದೇವಕ್ಯಾಂ ಪ್ರಾದುರ್ಭೂತೋ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪೂಜಿಸುವ ವಿಷ್ಣುವು, ವಸುದೇವ ಮತ್ತು ದೇವಕಿಯಿಂದ ಮಹಾ ಖ್ಯಾತಿಯೊಡನೆ ಅವತರಿಸಿದನು.
ಅನಾದಿನಿಧನೋ ದೇವಃ ಸ ಕರ್ತಾ ಜಗತಃ ಪ್ರಭುಃ। ಅವ್ಯಕ್ತಮಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಪ್ರಧಾನಂ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕಮ್
ಆ ದೇವರು ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದವರು; ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಮತ್ತು ಒಡೆಯ; ಕಾಣಲಾಗದ, ನಾಶವಾಗದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೂಲತತ್ತ್ವ.
ಆತ್ಮಾನಮವ್ಯಯಂ ಚೈವ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪ್ರಭವಂ ಪ್ರಭುಮ್। ಪುರುಷಂ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾಣಂ ಸತ್ವಯೋಗಂ ಧ್ರುವಾಕ್ಷರಮ್
ಅವರು ಅಚಲವಾದ ಆತ್ಮ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಒಡೆಯ, ವಿಶ್ವದ ನಿರ್ಮಾತೃ, ಸತ್ವಗುಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತನಾದ ನಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಚಲ.
ಅನನ್ತಮಚಲಂ ದೇವಂ ಹಂಸಂ ನಾರಾಯಣಂ ಪ್ರಭುಮ್। ಧಾತಾರಮಜಮವ್ಯಕ್ತಂ ಯಮಾಹುಃ ಪರಮವ್ಯಯಮ್
ಅವರು ಅನಂತ, ಅಚಲ ದೇವರು, ಹಂಸ, ನಾರಾಯಣ, ಪ್ರಭು; ಎಲ್ಲರ ಪಾಲಕ, ಜನನ ಇಲ್ಲದ, ಕಾಣದ, ಯಾರು ಪರಮ ಅವಿನಾಶಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಕೈವಲ್ಯಂ ನಿರ್ಗುಣಂ ವಿಶ್ವಮನಾದಿಮಜಮವ್ಯಯಮ್। ಪುರುಷಃ ಸ ವಿಭುಃ ಕರ್ತಾ ಸರ್ವಭೂತಪಿತಾಮಹಃ
ಅವರು ಕೇವಲ ಪರಮಾತ್ಮ, ಗುಣರಹಿತ, ವಿಶ್ವಸ್ವರೂಪಿ, ಆದಿಯಿಲ್ಲದ, ಜನನ ಇಲ್ಲದ, ಅವಿನಾಶಿ; ಆ ಪರಮಾತ್ಮ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಪಿತಾಮಹ.
ಧರ್ಮಸಂಸ್ಥಾಪನಾರ್ಥಾಯ ಪ್ರಜಜ್ಞೇಽನ್ಧಕವೃಷ್ಣಿಷು। ಅಸ್ತ್ರಜ್ಞೌ ತು ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಿಶಾರದೌ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವರು ಅಂಧಕ ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು; ಇಬ್ಬರೂ ಶಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಗಳು, ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದವರು.
ಸಾತ್ಯಕಿಃ ಕೃತವರ್ಮಾ ಚ ನಾರಾಯಣಮನುವ್ರತೌ। ಸತ್ಯಕಾದ್ಧೃದಿಕಾಚ್ಚೈವ ಜಜ್ಞಾತೇಽಸ್ತ್ರವಿಶಾರದೌ
ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಕೃತವರ್ಮಾ ಇಬ್ಬರೂ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು; ಸಾತ್ಯಕ ಮತ್ತು ಹೃದಿಕರಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದವರು ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಭರದ್ವಾಜಸ್ಯ ಚ ಸ್ಕನ್ನಂ ದ್ರೋಣ್ಯಾಂ ಶುಕ್ರಮವರ್ಧತ। ಸಹರ್ಷೇರುಗ್ರತಪಸಸ್ತಸ್ಮಾದ್ದ್ರೋಣೋ ವ್ಯಜಾಯತ
ಭರದ್ವಾಜನ ವೀರ್ಯದಿಂದ ದ್ರೋಣಿಯ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು; ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಿಂದ ದ್ರೋಣನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಗೌತಮಾನ್ಮಿಥುನಂ ಜಜ್ಞೇ ಶರಸ್ತಮ್ಬಾಚ್ಛರದ್ವತಃ। ಅಶ್ವತ್ಥಾಮ್ನಶ್ಚ ಜನನೀ ಕೃಪಶ್ಚೈವ ಮಹಾಬಲಃ
ಗೌತಮರಿಂದ ಜೋಡಿ ಮಕ್ಕಳಾದ ಶರಸ್ತಂಭದಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಕೃಪ ಮತ್ತು ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ತಾಯಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಅಶ್ವತ್ಥಾಮಾ ತತೋ ಜಜ್ಞೇ ದ್ರೋಣಾದೇವ ಮಹಾಬಲಃ। ತಥೈವ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನೋಽಪಿ ಸಾಕ್ಷಾದಗ್ನಿಸಮದ್ಯುತಿಃ
ಆಮೇಲೆ ದ್ರೋಣನಿಂದ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ವೈತಾನೇ ಕರ್ಮಣಿ ತತೇ ಪಾವಕಾತ್ಸಮಜಾಯತ। ವೀರೋ ದ್ರೋಣವಿನಾಶಾಯ ಧನುರಾದಾಯ ವೀರ್ಯವಾನ್
ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ವೀರನು ಹುಟ್ಟಿದನು; ಅವನು ಬಿಲ್ಲು ಹಿಡಿದು ದ್ರೋಣನ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದನು.