ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸರಾಜ್ಯೇಚಾಪ್ಯಭ್ಯಪಿಞ್ಚದ್ವಿಭೀಷಣಮ್। ಚಕ್ರೇ ಚ ಮನ್ತ್ರಸಚಿವಂ ಸಹೃದಂಲಕ್ಷ್ಮಣಸ್ ಚ
ವಿಭೀಷಣನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೊಟ್ಟರು. ಅವನನ್ನು ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೂ ಜೊತೆಯಾದನು.
ವಿಭೀಷಣಮತೇ ಚೈವ ಸೋಽತ್ಯಕ್ರಾಮನ್ಮಹಾರ್ಣವಮ್। ಸಸೈನ್ಯಃ ಸೇತುನಾ ತೇನ ಮಾರ್ಗೇಣೈವ ನರಾಧಿಪಃ
ವಿಭೀಷಣನ ಸಲಹೆಯಂತೆ, ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಆ ಸೇತುವಿನ ಮೂಲಕ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ತತೋ ಗತ್ವಾಸಮಾಸಾದ್ಯ ಲಙ್ಕೋದ್ಯಾನಾನ್ಯನೇಕಶಃ। ಭೇದಯಾಮಾಸ ಕಪಿಭಿರ್ಮಹಾನ್ತಿ ಚ ಬಹೂನಿ ಚ
ನಂತರ, ಲಂಕೆಯ ಅನೇಕ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ, ವಾನರರು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುರಿದು, ಅನೇಕ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದರು.
ತತ್ರಾಸ್ತಾಂ ರಾವಣಾಮಾತ್ಯೌ ರಾಕ್ಷಸೌ ಶುಕಸಾರಣೌ। ಚರೌ ವಾನರರೂಪೇಣ ತೌ ಜಗ್ರಾಹ ವಿಭೀಷಣಃ
ಅಲ್ಲಿ ರಾವಣನ ಇಬ್ಬರು ಅಮಾತ್ಯರಾದ ರಾಕ್ಷಸರಾದ ಶುಕ ಮತ್ತು ಸಾರಣ, ವಾನರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ವಿಭೀಷಣನು ಹಿಡಿದನು.
ಪ್ರತಿಪನ್ನೌ ಯದಾ ರೂಪಂ ರಾಕ್ಷಸಂ ತೌ ನಿಶಾಚರೌ। ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ತತಃ ಸೈನ್ಯಂ ರಾಮಃ ಪಶ್ಚಾದವಾಸೃಜತ್
ಆ ಇಬ್ಬರು ರಾಕ್ಷಸರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಮನು ಅವರಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ, ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದನು.
ನಿವೇಶ್ಯೋಪವನೇ ಸೈನ್ಯಂ ಸ ಶೂರಃ ಪ್ರಾಜ್ಯವಾನರಮ್। ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ದುತ್ಯೇನ ರಾವಣಸ್ಯ ತತೋಽಙ್ಗದಮ್
ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿಸಿ, ಶೂರನಾದ ವಾನರರ ನಾಯಕ ಅಂಗದನನ್ನು ರಾವಣನ ಬಳಿಗೆ ದೂತನಾಗಿ ಕಳಿಸಿದರು.
ಪ್ರಭೂತಾನ್ನೋದಕೇತಸ್ಮಿನ್ಬಹುಮೂಲಫಲೇ ವನೇ। ಸೇನಾಂ ನಿವೇಶ್ಯ ಕಾಕುತ್ಸ್ಥೋ ವಿಧಿವತ್ಪರ್ಯರಕ್ಷತ
ಅಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಆಹಾರ, ನೀರು, ಬೇರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಕುತ್ಥನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
ರಾವಣಃ ಸಂವಿಧಂ ಚಕ್ರೇ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ಶಾಸ್ತ್ರನಿರ್ಮಿತಾಮ್। ಪ್ರಕೃತ್ಯೈವದುರಾಧರ್ಷಾ ದೃಢಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾ
ರಾವಣನು ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರವಾಗಿ ಬಲವಾದ ಕೋಟೆಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು.
ಅಗಾಧತೋಯಾಃ ಪರಿಖಾ ಮೀನನಕ್ರಸಮಾಕುಲಾಃ। ಬಭೂವುಃ ಸಪ್ತ ದುರ್ಧರ್ಷಾಃ ಸ್ವಾದಿರೈಃ ಶಙ್ಕುಭಿಶ್ಚಿತಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಏಳು ಆಳವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ, ಮೀನು ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ದಾಟಲು ಕಷ್ಟವಾದ, ಕಂಬಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಅಡಚಣೆಗಳು ಇದ್ದವು.
ಕರ್ಣಾಟಯನ್ತ್ರಾ ದುರ್ಧರ್ಷಾ ಬಭೂವುಃ ಸಹುಡೋಪಲಾಃ। ಸಾಶೀವಿಷಘಟಾಯೋಧಾಃ ಸಸರ್ಜರಸಪಾಂಸವಃ
ಕರ್ನಾಟಕ ಯಂತ್ರಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಗಳ ಗುಡ್ಡಗಳು, ವಿಷಪೂರಿತ ಮಡಕೆಗಳು, ಯೋಧರು ಮತ್ತು ರಸ ಹಾಗೂ ಮರಳು ಹರಿದುಹೋಗುವಂತಹ ಅಡಚಣೆಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.
ಮುಸಲಾಲಾತನಾರಾಚತೋಮರಾಸಿಪರಶ್ವಥೈಃ। ಅನ್ವಿತಾಶ್ಚಶತಘ್ನೀಭಿಃ ಸಮಧೂಚ್ಛಿಷ್ಟಮುದ್ಗರಾಃ
ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಗದೆಗಳು, ಕತ್ತಿಗಳು, ಉರುಳಿಗಳು, ಭಾರೀ ಭಾಲಗಳು, ಕುಂಟಲುಗಳು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
ಪುರದ್ವಾರೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಗುಲ್ಮಾಃ ಸ್ಥಾವರಜಙ್ಗಮಾಃ। ಬಭೂವುಃ ಪತ್ತಿಬಹುಲಾಃ ಪ್ರಭೂತಗಜವಾಜಿನಃ
ನಗರದ ಎಲ್ಲ ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವ ಸೇನೆಗಳು ನಿಂತಿದ್ದವು; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಳುಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳು ಬಹಳವಾಗಿದ್ದವು.
ಅಙ್ಗದಸ್ತ್ವಥ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ದ್ವಾರದೇಶಮುಪಾಗತಃ। ವಿದಿತೋ ರರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಪ್ರವಿವೇಶಗತವ್ಯಥಃ
ಆಗ ಅಂಗದನು ಲಂಕೆಯ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದು, ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಿಗೆ ಪರಿಚಿತನಾಗಿ, ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಮಧ್ಯೇ ರಾಕ್ಷಸಕೋಟೀನಾಂ ಬಹ್ವೀನಾಂ ಸುಮಹಾಬಲಃ। ಶುಶುಭೇ ಮೇಘಮಾಲಾಭಿರಾದಿತ್ಯ ಇವ ಸಂವೃತಃ
ಅನೇಕ ಬಲಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಂಗದನು ಮೋಡಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲಾದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸಸಮಾಸಾದ್ಯ ಪೌಲಸ್ತ್ಯಮಮಾತ್ಯೈರಭಿಸಂವೃತಮ್। ರಾಮಸಂದೇಶಮಾಮನ್ತ್ರ್ಯ ವಾಗ್ಮೀ ವಕ್ತುಂ ಪ್ರಚಕ್ರಮೇ
ಅವನ ಅಮಾತ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪೌಲಸ್ತ್ಯ ವಂಶದವನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ, ಅಂಗದನು ರಾಮನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಆಹ ತ್ವಾಂ ರಾಘವೋ ರಾಜನ್ಕೋಸಲೇನ್ದ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಪ್ರಾಪ್ತಕಾಲಮಿದಂ ವಾಕ್ಯಂ ತದಾದತ್ಸ್ವ ಸುದುರ್ಮತೇ
ಕೋಸಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜ ರಾಘವನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ರಾಜನೇ: ಈ ಸಮಯೋಚಿತ ಮಾತನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನವನೇ.
ಅಕೃತಾತ್ಮಾನಮಾಸಾದ್ಯ ರಾಜಾನಮನಯೇ ರತಮ್। ವಿನಶ್ಯನ್ತ್ಯನಯಾವಿಷ್ಟಾ ದೇಶಾಶ್ಚ ನಗರಾಣಿ ಚ
ಆತ್ಮನಿಗ್ರಹವಿಲ್ಲದವನಿಂದ ಅನ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ರಾಜನು ದೊರೆತಾಗ, ಆ ದೇಶವೂ ನಗರಗಳೂ ಅನ್ಯಾಯದಿಂದ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.
ತ್ವಯೈಕೇನಾಪರಾದ್ಧಂ ಮೇ ಸೀತಾಮಾಹರತಾ ಬಲಾತ್। ವಧಾಯಾನಪರಾದ್ಧಾನಾಮನ್ಯೇಷಾಂ ತದ್ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನೀನು ಒಬ್ಬನೇ ಬಲವಂತದಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ ನನಗೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದೆಯೆ; ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ನಿರಪರಾಧಿಗಳ ನಾಶ ನಿನಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ.
ಯೇ ತ್ವಯಾ ಬಲದರ್ಪಾಭ್ಯಾಮಾವಿಷ್ಟೇನ ವನೇಚರಾಃ। ಋಷಯೋಹಿಂಸಿತಾಃ ಪೂರ್ವಂದೇವಾಶ್ಚಾಪ್ಯವಮಾನಿತಾಃ
ನೀನು ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿದ್ದೀಯೆ, ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
ರಾಜರ್ಷಯಶ್ಚ ನಿಹತಾ ರುದತ್ಯಶ್ಚಾಹೃತಾಃ ಸ್ತ್ರಿಯಃ। ತದಿದಂ ಸಮನುಪ್ರಾಪ್ತಂ ಫಲಂತಸ್ಯಾನಯಸ್ಯ ತೇ
ರಾಜರ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೀಯೆ, ಅಳುತ್ತಿರುವ ಹೆಂಗಸರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದ್ದೀಯೆ; ಈಗ ನಿನ್ನ ಅನ್ಯಾಯದ ಫಲ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಬಂತು.
ಹನ್ತಾಸ್ಮಿ ತ್ವಾಂ ಸಹಾಮಾತ್ಯೈರ್ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಪುರುಷೋ ಭವ। ಪಶ್ಯ ಮೇ ಧನುಷೋ ವೀರ್ಯಂ ಮಾನುಷಸ್ ನಿಶಾಚರ
ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಮಾತ್ಯರೊಡನೆ ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ; ಯುದ್ಧ ಮಾಡು, ಪುರುಷನಾಗು! ನನ್ನ ಬಾಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು, ನಿಶಾಚರ.
ಮುಚ್ಯತಾಂ ಜಾನಕೀ ಸೀತಾ ನ ಮೇ ಮೋಕ್ಷ್ಯಮಸಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್। ಅರಾಕ್ಷಸಮಿಮಂ ಲೋಕಂಕರ್ತಾಽಸ್ಮಿ ನಿಶಿತೈಃ ಶರೈಃ
ಜಾನಕಿಯನ್ನು, ಸೀತೆಯನ್ನು ಬಿಡು; ಇಲ್ಲವಾದರೆ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ರಾಕ್ಷಸರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಇತಿತಸ್ ಬ್ರುವಾಣಸ್ ದೂತಸ್ ಪರುಷಂ ವಚಃ। ಶ್ರುತ್ವಾ ನ ಮಮೃಷೇ ರಾಜಾ ರಾವಣಃ ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತಃ
ಅಂಗದನು ಈ ರುಕ್ಷವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ದೂತನಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾವಣನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಹಙ್ಗಿತಜ್ಞಾಸ್ತತೋ ಭರ್ತುಶ್ಚತ್ವಾರೋ ರಜನೀಚರಾಃ। ಚತುರ್ಷ್ವಙ್ಗೇಷು ಜಗೃಹುಃ ಶಾರ್ದೂಲಮಿವ ಪಕ್ಷಿಣಃ
ಅವನ ಒಡೆಯನ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅರಿತ ನಾಲ್ಕು ರಾತ್ರಿಚರರು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಹುಲಿಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುವಂತೆ, ಅಂಗದನ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದರು.
ತಾಂಸ್ತಥಾಙ್ಗೇಷು ಸಂಸಕ್ತಾನಙ್ಗದೋ ರಜನೀಚರಾನ್। ಆದಾಯೈವ ಖಮುತ್ಪತ್ಯ ಪ್ರಾಸಾದತಲಮಾವಿಶತ್
ಹೀಗೆ ಅಂಗದನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ರಾತ್ರಿಚರರನ್ನು ಅವನು ತನ್ನೊಡನೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಆಕಾಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಗಿ ಅರಮನೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ವೇಗೇನೋತ್ಪತತಸ್ತಸ್ಯ ಪೇತುಸ್ತೇ ರಜನೀಚರಾಃ। ಭುವಿ ಸಂಭಿನ್ನಹೃದಯಾಃ ಪ್ರಹಾರವರಪೀಡಿತಾಃ
ಅಂಗದನು ವೇಗವಾಗಿ ಹಾರಿದಾಗ, ಆ ರಾತ್ರಿಚರರು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದು, ಹೃದಯಗಳು ಒಡೆದು, ಅವನ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಬಲವಾಗಿ ಪೀಡಿತರಾದರು.
ಸಂಸಕ್ತೋಹರ್ಮ್ಯಶಿಖರಾತ್ತಸ್ಮಾತ್ಪುನರವಾಪತತ್। ಲಙ್ಘಯಿತ್ವಾ ಪುರಂ ಲಙ್ಕಾಂ ಸುವೇಲಸ್ಯ ಸಮೀಪತಃ
ಅಂಗದನು ಅರಮನೆಯ ಶಿಖರವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮತ್ತೆ ಇಳಿದು, ಲಂಕಾ ನಗರವನ್ನು ದಾಟಿ ಸುವೇಲ ಪರ್ವತದ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ಕೋಸಲೇನ್ದ್ರಮಥಾಗಮ್ಯ ಸರ್ವಮಾವೇದ್ಯ ವಾನರಃ। ವಿಶಶ್ರಾಮ ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ರಾಘವೇಣಾಭಿನನ್ದಿತಃ
ನಂತರ, ಕೋಸಲದ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಆ ವಾನರನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳಿ, ರಾಘವನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದಾಗ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದನು.
ತತಃ ಸರ್ವಾಭಿಸಾರೇಣ ಹರೀಣಾಂ ವಾತರಂಹಸಾಮ್। ಭೇದಯಾಮಾಸ ಲಙ್ಕಾಯಾಃ ಗ್ರಾಕಾರಂ ರಘುನನ್ದನಃ
ಆಗ, ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವ ವಾನರರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ರಘುನಂದನನು ಲಂಕೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಒಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
ವಿಭೀಷಣರ್ಕ್ಷಾಧಿಪತೀ ಪುರಸ್ಕೃತ್ಯಾಥ ಲಕ್ಷ್ಮಣಃ। ದಕ್ಷಿಣಂ ನಗರದ್ವಾರಮವಾಮೃದ್ಗಾದ್ದುರಾಸದಮ್
ಆಮೇಲೆ, ವಿಭೀಷಣ ಮತ್ತು ಕರಡಿ ಸೇನೆಯ ನಾಯಕನನ್ನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ದಕ್ಷಿಣದ ನಗರ ಬಾಗಿಲಿನತ್ತ, ಅದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟವಾದರೂ, ಹತ್ತಿರ ಹೋದನು.