ಶೇಷಾಸ್ತು ಪಾಣ್ಡವಾ ರಾಜನ್ನೈವೋಚುಃ ಕಿಂಚಿದಪ್ರಿಯಮ್। ದೂತಶ್ಚಾಪಿ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೇ ನ್ಯವೇದಯತ್
ಇತರ ಪಾಂಡವರು, ರಾಜನೇ, ಯಾವುದೂ ಅಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ದೂತನು ನಡೆದದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು.
ಅಥಾಜಗ್ಮುರ್ನರಶ್ರೇಷ್ಠಾ ನಾನಾಜನಪದೇಶ್ವರಾಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚ ಮಹಾಭಾಗ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಪುರಂ ಪ್ರತಿ
ಆಮೇಲೆ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ರಾಜರು, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
ತೇ ತ್ವರ್ಚಿತಾ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ಯಥಾವಿಧಿ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಮುದಾ ಪರಮಯಾ ಯುಕ್ತಾಃ ಪ್ರೀತಾಶ್ಚಾಪಿ ನರೇಶ್ವರಾಃ
ಅವರನ್ನು ರಾಜರು ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ, ವಿಧಿಯಂತೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗೌರವಿಸಿದರು.
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೋಽಪಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸಂವೃತಃ ಸರ್ವಕೌರವೈಃ। ಹರ್ಷೇಣ ಮಹತಾ ಯುಕ್ತೋ ವಿದುರಂ ಪ್ರತ್ಯಭಾಷತ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಕೂಡಾ, ಎಲ್ಲಾ ಕೌರವರು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮಹಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ವಿದುರನಿಗೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಯಥಾ ಸುಖೀ ಜನಃ ಸರ್ವಃ ಕ್ಷತ್ತಃ ಸ್ಯಾದನ್ನಸಂಯುತಃ। ತುಷ್ಯೇತ್ತು ಯಜ್ಞಸದನೇ ತಥಾ ನೀತಿರ್ವಿಧೀಯತಾಮ್
ಕ್ಷತ್ತಾ, ಎಲ್ಲ ಜನರು ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಖವಾಗಿರಲಿ, ಊಟವೂ ಸಿಗಲಿ; ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡು.
ವಿದುರಸ್ತು ತದಾಜ್ಞಾಯ ಸರ್ವವರ್ಣಾನರಿಂದಮ। ಯಥಾ ಪ್ರಮಾಣತೋ ವಿದ್ವಾನ್ಪೂಜಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮವಿತ್
ವಿದುರನು ಆ ಆದೇಶವನ್ನು ಅರಿತು, ಎಲ್ಲ ವರ್ಣದವರನ್ನು ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿ, ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದನು.
ಭಕ್ಷ್ಯಪೇಯಾನ್ನಪಾನೇನ ಮಾಲ್ಯೈಶ್ಚಾಪಿ ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ। ವಾಸೋಭಿರ್ವಿವಿಧೈಶ್ಚೈವ ಯೋಜಯಾಮಾಸ ಹೃಷ್ಟವತ್
ಅವನು ಆಹಾರ, ಪಾನೀಯ, ಸುಗಂಧ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು色色 ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಒದಗಿಸಿದನು.
ಕೃತ್ವಾ ಹ್ಯವಭೃಥಂ ವೀರೋ ಯಥಾಶಾಸ್ತ್ರಂ ಯಥಾಕ್ರಮಮ್। ಸಾನ್ತ್ವಯಿತ್ವಾ ಚ ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ದತ್ತ್ವಾ ಚ ವಿವಿಧಂ ವಸು। ವಿಸರ್ಜಯಾಮಾಸ ನಪಾನ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಂಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಅವನು ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಅವಭೃತ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ರಾಜನು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಿ, ಬಗೆಬಗೆಯ ದಾನ ನೀಡಿ, ಅತಿಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ವಿದಾಯಮಾಡಿದನು.
ವಿಸೃಜ್ಯಚ ನೃಪಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಃ। ವಿವೇಶ ಹಾಸ್ತಿನಪುರಂ ಸಹಿತಃ ಕರ್ಣಸೌಬಲೈಃ
ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ವಿದಾಯಮಾಡಿ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ಕರ್ಣ ಮತ್ತು ಸೌಬಲ ಪುತ್ರನ ಜೊತೆಗೆ ಹಸ್ತಿನಾಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಪ್ರವಿಶನ್ತಂ ಮಹಾರಾಜ ಸೂತಾಸ್ತುಷ್ಟುವುರಚ್ಯುತಮ್। ಜನಾಶ್ಚಾಪಿ ಮಹೇಷ್ವಾಸಂ ತುಷ್ಟುವೂ ರಾಜಸತ್ತಮಮ್
ಮಹಾರಾಜನು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಾಗ, ಸೂತರು ಅವನನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು; ಜನರೂ ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ರಾಜನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರು.
ಲಾಜೈಶ್ಚನ್ದನಚೂರ್ಣೈಶ್ಚ ವಿಕೀರ್ಯ ಚ ಜನಾಸ್ತತಃ। ಊಟುರ್ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ನೃಪಾವಿಘ್ನಃ ಸಮಾಪ್ತೋಯಂ ಕ್ರತುಸ್ತವ
ಜನರು ಲಾಜು ಮತ್ತು ಚಂದನದ ಪುಡಿ ಹಾರಿಸಿ, 'ರಾಜನೇ, ಶುಭವಾಗಲಿ, ನಿನ್ನ ಯಜ್ಞವು ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಮುಗಿಯಿತು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಅಪರೇ ತ್ವಬ್ರುವಂಸ್ತತ್ರವಾದಿಕಾಸ್ತಂ ಮಹೀಪತಿಮ್। ಯೌಧಿಷ್ಠಿರಸ್ಯ ಯಜ್ಞಸ್ಯ ನ ಸಮೋ ಹ್ಯೇಷ ತೇ ಕ್ರತುಃ
ಆಗ ಕೆಲವರು ಆ ರಾಜನಿಗೆ, 'ಈ ಯಜ್ಞವು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಮವಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ನೈವ ತಸ್ಯ ಕ್ರತೋರೇಷ ಕಲಾಮರ್ಹತಿ ಷೋಡಶೀಮ್। ಏವಂ ತತ್ರಾಬ್ರುವನ್ಕೇಚಿದ್ವಾತಿಕಾಸ್ತಂ ಜನೇಶ್ವರಮ್
'ಈ ಯಜ್ಞವು ಅವನ ಯಜ್ಞದ ಹದಿನಾರು ಭಾಗಕ್ಕೂ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಕೆಲವರು ಆ ಜನಾಧಿಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಸುಹೃದಸ್ತ್ವಬ್ರುವಂಸ್ತತ್ರ ಅತಿ ಸರ್ವಾನಯಂ ಕ್ರತುಃ। `ಪ್ರವರ್ತಿತೋ ಹ್ಯಯಂ ರಾಜ್ಞಾ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೇಣ ಧೀಮತಾ
ಆದರೆ ಸ್ನೇಹಿತರು, 'ಈ ಯಜ್ಞವು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲು; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪುತ್ರನು ಇದನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದರು.
ಯಯಾತಿರ್ನಹುಷಶ್ಚಾಪಿ ಮಾನ್ಧಾತಾ ಭರತಸ್ತಥಾ। ಕ್ರತುಮೇನಂ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ಪೂತಾಃ ಸರ್ವೇ ದಿವಂ ಗತಾಃ
ಯಯಾತಿ, ನಹುಷ, ಮಾಂಧಾತಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ—ಇವರು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪವಿತ್ರರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ಏತಾ ವಾಚಃ ಶುಭಾಃ ಶೃಣ್ವನ್ಸುಹೃದಾಂ ಭರತರ್ಷಭ। ಪ್ರವಿವೇಶ ಪುರಂ ಹೃಷ್ಟಃ ಸ್ವವೇಶ್ಮ ಚ ನರಾಧಿಪಃ
ಸ್ನೇಹಿತರ ಶುಭವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಭಾರತವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೂ ತನ್ನ ಮನೆಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ಅಭಿವಾದ್ಯ ತತಃ ಪಾದಾನ್ಮತಾಪಿತ್ರೋರ್ವಿಶಾಂಪತೇ। ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಕೃಪಾದೀನಾಂ ವಿದುರಸ್ಯ ಚ ಧೀಮತಃ
ನಂತರ ಅವನು ತಾಯಿಯೂ ತಂದೆಯೂ, ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ಧೀಮಂತ ವಿದುರರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ವಂದನೆ ಮಾಡಿದನು.
ಅಭಿವಾದಿತಃ ಕನೀಯೋಭಿರ್ಭ್ರಾತೃಭಿರ್ಭ್ರಾತೃನನ್ದನಃ। ನಿಷಸಾದಾಸನೇ ಮುಖ್ಯೇ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಃ
ತಮ್ಮ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರರಿಂದ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಆ ಸಹೋದರರ ಆನಂದ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು.
ತಮುತ್ಥಾಯ ಮಹಾರಾಜಂ ಸೂತಪುತ್ರೋಽಬ್ರವೀದ್ವಚಃ। ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ತೇ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಪ್ತೋಽಯಂ ಮಹಾಕ್ರತುಃ
ಆಗ ಸೂತಪುತ್ರನು ಎದ್ದು ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ, 'ಭಾರತ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನಿನ್ನ ಮಹಾಯಜ್ಞ ಶುಭವಾಗಿ ಮುಗಿದಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದನು.
ಹತೇಷು ಯುಧಿ ಪಾರ್ಥೇಷು ರಾಜಸೂಯೇ ತಥಾ ತ್ವಯಾ। ಆಹೃತೇಽಹಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ತ್ವಾಂ ಸಭಾಜಯಿತಾ ಪುನಃ
ಪಾರ್ಥರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾಗಿ, ನೀನು ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ, ನಾನಿನ್ನೊಮ್ಮೆ ಗೌರವಿಸಲು ಕರೆತರಲಾಯಿತು, ನರಶ್ರೇಷ್ಠ.
ತಮಬ್ರವೀನ್ಮಹಾರಾಜೋ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ
ಆಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಾದ ಮಹಾರಾಜನು, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಸತ್ಯಮೇತತ್ತ್ವಯೋಕ್ತಂ ಹಿ ಪಾಣ್ಡವೇಷು ದುರಾತ್ಮಸು। ನಿಹತೇಷು ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ಚಾಪಿ ಮಹಾಕ್ರತೌ। ರಾಜಸೂಯೇ ಪುನರ್ವೀರ ತ್ವಮೇವಂ ವರ್ಧಯಿಷ್ಯಸಿ
ನೀನು ಪಾಂಡವರು ದುಷ್ಟಹೃದಯರು ಎಂದು ಹೇಳಿದದು ನಿಜ. ಮಾನ್ಯರೆ, ಆ ಮಹಾಯಜ್ಞವಾದ ರಾಜಸೂಯವನ್ನು ನಾವು ಸಾಧಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಪಾಂಡವರು ಸತ್ತಾಗ, ನೀನೇ ಪುನಃ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತೀಯೆ.
ಏವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮಹಾರಾಜ ಕರ್ಣಮಾಶ್ಲಿಷ್ಯ ಭಾರತ। ರಾಜಸೂಯಂ ಕ್ರತುಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಕೌರವಃ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾರಾಜನು ಕರ್ಣನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ನಂತರ ಕೌರವನು, ರಾಜಸೂಯ ಎಂಬ ಮಹಾಯಜ್ಞದ ಬಗ್ಗೆ ಆಲೋಚನೆಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಸೋಽಬ್ರವೀತ್ಕೌರವಾಂಶ್ಚಾಪಿ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಾನ್ನೃಪಸತ್ತಮಃ। `ರಾಧೇಯಸೌಬಲಾದೀನ್ವೈ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೋ ಮಹೀಪತಿಃ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಾದ ಮಹಾರಾಜನು, ತನ್ನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೌರವರನ್ನು, ರಾಧೇಯ, ಸೌಬಲ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಕದಾ ತು ತಂ ಕ್ರತುವರಂ ರಾಜಸೂಯಂ ಮಹಾಧನಮ್। ನಿಹತ್ಯ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಸರ್ವಾನಾಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಕೌರವಾಃ
ಎಂದಾಗಲೂ ನಾನು ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕೊಂದು, ಆ ಮಹಾ ಧನಸಂಪನ್ನವಾದ ರಾಜಸೂಯ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪಡೆದುದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ, ಕೌರವರೆ?
ತಮಬ್ರವೀತ್ತದಾ ಕರ್ಣಃ ಶೃಣು ಮೇ ರಾಜಕುಞ್ಜರ। ಪಾದೌ ನ ಧಾವಯೇ ತಾವದ್ಯಾವನ್ನ ನಿಹತೋಽರ್ಜುನಃ
ಆಗ ಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು: ರಾಜನೇ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು. ಅರ್ಜುನನು ಸತ್ತವರೆಗೆ ನಾನು ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ತೊಳೆವುದಿಲ್ಲ.
ಕೀಲಾಲಜಂ ನ ಖಾದೇಯಂ ಕರಿಷ್ಯೇ ಚಾಸುರವ್ರತಮ್। ನಾಸ್ತೀತಿ ನೈವ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಯಾಚಿತೋ ಯೇನ ಕೇಚನಿತ್
ನಾನು ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಜೇನು ಬೆರೆಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅಸುರರ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದಾಗ ನನಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಂದಿಗೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಅಥೋತ್ಕ್ರುಷ್ಟಂ ಮಹೇಷ್ವಾಸೈರ್ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರೈರ್ಮಹಾರಥೈಃ। ಪ್ರತಿಜ್ಞಾತೇ ಫಲ್ಗುನಸ್ಯ ವಧೇ ಕರ್ಣೇನ ಸಂಯುಗೇ
ಆಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವೆಂದು ಕರ್ಣನು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಕೂಗಿದರು.
ವಿಜಿತಾಂಶ್ಚಾಪ್ಯಮನ್ಯನ್ತ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಜಾಃ। `ತದಾ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಮಾರುಹ್ಯ ಸೂತಪುತ್ರೇಣ ಭಾಷಿತೇ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಥೋತ್ಪನ್ನನಾದ ಕರ್ಣನು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಿಟ್ಟು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳು ಪಾಂಡವರು ಈಗಾಗಲೇ ಸೋತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
ದೂರ್ಯೋಧನೋಽಪಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ವಿಸೃಜ್ಯನರಪುಙ್ಗವಾನ್। ಪ್ರವಿವೇಶ ಗೃಹಂಶ್ರೀಮಾನ್ಯಥಾ ಚೈತ್ರರಥಂ ಪ್ರಭುಃ
ಅನಂತರ ರಾಜಾಧಿರಾಜನಾದ ದುರ್ವೋಧನನು, ಮಹಾಪುರುಷರನ್ನು ವಿದಾಯ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ರಾಜಮಹಲಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಅವನು ಚೈತ್ರರಥವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ದೇವತೆಗಳ ರಾಜನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.