ಆಹುತಿಷ್ವೇವ ಯಸ್ಯಾಗ್ನೇರ್ಹವಿರಾಜ್ಯಂ ವಿಧೀಯತೇ। ಸೋಗ್ನಿರ್ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ ಪುತ್ರ ಶಂಯುರ್ನಾಮ ಮಹಾಪ್ರಭಃ
ಯಾವಾಗ ಹೋಮಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ, ಆ ಅಗ್ನಿಯು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಶಂಯು ಎಂಬ ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯೇಷು ಯಸ್ಯೇಷ್ಟಮಶ್ವಮೇಧಾಗ್ರಭಾಗಭೂತ್। ದೀಪ್ತಿಜ್ವಾಲೈರನೇಕಾಗ್ರೈರಗ್ನಿಷ್ಟೋಮೋಽಥ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ, ಅಶ್ವಮೇಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅಗ್ನಿಷ್ಟೋಮನು ಅನೇಕ ಹೊಳೆಯುವ ಜ್ವಾಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಶಂಯೋರಪ್ರತಿಮಾ ಭಾರ್ಯಾ ಸತ್ಯಾ ಸತ್ಯಾಽಥ ಧರ್ಮಜಾ। ಅಗ್ನಿತಸ್ಯ ಸುತೋ ದೀಪ್ತಸ್ತಿಸ್ರಃ ಕನ್ಯಾಶ್ಚ ಸುವ್ರತಾಃ
ಶಂಯುವಿನ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಪತ್ನಿ ಸತ್ಯಾ, ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪಿಣಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದವಳು. ಅವರ ಮಗ ಅಗ್ನಿತಸನಿಂದ ದೀಪ್ತ ಎಂಬ ಮಗ ಮತ್ತು ಮೂರು ಸತ್ಕಲ್ಪದ ಮಗಳುಗಳು ಜನಿಸಿದರು.
ಪ್ರಥಮೇನಾಜ್ಯಭಾಗೇನ ಪೂಜ್ಯತೇ ಯೋಽಗ್ನಿರಧ್ವರೇ। ಅಗ್ನಿಸ್ತಸ್ಯ ಭರದ್ವಾಜಃ ಪ್ರಥಮಃ ಪುತ್ರ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತುಪ್ಪದ ಭಾಗವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸುವ ಅಗ್ನಿಗೆ ಭರದ್ವಾಜನು ಮೊದಲ ಮಗನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೌರ್ಣಮಾಸೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಹವಿರಾಜ್ಯಂ ಧ್ರುವೋದ್ಯತಮ್। ಭರತೋ ನಾಮತಃ ಸೋಗ್ನಿರ್ದ್ವಿತೀಯಃ ಶಂಯುತಃ ಸುತಃ
ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ಣಚಂದ್ರ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ತುಪ್ಪ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಅಗ್ನಿಯು ಭರತನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಶಂಯುವಿನ ಎರಡನೇ ಮಗನು.
ತಿಸ್ರಃ ಕನ್ಯಾ ಭವನ್ತ್ಯನ್ಯಾ ಯಾಸಾಂ ಸ ಭರತ ಪತಿಃ। ಭಾರತಸ್ತು ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಭಾರತ್ಯೇಕಾ ಚ ಪುತ್ರಿಕಾ
ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಮಗಳುಗಳಿದ್ದು, ಅವರ ಪತಿ ಭರತನು. ಅವನಿಗೆ ಭಾರತ ಎಂಬ ಮಗನೂ, ಭಾರತಿ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗಳೂ ಇದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತೋ ಭರತಸ್ಯಾಗ್ನೇಃ ಪಾವಕಸ್ತು ಪ್ರಜಾಯತೇ। ಮಹಾನತ್ಯರ್ಥಮಹಿತಸ್ತಥಾ ಭರತಸತ್ತಮ
ಭಾರತನಿಂದ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿರುವ ಪಾವಕನು ಹುಟ್ಟಿದನು. ಅವನು ಮಹಾನ್ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾನೆ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಭರದ್ವಾಜಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ತು ವೀರಾ ವೀರಶ್ಚ ಪಿಣ್ಡದಃ। ಪ್ರಾಹುರಾಜ್ಯೇನ ತಸ್ಯೇಜ್ಯಾಂ ಸೋಮಸ್ಯೇವ ದ್ವಿಜಾಃ ಶನೈಃ
ಭರದ್ವಾಜನ ಪತ್ನಿ ವೀರಾ, ಮತ್ತು ವೀರನು ಪಿಂಡದನು. ಅವನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ದ್ವಿಜರು ತುಪ್ಪದಿಂದ, ಸೋಮಯಜ್ಞದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಹವಿಷಾ ಯೋ ದ್ವಿತೀಯೇನ ಸೋಮೇನ ಸಹ ಯುಜ್ಯತೇ। ರಥಪ್ರಭೂ ರಥಧ್ವಾನಃ ಕುಮ್ಭರೇತಾಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ
ಯಾರು ಎರಡನೇ ಹವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸೋಮದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವನನ್ನು ರಥಪ್ರಭು, ರಥಧ್ವಾನ ಮತ್ತು ಕುಂಭರೇತ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸರಯ್ವಾಂ ಜನಯತ್ಸಿದ್ಧಿಂ ಭಾನುಂ ಭಾಭಿಃ ಸಮಾವೃಣೋತ್। ಆಗ್ನೇಯಮನಯನ್ಮಿಥ್ಯಂ ಮಿಥ್ಯೋ ನಾಮೈವ ಕಥ್ಯತೇ
ಸarayū ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು, ಭಾನುವನ್ನು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿದನು. ಮೋಹದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮಿಥ್ಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಯಸ್ತು ನ ಚ್ಯವತೇ ನಿತ್ಯಂ ಶಯಸಾ ವರ್ಚಸಾ ಶ್ರಿಯಾ। ಅಗ್ನಿರ್ನಿಶ್ಚ್ಯವನೋ ನಾಮ ಪೃಥಿವೀಂ ಸ್ತೌತಿ ಕೇವಲಮ್
ಯಾರು ಎಂದಿಗೂ ಕುಸಿಯದೆ ಸದಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿ, ಪ್ರಕಾಶ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುವರೋ, ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ವಿಪಾಪ್ಮಾ ಕಲುಷೈರ್ಮುಕ್ತೋ ವಿಶುದ್ಧಶ್ಚಾರ್ಚಿಷಾ ಜ್ವಲನ್। ವಿಪಾಪೋಽಗ್ನಿಃ ಸುತಸ್ತಸ್ಯ ಯೋಜ್ಯಃ ಸಮಯಕರ್ಮಸು
ಯಾವನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಶುದ್ಧ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾನೋ, ಅವನ ಮಗನು ವಿಪಾಪ ಅಗ್ನಿ. ಅವನು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸೂಕ್ತನು.
ಅಕ್ರೋಶತಾಂ ಹಿ ಭೂತಾನಾಂ ಯಃ ಕರೋತಿ ಹಿ ನಿಷ್ಕೃತಿಮ್। ಅಗ್ನಿಃ ಸ ನಿಷ್ಕೃತಿರ್ನಾಮ ಶೋಭಯತ್ಯಭಿಸೇವಿತಃ
ಯಾರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಆಕ್ರಂದನಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಪರಿಹಾರವೇ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ತೋರುತ್ತಾನೆ.
ಅನುಕೂಜನ್ತಿ ಯೇನೇಹ ವೇದನಾರ್ತಾಃ ಸ್ವಯಂ ಜನಾಃ। ತಸ್ಯ ಪುತ್ರಃ ಸ್ವನೋ ನಾಮ ಪಾವಕಃ ಸರುಜಸ್ಕರಃ
ಯಾರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನೋವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಜನರು ಆಳವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾರೆ, ಅವನ ಮಗನಿಗೆ ಸ್ವನ ಎಂಬ ಹೆಸರು; ಅವನು ಎಲ್ಲ ದುಃಖಗಳನ್ನೂ ತರುತ್ತಾನೆ.
ಯಸ್ತು ವಿಶ್ವಸ್ ಜಗತೋ ಬುದ್ಧಿಮಾಕ್ರಮ್ಯ ತಿಷ್ಠತಿ। ತಂ ಪ್ರಾಹುರಧ್ಯಾತ್ಮವಿದೋ ವಿಶ್ವಜಿನ್ನಾಮ ಪಾವಕಮ್
ಯಾರು ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ, ಆತನು ಆತ್ಮಜ್ಞರುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವಜಿತ್ ಎಂಬ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಜಯಿಸುವವನು.
ಅನ್ತರಾಗ್ನಿಃ ಸ್ಮೃತೋ ಯಸ್ತು ಭುಕ್ತಂ ಪಚತಿ ದೇಹಿನಾಮ್। ಸ ಯಜ್ಞೇ ವಿಶ್ವಭುಙ್ವಾಮ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ಭಾರತ
ಯಾವ ಅಗ್ನಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅವನನ್ನು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಭುಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಅವನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವವನು, ಭಾರತ.
ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಯತಾತ್ಮಾ ಚ ಸತತಂ ವಿಪುಲಪ್ರಭಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಃ ಪೂಜಯನ್ತ್ಯೇನಂ ಪಾಕಯಜ್ಞೇಷು ಪಾವಕಮ್
ಯಾರು ಸದಾ ಆತ್ಮನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಅಪಾರ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಂದಿರುವವನು, ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಪಾಕಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಥಿತೋ ಗೋಪತಿರ್ನಾಮ ನದೀ ಯಸ್ಯಾಭವತ್ಪ್ರಿಯಾ। ತಸ್ಮಿನ್ಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಕ್ರಿಯನ್ತೇ ಧರ್ಮಕರ್ತೃಭಿಃ
ಗೋಪತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನಿಗೆ ನದಿಯು ಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಳು. ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರು ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಡಬಾಗ್ನಿಃ ಪಿಬತ್ಯಮ್ಭೋ ಯೋಸೌ ಪರಮದಾರುಣಃ। ಊರ್ದ್ವಭಾಗೂರ್ಧ್ವಭಾಙ್ನಾಮ ಕವಿಃ ಪ್ರಾಣಾಶ್ರಿತಸ್ತು ಯಃ
ಬಡಬಾಗ್ನಿ ಎನ್ನುವ ಭಯಾನಕ ಅಗ್ನಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಾಣದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕವಿ, ಅವನನ್ನು ಊರ್ಧ್ವಭಾನು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರುವವನು.
ಉದಗ್ದ್ವಾರಂ ಹವಿರ್ಯಸ್ಯ ಗೃಹೇ ನಿತ್ಯಂ ಪ್ರದೀಯತೇ। ತತಸ್ತುಷ್ಟೋ ಭವೇದ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸ್ವಿಷ್ಟಕೃತ್ಪರಮಃ ಸ್ಮೃತಃ
ಯಾರ ಮನೆಗೆ ಉತ್ತರಮುಖವಾಗಿ ಹವಿಸು ಸದಾ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವನಿಂದ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸುವಿಷ್ಟಕೃತ್ ಎಂಬ ಪರಮ ಸಾಧಕನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಯಃ ಪ್ರಶಾನ್ತೇಷು ಭೂತೇಷು ಆವಿರ್ಭವತಿ ಪಾವಕಃ। ಕ್ರುದ್ಧಸ್ಯ ತು ರಸೋ ಜಜ್ಞೇ ಮನ್ಯುತೀವ್ರಾ ಚ ಪುತ್ರಿಕಾ
ಯಾವ ಅಗ್ನಿ ಶಾಂತ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತಾನೆ, ಅವನ ರಸವು ಕ್ರೋಧದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅವನ ತೀವ್ರ ಸ್ವಭಾವದ ಪುತ್ರಿಯನ್ನು ಮನ್ಯುತೀವ್ರಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ವಾಹೇತಿ ದಾರುಣಾ ಕ್ರೂರಾ ಸರ್ವಭೂತೇಷು ತಿಷ್ಠತಿ। ತ್ರಿದಿವೇ ಯಸ್ಯ ಸದೃಶೋ ನಾಸ್ತಿ ರೂಪೇಣ ಕಶ್ಚನ। ಅತುಲತ್ವಾತ್ಕೃತೋ ದೇವೈರ್ನಾಮ್ನಾ ಕಾಮಸ್ತು ಪಾವಕಃ
ಅವಳು ಸ್ವಾಹಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಸಮಾನ ರೂಪದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಅವಳ ಅನನ್ಯತೆಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಅವಳನ್ನು ಕಾಮ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು.
ಸಂಹರ್ಷಾದ್ಧಾರಯನ್ಕ್ರೋಧಂ ಧನ್ವೀ ಸ್ರಗ್ವೀ ರಥೇ ಸ್ಥಿತಃ। ಸಮರೇ ನಾಶಯೇಚ್ಛತ್ರೂನಮೋಘೋ ನಾಮ ಪಾವಕಃ
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಧನುಸ್ಸು ಧರಿಸಿ, ಹಾರವೊಡನೆ ರಥದಲ್ಲಿ ನಿಂತವನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಅಮೋಘ ಅಗ್ನಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಉಕ್ಥ್ಯೋ ನಾಮ ಮಹಾಭಾಗ ತ್ರಿಭಿರುಕ್ಥೈರಭಿಷ್ಟುತಃ। ಮಹಾವರ್ಷಂ ತ್ವಜನಯತ್ಸಕಾಮಾಶ್ವಂ ಹಿ ಯಂ ವಿದುಃ
ಉಕ್ತ್ಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ, ಮೂರು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನು, ಮಹಾ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು; ಅವನಿಗೆ ಕಾಮಾಶ್ವ ಎಂಬ ಕುದುರೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಶ್ಯಪೋ ಹ್ಯಥ ವಾಸಿಷ್ಠಃ ಪ್ರಾಣಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಪುತ್ರಕಃ। ಅಗ್ನಿರಾಙ್ಗಿರಸಶ್ಚೈವ ಚ್ಯವನಸ್ತೀವ್ರವರ್ಚಕಃ
ಕಾಶ್ಯಪ, ವಸಿಷ್ಠ, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ಪ್ರಾಣಪುತ್ರ, ಅಂಗಿರಸನ ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಪ್ರಕಾಶ ಹೊಂದಿದ ಚ್ಯವನ—
ಅಚರತ್ಸ ತಪಸ್ತೀವ್ರಂ ಪುತ್ರಾರ್ಥೇ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕಮ್। ಪುತ್ರಂ ಲಭೇಯಂ ಧರ್ಮಿಷ್ಠಂ ಯಶಸಾ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಮಮ್
ಅವರು ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳು ಭಾರೀ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು: 'ನಾನು ಧರ್ಮಮಯನಾದ, ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ' ಎಂದು ಹಾರೈಸಿದರು.
ಮಹಾವ್ಯಾಹೃತಿಭಿರ್ಧ್ಯಾತಃ ಪಞ್ಚಭಿಸ್ತೈಸ್ತದಾ ತ್ವಥ। ಜಜ್ಞೇ ತೇಜೋಮಯಾರ್ಚಿಷ್ಮಾನ್ಪಞ್ಚವರ್ಣಃ ಪ್ರಾಕರಃ
ಆ ಐದು ಮಂದಿ ಮಹಾವ್ಯಾಹೃತಿಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಐದು ಬಣ್ಣಗಳ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾದ ಒಬ್ಬನು ಹುಟ್ಟಿದನು.
ಸಮಿದ್ಧೋಽಗ್ನಿಃ ಶಿರಸ್ತಸ್ಯ ಬಾಹೂ ಸೂರ್ಯನಿಭೌ ತಥಾ। ತ್ವಙ್ನೇತ್ರೇ ಚ ಸುವರ್ಣಾಭೇ ಕೃಷ್ಣೇ ಜಙ್ಘೇ ಚ ಭಾರತ
ಅವನ ತಲೆ ಹೊತ್ತ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ, ಬಾಹುಗಳು ಸೂರ್ಯನಂತೆ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳು ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು, ಜಂಘೆಗಳು ಕಪ್ಪಾಗಿದ್ದವು, ಭಾರತ.
ಪಞ್ಚವರ್ಷಃ ಸ ತಪಸಾ ಕೃತಸ್ತೈಃ ಪಞ್ಚಭಿರ್ಜನೈಃ। ಪಾಞ್ಚಜನ್ಯಃ ಶ್ರುತೋ ದೇವಃ ಪಞ್ಚವಂಶಕರಸ್ತು ಸಃ
ಆ ಐದು ಜನರು ಮಾಡಿದ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಐದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾದನು; ಆ ದೇವರನ್ನು ಪಂಚಜನ್ಯ ಎಂದು ಕರೆದು, ಐದು ವಂಶಗಳ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತಪಸ್ತಪ್ತ್ವಾ ಮಹಾತಪಾಃ। ಜನಯತ್ಪಾವಕಂ ಘೋರಂ ಪಿತೄಣಾಂ ಸ ಪ್ರಜಾಃ ಸೃಜನ್
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಪಿತೃಗಳ ಸಂತಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ ಭಯಾನಕ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು.