ರಾಜ್ಯಂ ವಿಹತಭೂಯಿಷ್ಠಂ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯನ್ತ ಪಾಣ್ಡವಾಃ। `ಇಷ್ಟ್ವಾ ಕ್ರತೂಂಶ್ಚ ವಿವಿಧಾನಶ್ವಮೇಧಾದಿಕಾನ್ಬಹೂನ್
ಪಾಂಡವರು ಬಹಳವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿದ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆದು, ಅಶ್ವಮೇಧಾದಿ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೇ ಗತೇ ಸ್ವರ್ಗಂ ವಿದುರೇ ಪಞ್ಚತಾಂ ಗತೇ। ಗಮಯಿತ್ವಾ ಕ್ರಿಯಾಂ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಾಂ ರಾಜ್ಞಾಮಮಿತತೇಜಸಾಮ್
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ, ವಿದುರನು ಕೂಡ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದನು. ಆ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ರಾಜರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗಪ್ರಾಪ್ತಿಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಂಡವರು ನೆರವೇರಿಸಿದರು.
ಸ್ವಂ ಧಾಮ ಯಾತೇ ವಾರ್ಷ್ಣೇಯೇ ಕೃಷ್ಣದಾರಾನ್ಪ್ರರಕ್ಷ್ಯ ಚ। ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಗತಾಃ ಸ್ವರ್ಗಮನುತ್ತಮಮ್
ವೃಷ್ಣಿಕುಲದ ಕೃಷ್ಣನು ತನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರಿದ ಮೇಲೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಪಾಂಡವರು ಮಹಾಪ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ಪರಮ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.
ಏವಮೇತತ್ಪುರಾವೃತ್ತಂ ತೇಷಾಮಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಾಮ್। ಭೇದೋ ರಾಜ್ಯವಿನಾಶಶ್ಚ ಜಯಶ್ಚ ಜಯತಾಂವರ
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಭಂಗ, ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಜಯ ಎಂಬ ಘಟನೆಗಳು ಆಗಿದ್ದವು, ಜಯಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನೇ.
ಕಥಿತಂ ವೈ ಸಮಾಸೇನ ತ್ವಯಾ ಸರ್ವಂ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ। ಮಹಾಭಾರತಮಾಖ್ಯಾನಂ ಕುರೂಣಾಂ ಚರಿತಂ ಮಹತ್
ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಮಹಾಭಾರತದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು, ಕುರುಕುಲದ ಮಹಾಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
ಕಥಾಂ ತ್ವನಘ ಚಿತ್ರಾರ್ಥಾಂ ಕಥಯಸ್ವ ತಪೋಧನ। ವಿಸ್ತರಶ್ರವಣೇ ಜಾತಂ ಕೌತೂಹಲಮತೀವ ಮೇ
ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಕಥೆಯ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳು, ತಪಸ್ಸಿನ ಧನ್ಯನೇ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಕುತೂಹಲ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ಸ ಭವಾನ್ವಿಸ್ತರೇಣೇಮಾಂ ಪುನರಾಖ್ಯಾತುಮರ್ಹತಿ। ನ ಹಿ ತೃಪ್ಯಾಮಿ ಪೂರ್ವೇಷಾಂ ಶೃಣ್ವಾನಶ್ಚರಿತಂ ಮಹತ್
ನೀನು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಪುರಾತನರ ಮಹಾಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ತೃಪ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನ ತತ್ಕಾರಣಮಲ್ಪಂ ವೈ ಧರ್ಮಜ್ಞಾ ಯತ್ರ ಪಾಣ್ಡವಾಃ। ಅವಧ್ಯಾನ್ಸರ್ವಶೋ ಜಘ್ನುಃ ಪ್ರಶಸ್ಯನ್ತೇ ಚ ಮಾನವೈಃ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಪಾಂಡವರು ನಿರಪರಾಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಜಯಿಸಿದರು. ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾನವರಿಗೆ ಪ್ರಶಂಸೆ ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರದು.
ಕಿಮರ್ಥಂ ತೇ ನರವ್ಯಾಘ್ರಾಃ ಶಕ್ತಾಃ ಸನ್ತೋ ಹ್ಯನಾಗಸಃ। ಪ್ರಯುಜ್ಯಮಾನಾನ್ಸಂಕ್ಲೇಶಾನ್ಕ್ಷಾನ್ತವನ್ತೋ ದುರಾತ್ಮನಾಮ್
ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಸಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ನಿರ್ದೋಷಿಗಳಾದ ಆ ನರಸಿಂಹರು ದುಷ್ಟರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಕಥಂ ನಾಗಾಯುತಪ್ರಾಣೋ ಬಾಹುಶಾಲೀ ವೃಕೋದರಃ। ಪರಿಕ್ಲಿಶ್ಯನ್ನಪಿ ಕ್ರೋಧಂ ಧೃತವಾನ್ವೈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಆನೆಗಳಷ್ಟು ಬಲವಿದ್ದ ಭೀಮನಾದ ವೃಕೋದರನು, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರೂ ತನ್ನ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಂಡನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ?
ಕಥಂ ಸಾ ದ್ರೌಪದೀ ಕೃಷ್ಣಾ ಕ್ಲಿಶ್ಯಮಾನಾ ದುರಾತ್ಮಭಿಃ। ಶಕ್ತಾ ಸತೀ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ನಾದಹತ್ಕ್ರೋಧಚಕ್ಷುಷಾ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾದ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣೆ ದ್ರೌಪದಿಯು, ದುಷ್ಟರಿಂದ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೂಡ, ತನ್ನ ಕೋಪಭರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ತಡೆಹಿಡಿದಳು?
ಕಥಂ ವ್ಯಸನಿನಂ ದ್ಯೂತೇ ಪಾರ್ಥೌ ಮಾದ್ರೀಸುತೌ ತದಾ। ಅನ್ವಯುಸ್ತೇ ನರವ್ಯಾಘ್ರಾ ಬಾಧ್ಯಮಾನಾ ದುರಾತ್ಮಭಿಃ
ಅಂದು ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು, ದುಷ್ಟರಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಮಾದ್ರಿದೇವಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ನರಸಿಂಹರು ಹೇಗೆ ಅನುಸರಿಸಿದರು?
ಕಥಂ ಧರ್ಮಭೃತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸುತೋ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಧರ್ಮವಿತ್। ಅನರ್ಹಃ ಪರಮಂ ಕ್ಲೇಶಂ ಸೋಢವಾನ್ಸ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಃ
ಧರ್ಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ, ಧರ್ಮದ ಪುತ್ರನೂ ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಆದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಅರ್ಹನಲ್ಲದ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸಿದನು?
ಕಥಂ ಚ ಬಹುಲಾಃ ಸೇನಾಃ ಪಾಣ್ಡವಃ ಕೃಷ್ಣಸಾರಥಿಃ। ಅಸ್ಯನ್ನೇಕೋಽನಯತ್ಸರ್ವಾಃ ಪಿತೃಲೋಕಂ ಧನಂಜಯಃ
ಪಾಂಡವನು ಕೃಷ್ಣನು ಸಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅನೇಕ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ಅರ್ಜುನನು ಒಬ್ಬನೇ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಪಿತೃಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಕಳಿಸಿದನು?
ಏತದಾಚಕ್ಷ್ವ ಮೇ ಸರ್ವಂ ಯಥಾವೃತ್ತಂ ತಪೋಧನ। ಯದ್ಯಚ್ಚ ಕೃತವನ್ತಸ್ತೇ ತತ್ರತತ್ರ ಮಹಾರಥಾಃ
ತಪಸ್ಸಿನ ಧನ್ಯನೇ, ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಿಜವಾದಂತೆ ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ ಹೇಳು. ಆ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸು.
ಕ್ಷಣಂ ಕುರು ಮಹಾರಾಜ ವಿಪುಲೋಽಯಮನುಕ್ರಮಃ। ಪುಣ್ಯಾಖ್ಯಾನಸ್ಯ ವಕ್ತವ್ಯಃ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನೇರಿತಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಕ್ಷಣಮಾತ್ರ ನಿರೀಕ್ಷಿಸು. ಇದು ಬಹಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಪಟ್ಟಿ. ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನನು ಹೇಳಿದ ಪವಿತ್ರ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಮಹರ್ಷೇಃ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ಪೂಜಿತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮತಂ ಕೃತ್ಸ್ನಂ ವ್ಯಾಸಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ
ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವ್ಯಾಸಮುನಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನಾನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಇದಂ ಶತಸಹಸ್ರಂ ಹಿ ಶ್ಲೋಕಾನಾಂ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಣಾಮ್। ಸತ್ಯವತ್ಯಾತ್ಮಜೇನೇಹ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಮಮಿತೌಜಸಾ
ಸತ್ಯವತಿಯ ಮಗನಾದ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಸನು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಶತಸಹಸ್ರ ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.
ಉಪಾಖ್ಯಾನೈಃ ಸಹ ಜ್ಞೇಯಂ ಶ್ರಾವ್ಯಂ ಭಾರತಮುತ್ತಮಮ್। ಸಂಕ್ಷೇಪೇಣ ತು ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಮೇತನ್ನರಾಧಿಪ
ಈ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳೊಡನೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಕೇಳಬೇಕು. ಆದರೆ ಈಗ, ರಾಜನೇ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಅಧ್ಯಾಯಾನಾಂ ಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಪರ್ವಣಾಂ ಶತಮೇವ ಚ। ಶ್ಲೋಕಾನಾಂ ತು ಸಹಸ್ರಾಣಿ ನವತಿಶ್ಚ ದಶೈವ ಚ। ತತೋಽಷ್ಟಾದಶಭಿಃ ಪರ್ವೈಃ ಸಂಗೃಹೀತಂ ಮಹರ್ಷಿಣಾ
ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಾವಿರ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು, ನೂರು ಭಾಗಗಳು, ತೊಂಬತ್ತ ಸಾವಿರ ಹತ್ತು ಶ್ಲೋಕಗಳಿವೆ. ಮಹರ್ಷಿಯವರು ಇದನ್ನು ಹದಿನೆಂಟು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯ ಇದಂ ಶ್ರಾವಯೇದ್ವಿದ್ವಾನ್ಯೇ ಚೇದಂ ಶೃಣುಯುರ್ನರಾಃ। ತೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಃ ಸ್ಥಾನಮೇತ್ಯ ಪ್ರಾಪ್ನುಯುರ್ದೇವತುಲ್ಯತಾಮ್
ಯಾರು ಪಾಂಡಿತ್ಯದಿಂದ ಇದನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮನ ನಿವಾಸವನ್ನು ಪಡೆದು ದೇವತೆಗಳಂತೆ ಆಗುತ್ತಾರೆ.
ಇದಂ ಹಿ ವೇದೈಃ ಸಮಿತಂ ಪವಿತ್ರಮಪಿ ಚೋತ್ತಮಮ್। ಶ್ರಾವ್ಯಾಣಾಮುತ್ತಮಂ ಚೇದಂ ಪುರಾಣಮೃಷಿಸಂಸ್ತುತಮ್
ಇದು ವೇದಗಳ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪವಿತ್ರವೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠವೂ ಆಗಿದೆ. ಕೇಳಬೇಕಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಪುರಾತನ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿತವಾಗಿದೆ.
ಅಸ್ಮಿನ್ನರ್ಥಶ್ಚ ಕಾಮಶ್ಚ ನಿಖಿಲೇನೋಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ। ಇತಿಹಾಸೇ ಮಹಾಪುಣ್ಯೇ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚ ಪರಿನೈಷ್ಠಿಕೀ
ಈ ಪವಿತ್ರ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಎರಡೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಬುದ್ಧಿಯೂ ಇದೆ.
ಅಕ್ಷುದ್ರಾನ್ದಾನಶೀಲಾಂಶ್ಚ ಸತ್ಯಶೀಲಾನನಾಸ್ತಿಕಾನ್। ಕಾರ್ಷ್ಣಂ ವೇದಮಿಮಂ ವಿದ್ವಾಞ್ಛ್ರಾವಯಿತ್ವಾಽರ್ಥಮಶ್ನುತೇ
ಯಾರು ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ, ಸತ್ಯವಂತರಾದ, ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವವರನ್ನು ಕೂಡಿ ಈ ಕಾರ್ಷ್ಣ ವೇದವನ್ನು ಕೇಳಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭ್ರೂಣಹತ್ಯಾಕೃತಂ ಚಾಪಿ ಪಾಪಂ ಜಹ್ಯಾದಸಂಶಯಮ್। ಇತಿಹಾಸಮಿಮಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಪುರುಷೋಽಪಿ ಸುದಾರುಣಃ
ಯಾರು ಗರ್ಭಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಭಯಾನಕ ಪಾಪ ಮಾಡಿದರೂ, ಈ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಅವರು ಆ ಪಾಪದಿಂದ ನಿರ್ದೋಷರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಮುಚ್ಯತೇ ಸರ್ವಪಾಪೇಭ್ಯೋ ರಾಹುಣಾ ಚನ್ದ್ರಮಾ ಯಥಾ। ಜಯೋ ನಾಮೇತಿಹಾಸೋಽಯಂ ಶ್ರೋತವ್ಯೋ ವಿಜಿಗೀಷುಣಾ
ಚಂದ್ರನು ರಾಹುವಿನಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದಂತೆ, ಈ ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕೇಳಿದವರು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಜಯ ಎಂಬ ಈ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಕೇಳಬೇಕು.
ಮಹೀಂ ವಿಜಯತೇ ರಾಜಾ ಶತ್ರೂಂಶ್ಚಾಪಿ ಪರಾಜಯೇತ್। ಇದಂ ಪುಂಸವನಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಿದಂ ಸ್ವಸ್ತ್ಯಯನಂ ಮಹತ್
ರಾಜನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದು ಪುರುಷ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವಿಧಿ, ಇದು ಮಹಾ ಶುಭಕರವಾದ ಕಾರ್ಯ.
ಮಹಿಷೀಯುವರಾಜಾಭ್ಯಾಂ ಶ್ರೋತವ್ಯಂ ಬಹುಶಸ್ತಥಾ। ವೀರಂ ಜನಯತೇ ಪುತ್ರಂ ಕನ್ಯಾಂ ವಾ ರಾಜ್ಯಭಾಗಿನೀಮ್
ಮುಖ್ಯ ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಯುವರಾಜನು ಇದನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೇಳಬೇಕು; ಇದರಿಂದ ವೀರ ಪುತ್ರನೋ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪುತ್ರಿಯೂ ಜನಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಪುಣ್ಯಮರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಪರಮ್। ಮೋಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರಮಿದಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವ್ಯಾಸೇನಾಮಿತಬುದ್ಧಿನಾ
ಇದು ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಮತ್ತು ಅನಂತ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಾಸರು ಇದನ್ನು ಮೋಕ್ಷಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಧರ್ಮೇ ಚಾರ್ಥೇ ಚ ಕಾಮೇ ಚ ಮೋಕ್ಷೇ ಚ ಭರತರ್ಷಭ। ಯದಿಹಾಸ್ತಿ ತದನ್ಯತ್ರ ಯನ್ನೇಹಾಸ್ತಿ ನ ಕುತ್ರಚಿತ್। ಇದಂ ಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೈರ್ಲೋಕೇ ಆಖ್ಯಾತಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಷ್ವಿಹ
ಭಾರತಕುಲದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಇರುವುದೆಲ್ಲೆಡೆ ಇದೆ; ಆದರೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.