ಯನ್ಮಾಂ ತ್ವಂ ಪೃಷ್ಟವಾನ್ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಶ್ರುತ್ವಾ ಡುಣ್ಡುಭಭಾಷಿತಮ್। ವ್ಯೇತು ತೇ ಸುಮಹದ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ಕೌತೂಹಲಮರಿನ್ದಮ
ಓ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀನು ಡುಂಡುಭನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ನನಗೆ ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನೇ, ನಿನ್ನ ಆ ಮಹಾ ಕುತೂಹಲ ಈಗ ಶಮನವಾಗಲಿ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ಧರ್ಮಿಷ್ಠಮಾಖ್ಯಾನಮಾಸ್ತೀಕಂ ಪುಣ್ಯವರ್ಧನಮ್। `ಸರ್ವಪಾಪವಿನಿರ್ಮುಕ್ತೋ ದೀರ್ಘಮಾಯುರವಾಪ್ನುಯಾತ್
ಆಸ್ತಿಕನ ಧರ್ಮಮಯವಾದ, ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದವನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಭೃಗುವಂಶಾತ್ಪ್ರಭೃತ್ಯೇವ ತ್ವಯಾ ಮೇ ಕೀರ್ತಿತಂ ಮಹತ್। ಆಖ್ಯಾನಮಖಿಲಂ ತಾತ ಸೌತೇ ಪ್ರೀತೋಽಸ್ಮಿತೇನ ತೇ
ಭೃಗು ವಂಶದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ನೀನು ನನಗೆ ಈ ಮಹಾ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀಯ, ಸೌತೇ, ನಿನ್ನ ಕಥನದಿಂದ ನಾನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ.
ಪ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚೈವ ಭೂಯಸ್ತ್ವಾಂ ಯಥಾವತ್ಸೂತನನ್ದನ। ಯಾಃ ಕಥಾ ವ್ಯಾಸಸಂಪನ್ನಾಸ್ತಾಶ್ಚ ಭೂಯೋ ವಿಚಕ್ಷ್ವ ಮೇ
ಸೂತನಂದನ, ನಾನು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತೇನೆ; ವ್ಯಾಸರು ರಚಿಸಿದ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀನು ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ವಿವರಿಸು.
ತಸ್ಮಿನ್ಪರಮದುಷ್ಪಾರೇ ಸರ್ಪಸತ್ರೇ ಮಹಾತ್ಮನಾಮ್। ಕರ್ಮಾನ್ತರೇಷು ಯಜ್ಞಸ್ಯ ಸದಸ್ಯಾನಾಂ ತಥಾಽಧ್ವರೇ
ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ನಡೆಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ಸರ್ಪಯಾಗದಲ್ಲಿ, ಯಜ್ಞದ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಭ್ಯರ ನಡುವೆ,
ಯಾ ಬಭೂವುಃ ಕಥಾಶ್ಚಿತ್ರಾ ಯೇಷ್ವರ್ಥೇಷು ಯಥಾತಥಮ್। ತ್ವತ್ತ ಇಚ್ಛಾಮಹೇ ಶ್ರೋತುಂ ಸೌತೇ ತ್ವಂ ವೈ ಪ್ರಚಕ್ಷ್ವ ನಃ
ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕಥೆಗಳು ಉದಯಿಸಿತ್ತವೆಯೋ, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಾವು ನಿನ್ನಿಂದ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇವೆ, ಸೌತೇ, ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.
ಕರ್ಮಾನ್ತರೇಷ್ವಕಥಯನ್ದ್ವಿಜಾ ವೇದಾಶ್ರಯಾಃ ಕಥಾಃ। ವ್ಯಾಸಸ್ತ್ವಕಥಯಚ್ಚಿತ್ರಮಾಖ್ಯಾನಂ ಭಾರತಂ ಮಹತ್
ಯಜ್ಞದ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವೆ, ದ್ವಿಜರು ವೇದಾಧಾರಿತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ವ್ಯಾಸರು ಭಾರತದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಮಹಾ ಕಥೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಮಹಾಭಾರತಮಾಖ್ಯಾನಂ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಯಶಸ್ಕರಮ್। ಜನಮೇಜಯೇನ ಪೃಷ್ಟಃ ಸನ್ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಸ್ತದಾ
ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ ತರುವ ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯನ್ನು, ಜನಮೇಜಯನು ಕೇಳಿದಾಗ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನರು ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.
ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸ ವಿಧಿವತ್ತದಾ ಕರ್ಮಾನ್ತರೇ ತು ಸಃ। ತಾಮಹಂ ವಿಧಿವತ್ಪುಣ್ಯಾಂ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ವೈ ಕಥಾಮ್
ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞದ ಕಾರ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಆ ಕಥೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿಸಿದರು; ನಾನು ಆ ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಥಾವಿಧಿಯಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮನಃಸಾಗರಸಂಭೂತಾಂ ಮಹರ್ಷೇರ್ಭಾವಿತಾತ್ಮನಃ। ಕಥಯಸ್ವ ಸತಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸರ್ವರತ್ನಮಯೀಮಿಮಾಮ್
ಮಹರ್ಷಿಯ ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಾಗರದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ, ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು, ಸದ್ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು ವಿವರಿಸು.
ಹನ್ತ ತೇ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಹದಾಖ್ಯಾನಮುತ್ತಮಮ್। ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಮತಂ ಮಹಾಭಾರತಮಾದಿತಃ
ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನರು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮಹಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಹಾಭಾರತ ಕಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಶೃಣು ಸರ್ವಮಶೇಷೇಣ ಕಥ್ಯಮಾನಂ ಮಯಾ ದ್ವಿಜ। ಶಂಸಿತುಂ ತನ್ಮಹಾನ್ಹರ್ಷೋ ಮಮಾಪೀಹ ಪ್ರವರ್ತತೇ
ದ್ವಿಜನೇ, ನಾನು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಳು; ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನನಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಸಂತೋಷ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ತು ಸರ್ಪಸತ್ರಾಯ ದೀಕ್ಷಿತಂ ಜನಮೇಜಯಮ್। ಅಭ್ಯಗಚ್ಛದೃಷಿರ್ವಿದ್ವಾನ್ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನಸ್ತದಾ
ಜನಮೇಜಯನು ಸರ್ಪಯಾಗಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾದ ಕೃಷ್ಣದ್ವೈಪಾಯನ ಋಷಿ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದರು.
ಜನಯಾಮಾಸ ಯಂ ಕಾಲೀ ಶಕ್ತೇಃ ಪುತ್ರಾತ್ಪರಾಶರಾತ್। ಕನ್ಯೈವ ಯಮುನಾದ್ವೀಪೇ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಪಿತಾಮಹಮ್
ಶಕ್ತಿಯ ಪುತ್ರ ಪರಾಶರರಿಂದ, ಕಾಲಿಯು ಯಮುನಾದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯಾಗಿ ಪಾಂಡವರ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಹೆತ್ತಳು.
ಜಾತಮಾತ್ರಶ್ಚ ಯಃ ಸದ್ಯ ಇಷ್ಟ್ಯಾ ದೇಹಮವೀವೃಧತ್। ವೇದಾಂಶ್ಚಾಧಿಜಗೇ ಸಾಙ್ಗನ್ಸೇತಿಹಾಸಾನ್ಮಹಾಯಶಾಃ
ಅವನು ಹುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೇ ಯಜ್ಞದ ಮೂಲಕ ದೇಹವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು; ವೇದಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ, ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯವನು.
ಯಂ ನಾತಿ ತಪಸಾ ಕಶ್ಚಿನ್ನ ವೇದಾಧ್ಯಯನೇನ ಚ। ನ ವ್ರತೈರ್ನೋಪವಾಸೈಶ್ಚ ನ ಪ್ರಸೂತ್ಯಾ ನ ಮನ್ಯುನಾ
ಅವನನ್ನು ಯಾರೂ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ವೇದಾಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೂ, ವ್ರತ ಅಥವಾ ಉಪವಾಸದಿಂದಲೂ, ಜನ್ಮದಿಂದಲೂ, ಕೋಪದಿಂದಲೂ ತಲುಪಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
ವಿವ್ಯಾಸೈಕಂ ಚತುರ್ಧಾ ಯೋ ವೇದಂ ವೇದವಿದಾಂ ವರಃ। ಪರಾವರಜ್ಞೋ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಃ ಕವಿಃ ಸತ್ಯವ್ರತಃ ಶುಚಿಃ
ವೇದಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಅವನು ಒಂದೇ ವೇದವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದನು; ಪರಾಪರ ಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ, ಕವಿ, ಸತ್ಯವ್ರತ, ಶುದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ಯಃ ಪಾಣ್ಡುಂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಂ ಚ ವಿದುರಂ ಚಾಪ್ಯಜೀಜನತ್। ಶನ್ತನೋಃ ಸಂತತಿಂ ತನ್ವನ್ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿರ್ಮಹಾಯಶಾಃ
ಅವನು ಪಾಂಡು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ವಿದುರರನ್ನು ಹೆತ್ತನು; ಶಂತನುವಿನ ವಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಪುಣ್ಯ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಹಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನು.
ಜನಮೇಜಯಸ್ಯ ರಾಜರ್ಷೇಃ ಸ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸದಸ್ತಥಾ। ವಿವೇಶ ಸಹಿತಃ ಶಿಷ್ಯೈರ್ವೇದವೇದಾಙ್ಗಪಾರಗೈಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನು, ವೇದ ಮತ್ತು ವೇದಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಹೊಂದಿದ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಜನಮೇಜಯನ ಸಭೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
ತತ್ರ ರಾಜಾನಮಾಸೀನಂ ದದರ್ಶ ಜನಮೇಜಯಮ್। ವೃತಂ ಸದಸ್ಯೈರ್ಬಹುಭಿರ್ದೇವೈರಿವ ಪುರನ್ದರಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಅವನು, ಅನೇಕ ಸಭ್ಯರಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಜನಮೇಜಯನನ್ನು ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡನು; ಅದು ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದ್ರನು ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತಥಾ ಮೂರ್ಧಾಭಿಷಿಕ್ತೈಶ್ಚ ನಾನಾಜನಪದೇಶ್ವರೈಃ। ಋತ್ವಿಗ್ಭಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಕಲ್ಪೈಶ್ಚ ಕುಶಲೈರ್ಯಜ್ಞಸಂಸ್ತರೇ
ಅವನನ್ನು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಂದ ಬಂದ, ತಲೆ ಮೇಲೆ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ, ಬ್ರಹ್ಮನಂತೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಋತ್ವಿಜರು ಕೂಡ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರು.
ಜನಮೇಜಯಸ್ತು ರಾಜರ್ಷಿರ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಮೃಷಿಮಾಗತಮ್। ಸಗಣೋಽಭ್ಯುದ್ಯಯೌ ತೂರ್ಣಂ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಭರತಸತ್ತಮಃ
ಆಗ ರಾಜರ್ಷಿಯಾದ ಜನಮೇಜಯನು, ಆ ಋಷಿಯನ್ನು ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದವರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಲೇ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎದ್ದು ನಿಂತನು.
ಕಾಞ್ಚನಂ ವಿಷ್ಟರಂ ತಸ್ಮೈ ಸದಸ್ಯಾನುಮತಃ ಪ್ರಭುಃ। ಆಸನಂ ಕಲ್ಪಯಾಮಾಸ ಯಥಾ ಶಕ್ರೋ ಬೃಹಸ್ಪತೇಃ
ಸಭೆಯ ಅನುಮತಿಯಿಂದ, ಪ್ರಭುವಾದನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಆಸನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದನು, ಹೇಗೆಂದರೆ ಶಕ್ರನು ಬೃಹಸ್ಪತಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಂತೆ.
ತತ್ರೋಪವಿಷ್ಟಂ ವರದಂ ದೇವರ್ಷಿಗಣಪೂಜಿತಮ್। ಪೂಜಯಾಮಾಸ ರಾಜೇನ್ದ್ರಃ ಶಾಸ್ತ್ರದೃಷ್ಟೇನ ಕರ್ಮಣಾ
ಅಲ್ಲಿ ದೇವರುಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ವರದಾತನು ಕುಳಿತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜೇಂದ್ರನು ಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಪಾದ್ಯಮಾಚಮನೀಯಂ ಚ ಅರ್ಘ್ಯಂ ಗಾಂ ಚ ವಿಧಾನತಃ। ಪಿತಾಮಹಾಯ ಕೃಷ್ಣಾಯ ತದರ್ಹಾಯ ನ್ಯವೇದಯತ್
ಆಗ ಪಾದ್ಯ, ಆಚಮನೀಯ, ಅರ್ಘ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಸುವನ್ನು ವಿಧಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಪಿತಾಮಹನಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ, ಯೋಗ್ಯನಾದವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದನು.
ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಯ ತು ತಾಂ ಪೂಜಾಂ ಪಾಮ್ಡವಾಜ್ಜನಮೇಜಯಾತ್। ಗಾಂ ಚೈವ ಸಮನುಜ್ಞಾಯ ವ್ಯಾಸಃ ಪ್ರೀತೋಽಭವತ್ತದಾ
ಜನಮೇಜಯನಿಂದ ಆ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಹಸುವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ವ್ಯಾಸನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡನು.
ತಥಾ ಚ ಪೂಜಯಿತ್ವಾ ತಂ ಪ್ರಣಯಾತ್ಪ್ರತಿತಾಮಹಮ್। ಉಪೋಪವಿಶ್ಯ ಪ್ರೀತಾತ್ಮಾ ಪರ್ಯಪೃಚ್ಛದನಾಮಯಮ್
ಹೀಗಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದ ಪೂಜಿಸಿ, ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತು ಸಂತೋಷಭಾವದಿಂದ ಅವನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.
ಭಗವಾನಾಪಿ ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕುಶಲಂ ಪ್ರತಿವೇದ್ಯ ಚ। ಸದಸ್ಯೈಃ ಪೂಜಿತಃ ಸರ್ವೈಃ ಸದಸ್ಯಾನ್ಪ್ರತ್ಯಪೂಜಯತ್
ಭಗವಂತನು ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ, ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿ, ಸಭೆಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಅವರಿಗೂ ಗೌರವವನ್ನು ಮರಳಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತು ಸಹಿತಃ ಸರ್ವೈಃ ಸದಸ್ಯೈರ್ಜನಮೇಜಯಃ। ಇದಂ ಪಶ್ಚಾದ್ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪರ್ಯಪೃಚ್ಛತ್ಕೃತಾಞ್ಜಲಿಃ
ನಂತರ ಸಭೆಯ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಜನಮೇಜಯನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.
ಕುರೂಣಾಂ ಪಾಣ್ಡವಾನಾಂ ಚ ಭವಾನ್ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿವಾನ್। ತೇಷಾಂ ಚರಿತಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಥ್ಯಮಾನಂ ತ್ವಯಾ ದ್ವಿಜ
ನೀನು ಕುರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರುಗಳ ನೇರ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ; ಅವರ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನೀನು ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜ.