ಸ ಪಿತುಃ ಪ್ರಿಯಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಸಹಭಾರ್ಯಃ ಸಹಾನುಜಃ। ಸಧನುರ್ಧನ್ವಿನಾಂಶ್ರೇಷ್ಠೋ ದಣ್ಡಕಾರಣ್ಯಮಾಶ್ರಿತಃ
ತಂದೆಯ ಸಂತೋಷಕ್ಕಾಗಿ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯೂ ತಮ್ಮನೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ದಂಡಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸವನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡನು.
ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಜನಸ್ಥಾನಾಚ್ಛಲೇನಾಪಹೃತಾ ಬಲಾತ್। ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರೇಣ ಬಲಿನಾ ರಾವಣೇನ ದುರಾತ್ಮನಾ
ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಜನಸ್ಥಾನದಿಂದ, ಬಲವಂತದಿಂದ ಮತ್ತು ಮೋಸದಿಂದ, ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದುಷ್ಟ ರಾಕ್ಷಸರಾಜ ರಾವಣನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ಸುವರ್ಣರತ್ನಚಿತ್ರೇಣ ಮೃಗರೂಪೇಣ ರಕ್ಷಸಾ। ವಞ್ಚಯಿತ್ವಾ ನರವ್ಯಾಘ್ರಂ ಮಾರೀಚೇನ ತದಾಽನಘ
ಅಗ್ನಿಹೀನನೇ, ಮಾರಿ ಚನೆಂಬ ರಾಕ್ಷಸನು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಮೃಗ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿದನು.
ಹೃತದಾರಃ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಪತ್ನೀಂ ಮಾರ್ಗನ್ಸ ರಾಘವಃ। ದೃಷ್ಟವಾಞ್ಶೈಲಶಿಖರೇ ಸುಗ್ರೀವಂ ವಾನರರ್ಷಭಮ್
ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ರಾಮನು ತಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಬೆಟ್ಟದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸುಗ್ರೀವನನ್ನು ಕಂಡನು.
ತೇನ ತಸ್ಯಾಭವತ್ಸಖ್ಯಂ ರಾಘವಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ। ಸ ಹತ್ವಾ ವಾಲಿನಂ ರಾಜ್ಯೇ ಸುಗ್ರೀವಂ ಪ್ರತ್ಯಪಾದಯತ್
ಅವನೊಂದಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ ರಾಮನು ವಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಂದು, ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ನೀಡಿದನು.
ಸ ರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಸುಗ್ರೀವಃ ಸೀತಾಯಾಃ ಪರಿಮಾರ್ಗಣೇ। ವಾನರಾನ್ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಶತಶೋಽಥ ಸಹಸ್ರಶಃ
ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಸುಗ್ರೀವನು, ಸೀತೆಯ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕಾಗಿ ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ವಾನರರನ್ನು ಕಳಿಸಿದನು.
ತತೋ ವಾನರಕೋಟೀಭಿಃ ಸಹಿತೋಽಹಂ ನರರ್ಷಭ। ಸೀತಾಂ ಮಾರ್ಗನ್ಮಹಾಬಾಹೋ ಪ್ರಸ್ಥಿತೋ ದಕ್ಷಿಣಾಂ ದಿಶಮ್
ನರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಂತರ ನಾನು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ, ಮಹಾಬಾಹುವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹೊರಟೆ.
ತತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಸೀತಾಯಾ ಗೃಧ್ರೇಣ ಸುಮಹಾತ್ಮನಾ। ಸಂಪಾತಿನಾ ಸಮಾಖ್ಯಾತಾ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ
ನಂತರ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಗಿಡ್ರಸಂಪಾತಿ ನಮಗೆ ಸೀತೆಯ ಸುದ್ದಿ ಹೇಳಿದನು — ಅವಳು ರಾವಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ ಎಂದು.
ತತೋಽಹಂ ಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ರಾಮಸ್ಯಾಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ್ಮಣಃ। ಶತಯೋಜನವಿಸ್ತಾರಮರ್ಣವಂ ಸಹಸಾ ಪ್ಲುತಃ
ನಂತರ, ಪಾಪರಹಿತನಾದ ರಾಮನ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ, ನಾನು ಶತಯೋಜನ ಅಗಲದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ದಾಟಿದೆ.
ಅಹಂ ಸ್ವವೀರ್ಯಾದುತ್ತೀರ್ಯ ಸಾಗರಂ ಮಕರಾಲಯಮ್। ಸುತಾಂ ಜನಕರಾಜಸ್ಯ ಸೀತಾಂ ಸುರರಸುತೋಪಮಾಮ್
ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ಮಕರಗಳ ನಿವಾಸವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿ, ಜನಕರಾಜನ ಪುತ್ರಿಯಾದ ದೇವತೆಗಳಂತಿರುವ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡೆ.
ದೃಷ್ಟವಾನ್ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾವಣಸ್ಯ ನಿವೇಶನೇ। ಸಮೇತ್ಯ ತಾಮಹಂ ದೇವೀಂ ವೈದೇಹೀಂ ರಾಘವಪ್ರಿಯಾಮ್
ಭಾರತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾನು ರಾವಣನ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ರಾಘವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ, ದೇವಿಯಾದ ವೈದೇಹಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆನು.
ದಗ್ಧ್ವಾ ಲಙ್ಕಾಮಶೇಷೇಣ ಸಾದೃಪ್ರಾಕಾರತೋರಣಾಮ್। ಪ್ರತ್ಯಾಗತಶ್ಚಾಸ್ಯ ಪುನರ್ನಾಮ ತತ್ರಪ್ರಕಾಶ್ಯ ವೈ
ಲಂಕೆಯನ್ನು ಅದರ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳ ಸಹಿತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ನಾನು ಮರಳಿ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆನು.
ಮದ್ವಾಕ್ಯಂ ಚಾವಧಾರ್ಯಾಶು ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ। ಅಬದ್ಧಪೂರ್ವಮನ್ಯೈಶ್ಚ ಬದ್ಧ್ವಾ ಸೇತುಂ ಮಹೋದಧೌ। ವೃತೋ ವಾನರಕೋಟೀಭಿಃ ಸಮುತ್ತೀರ್ಣೋ ಮಹಾರ್ಣವಮ್
ನನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ರಾಘವನು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳವನು, ತಕ್ಷಣವೇ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಇತರರು ಎಂದಿಗೂ ಕಟ್ಟಿರದಂತೆ, ಮಹಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿಸಿ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವಾನರರೊಂದಿಗೆ ಆ ಮಹಾ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ತತೋ ರರಾಮೇಣ ವೀರ್ಯೇಣ ಹತ್ವಾ ತಾನ್ಸರ್ವರಾಕ್ಷಸಾನ್। ರಣೇ ತು ರಾಕ್ಷಸಗಣಂ ರಾವಣಂ ಲೋಕರಾವಣಮ್
ಆಮೇಲೆ ರಾಮನ ಶೌರ್ಯದಿಂದ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು, ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭಯವಾದ ರಾವಣನನ್ನು ಹಾಗೂ ಅವನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲಾಯಿತು.
ನಿಶಾಚರೇನದ್ರಂ ಹತ್ವಾ ತು ಸಭ್ರಾತೃಸುತಬಾನ್ಧವಮ್। ರಾಜ್ಯೇಽಭಿಷಿಚ್ಯ ಲಙ್ಕಾಯಾಂ ರಾಕ್ಷಸೇನ್ದ್ರಂ ವಿಭೀಷಣಮ್
ನಿಶಾಚರರ ರಾಜನನ್ನು ಅವನ ಸಹೋದರರು, ಪುತ್ರರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಸಂಹರಿಸಿ, ರಾಮನು ಲಂಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸರ ರಾಜನಾಗಿ ವಿಭೀಷಣನನ್ನು ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಿದನು.
ಧಾರ್ಮಿಕಂ ಭಕ್ತಿಮನ್ತಂ ಚ ಭಕ್ತಾನುಗತವತ್ಸಲಃ। ಪ್ರತ್ಯಾಹೃತ್ಯ ತತಃ ಸೀತಾಂ ನಷ್ಟಾಂ ವೇದಶ್ರುತಿಂ ಯಥಾ
ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನೂ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೂ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳ ರಾಮನು, ನಂತರ ನಷ್ಟವಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು, ಹೇಗೆ ವೇದಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುವರೋ ಹಾಗೆ, ಮರಳಿ ಪಡೆದನು.
ತಯೈವ ಸಹಿತಃ ಸಾಧ್ವ್ಯಾ ಪತ್ನ್ಯಾ ರಾಮೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಗತ್ವಾ ತತೋಽತಿತ್ವರಿತಃ ಸ್ವಾಂ ಪುರೀಂ ರಘುನನ್ದನಃ। ಅಧ್ಯಾವಸತ್ತತೋಽಯೋಧ್ಯಾಮಯೋಧ್ಯಾಂ ದ್ವಿಷತಾಂ ಪ್ರಭುಃ
ಆ ಸದ್ಗುಣವಂತಿಯಾದ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ, ಮಹಾ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ರಾಮನು, ತ್ವರಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ನಗರಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅಜೇಯನಾದ ಪ್ರಭುವಾಗಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ತತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತೋ ರಾಜ್ಯೇ ರಾಮೋ ನೃಪತಿಸತ್ತಮಃ। ವರಂ ಮಯಾ ಯಾಚಿತೋಽಸೌ ರಾಮೋ ರಾಜೀವಲೋಚನಃ
ನಂತರ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಮನು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದನು. ನಾನು ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಾದ ರಾಮನಿಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೇಳಿದೆನು.
ಯಾವದ್ರಾಮಕಥೇಯಂ ತೇ ಭವೇಲ್ಲೋಕೇಷು ಶತ್ರುಹನ್। ತಾವಜ್ಜೀವೇಯಮಿತ್ಯೇವಂ ತಥಾಽಸ್ತ್ವಿತಿ ಚ ಸೋಬ್ರವೀತ್
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನೇ, ಈ ರಾಮಕಥೆ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಜೀವಿಸಲಿ ಎಂದು ಕೇಳಿದೆನು. ರಾಮನು ಹಾಗೆ ಆಗಲಿ ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದನು.
ಸೀತಾಪ್ರಸಾದಾಚ್ಚ ಸದಾ ಮಾಮಿಹಸ್ಥಮರಿಂದಮ। ಉಪತಿಷ್ಠನ್ತಿ ದಿವ್ಯಾ ಹಿ ಭೋಗಾ ಭೀಮ ಯಥೇಪ್ಸಿತಾಃ
ಅರಿಮರ್ತಕರಾದವನೇ, ಸೀತೆಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ದೇವಮಾನ್ಯ ಭೋಗಗಳನ್ನಾದರೂ, ಬೇಕಾದಂತೆ ಸದಾ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ದಶವರ್ಷಶತಾನಿ ಚ। ರಾಜ್ಯಂ ಕಾರಿತವಾನ್ರಾಮಸ್ತತಃ ಸ್ವಭವನಂ ಗತಃ
ರಾಮನು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳೂ ಹತ್ತು ನೂರು ವರ್ಷಗಳೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದನು. ನಂತರ ತನ್ನ ಸ್ವಗೃಹಕ್ಕೆ ಹೋದನು.
ತದಿಹಾಪ್ಸರಸಸ್ತಾತ ಗನ್ಧರ್ವಾಶ್ಚ ಸದಾಽನಘ। ತಸ್ಯ ವೀರಸ್ಯ ಚರಿತಂ ಗಾಯನ್ತ್ಯೋ ರಮಯನ್ತಿ ಮಾಮ್
ಪಾಪರಹಿತನೇ, ಇಲ್ಲಿ ಅಪ್ಸರಸರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು ಸದಾ ಆ ವೀರನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅಯಂ ಚ ಮಾರ್ಗೋ ಮರ್ತ್ಯಾನಾಮಗಮ್ಯಃ ಕುರುನನ್ದನ। ತತೋಽಹಂ ರುದ್ಧವಾನ್ಮಾರ್ಗಂ ತವೇಮಂ ದೇವಸೇವಿತಮ್
ಕುರುಕುಲದ ಆನಂದಕರನೇ, ಈ ಮಾರ್ಗವು ಮಾನವರಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ ತಡೆಯಿದ್ದೇನೆ.
ತ್ವಾಮನೇನ ಪಥಾ ಯಾನ್ತಂ ಯಕ್ಷೋ ವಾ ರಾಕ್ಷಸೋಪಿ ವಾ'। ಧರ್ಷಯೇದ್ವಾ ಶಪೇದ್ವಾಽಪಿ ಮಾ ಕಶ್ಚಿದಿತಿ ಭಾರತ
ಭಾರತನೇ, ನೀನು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ, ಯಾವ ಯಕ್ಷನೋ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸನೋ ನಿನ್ನನ್ನು ಹಿಂಸೆಸಲು ಅಥವಾ ಶಪಿಸಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಬಾರದು.
ದಿವ್ಯೋ ದೇವಪಥೋ ಹ್ಯೇಷ ನಾತ್ರ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಮಾನುಷಾಃ। ಯದರ್ಥಮಾಗತಶ್ಚಾಸಿ ಅತ ಏವ ಸರಶ್ಚ ತತ್
ಇದು ದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯ ದಾರಿ; ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೀನು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಸರಸ್ಸು ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಪೂರ್ವರೂಪಮದೃಷ್ಟ್ವಾ ತೇ ನ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಕಥಂಚನ। ಯದಿ ತೇಽಹಮನುಗ್ರಾಹ್ಯೋ ದರ್ಶಯಾತ್ಮಾನಮಾತ್ಮನಾ
ನಿನ್ನ ಹಿಂದಿನ ರೂಪವನ್ನು ನೋಡದೆ ನಾನು ಮುಂದೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಾದರೆ, ನಿನ್ನ ನಿಜವಾದ ರೂಪವನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತು ಭೀಮೇನ ಸ್ಮಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಪ್ಲವಂಗಮಃ। ತದ್ರೂಪಂ ದರ್ಶಯಾಮಾಸ ಯದ್ವೈ ಸಾಗರಲಙ್ಘನೇ
ಭೀಮನ ಮಾತು ಕೇಳಿದ ವಾನರನು ನಗುತ್ತಾ, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಹೊಂದಿದ್ದ ಆ ಮಹದ್ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿದನು.
ಭ್ರಾತುಃ ಪ್ರಿಯಮಭೀಪ್ಸನ್ವೈ ಚಕಾರ ಸುಮಹದ್ವಪುಃ। `ತದ್ರೂಪಂ ಯತ್ಪುರಾ ತಸ್ಯ ಬಭೂವೋದಧಿಲಙ್ಘನೇ
ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಲೆಂದು, ಅವನು ಭಾರಿ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು—ಅದು ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ ಅವನಿಗೆ ಇದ್ದ ಅದೇ ರೂಪ.
ದೇಹಸ್ತಸ್ಯ ತತೋಽತೀವ ವರ್ಧತ್ಯಾಯಾಮವಿಸ್ತರೈಃ। ಸದ್ರುಮಂ ಕದಲೀಷಣ್ಡಂ ಛಾದಯನ್ನಮಿತದ್ಯುತಿಃ
ಆವನ ದೇಹವು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಗಲದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪವು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಳೆ ಮರಗಳನ್ನೂ, ಅವುಗಳ ದಂಡಗಳ ಸಮೇತ ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟಿತು.
ಗಿರಿಶ್ಚೋಚ್ಛ್ರಯಮಾಕ್ರಮ್ಯ ತಸ್ಥೌ ತತ್ರ ಚ ವಾನರಃ। ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಮಹಾಕಾಯೋ ದ್ವಿತೀಯ ಇವ ಪರ್ವತಃ
ಆ ವಾನರನು ಬೆಟ್ಟದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಏರಿ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತನು. ಅವನ ದೇಹ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಟ್ಟದಂತೆಯೇ ಎತ್ತರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.