ಕಿಂನಾಮ ವಕ್ಷ್ಯತ್ಯವನಿಪ್ರಧಾನಃ ಪಿತೃಡನ್ಸಮಾಗಮ್ಯ ಪರತ್ರ ಪಾಪಃ। ಪುತ್ರೇಷು ಸಮ್ಯಕ್ವರಿತಂ ಮಯೇತಿ ಪುತ್ರಾನಪಾಪಾನ್ವ್ಯಪರೋಪ್ಯ ರಾಜ್ಯಾತ್
ಭೂಮಿಯ ಪ್ರಧಾನನು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಾಗಿ, ನಿರ್ದೋಷಿಯಾದ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆಂದು, ಪಿತೃಗಳ ಜೊತೆ ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಏನು ಹೇಳುವನು? 'ನಾನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, ಅದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾಯ?
ನಾಸೌ ಧಿಯಾ ಸಂಪ್ರತಿ ಪಶ್ಯತಿ ಸ್ಮ ಕಿಂನಾಮ ಕೃತ್ವಾಽಹಮಚಕ್ಷುರೇವಮ್। ಜಾತಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮಿತಿ ಪಾರ್ಥಿವೇಷು ಪ್ರವ್ರಾಜ್ಯಕೌನ್ತೇಯಮಿತಿ ಸ್ಮ ರಾಜ್ಯಾತ್
ಈಗ ಅವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ—'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಯಾಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ?' ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಮಾರನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಕುಂತಿಯ ಮಗನನ್ನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದೆನು ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ನೂನಂ ಸಮೃದ್ಧಾನ್ಪಿತೃಲೋಕಭೂಮೌ ಚಾಮೀಕರಾಭಾನ್ಕ್ಷಿತಿಜಾನ್ಪ್ರಫುಲ್ಲಾನ್। ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯಸ್ಯ ಸುತಃ ಸಪುತ್ರಃ ಕೃತ್ವಾ ನೃಶಂಸಂ ವತ ಪಶ್ಯತಿ ಸ್ಮ
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ, ವಿಚಿತ್ರವೀರ್ಯನ ಮಗನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಸಿರಿವಂತ, ಹೊಳಪಿನ ರಾಜರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ವ್ಯೂಢೋತ್ತರಾಂಸಾನ್ಪೃಥುಲೋಹಿತಾಕ್ಷಾ- ನಿಮಾಮ್ಸ್ಮ ಪೃಚ್ಛನ್ಸ ಶೃಣೋತಿ ನೂನಮ್। ಪ್ರಾಸ್ಥಾಪಯದ್ಯತ್ಸ ವನಂ ಸಶಙ್ಕೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಂ ಸಾನುಜಮಾತ್ತಶಸ್ತ್ರಮ್
ಅವನು ದಿಟ್ಟವಾದ ಭುಜಗಳು, ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳವರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಯದಿಂದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ಆಯುಧ ಹಿಡಿದು, ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನೆಂದು ಅವನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಯೋಽಯಂ ಪರಷಾಂ ಪೃತನಾಂ ಸಮೃದ್ಧಾಂ ನಿರಾಯುಧೋ ದೀರ್ಘಭುಜೋ ನಿಹನ್ಯಾತ್। ಶ್ರುತ್ವೈವ ಶಬ್ದಂ ಹಿ ವೃಕೋದರಸ್ಯ ಮುಞ್ಚನ್ತಿ ಸೈನ್ಯಾನಿ ಶಕೃತ್ಸಮೂತ್ರಮ್
ಈ ವೀರನು, ದೀರ್ಘವಾದ ಭುಜಗಳೊಂದಿಗೆ, ಶತ್ರುಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆಯುಧವಿಲ್ಲದೆ ಸೋಲಿಸಬಲ್ಲನು. ವೃಕೋದರನ ಗರ್ಜನೆ ಕೇಳಿದಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಯೋಧರು ಭಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಶೌಚಮೂತ್ರವನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಓಡಿಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ಸ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾಧ್ವಕೃಶಸ್ತರಸ್ವೀ ಸಮೇತ್ಯ ನಾನಾಯುಧಬಾಣಪಾಣಿಃ। ವನೇ ಸ್ಮರನ್ವಾಸಮಿಮಂ ಸುಘೋರಂ ಶೇಷಂ ನ ಕುರ್ಯಾದಿತಿ ನಿಶ್ಚಿತಂ ಮೇ
ಅವನಿಗೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ, ದಾಹದಿಂದ, ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ದೇಹ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ಅವನು ವೇಗದಿಂದ, ಹಲವಾರು ಆಯುಧ ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಈ ಭಯಾನಕ ಅರಣ್ಯವಾಸವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಯಾರನ್ನೂ ಉಳಿಸದೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವನು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ನ ಹ್ಯಸ್ ವೀರ್ಯೇಣ ಬಲೇನ ಕಶ್ಚಿ- ತ್ಸಮಃ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮಪಿ ವಿದ್ಯತೇಽನ್ಯಃ। ಸ ಶೀತವಾತಾತಪಕರ್ಶಿತಾಙ್ಗೋ ನ ಶೇಷಮಾಜಾವಸುಹೃತ್ಸು ಕುರ್ಯಾತ್
ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಲದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವನು ಚಳಿಯಿಂದ, ಗಾಳಿಯಿಂದ, ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ದೇಹ ಕ್ಷೀಣಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿಯೂ ಯಾರನ್ನೂ ಉಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪ್ರಾಚ್ಯಾಂ ನೃಪಾನೇಕರಥೇನ ಜಿತ್ವಾ ವೃಕೋದರಃ ಸಾನುಚರಾನ್ರಣೇಷು। ಸ್ವಸ್ತ್ಯಾಗಮದ್ಯೋಽತಿರಥಸ್ತರಸ್ವೀ ಸೋಯಂ ವನೇ ಕ್ಲಿಶ್ಯತಿ ಚೀರವಾಸಾಃ
ಪೂರ್ವದ ರಾಜರನ್ನು ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ವೃಕೋದರನು, ಮಹಾ ರಥಿ, ಈಗ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಕೋರೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಯಃ ಸಿನ್ಧುಕೂಲೇ ವ್ಯಜಯನ್ನೃದೇವಾ- ನ್ಸಮಾಗತಾನ್ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯಾನ್ಮಹೀಪಾನ್। ತಂ ಪಶ್ಯತೇಮಂ ಸಹದೇವಮದ್ಯ ತರಸ್ವಿನಂ ತಾಪಸವೇಷರೂಪಮ್
ಸಿಂಧು ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ಸಹದೇವನನ್ನು, ಇಂದು ತಪಸ್ವಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಡುವವನಾಗಿ ನೋಡಿ.
ಯಃ ಪಾರ್ಥಿವಾನೇಕರಥೇನ ವೀರೋ ದಿಶಂ ಪ್ರತೀಚೀಂ ಪ್ರತ್ನಿಯುದ್ಧಶೌಣ್ಡಃ। ಜಿಗ್ಯೇ ರಣೇ ತಂ ನಕುಲಂ ವನೇಽಸ್ಮಿ- ನ್ಸಂಪಶ್ಯತೈನಂ ಮಲದಿಗ್ಧಗಾತ್ರಮ್
ಪಶ್ಚಿಮದ ರಾಜರನ್ನು ಒಂದೇ ರಥದಲ್ಲಿ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ ಆ ವೀರನಾದ ನಕುಲನು, ಈಗ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸತ್ರೇ ಸಮೃದ್ಧೇಽತಿರಥಸ್ಯ ರಾಜ್ಞೋ ವೇದೀತಲಾದುತ್ಪತಿತಾ ಸುತಾ ಯಾ। ಸೇಯಂ ವನೇ ವಾಸಮಿಮಂ ಸುದುಃಖಂ ಕಥಂ ಸಹತ್ಯದ್ಯ ಸತೀ ಸುಖಾರ್ಹಾ
ಮಹಾ ರಥಿಯಾದ ರಾಜನ ಯಜ್ಞ ವೇದಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ, ಇಂದು ಈ ಭಯಾನಕ ಅರಣ್ಯವಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಹಿಸುತ್ತಾಳೆ? ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾದಳು ಇವಳು.
ತ್ರಿವರ್ಗಮುಖ್ಯಸ್ ಸಮೀರಣಸ್ಯ ದೇವೇಶ್ವರಸ್ಯಾಪ್ಯಥವಾಽಶ್ವಿನೋಶ್ಚ। ಏಷಾಂ ಸುರಾಣಾಂ ತನಯಾಃ ಕಥಂನು ವನೇ ಚರನ್ತ್ಯಸ್ತಸುಖಾಃ ಸುಖಾರ್ಹಾಃ
ವಾಯು, ಇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಿನಿಗಳಂತಹ ದೇವತೆಗಳ ಪುತ್ರಿಯರಾದ, ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾದ ಈ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಇಂದು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖಪಟ್ಟು ಹೇಗೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
ಜಿತೇ ಹಿ ಧರ್ಮಸ್ಯ ಸುತೇ ಸಭಾರ್ಯೇ ಸಭ್ರಾತೃಕೇ ಸಾನುಚರೇ ನಿರಸ್ತೇ। ದುರ್ಯೋಧನೇ ಚಾಪಿ ವಿವರ್ಧಮಾನೇ ಕಥಂ ನ ಸೀದತ್ಯವನಿಃ ಸಶೈಲಾ
ಧರ್ಮರಾಜನಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ, ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೋತು, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಪರ್ವತಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿ ಹೇಗೆ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ?
ನ ರಾಮ ಕಾಲಃ ಪರಿದೇವನಾಯ ಯದುತ್ತರಂ ತ್ವತ್ರ ತದೇವ ಸರ್ವೇ। ಸಮಾಚರಾಮೋ ಹ್ಯನತೀತಕಾಲಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರೋ ಯದ್ಯಪಿ ನಾಹ ಕಿಂಚಿತ್
ರಾಮಾ, ಇದು ಅಳುವ ಸಮಯವಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಏನು ಸರಿಯೋದು, ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾವು ಮಾಡೋಣ. ಸಮಯ ಇನ್ನೂ ಹೋದಿಲ್ಲ; ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಏನೂ ಹೇಳದಿದ್ದರೂ ಪರವಾಗಿಲ್ಲ.
ಯೇ ನಾಥವನ್ತೋಽದ್ಯ ಭವನ್ತಿ ಲೋಕೇ ತೇ ನಾತ್ಮನಾ ಕರ್ಮ ಸಮಾರನ್ತೇ। ತೇಷಾಂ ತು ಕಾರ್ಯೇಷು ಭವನ್ತಿ ನಾಥಾಃ ಶೈಬ್ಯಾದಯೋ ರಾಮ ಯಥಾ ಯಯಾತೇಃ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಯಾರಿಗೆ ರಕ್ಷಕರು ಇದ್ದಾರೋ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಮುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಶೈಬ್ಯರು ಮುಂತಾದವರು ಯಯಾತಿಗೆ ಹೇಗೆ ನೆರವಾದರೋ, ಹಾಗೆ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಯೇಷಾಂ ತಥಾ ರಾಮ ಸಮಾರಭನ್ತೇ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ನಾಥಾಃ ಸ್ವಮತೇನ ಲೋಕೇ। ರತೇ ನಾಥವನ್ತಃ ಪುರುಷಪ್ರವೀರಾ ನಾನಾಥವತ್ಕೃಚ್ಛ್ರಮವಾಪ್ನುವನ್ತಿ
ರಾಮಾ, ಯಾರಿಗೆ ರಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ನೆರವಾಗುತ್ತಾರೋ, ಆ ಪುರುಷರು ರಕ್ಷಕರು ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ರಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದವರಂತೆ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಕಸ್ಮಾದಿಮೌ ರಾಮಜನಾರ್ದನೌ ಚ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಸಾಮ್ಬೌ ಚ ಮಯಾ ಸಮೇತೌ। ವಸನ್ತ್ಯರಣ್ಯೇ ಸಹ ಸೋದರೀಯೈ- ಸ್ತ್ರೈಲೋಕ್ಯನಾಥಾನಭಿಗಮ್ಯ ಪಾರ್ಥಾಃ
ರಾಮಾ, ಜನಾರ್ದನನು, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು, ಸಾಮ್ಬನು ಮತ್ತು ನಾನು ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಪೃಥೆಯ ಪುತ್ರರು ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿರ್ಯಾತು ಸಾಧ್ಯದ್ಯ ದಶಾರ್ಹಸೇನಾ ಪ್ರಭೂತನಾನಾಯುಧಚಿತ್ರವರ್ಮಾ। ಯಮಕ್ಷಯಂ ಗಚ್ಛತು ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಃ ಸಬಾನ್ಧವೋ ವೃಷ್ಣಿಬಲಾಭಿಭೂತಃ
ಇಂದು ದಶಾರ್ಹರ ಸೇನೆ, ವಿವಿಧ ಆಯುಧಗಳು ಮತ್ತು ಕವಚಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಡುವುದಾಗಲಿ. ವೃಷ್ಣಿಗಳ ಶಕ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರರವರು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ನಾಶವಾಗಲಿ.
ತ್ವಂ ಹ್ಯೇವ ಕೋಪಾತ್ಪೃಥಿವೀಮಪೀಮಾಂ ಸಂವೇಷ್ಟಯೇಸ್ತಿಷ್ಠತು ಶಾರ್ಹ್ಗಧನ್ವಾ। ಸ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಂ ಜಹಿ ಸಾನುಬನ್ಧಂ ವೃತ್ರಂ ಯಥಾ ದೇವಪತಿರ್ಮಹೇನ್ದ್ರಃ
ನೀನು ಕೋಪದಿಂದ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಬೇಕಾದರೂ, ಶಾರಂಗ ಧನುಸ್ಸು ಹಿಡಿದವನು ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನನ್ನೂ ಅವನ ಜೊತೆಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಮಹೇಂದ್ರನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದಂತೆ ಸಂಹರಿಸಲಿ.
ಭ್ರಾತಾ ಚ ಮೇ ಯಃ ಸ ಸಖಾ ಗುರುಶ್ಚ ಜನಾರ್ದನಸ್ಯಾತ್ಮಸಮಶ್ಚ ಪಾರ್ಥಃ। ತದರ್ಥಮೇಕೋ ಹಿ ಯ ಉದ್ಯಮನ್ವೈ ಕರೋತಿ ಕರ್ಣೋಽಸ್ತ್ರಮವಾರಣೀಯಮ್
ನನ್ನ ಸಹೋದರನೂ, ಸ್ನೇಹಿತನೂ, ಗುರುವಾಗಿಯೂ, ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಆತ್ಮಸಮಾನನೂ ಆಗಿರುವ ಪಾರ್ಥನಿಗಾಗಿ, ಕರ್ಣನು ಒಬ್ಬನೇ ತಡೆಯಲಾಗದ ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.
[ಯದರ್ಥಮೈಚ್ಛನ್ಮನುಜಾಃ ಸುಪುತ್ರಂ ಶಿಷ್ಯಂ ಗುರುಂ ಚಾಪ್ರತಿಕೂಲವಾದಮ್। ಯದರ್ಥಮಭ್ಯುದ್ಯತಮುತ್ತಮಂ ತ- ತ್ಕರೋತಿ ಕರ್ಮಾಗ್ರ್ಯಮಪಾರಣೀಯಮ್ ।।]
ಅವನಿಗಾಗಿ ಜನರು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗನನ್ನೂ, ಶಿಷ್ಯನನ್ನೂ, ವಿರೋಧವಿಲ್ಲದ ಗುರುವನ್ನೂ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ; ಅವನಿಗಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎದ್ದು, ತಡೆಯಲಾಗದ ಮಹತ್ತಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ತಸ್ಯಾಸ್ತ್ರವರ್ಷಾಣ್ಯಹಮುತ್ತಮಾಸ್ತ್ರೈ- ರ್ವಿಹತ್ಯ ಸರ್ವಾಣಇ ರಣೇಽಭಿಭೂಯ। ಕಾಯಾಚ್ಛಿರಃ ಸರ್ಪವಿಷಾಗ್ನಿಕಲ್ಪೈಃ ಶರೋತ್ತಮೈರುನ್ಮಥಿತಾಽಸ್ಮಿ ರಾಮ
ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಾನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಅವನ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಡೆದು, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಜಯಿಸಿದ್ದೇನೆ; ರಾಮಾ, ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಹಾವುಗಳ ವಿಷದಂತೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಉರಿಯುವ ಬಾಣಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಖಙ್ಗೇನ ಚಾಹಂ ನಿಶಿತೇನ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಕಾಯಾಚ್ಛಿರಸ್ತಸ್ಯ ಬಲಾತ್ಪ್ರಮತ್ಯ। ತತೋಽಸ್ ಸರ್ವಾನನುಗಾನ್ಹನಿಷ್ಯೇ ದುರ್ಯೋಧನಂ ಚಾಪಿ ಕುರೂಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಅವನ ತಲೆಯನ್ನು ದೇಹದಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ಅವನ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನೂ, ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನೂ, ಎಲ್ಲ ಕುರುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತೇನೆ.
ಆತ್ತಾಯುಧಂ ಮಾಮಿಹ ರೌಹಿಣಏಯ ಪಶ್ಯನ್ತು ಭೈಮಾ ಯುಧಿ ಜಾತಹರ್ಷಾಃ। ನಿಘ್ನನ್ತಮೇಕಂ ಕುರುಯೋಧಮುಖ್ಯಾ- ನಗ್ನಿಂ ಮಹಾಕಕ್ಷಮಿವಾನ್ತಕಾಲೇ
ರೋಹಿಣೀಪುತ್ರಾ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಭರಿತರಾದ ಭೀಮನ ಪುತ್ರರು ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಆಯುಧಧಾರಿ ಆಗಿ, ಒಬ್ಬನೇ ಪ್ರಮುಖ ಕುರು ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಅಂತ್ಯಕಾಲದ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ನೋಡಲಿ.
ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಮುಕ್ತಾನ್ನಿಶಿತಾನ್ನ ಶಕ್ತಾಃ। ಸೋಢುಂ ಕೃಪದ್ರೋಣವಿಕರ್ಣಕರ್ಣಾಃ। ಜಾನಾಸಿ ಪೀರ್ಯಂ ಚ ತವಾತ್ಮಜಸ್ಯ ಕಾರ್ಷ್ಣಿರ್ಭವತ್ಯೇವ ಯಥಾ ರಣಸ್ಥಃ
ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಬಿಡುವ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕೃಪ, ದ್ರೋಣ, ವಿಕರ್ಣ, ಕರ್ಣರು ಸಹಿಸಲಾಗದು; ನಿನ್ನ ಮಗನ ಶೌರ್ಯವನ್ನೂ, ಕೃಷ್ಣನ ಮಗ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾನೋ ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತೀಯೆ.
ಸಾಮ್ಬಃ ಸಸೂತಂ ಸರಥಂ ಭುಜಾಭ್ಯಾಂ ದುಃಶಾಸನಂ ಶಾಸ್ತು ಬಲಾತ್ಪ್ರಮಥ್ಯ। ನ ವಿದ್ಯತೇಜಾಮ್ಬವತೀಸುತಸ್ಯ ರಣೇಽವಿಷಹ್ಯಂ ಹಿ ರಣೋತ್ಕಟಸ್ಯ
ಸಾಂಬನು ತನ್ನ ಬಲದಿಂದ ದುಃಶಾಸನನನ್ನೂ ಅವನ ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ರಥದೊಂದಿಗೆ制服ಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನಾದ ಜಾಂಬವತಿಯ ಮಗನನ್ನು ಯಾರೂ ಎದುರಿಸಲಾಗದು.
ಏತೇನ ಬಾಲೇನ ಹಿ ಶಮ್ಬರಸ್ಯ ದೈತ್ಯಸ್ಯ ಸೈನ್ಯಂ ಸಹಸಾ ಪ್ರಣುನ್ನಮ್। `ಹತಃ ಸ ಪಾಪೋ ಯುಧಿ ಕೇವಲೇನ ಯುದ್ಧೇಽದ್ವಿತೀಯೋ ಹರಿತುಲ್ಯವೀರ್ಯಃ
ಈ ಯುವಕನು ಶಂಬರನ ದೈತ್ಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಚದುರಿಸಿದನು; ಆ ಪಾಪಿಯನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೇ ಸಂಹರಿಸಿದನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಇಲ್ಲ, ಅವನು ಹರಿಯ ಶೌರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನ.
ವೃತ್ತೋರುರತ್ಯಾಯತಪೀನಬಾಹು- ರೇತೇನ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ನಿಹತೋಽಶ್ವಚಕ್ರಃ। ಕೋ ನಾಮ ಸಾಮ್ಬಸ್ಯ ಮಹಾರಥಸ್ಯ ರಣೇ ಸಮಕ್ಷಂ ರಥಮಭ್ಯುದೀಯಾತ್
ವಿಸ್ತಾರವಾದ, ದೀರ್ಘವಾದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಅವನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವರಥವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು; ಮಹಾರಥಿಯಾದ ಸಾಂಬನ ರಥದ ಎದುರಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಬರಲು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?
ಯಥಾ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾನ್ತರಮನ್ತಕಸ್ಯ ಕಾಲೇ ಮನುಷ್ಯೋ ನ ವಿನಿಷ್ಕ್ರಮೇತ। ತಥಾ ಪ್ರವಿಶ್ಯಾನ್ತರಮಸ್ಯ ಸಙ್ಖ್ಯೇ ಕೋ ನಾಮ ಜೀವನ್ಪುನರಾವ್ರಜೇಚ್ಚ
ಯಾವ ರೀತಿ ಮನುಷ್ಯನು ಯಮಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರಲಾರೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನ ಎದುರಿಗೆ ಹೋದವರು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮರಳಿ ಬರುವವರಾರು?
ದ್ರೋಣಂ ಕಚ ಭೀಷ್ಮಂ ಚ ಮಹಾರಥೌ ತೌ ಸುತೈರ್ವೃತಂ ಚಾಪ್ಯಥ ಸೋಮದತ್ತಮ್। ಸರ್ವಾಣಇ ಸೈನ್ಯಾನಿ ಚ ವಾಸುದೇವಃ ಪ್ರಧಕ್ಷ್ಯತೇ ಸಾಯಕವಹ್ನಿಜಾಲೈಃ
ದ್ರೋಣ, ಭೀಷ್ಮ ಎಂಬ ಮಹಾರಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ, ಸೋಮದತ್ತನೂ, ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳೂ ಕೂಡಿದ್ದರೂ, ವಾಸುದೇವನು ಬಾಣಗಳ ಅಗ್ನಿಜಾಲದಿಂದ ಅವರನ್ನು ದಹಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.