ಶಶಾಪಾಥ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪಿತರಂ ತೇ ರುಷಾನ್ವಿತಃ। ಋಷೇಃ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಬಾಲೋಽಪಿ ಸ್ಥವಿರದ್ಯುತಿಃ
ಆಗ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಋಷಿಪುತ್ರನು, ಬಾಲಕನಾದರೂ ವೃದ್ಧನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದವನು, ಕೋಪದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.
ಸ ಕ್ಷಿಪ್ರಮುದಕಂ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ರೋಷಾದಿದಮುವಾಚ ಹ। ಪಿತರಂ ತೇಽಭಿಸನ್ಧಾಯ ತೇಜಸಾ ಪ್ರಜ್ವಲನ್ನಿವ
ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಅನಾಗಸಿ ಗುರೌ ಯೋ ಮೇ ಮೃತಂ ಸರ್ಪವಾಸೃಜತ್। ತಂ ನಾಗಸ್ತಕ್ಷಕಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತೇಜಸಾ ಪ್ರದಹಿಷ್ಯತಿ
ನನ್ನ ನಿರ್ದೋಷಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವನೀಯ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಹಾಕಿದವನನ್ನು, ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಹಾವು ತನ್ನ ಅಗ್ನಿಶಕ್ತಿ ಬಳಸಿ ಸುಡುವನು.
ಆಶೀವಿಷಸ್ತಿಗ್ಮತೇಜಾ ಮದ್ವಾಕ್ಯಬಲಚೋದಿತಃ। ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದಿತಃ ಪಾಪಂ ಪಶ್ಯ ಮೇ ತಪಸೋ ಬಲಮ್
ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ವಿಷಪೂರ್ಣ, ಭಯಂಕರವಾದ ಹಾವು, ಏಳನೇ ದಿನದ ನಂತರ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವನು—ನೋಡು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಯೌ ತತ್ರ ಪಿತಾ ಯತ್ರಾಽಸ್ಯ ಸೋಽಭವತ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಪಿತರಂ ತಸ್ಮೈ ತಂ ಶಾಪಂ ಪ್ರತ್ಯವೇದಯತ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನಿಗೆ ಆ ಶಾಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
ಸ ಚಾಪಿ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲಃ ಪ್ರೇರಯಾಮಾಸ ತೇ ಪಿತುಃ। ಶಿಷ್ಯಂ ಗೌರಮುಖಂ ನಾಮ ಶೀಲವನ್ತಂ ಗುಣಾನ್ವಿತಮ್
ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಗೌರಮುಖ ಎಂಬ ಸತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಆಚಖ್ಯೌಂ ಸತ್ತ್ವ ವಿಶ್ರಾನ್ತೋ ರಾಜ್ಞಃ ಸರ್ವಮಶೇಷತಃ। ಶಪ್ತೋಽಸಿ ಮಮ ಪುತ್ರೇಣ ಯತ್ತೋ ಭವ ಮಹೀಪತೇ
ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನ ಪುತ್ರನಿಂದ ನೀನು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀ, ರಾಜನೇ, ಎಚ್ಚರವಾಗಿರು.'
ತಕ್ಷಕಸ್ತ್ವಾಂ ಮಹಾರಾಜ ತೇಜಸಾಽಸೌ ದಹಿಷ್ಯತಿ। ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ತದ್ವಚೋ ಘೋರಂ ಪಿತಾ ತೇ ಜನಮೇಜಯ
'ಮಹಾರಾಜನೇ, ತಕ್ಷಕನು ತನ್ನ ಅಗ್ನಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಡುವನು.' ಆ ಭಯಾನಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಜನಮೇಜಯ—
ಯತ್ತೋಽಭವತ್ಪರಿತ್ರಸ್ತಸ್ತಕ್ಷಕಾತ್ಪನ್ನಗೋತ್ತಮಾತ್। ತತಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ದಿವಸೇ ಸಪ್ತಮೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತೇ
ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ನಾಗರಾಜನ ಭಯದಿಂದ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದನು, ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಆ ನಂತರ, ಏಳನೇ ದಿನವು ಬಂದಾಗ—
ರಾಜ್ಞಃ ಸಮೀಪಂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಃ ಕಾಶ್ಯಪೋ ಗನ್ತುಮೈಚ್ಛತ। ತಂ ದದರ್ಶಾಥ ನಾಗೇನ್ದ್ರಸ್ತಕ್ಷಕಃ [https://vedastudy.wixsite.com/puranastudy/%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B7%E0%A4%95 ತಕ್ಷಕೋಪರಿ ಟಿಪ್ಪಣೀ] ಕಾಶ್ಯಪಂ ತದಾ
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜ ತಕ್ಷಕನು ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತಮಬ್ರವೀತ್ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರಃ ಕಾಶ್ಯಪಂ ತ್ವರಿತಂ ದ್ವಿಜಮ್। ಕ್ವ ಭವಾಂಸ್ತ್ವರಿತೋ ಯಾತಿ ಕಿಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಚಿಕೀರ್ಷತಿ
ನಾಗರಾಜನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾಶ್ಯಪ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಿರುತ್ತೀಯೆ? ಏನು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದೀಯೆ?'
ಯತ್ರ ರಾಜಾ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪರಿಕ್ಷಿನ್ನಾಮ ವೈ ದ್ವಿಜ। ತಕ್ಷಕೇಣ ಭುಜಂಗೇನ ಧಕ್ಷ್ಯತೇ ಕಿಲ ಸೋಽದ್ಯ ವೈ
'ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪರಿಕ್ಷಿತ್ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇಂದು ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಹಾವಿನಿಂದ ಸುಡುವನು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ,' ಎಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಗಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ತಂ ತ್ವರಿತಃ ಸದ್ಯಃ ಕರ್ತುಮಪಜ್ವರಮ್। ಮಯಾಽಭಿಪನ್ನಂ ತಂ ಚಾಪಿ ನ ಸರ್ಪೋ ಧರ್ಷಯಿಷ್ಯತಿ
'ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಅವನ ಜ್ವರವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿವಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಇದ್ದರೆ ಆ ಹಾವು ಅವನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಾಗದು,' ಎಂದನು.
ಕಿಮರ್ಥಂ ತಂ ಮಯಾ ದಷ್ಟಂ ಸಂಜೀವಯಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ। ಅಹಂ ತ ತಕ್ಷಕೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಪಶ್ಯ ಮೇ ವೀರ್ಯಮದ್ಭುತಮ್
'ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಲು ಯಾಕೆ ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ? ನಾನು ತಕ್ಷಕ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ—ನನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು!' ಎಂದನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತಕ್ಷಕಸ್ತತ್ರ ಸೋಽದಶದ್ವೈ ವನಸ್ಪತಿಮ್
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ತಕ್ಷಕನು ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮರವನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು.
ಸ ದಷ್ಟಮಾತ್ರೋ ನಾಗೇನ ಭಸ್ಮೀಭೂತೋಽಭವನ್ನಗಃ। ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚ ತತೋ ರಾಜನ್ನಜೀವಯತ ತಂ ನಗಮ್
ಅವನ ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣ ಆ ಮರವು ಬೂದಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು; ಆಗ ರಾಜನೇ, ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತಂ ಲೋಭಯಾಮಾಸ ಕಾಮಂ ಬ್ರೂಹೀತಿ ತಕ್ಷಕಃ। ಸ ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಂ ಪ್ರಾಹ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ತಕ್ಷಕಂ ಪುನಃ
ಆಮೇಲೆ ತಕ್ಷಕನು, 'ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳು' ಎಂದು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು; ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಕಾಶ್ಯಪನು ಮತ್ತೆ ತಕ್ಷಕನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಧನಲಿಪ್ಸುರಹಂ ತತ್ರ ಯಾಮೀತ್ಯುಕ್ತಶ್ಚ ತೇನ ಸಃ। ತಮುವಾಚ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ತಕ್ಷಕಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ಗಿರಾ
'ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋದದ್ದು ಧನದ ಆಸೆಯಿಂದ' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು; ಆಗ ತಕ್ಷಕನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಯಾವದ್ಧನಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸೇ ರಾಜ್ಞಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತತೋಽಧಿಕಮ್। ಗೃಹಾಣ ಮತ್ತ ಏವ ತ್ವಂ ಸನ್ನಿವರ್ತಸ್ವ ಚಾನಘ
ನೀನು ರಾಜನಿಂದ ಯಾವಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನನಗಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗು.
ಸ ಏವಮುಕ್ತೋ ನಾಗೇನ ಕಾಶ್ಯಪೋ ದ್ವಿಪದಾಂ ವರಃ। ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿತ್ತಂ ನಿವವೃತೇ ತಕ್ಷಕಾದ್ಯಾವದೀಪ್ಸಿತಮ್
ಹೀಗೆ ನಾಗನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಕಾಶ್ಯಪನು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ತಕ್ಷಕನಿಂದ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ತಸ್ಮಿನ್ಪ್ರತಿಗತೇ ವಿಪ್ರೇ ಛದ್ಮನೋಪೇತ್ಯ ತಕ್ಷಕಃ। ತಂ ನೃಪಂ ನೃಪತಿಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಪಿತರಂ ಧಾರ್ಮಿಕಂ ತವ
ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹಿಂತಿರುಗಿದ ಮೇಲೆ, ತಕ್ಷಕನು ಮೋಸದಿಂದ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ತಂದೆ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತಿದನು.
ಪ್ರಾಸಾದಸ್ಥಂ ಯತ್ತಮಪಿ ದಗ್ಧವಾನ್ವಿಷವಹ್ನಿನಾ। ತತಸ್ತ್ವಂ ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ ವಿಜಯಾಯಾಭಿಷೇಚಿತಃ
ಅವನು ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಕಾವಲು ಇದ್ದರೂ, ತಕ್ಷಕನು ತನ್ನ ವಿಷದ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಆ ರಾಜನನ್ನು, ಅಂದರೆ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಟ್ಟನು; ನಂತರ ನೀನು, ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡೆ.
ಏತದ್ದೃಷ್ಟಂ ಶ್ರುತಂ ಚಾಪಿ ಯಥಾವನ್ನೃಪಸತ್ತಮ। ಅಸ್ಮಾಭಿರ್ನಿಖಿಲಂ ಸರ್ವಂ ಕಥಿತಂ ತೇಽತಿದಾರುಣಮ್
ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನಾವು ನೋಡಿದ ಮತ್ತು ಕೇಳಿದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ, ಈ ಭಯಾನಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ನಿನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದೇವೆ.
ಶ್ರುತ್ವಾ ಚೈತಂ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾರ್ಥಿವಸ್ಯ ಪರಾಭವಮ್। ಅಸ್ಯ ಚರ್ಷೇರುದಙ್ಕಸ್ಯ ವಿಧತ್ಸ್ವ ಯದನನ್ತರಮ್
ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಈ ರಾಜನ ಪರಾಭವವನ್ನು ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಈಗ ಉಟಂಕ ಮುನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದುದನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಸ ರಾಜಾ ಜನಮೇಜಯಃ। ಉವಾಚ ಮನ್ತ್ರಿಣಃ ಸರ್ವಾನಿದಂ ವಾಕ್ಯಮರಿದಮಃ
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ರಾಜ ಜನಮೇಜಯನು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಚಿವರಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಅಥ ತತ್ಕಥಿತಂ ಕೇನ ಯದ್ವೃತ್ತಂ ತದ್ವನಸ್ಪತೌ। ಆಶ್ಚರ್ಯಭೂತಂ ಲೋಕಸ್ಯ ಭಸ್ಮರಾಶೀಕೃತಂ ತದಾ
ಆಗ ಆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅದ್ಭುತವಾದ ಘಟನೆ, ಅದು ಬೂದಿಯ ರಾಶಿಯಾಗಿದ್ದನ್ನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗಿದ್ದನ್ನು, ಯಾರು ಹೇಳಿದರು?
ಯದ್ವೃಕ್ಷಂ ಜೀವಯಾಮಾಸ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ತಕ್ಷಕೇಣ ವೈ। ನೂನಂ ಮನ್ತ್ರೈರ್ಹತವಿಷೋ ನ ಪ್ರಣಶ್ಯೇತ ಕಾಶ್ಯಪಾತ್
ತಕ್ಷಕನು ಕಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಕಾಶ್ಯಪನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದ ಆ ಮರವನ್ನು—ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದರೆ, ಕಾಶ್ಯಪನಿಂದ ಏನೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಚಿನ್ತಯಾಮಾಸ ಪಾಪಾತ್ಮಾ ಮನಸಾ ಪನ್ನಗಾಧಮಃ। ದಷ್ಟಂ ಯದಿ ಮಯಾ ವಿಪ್ರಃ ಪಾರ್ಥಿವಂ ಜೀವಯಿಷ್ಯತಿ
ಪಾಪಮನುಷ್ಯನಾದ ಆ ಕೆಟ್ಟ ನಾಗನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ನಾನು ಕಚ್ಚಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದರೆ—'
ತಕ್ಷಕಃ ಸಂಹತವಿಷೋ ಲೋಕೇ ಯಾಸ್ಯತಿ ಹಾಸ್ಯತಾಮ್। ವಿಚಿನ್ತ್ಯೈವಂ ಕೃತಾ ತೇನ ಧ್ರುವಂ ತುಷ್ಟಿರ್ದ್ವಿಜಸ್ಯ ವೈ
'ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ ವಿಷವಿರುವ ತಕ್ಷಕನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯವಸ್ತುವಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.' ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ, ಅವನು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಂದ ಖಂಡಿತ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
ಭವಿಷ್ಯತಿ ಹ್ಯುಪಾಯೇನ ಯಸ್ಯ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ಯಾತನಾಮ್। ಏಕಂ ತು ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ತದ್ವೃತ್ತಂ ನಿರ್ಜನೇ ವನೇ
'ನಾನು ಯಾವದೋ ಉಪಾಯದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಆ ನಿರ್ಜನ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂಭವಿಸಿತೆಂದು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.'