ನ ಬುಬೋಧ ಚ ತಂ ರಾಜಾ ಮೌನವ್ರತಧರಂ ಮುನಿಮ್। ಸ ತಂ ಕ್ರೋಧಸಮಾವಿಷ್ಟೋ ಧರ್ಷಯಾಮಾಸ ತೇ ಪಿತಾ
ಆ ಋಷಿಯು ಮೌನವ್ರತದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ರಾಜನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಅವನನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದರು.
ಮೃತಂ ಸರ್ಪಂ ಧನುಷ್ಕೋಟ್ಯಾ ಸಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಧರಾತಲಾತ್। ತಸ್ಯ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಾದಾತ್ಸ್ಕನ್ಧೇ ಭರತಸತ್ತಮ
ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಿಂದ ನೆಲದಿಂದ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಎತ್ತಿ, ಆ ಪವಿತ್ರ ಹೃದಯದ ಋಷಿಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟರು, ಭರತ ವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ನ ಚೋವಾಚ ಸ ಮೇಧಾವೀ ತಮಥೋ ಸಾಧ್ವಸಾಧು ವಾ। ತಸ್ಥೌ ತಥೈವ ಚಾಕ್ರುದ್ಧಃ ಸರ್ಪಂ ಸ್ಕನ್ಧೇನ ಧಾರಯನ್
ಆ ಜ್ಞಾನಿ ಋಷಿ ಏನೂ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದೋ ಕೆಟ್ಟದೋ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಕೋಪಗೊಳ್ಳದೆ, ಹಾವನ್ನು ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಶಾಂತವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ.
ತತಃ ಸ ರಾಜಾ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಸ್ಕನ್ಧೇ ತಸ್ಯ ಭುಜಂಗಮಮ್। ಮುನೇಃ ಕ್ಷುತ್ಕ್ಷಾಮ ಆಸಜ್ಯ ಸ್ವಪುರಂ ಪ್ರಯಯೌ ಪುನಃ
ನಂತರ ಆ ರಾಜನು, ಆ ಋಷಿಯ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಹಾವನ್ನು ಇಟ್ಟು, ತನ್ನ ಊರಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
ಋಷೇಸ್ತಸ್ಯ ತು ಪುತ್ರೋಽಭೂದ್ಗತಿ ಜಾತೋ ಮಹಾಯಶಾಃ। ಶೃಙ್ಗೀ ನಾಮ ಮಹಾತೇಜಾಸ್ತಿಗ್ಮವೀರ್ಯೋಽತಿಕೋಪನಃ
ಆ ಋಷಿಗೆ ಗತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ, ಮಹಾ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಶ್ರುಂಗಿ ಎಂಬ ಮಹಾ ತೇಜಸ್ವಿ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಬಹಳ ಕೋಪಿಯಾದ ಮಗನು ಇದ್ದನು.
ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಸಮುಪಾಗಮ್ಯ ಮುನಿಃ ಪೂಜಾಂ ಚಕಾರ ಹ। ಸೋಽನುಜ್ಞಾತಸ್ತತಸ್ತತ್ರ ಶೃಙ್ಗೀ ಶುಶ್ರಾವ ತಂ ತದಾ
ಆ ಋಷಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಣನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದನು. ಅವನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ, ಶೃಂಗಿಯು ಆ ಘಟನೆ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು.
ಸಖ್ಯುಃ ಸಕಾಶಾತ್ಪಿತರಂ ಪಿತ್ರಾ ತೇ ಧರ್ಷಿತಂ ಪುರಾ। ಮೃತಂ ಸರ್ಪಂ ಸಮಾಸಕ್ತಂ ಸ್ಥಾಣುಭೂತಸ್ಯ ತಸ್ಯ ತಮ್
ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ, ಬಹುಕಾಲ ಹಿಂದೆ ನಿನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನ ತಂದೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಅಪಮಾನವಾಯಿತು. ಅವನು ಅಚಲವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವು ಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.
ವಹನ್ತಂ ರಾಜಶಾರ್ದೂಲ ಸ್ಕನ್ಧೇನಾನಪಕಾರಿಣಮ್। ತಪಸ್ವಿನಮತೀವಾಥ ತಂ ಮುನಿಪ್ರವರಂ ನೃಪ
ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ತಪ್ಪು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ತನ್ನ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದನು, ರಾಜನೇ.
ಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಂ ವಿಶುದ್ಧಂ ಚ ಸ್ಥಿತಂ ಕರ್ಮಣ್ಯಥಾದ್ಭುತಮ್। ತಪಸಾ ದ್ಯೋತಿತಾತ್ಮಾನಂ ಸ್ವೇಷ್ವಙ್ಗೇಷು ಯತಂ ತದಾ
ಅವನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ್ದ, ಶುದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಅದ್ಭುತವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದ, ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದ, ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತನಾಗಿದ್ದನು.
ಶುಭಾಚಾರಂ ಶುಭಕಥಂ ಸುಸ್ಥಿತಂ ತಮಲೋಲುಪಮ್। ಅಕ್ಷುದ್ರಮನಸೂಯಂ ಚ ವೃದ್ಧಂ ಮೌನವ್ರತೇ ಸ್ಥಿತಮ್। ಶರಣ್ಯಂ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಪಿತ್ರಾ ವಿನಿಕೃತಂ ತವ
ಅವನು ಸದಾಚಾರಿಯೂ, ಶುಭವಾದ ಮಾತಾಡುವವನೂ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ತನೂ, ಲೋಭವಿಲ್ಲದವನೂ, ಸಣ್ಣ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದವನೂ, ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದವನೂ, ವಯಸ್ಸಾದವನೂ, ಮೌನವ್ರತದಲ್ಲಿದ್ದವನೂ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಆದರೂ ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಅವನಿಗೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡಿದನು.
ಶಶಾಪಾಥ ಮಹಾತೇಜಾಃ ಪಿತರಂ ತೇ ರುಷಾನ್ವಿತಃ। ಋಷೇಃ ಪುತ್ರೋ ಮಹಾತೇಜಾ ಬಾಲೋಽಪಿ ಸ್ಥವಿರದ್ಯುತಿಃ
ಆಗ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಋಷಿಪುತ್ರನು, ಬಾಲಕನಾದರೂ ವೃದ್ಧನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದವನು, ಕೋಪದಿಂದ ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಶಪಿಸಿದನು.
ಸ ಕ್ಷಿಪ್ರಮುದಕಂ ಸ್ಪೃಷ್ಟ್ವಾ ರೋಷಾದಿದಮುವಾಚ ಹ। ಪಿತರಂ ತೇಽಭಿಸನ್ಧಾಯ ತೇಜಸಾ ಪ್ರಜ್ವಲನ್ನಿವ
ಅವನು ತಕ್ಷಣವೇ ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿಯುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
ಅನಾಗಸಿ ಗುರೌ ಯೋ ಮೇ ಮೃತಂ ಸರ್ಪವಾಸೃಜತ್। ತಂ ನಾಗಸ್ತಕ್ಷಕಃ ಕ್ರುದ್ಧಸ್ತೇಜಸಾ ಪ್ರದಹಿಷ್ಯತಿ
ನನ್ನ ನಿರ್ದೋಷಿ ಹಾಗೂ ಗೌರವನೀಯ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಸತ್ತ ಹಾವನ್ನು ಹಾಕಿದವನನ್ನು, ಕ್ರೋಧಗೊಂಡ ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಹಾವು ತನ್ನ ಅಗ್ನಿಶಕ್ತಿ ಬಳಸಿ ಸುಡುವನು.
ಆಶೀವಿಷಸ್ತಿಗ್ಮತೇಜಾ ಮದ್ವಾಕ್ಯಬಲಚೋದಿತಃ। ಸಪ್ತರಾತ್ರಾದಿತಃ ಪಾಪಂ ಪಶ್ಯ ಮೇ ತಪಸೋ ಬಲಮ್
ನನ್ನ ಮಾತಿನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾದ ವಿಷಪೂರ್ಣ, ಭಯಂಕರವಾದ ಹಾವು, ಏಳನೇ ದಿನದ ನಂತರ ನನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವನು—ನೋಡು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರಯಯೌ ತತ್ರ ಪಿತಾ ಯತ್ರಾಽಸ್ಯ ಸೋಽಭವತ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಪಿತರಂ ತಸ್ಮೈ ತಂ ಶಾಪಂ ಪ್ರತ್ಯವೇದಯತ್
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಅವನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಿರುವ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನಿಗೆ ಆ ಶಾಪವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು.
ಸ ಚಾಪಿ ಮುನಿಶಾರ್ದೂಲಃ ಪ್ರೇರಯಾಮಾಸ ತೇ ಪಿತುಃ। ಶಿಷ್ಯಂ ಗೌರಮುಖಂ ನಾಮ ಶೀಲವನ್ತಂ ಗುಣಾನ್ವಿತಮ್
ಆ ಮಹರ್ಷಿಯು ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಗೌರಮುಖ ಎಂಬ ಸತ್ಪುರುಷನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಆಚಖ್ಯೌಂ ಸತ್ತ್ವ ವಿಶ್ರಾನ್ತೋ ರಾಜ್ಞಃ ಸರ್ವಮಶೇಷತಃ। ಶಪ್ತೋಽಸಿ ಮಮ ಪುತ್ರೇಣ ಯತ್ತೋ ಭವ ಮಹೀಪತೇ
ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದನು: 'ನನ್ನ ಪುತ್ರನಿಂದ ನೀನು ಶಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೀ, ರಾಜನೇ, ಎಚ್ಚರವಾಗಿರು.'
ತಕ್ಷಕಸ್ತ್ವಾಂ ಮಹಾರಾಜ ತೇಜಸಾಽಸೌ ದಹಿಷ್ಯತಿ। ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ತದ್ವಚೋ ಘೋರಂ ಪಿತಾ ತೇ ಜನಮೇಜಯ
'ಮಹಾರಾಜನೇ, ತಕ್ಷಕನು ತನ್ನ ಅಗ್ನಿಶಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಸುಡುವನು.' ಆ ಭಯಾನಕ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಜನಮೇಜಯ—
ಯತ್ತೋಽಭವತ್ಪರಿತ್ರಸ್ತಸ್ತಕ್ಷಕಾತ್ಪನ್ನಗೋತ್ತಮಾತ್। ತತಸ್ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ದಿವಸೇ ಸಪ್ತಮೇ ಸಮುಪಸ್ಥಿತೇ
ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ನಾಗರಾಜನ ಭಯದಿಂದ ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದನು, ಆತಂಕಗೊಂಡಿದ್ದನು. ಆ ನಂತರ, ಏಳನೇ ದಿನವು ಬಂದಾಗ—
ರಾಜ್ಞಃ ಸಮೀಪಂ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಃ ಕಾಶ್ಯಪೋ ಗನ್ತುಮೈಚ್ಛತ। ತಂ ದದರ್ಶಾಥ ನಾಗೇನ್ದ್ರಸ್ತಕ್ಷಕಃ [https://vedastudy.wixsite.com/puranastudy/%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B7%E0%A4%95 ತಕ್ಷಕೋಪರಿ ಟಿಪ್ಪಣೀ] ಕಾಶ್ಯಪಂ ತದಾ
ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗರಾಜ ತಕ್ಷಕನು ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ತಮಬ್ರವೀತ್ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರಃ ಕಾಶ್ಯಪಂ ತ್ವರಿತಂ ದ್ವಿಜಮ್। ಕ್ವ ಭವಾಂಸ್ತ್ವರಿತೋ ಯಾತಿ ಕಿಂ ಚ ಕಾರ್ಯಂ ಚಿಕೀರ್ಷತಿ
ನಾಗರಾಜನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಕಾಶ್ಯಪ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಹೋದಿರುತ್ತೀಯೆ? ಏನು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದೀಯೆ?'
ಯತ್ರ ರಾಜಾ ಕುರುಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಪರಿಕ್ಷಿನ್ನಾಮ ವೈ ದ್ವಿಜ। ತಕ್ಷಕೇಣ ಭುಜಂಗೇನ ಧಕ್ಷ್ಯತೇ ಕಿಲ ಸೋಽದ್ಯ ವೈ
'ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಪರಿಕ್ಷಿತ್ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇಂದು ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ಹಾವಿನಿಂದ ಸುಡುವನು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ,' ಎಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಗಚ್ಛಾಮ್ಯಹಂ ತಂ ತ್ವರಿತಃ ಸದ್ಯಃ ಕರ್ತುಮಪಜ್ವರಮ್। ಮಯಾಽಭಿಪನ್ನಂ ತಂ ಚಾಪಿ ನ ಸರ್ಪೋ ಧರ್ಷಯಿಷ್ಯತಿ
'ನಾನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೋಗಿ ಅವನ ಜ್ವರವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ನಿವಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಇದ್ದರೆ ಆ ಹಾವು ಅವನಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಲಾಗದು,' ಎಂದನು.
ಕಿಮರ್ಥಂ ತಂ ಮಯಾ ದಷ್ಟಂ ಸಂಜೀವಯಿತುಮಿಚ್ಛಸಿ। ಅಹಂ ತ ತಕ್ಷಕೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಪಶ್ಯ ಮೇ ವೀರ್ಯಮದ್ಭುತಮ್
'ನಾನು ಅವನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದ ಮೇಲೆ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಲು ಯಾಕೆ ಬಯಸುತ್ತೀಯೆ? ನಾನು ತಕ್ಷಕ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ—ನನ್ನ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು!' ಎಂದನು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತಕ್ಷಕಸ್ತತ್ರ ಸೋಽದಶದ್ವೈ ವನಸ್ಪತಿಮ್
ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿ ತಕ್ಷಕನು ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮರವನ್ನು ಕಚ್ಚಿದನು.
ಸ ದಷ್ಟಮಾತ್ರೋ ನಾಗೇನ ಭಸ್ಮೀಭೂತೋಽಭವನ್ನಗಃ। ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚ ತತೋ ರಾಜನ್ನಜೀವಯತ ತಂ ನಗಮ್
ಅವನ ಕಚ್ಚಿದ ತಕ್ಷಣ ಆ ಮರವು ಬೂದಿಯಾಗಿಬಿಟ್ಟಿತು; ಆಗ ರಾಜನೇ, ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತಂ ಲೋಭಯಾಮಾಸ ಕಾಮಂ ಬ್ರೂಹೀತಿ ತಕ್ಷಕಃ। ಸ ಏವಮುಕ್ತಸ್ತಂ ಪ್ರಾಹ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ತಕ್ಷಕಂ ಪುನಃ
ಆಮೇಲೆ ತಕ್ಷಕನು, 'ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳು' ಎಂದು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು; ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಕಾಶ್ಯಪನು ಮತ್ತೆ ತಕ್ಷಕನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
ಧನಲಿಪ್ಸುರಹಂ ತತ್ರ ಯಾಮೀತ್ಯುಕ್ತಶ್ಚ ತೇನ ಸಃ। ತಮುವಾಚ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ತಕ್ಷಕಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಯಾ ಗಿರಾ
'ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಹೋದದ್ದು ಧನದ ಆಸೆಯಿಂದ' ಎಂದು ಅವನು ಹೇಳಿದನು; ಆಗ ತಕ್ಷಕನು ಆ ಮಹಾತ್ಮನಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಯಾವದ್ಧನಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸೇ ರಾಜ್ಞಸ್ತಸ್ಮಾತ್ತತೋಽಧಿಕಮ್। ಗೃಹಾಣ ಮತ್ತ ಏವ ತ್ವಂ ಸನ್ನಿವರ್ತಸ್ವ ಚಾನಘ
ನೀನು ರಾಜನಿಂದ ಯಾವಷ್ಟು ಧನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೀಯೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನನಗಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊ, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಮತ್ತು ಹಿಂತಿರುಗು.
ಸ ಏವಮುಕ್ತೋ ನಾಗೇನ ಕಾಶ್ಯಪೋ ದ್ವಿಪದಾಂ ವರಃ। ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿತ್ತಂ ನಿವವೃತೇ ತಕ್ಷಕಾದ್ಯಾವದೀಪ್ಸಿತಮ್
ಹೀಗೆ ನಾಗನಿಂದ ಕೇಳಿದ ಕಾಶ್ಯಪನು, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ತಕ್ಷಕನಿಂದ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.