ವೈಕ್ಲವ್ಯಂ ಪರಮಂ ಗತ್ವಾಪ್ರಕ್ಷಾಲ್ಯ ಚ ಮುಖಂ ತತಃ। ಮಿಥುನಂ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಕೇಶಿನ್ಯಾ ಸಹ ಭಾರತ್
ಅವಳು ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯಿಂದ ಮುಖವನ್ನು ತೊಳೆದು, ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ದಾಸಿಯೊಡನೆ ಕಳಿಸಿದಳು.
ಇನ್ದ್ರಸೇನಾಂ ಸಹ ಭ್ರಾತ್ರಾ ಸಮಭಿಜ್ಞಾಯ ಬಾಹುಕಃ। ಅಭಿದ್ರುತ್ಯ ತದಾ ರಾಜಾ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯಾಙ್ಕಮಾನಯತ್
ಬಾಹುಕನು ಇಂದ್ರಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಮ್ಮನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಓಡಿಬಂದು ಅವರನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡನು.
ಬಾಹುಕಸ್ತು ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಸುತೌ ಸುರಸುತೋಪಮೌ। ಭೃಶಂ ದುಃಖಪರೀತಾತ್ಮಾ ಸುಸ್ವರಂ ಪ್ರರುರೋದ ಹ
ಬಾಹುಕನು ದೇವತೆಗಳ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಇದ್ದ ತನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ, ಮೃದುವಾಗಿ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.
ನೈಷಧೋ ದರ್ಶಯಿತ್ವಾ ತು ವಿಕಾರಮಸಕೃತ್ತದಾ। ಉತ್ಸೃಜ್ಯ ಸಹಸಾ ಪುತ್ರೌ ಕೇಶಿನೀಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ನಿಷಧರಾಜನು ತನ್ನ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ತೋರಿಸಿ, ಹಠಾತ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಿಡಿ, ದಾಸಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು.
ಇದಂ ಚ ಮದೃಶಂ ಭದ್ರೇ ಮಿಥುನಂ ಮಮ ಪುತ್ರಯೋಃ। ಅತೋ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಸಹಸಾ ಬಾಷ್ಪಮುತ್ಸೃಷ್ಟವಾನಹಮ್
ಮಹಿಳೆಯೇ, ಈ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಹಠಾತ್ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಂದಿತು.
ಬಹುಶಃ ಸಂಪತನ್ತೀಂ ತ್ವಾಂ ಜನಃ ಶಙ್ಕೇತ ದೋಷತಃ। ವಯಂಚ ದೇಶಾತಿಥಯೋ ಗಚ್ಛ ಭದ್ರೇ ಯಥಾಸುಖಮ್
ನೀನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಈ ಊರಿನವರು ಅಲ್ಲ, ಅತಿಥಿಗಳು. ಮಹಿಳೆಯೇ, ನೀನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಹೋಗಬಹುದು.
ಸರ್ವಂ ವಿಕಾರಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತು ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕಸ್ಯ ಧೀಮತಃ। ಆಗತ್ಯ ಕೇಶಿನೀ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ದಮಯನ್ತ್ಯೈ ನ್ಯವೇದಯತ್
ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕನಾದ ಧೀಮಂತನ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ದಾಸಿ ತಕ್ಷಣ ದಮಯಂತಿಯ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳಿದಳು.
ದಮಯನ್ತೀ ತತೋ ಭೂಯಃ ಪ್ರೇಷಯಾಮಾಸ ಕೇಶಿನೀಮ್। ಮಾತುಃ ಸಕಾಶಂ ದುಃಖಾರ್ತಾ ನಲಶಙ್ಕಾಸಮುತ್ಸುಕಾ
ಆಮೇಲೆ ದುಃಖದಿಂದ ಕೂಡಿದ ದಮಯಂತಿ, ಬಾಹುಕನು ನಳನೆಂಬ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಕಾತರಳಾಗಿ, ಮತ್ತೆ ದಾಸಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯ ಬಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿದಳು.
ಪರೀಕ್ಷಿತೋ ಮೇ ಬಹುಶೋ ಬಾಹುಕೋ ನಲಶಙ್ಕಯಾ। ರೂಪೇ ಮೇ ಸಂಶಯಸ್ತ್ವೇಕಃ ಸ್ವಯಮಿಚ್ಛಮಿ ವೇದಿತುಮ್
ನಾನು ಬಾಹುಕನನ್ನು ನಳನೆಂಬ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಅವನ ರೂಪ ಮಾತ್ರ ನನಗೆ ಸಂಶಯವಾಗಿದೆ; ಅದನ್ನು ನಾನು ಸ್ವತಃ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸ ವಾ ಪ್ರವೇಶ್ಯತಾಂ ಮಾತರ್ಮಾಂ ವಾಽನುಜ್ಞಾತುಮರ್ಹಸಿ। ವಿದಿತಂ ವಾಽಥವಾಽಜ್ಞಾತಂ ಪಿತುರ್ಮೇ ಸಂವಿಧೀಯತಾಮ್
ಅಮ್ಮಾ, ಅವನನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆದು ತರಿಸು ಅಥವಾ ನನಗೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡು. ಅವನು ಪರಿಚಿತನೋ ಅಪರಿಚಿತನೋ ಎಂಬುದನ್ನು ನನ್ನ ತಂದೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಿ.
ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ವೈದರ್ಭ್ಯಾ ಸಾ ದೇವೀ ಭೀಮಮಬ್ರವೀತ್। ದುಹಿತುಸ್ತಮಭಿಪ್ರಾಯಮನ್ವಜಾನಾತ್ಸ ಪಾರ್ಥಿವಃ
ವೈದರ್ಭಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಣಿ ಭೀಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಮಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡನು.
ಸಾ ಚೈ ಪಿತ್ರಾಽಭ್ಯನುಜ್ಞಾತಾ ಮಾತ್ರಾ ಚ ಭರತರ್ಷಭ। `ತಯೋರ್ನಿಯೋಗಾತ್ಕೌರವ್ಯ ಕೇಶಿನೀಮಿದಮಬ್ರವೀತ್
ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ದಮಯಂತಿ, ಅವರ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ದಾಸಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು.
ಗಚ್ಛ ಕೇಶಿನಿ ಶೀಘ್ರಂ ತ್ವಂಬಾಹುಕಂ ಪಿತೃಶಾಸನಾತ್। ಆನಯಸ್ವ ಯಥಾ ಮಾತಾ ತ್ವಂ ತಥಾ ಕುರು ಮೇ ಪ್ರಿಯಮ್
ಕೆಶಿನಿ, ನೀನು ಬೇಗ ಹೋಗಿ, ನನ್ನ ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಬಾಹುಕನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕರೆತಂದುಕೊ. ನನ್ನ ತಾಯಿಯ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆದು ನನಗೆ ಸಂತೋಷ ಮಾಡು.
ಗತ್ವಾ ತು ಕೇಶಿನೀ ಶಿಘ್ರಂ ಬಾಹುಕಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್। ಭೀಮಸ್ಯ ಶಾಸನಾತ್ಸೂತಾಗತಾಹಂ ವಿದ್ಧಿ ಬಾಹುಕ
ಕೆಶಿನಿ ತಕ್ಷಣ ಹೋಗಿ, ಬಾಹುಕನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದಳು: 'ಬಾಹುಕಾ, ಭೀಮನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ನಾನು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ.'
ಪ್ರವಿಶ್ಯತಾಂ ರಾಜವೇಶ್ಮ ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ಭರತರ್ಷಭ। ಬಾಹುಕಸ್ತು ಚಿರಂ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಕೇಶಿನ್ಯಾ ಸಹ ಭಾರತ। ಪ್ರವಿವೇಶ ಮಹಾಬಾಹುರ್ದಮಯನ್ತೀನಿವೇಶನಮ್
ರಾಜಮನೆಗೆ ಒಳ ಹೋಗಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯಾದ ಬಾಹುಕನು, ಕೇಶಿನಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬಹುಕಾಲ ಯೋಚಿಸಿ, ದಮಯಂತಿಯ ಮನೆಗೆ ಒಳನಡೆದನು.
ನಲಂ ಪ್ರವೇಶಯಾಮಾಸ ಯತ್ರತಸ್ಯಾಃ ಪ್ರತಿಶ್ರಯಃ
ಅವನು ನಳನನ್ನು ಅವಳ ಆಶ್ರಯವಿದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು.
ತಾಂ ಸ್ಮ ದೃಷ್ಟ್ವೈವ ಸಹಸಾ ದಮಯನ್ತೀಂ ನಲೋ ನೃಪಃ। ಆವಿಷ್ಟಃ ಶೋಕದುಃಖಾಭ್ಯಾಂ ಬಭೂವಾಶ್ರುಪರಿಪ್ಲುತಃ
ಅಕಸ್ಮಾತ್ ದಮಯಂತಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ರಾಜನಳನು ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದನು.
ತಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾತಥಾಯುಕ್ತಂ ದಮಯನ್ತೀ ನಲಂ ತದಾ। ತೀವ್ರಶೋಕಸಮಾವಿಷ್ಟಾ ಬಭೂವ ವರವರ್ಣಿನೀ
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಳನನ್ನು ಆ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದಮಯಂತಿ, ಸುಂದರವಾದಳಾದಳು, ತೀವ್ರವಾದ ದುಃಖದಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ತತಃ ಕಾಷಾಯವಸನಾ ಜಟಿಲಾ ಮಲಪಙ್ಕಿನೀ। ದಮಯನ್ತೀ ಮಹಾರಾಜ ಬಾಹುಕಂ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಆಮೇಲೆ, ಕಾಶಾಯವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ, ಜಟಾಧಾರಿ, ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾದ ದಮಯಂತಿ, ಮಹಾರಾಜನೇ, ಬಾಹುಕನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
ಪೂರ್ವಂ ದೃಷ್ಟಸ್ತ್ವಯಾ ಕಶ್ಚಿದ್ಧರ್ಮಜ್ಞೋ ನಾಮ ಬಾಹುಕ। ಸುಪ್ತಾಮುತ್ಸೃಜ್ಯವಿಪಿನೇ ಗತೋ ಯಃ ಪುರುಷಃ ಸ್ತ್ರಿಯಮ್
ಬಾಹುಕ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ಧರ್ಮಜ್ಞನೆಂಬ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕಂಡೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆಯಲ್ಲ, ಅವನು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿದ್ದೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೆಂಗಸನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು.
ಅನಾಗಸಂ ಪ್ರಿಯಾಂ ಭಾರ್ಯಾಂ ವಿಜನೇ ಶ್ರಮಮೋಹಿತಾಮ್। ಅಪಹಾಯ ತು ಕೋ ಗಚ್ಚೇತ್ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕಮೃತೇನಲಮ್
ಅವನಿಗೆ ಯಾವ ಪಾಪವಿಲ್ಲದ, ಪ್ರಿಯವಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು, ಒಂಟಿಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ದಣಿದು, ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವವನು ಯಾರು? ಧರ್ಮವೂ, ಕೀರ್ತಿಯೂ ಇಲ್ಲದವನೇ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಕಿಮು ತಸ್ಯ ಮಯಾ ಬಾಲ್ಯಾದಪರಾದ್ಧಂ ಮಹೀಪತೇಃ। ಯೋ ಮಾಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ವಿಪಿನೇ ಗತವಾನ್ನಿದ್ರಯಾಽರ್ದಿತಾಮ್
ಅವನಿಗೆ, ನಾನು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದೆನು? ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು.
ಸಾಕ್ಷಾದ್ದೇವಾನಪಾಹಾಯ ವೃತೋ ಯಃ ಸ ಪುರಾ ಮಯಾ। ಅನುವ್ರತಾಮಭಿಮತಾಂ ಪುತ್ರಿಣೀಂ ತ್ಯಕ್ತವಾನ್ಕಥಮ್
ನಾನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡೆ, ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ, ನನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ, ಮಗುವಿನ ತಂದೆಯಾದವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋದನು?
ಅಗ್ನೌ ಪಾಣಿಗೃಹೀತಾ ಚ ಹಂಸಾನಾಂ ವಚನೇ ಸ್ಥಿತಾಮ್। ಭರಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ಸತ್ಯಂ ತು ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ಯ ಕ್ವ ತದ್ಗತಮ್
ಹಂಸಗಳ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅಗ್ನಿಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದು, 'ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ' ಎಂದು ನಿಜವಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು—ಆ ಸತ್ಯ ಎಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು?
ದಮಯನ್ತ್ಯಾ ಬ್ರುವನ್ತ್ಯಾಸ್ತು ಸರ್ವಮೇತದರಿದಮ। ಶೋಕಜಂ ವಾರಿನೇತ್ರಾಭ್ಯಾಮಸುಖಂ ಪ್ರಾಸ್ರವದ್ಬಹು
ದಮಯಂತಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ದುಃಖದಿಂದ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಾ ಕಣ್ಣೀರು ಹರಿಯಿತು.
ಅತೀವ ಕೃಷ್ಣತಾರಾಭ್ಯಾಂ ರಕ್ತಾನ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಜಲಂತು ತತ್। ಪರಿಸ್ರವನ್ನಲೋ ರಾಜಾ ಶೋಕಾರ್ತಇದಮಬ್ರವೀತ್
ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪಾದ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಆ ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ರಾಜನಳನು ದುಃಖದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು:
ನಲೋಽಹಂ ವಿಪುಲಶ್ರೋಣಿ ತ್ವಾಮುತ್ಸೃಜ್ಯ ಯತೋ ಗತಃ। ಆವಿಷ್ಟಃ ಕಲಿನಾ ಭದ್ರೇ ತೇನ ಮೋಹವಶಂ ಗತಃ
ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಹಿಪ್ಪುಗಳೆ 가진ವಳೇ, ನಾನು ನಳನು; ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದು, ಕಲಿಯು ನನ್ನನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಭದ್ರೆಯೇ, ನಾನು ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದೆನು.
ಮಮ ರಾಜ್ಯಂ ಪ್ರನಷ್ಟಂ ಯನ್ನಾಹಂ ತತ್ಕೃತವಾನ್ಸ್ವಯಮ್। ಕಲಿನಾ ತತ್ಕೃತಂ ಭೀರು ಯಚ್ಚ ತ್ವಾಮಹಮತ್ಯಜಮ್
ನನ್ನ ರಾಜ್ಯವು ನಾಶವಾದುದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಿನಿಂದಲ್ಲ; ಭಯಪಡುವವಳೇ, ಅದನ್ನು ಕಲಿಯೇ ಮಾಡಿಸಿದನು, ಅವನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು ನನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದನು.
ಯತ್ತ್ವಯಾ ಧರ್ಮಕೃಚ್ಛ್ರೇ ತು ಶಾಪೇನಾಭಿಹತಃ ಪುರಾ। ವನಸ್ಥಯಾ ದುಃಖಿತಯಾ ಶೋಚನ್ತ್ಯಾ ಮಾಂದಿವಾನಿಶಮ್
ನೀನು ಧರ್ಮದ ಕಷ್ಟದಿಂದ ಮತ್ತು ಶಾಪದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖದಿಂದ ದಿನರಾತ್ರಿ ನನ್ನನ್ನು ನೆನೆಸಿ ದುಃಖಪಟ್ಟೆ.
ಸ ಮಚ್ಛರೀರೇ ತ್ವಚ್ಛಾಪಾದ್ದಹ್ಯಮಾನೋಽವಸತ್ಕಲಿಃ। ತ್ವಚ್ಛಾಪದಗ್ಧಃ ಸತತಂ ಸೋಽಗ್ನಾವಗ್ನಿರಿವಾಹಿತಃ
ಅವನು, ಅಂದರೆ ಕಲಿ, ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದನು; ನಿನ್ನ ಶಾಪದಿಂದ ಸದಾ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಇದ್ದನು.