ತಂ ಸ ಭೀಮಃ ಪ್ರಜಾಕಾಮಸ್ತೋಷಯಾಮಾಸ ಧರ್ಮವಿತ್। ಮಹಿಷ್ಯಾ ಸಹ ರಾಜೇನದ್ರ ಸತ್ಕಾರೇಣ ಸುವರ್ಚಸಮ್
ಭೀಮನು ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು. ಅವನು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
ತಸ್ಮೈ ಪ್ರಸನ್ನೋ ದಮನಃ ಸಭಾರ್ಯಾಯ ವರಂ ದದೌ। ಕನ್ಯಾರತ್ನಂ ಕುಮಾರಾಂಶ್ಚ ತ್ರೀನುದಾರಾನ್ಮಹಾಯಶಾಃ
ದಮನನು ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಮಹಿಮೆ ಯಿಂದ ಭೀಮನಿಗೂ ಅವನ ಪತ್ನಿಗೂ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದನು—ಅಂದರೆ ಒಂದು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹೆಣ್ಣುಮಗು ಮತ್ತು ಮೂರು ಉದಾರ ಗುಣಗಳಿರುವ ಗಂಡುಮಕ್ಕಳು.
ದಮಯನ್ತೀಂ ದಮಂ ದಾನ್ತಂ ದಮನಂ ಚ ಸುವರ್ಚಸಮ್। ಉಪಪನ್ನಾನ್ಗುಣೈಃ ಸರ್ವೈರ್ಭೀಮಾನ್ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಾನ್
ದಮಯಂತಿ, ದಮ, ದಂತ, ಮತ್ತು ದಮನ—ಇವರು ಎಲ್ಲ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವರು. ಭೀಮನಿಗೆ, ಭಯಂಕರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಇವರು ಸಂತಾನವಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.
ದಮಯನ್ತೀ ತು ರೂಪೇಣ ತೇಜಸಾ ವಪುಷಾ ಶ್ರಿಯಾ। ಸೌಭಾಗ್ಯೇನ ಚ ಲೋಕೇಷು ಯಶಃ ಪ್ರಾಪ ಸುಮಧ್ಯಮಾ
ದಮಯಂತಿ, ಸೊಪ್ಪು ಹೊತ್ತ ಸೊಗಸಾದ ಮೈಯುಳ್ಳವಳು, ತನ್ನ ರೂಪ, ಕಿರಣ, ಆಕೃತಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದಳು.
ಅಥ ತಾಂ ವಯಸಿ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಾಸೀನಾಂ ಸಮಲಂಕೃತಮ್। ಶತಂ ಸಖೀನಾಂ ಚ ತದಾ ಪರ್ಯುಪಾಸ್ತೇ ಶಚೀಮಿವ ।। [ಶತಂ ಶತಂ ಸಖೀನಾಂ ಚ ಪರ್ಯುಪಾಸಚ್ಛಚೀಮಿವ ।।]
ಅವಳು ಯೌವನಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ನೂರಾರು ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ದಾಸಿಯರು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಗೆಳತಿಯರು ಅವಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಶಚಿದೇವಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ ಹೀಗೆಯೇ.
ತತ್ರ ಸ್ಮ ರಾಜತೇ ಭೈಮೀ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾ। ಸಖೀಮಧ್ಯೇಽನವದ್ಯಾಙ್ಗೀ ವಿದ್ಯುತ್ಸೌದಾಮನೀ ಯಥಾ
ಅಲ್ಲಿ ಭೀಮನ ಮಗಳು ದಮಯಂತಿ ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಗೆಳತಿಯರ ನಡುವೆ ದೋಷರಹಿತವಾದ ಮೈಯುಳ್ಳವಳಾಗಿ, ಮೇಘಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.
ಅತೀವ ರೂಪಸಂಪನ್ನಾ ಶ್ರೀರಿವಾಯತಲೋಚನಾ। ನ ದೇವೇಷು ನ ಯಕ್ಷೇಷು ತಾದೃಗ್ರೂಪವತೀ ಕ್ವಚಿತ್
ಅವಳು ಅಪಾರವಾದ ರೂಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಳು, ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನವಳಾಗಿ, ಶ್ರೀದೇವಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಳು. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಯಕ್ಷರಲ್ಲಿಯೂ, ಅಷ್ಟು ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವವಳು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.
ಮಾನುಷೇಷ್ವಪಿ ಚಾನ್ಯೇಷು ದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾಽಥವಾ ಶ್ರುತಾ। ಚಿತ್ತಪ್ರಮಾಥಿನೀ ಬಾಲಾ ದೇವಾನಾಮಪಿ ಸುನ್ದರೀ
ಇತರ ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ, ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದವರಲ್ಲಿಯೂ ಅಥವಾ ಕೇಳಿದವರಲ್ಲಿಯೂ, ಅಷ್ಟು ಸೌಂದರ್ಯವಿರುವ ಹುಡುಗಿಯು ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವಳ ಸೌಂದರ್ಯ ದೇವತೆಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಿತ್ತು.
ನಲಶ್ಚ ನರಶಾರ್ದೂಲೋ ರೂಪೇಣಾಪ್ರತಿಮೋ ಭುವಿ। ಕಂದರ್ಪ ಇವ ರೂಪೇಣ ಮೂರ್ತಿಮಾನಭವತ್ಸ್ವಯಮ್
ನಳನು ಪುರುಷರೊಳಗಿನ ಸಿಂಹನಂತೆ, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ರೂಪವಂತನು ಯಾರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕಾಮದೇವನಂತೆ, ರೂಪದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯಾಃ ಸಮೀಪೇ ತು ನಲಂ ಪ್ರಶಶಂಸುಃ ಕುತೂಹಲಾತ್। ನೈಷಧಸ್ಯ ಸಮೀಪೇ ತು ದಮಯನ್ತೀಂ ಪುನಃ ಪುನಃ
ಜನರು ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಅವಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನಳನನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆಯೇ, ನಿಷಧರಾಜನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ದಮಯಂತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶಂಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ತಯೋರದೃಷ್ಟಃ ಕಾಮೋಽಭೂಚ್ಛೃಣ್ವತೋಃ ಸತತಂ ಗುಣಾನ್। ಅನ್ಯೋನ್ಯಂ ಪ್ರತಿಕೌನ್ತೇಯ ಸ ವ್ವರ್ಧತ ಹೃಚ್ಛಯಃ
ಅವರು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ನೋಡದೇ ಇದ್ದರೂ, ಸದಾ ಒಬ್ಬರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಪ್ರೀತಿಯು ಹುಟ್ಟಿತು. ಕುಂತೀಪುತ್ರ, ಅವರಿಬ್ಬರ ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಆ ಆಸೆ ದಿನೇ ದಿನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಅಶಕ್ನವನ್ನಲಃ ಕಾಮಂ ತದಾ ಧಾರಯಿತುಂ ಹೃದಾ। ಅನ್ತಃಪುರಸಮೀಪಸ್ಥೇ ವನ ಆಸ್ತೇ ರಹೋಗತಃ
ನಳನು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲಾಗದೆ, ಅಂತರಂಗದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು.
ಸ ದದರ್ಶೈ ತತೋ ಹಂಸಾಞ್ಜಾತರೂಪಪರಿಚ್ದಾನ್। ವನೇ ವಿಚರತಾಂ ತೇಷಾಮೇಕಂ ಜಗ್ರಾಹ ಪಕ್ಷಿಣಮ್
ಆಗ ಅವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರ ಹಂಸಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹಿಡಿದನು.
ತತೋ।ಡನ್ತರಿಕ್ಷಗೋ ವಾಚಂ ವ್ಯಾಜಹಾರ ನಲಂ ತದಾ। ಹನ್ತವ್ಯೋಸ್ಮಿ ನ ತೇರಾಜನ್ಕರಿಷ್ಯಾಮಿ ತವಪ್ರಿಯಮ್
ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಂಸ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ನಳನಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿತು: "ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಹೊರಟಿದ್ದೀಯಾದರೂ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಾದುದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ."
ದಮಯನ್ತೀಸಕಾಶೇ ತ್ವಾಂ ಕಥಯಿಷ್ಯಾಮಿ ನೈಷಧ। ಯಥಾ ತ್ವದನ್ಯಂ ಪುರುಷಂ ನ ಸಾ ಮಂಸ್ಯತಿ ಕರ್ಹಿಚಿತ್
"ನಳನೆ, ನಾನು ದಮಯಂತಿಗೆ ನಿನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಅವಳು ಎಂದಿಗೂ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ."
ತವ ಚೈವ ಯಥಾ ಭಾರ್ಯಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ ತಥಾಽನಘ। ವಿಧಾಸ್ಯಾಮಿ ನರವ್ಯಾಘ್ರ ಸೋಽನುಜಾನಾತು ಮಾಂ ಭವಾನ್
"ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನೇ, ಅವಳು ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗುವಂತೆ ನಾನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ನನಗೆ ಬಿಡುವನ್ನು ಕೊಡು."
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ಹಂಸಮುತ್ಸಸರ್ಜ ಮಹೀಪತಿಃ। ತೇ ತು ಹಂಸಾಃ ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ವಿದರ್ಭಾನಗಮಂಸ್ತತಃ
ಹೀಗೆ ಹಂಸನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ರಾಜನು ಅದನ್ನು ಬಿಡಿದನು. ಹಂಸಗಳು ಹಾರಿಕೊಂಡು ವಿದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೋದವು.
ವಿದರ್ಭನಗರೀಂ ಗತ್ವಾ ದಮಯನ್ತ್ಯಾಸ್ತದಾನ್ತಿಕೇ। ನಿಪೇತುಸ್ತೇ ಗರುತ್ಮನ್ತಃ ಸಾ ದದರ್ಶಾಥ ತಾನ್ಖಗಾನ್
ಹಂಸಗಳು ವಿದರ್ಭನಗರಿಗೆ ಹೋಗಿ, ದಮಯಂತಿಯ ಹತ್ತಿರ ಇಳಿದವು. ಅವಳು ಆ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಳು.
ಸಾ ತಾನದ್ಭುತರೂಪಾನ್ವೈ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಖಿಗಣಾವೃತಾ। ಹೃಷ್ಟಾ ಗ್ರಹೀತುಂ ಖಗಮಾಂಸ್ತ್ವರಮಾಣೋಪಚಕ್ರಮೇ
ಅದ್ಭುತವಾದ ಆ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯರೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿದ ದಮಯಂತಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಓಡಿದಳು.
ಅಥ ಹಂಸಾ ವಿಸಸೃಪುಃ ಸರ್ವತಃ ಪ್ರಮದಾವನೇ। ಏಕೈಕಶಸ್ತದಾ ಕನ್ಯಾಸ್ತಾನ್ಹಂಸಾನ್ಸಮುಪಾದ್ರವನ್
ಆಗ ಹಂಸಗಳು ಆ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿಕೊಂಡವು. ಪ್ರತಿ ಹುಡುಗಿಯೂ ಒಂದು ಹಂಸವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದಳು.
ದಮಯನ್ತೀ ತು ಯಂ ಹಂಸಂ ಸಮುಪಾಧಾವದನ್ತಿಕೇ। ಸ ಮಾನುಷೀಂ ಗಿರಂ ಕೃತ್ವಾ ದಮಯನ್ತೀಮಥಾಬ್ರವೀತ್
ದಮಯಂತಿ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಹಂಸವನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಆ ಹಂಸ ಮಾನವನಂತೆ ಮಾತಾಡಿತು.
ದಮಯನ್ತಿ ನಲೋ ನಾಮ ನಿಷಧೇಷು ಮಹೀಪತಿಃ। ಅಶ್ವಿನೋಃ ಸದೃಶೋ ರೂಪೇ ನ ಸಮಾಸ್ತಸ್ಯ ಮಾನುಷಾಃ
"ದಮಯಂತಿಯೇ, ನಿಷಧ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಳ ಎಂಬ ರಾಜನು ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅಶ್ವಿನೀದೇವತೆಗಳಂತೆ ಸುಂದರನು, ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮಾನವರು ಇಲ್ಲ."
[ಕನ್ದರ್ಪ ಇವ ರೂಪೇಣ ಮೂರ್ತಿಮಾನಭವತ್ಸ್ವಯಮ್।] ತಸ್ಯ ವೈ ಯದಿಭಾರ್ಯಾ ತ್ವಂ ಭವೇಥಾ ವರವರ್ಣಿನಿ। ಸಫಲಂತೇ ಭವೇಜ್ಜನ್ಮ ರೂಪಂ ಚೇದಂ ಸುಮಧ್ಯಮೇ
"ಅವನ ರೂಪ ಕಾಮದೇವನಂತಿದೆ. ನೀನು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿದರೆ, ಸುಂದರಿಯಾದೆ, ನಿನ್ನ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ರೂಪ ಎರಡೂ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ."
ವಯಂ ಹಿ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಮನುಷ್ಯೋರಗರಾಕ್ಷಸಾನ್। ದೃಷ್ಟವನ್ತೋ ನ ಚಾಸ್ಮಾಭಿರ್ದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಸ್ತಥಾವಿಧಃ
"ನಾವು ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮಾನವರು, ನಾಗರು, ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಅವನಂತವನನ್ನು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿಲ್ಲ."
ತ್ವಂ ಚಾಪಿ ರತ್ನಂ ನಾರೀಣಾಂ ನರೇಷು ಚ ನಲೋ ವರಃ। ವಿಶಿಷ್ಟಾಯಾ ವಿಶಿಷ್ಟೇನ ಸಂಗಮೋ ಗುಣವಾನ್ಭವೇತ್
"ನೀನು ಹೆಂಗಸರಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾದವಳು, ನಳನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು. ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಶ್ರೇಷ್ಠರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿದರೆ ಅದು ಧರ್ಮಮಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ."
ಏವಮುಕ್ತಾ ತು ಹಂಸೇನ ದಮಯನ್ತೀ ವಿಶಾಂಪತೇ। ಅಬ್ರವೀತ್ತತ್ರ ತಂ ಹಂಸಂ ತ್ವಮಪ್ಯೇವಂ ನಲಂ ವದ
ಹಂಸನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ದಮಯಂತಿ ಅದನ್ನು ನೋಡಿದರು: "ನೀನು ಹೀಗೆ ನಳನಿಗೂ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳು" ಎಂದು ಕೇಳಿದಳು.
ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾಽಣ್ಡಜಃ ಕನ್ಯಾಂ ವಿದರ್ಭಸ್ಯ ವಿಶಾಂಪತೇ। ಪುನರಾಗಮ್ಯ ನಿಷಧಾನ್ನಲೇ ಸರ್ವಂ ನ್ಯವೇದಯತ್
ಹಂಸನು "ಹೌದು" ಎಂದು ಹೇಳಿ, ವಿದರ್ಭದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿ, ನಿಷಧರಾಜನಾದ ನಳನಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿತು.
ದಮಯನ್ತೀ ತು ತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ವಚೋ ಹಂಸಸ್ಯ ಭಾರತ। ತದಾ ಪ್ರಭೃತಿ ನ ಸ್ವಸ್ಥಾ ನಲಂ ಪ್ರತಿ ಬಭೂವ ಸಾ
ಹಂಸನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ದಮಯಂತಿ, ಆ ಕ್ಷಣದಿಂದ ನಳನ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದಳು.
ತತಶ್ಚಿನ್ತಾಪರಾ ದೀನಾ ವಿವರ್ಣವದನಾ ಕೃಶಾ। ಬಭೂವದಮಯನ್ತೀ ತು ನಿಃಶ್ವಾಸಪರಮಾ ತದಾ
ಆಮೇಲೆ ದಮಯಂತಿ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ದುಃಖದಿಂದ, ಬಣ್ಣ ಕಳೆದು, ದೇಹ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿ, ಆಳವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಳು.
ಊರ್ಧ್ವದೃಷ್ಟಿರ್ಧ್ಯಾನಪರಾ ಬಭೂವೋನ್ಮತ್ತದರ್ಶನಾ। ಪಾಣ್ಡುವರ್ಣಾ ಕ್ಷಣೇನಾಥ ಹೃಚ್ಛಯಾವಿಷ್ಟಚೇತನಾ
ಅವಳ ದೃಷ್ಟಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ, ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಂತೆ, ಮನಸ್ಸು ಬೇರೆಡೆ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮುಖ ಬಿಳಿಯಾಗಿ, ಪ್ರೇಮದ ಪರವಶತೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ಮುಳುಗಿತು.