ವಿಜ್ಞಾತವಿಷವಿದ್ಯೋಽಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಲೋಕಪೂಜಿತಃ। ಅಸ್ಮದ್ಗುರುಕಟಾಕ್ಷೇಣ ಕಲ್ಯೋಽಹಂ ವಿಷನಾಶನೇ
‘ನಾನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಪಡೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ವಿಷವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನು; ನನ್ನ ಗುರುಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ವಿಷವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದೇನೆ.’
ಅಹಂ ಸ ತಕ್ಷಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಂಸ್ತಂ ಧಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಮಹೀಪತಿಮ್। ನಿವರ್ತಸ್ವ ನ ಶಕ್ತಸ್ತ್ವಂ ಮಯಾ ದಷ್ಟಂ ಚಿಕಿತ್ಸಿತುಮ್
‘ನಾನು ತಕ್ಷಕನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ; ಆ ಮಹಾರಾಜನನ್ನು ನಾನು ಸುಡುವೆನು. ನೀನು ಹಿಂತಿರುಗು, ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಕಡಿತವನ್ನು ನೀನು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅಸಾಧ್ಯ.’
ಅಹಂ ತಂ ನೃಪತಿಂ ಗತ್ವಾ ತ್ವಯಾ ದಷ್ಟಮಪಜ್ವರಮ್। ಕರಿಷ್ಯಾಮೀತಿ ಮೇ ಬುದ್ಧಿರ್ವಿದ್ಯಾಬಲಸಮನ್ವಿತಾ
‘ನಿನ್ನಿಂದ ಕಡಿತಗೊಂಡ ಆ ರಾಜನಿಗೆ ನಾನು ಹೋಗಿ, ಜ್ವರವಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುವೆನು ಎಂಬುದು ನನ್ನ ದೃಢ ನಿರ್ಧಾರ, ಇದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ವಿದ್ಯೆಯ ಶಕ್ತಿ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.’
ಯದಿ ದಷ್ಟಂ ಮಯೇಹ ತ್ವಂ ಶಕ್ತಃ ಕಿಂಚಿಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತುಮ್। ತತೋ ವೃಕ್ಷಂ ಮಯಾ ದಷ್ಟಮಿಮಂ ಜೀವಯ ಕಾಶ್ಯಪ
‘ನೀನು ನನ್ನ ಕಡಿತವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಶಕ್ತನಾದರೆ, ನಾನು ಕಡಿದ ಈ ಮರವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು, ಕಾಶ್ಯಪ.’
ಪರಂ ಮನ್ತ್ರಬಲಂ ಯತ್ತೇ ತದ್ದರ್ಶಯ ಯತಸ್ವ ಚ। ನ್ಯಗ್ರೋಧಮೇನಂ ಧಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಪಶ್ಯತಸ್ತೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
‘ನಿನ್ನ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಯತ್ನಿಸು; ನಾನು ಈ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವನ್ನು ನಿನ್ನ ಮುಂದೆ ಕಡಿಯುತ್ತೇನೆ, ಮಹಾಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ.’
ದಶ ನಾಗೇನ್ದ್ರ ವೃಕ್ಷಂ ತ್ವಂ ಯದ್ಯೇತದಭಿಮನ್ಯಸೇ। ಅಹಮೇನಂ ತ್ವಯಾ ದಷ್ಟಂ ಜೀವಯಿಷ್ಯೇ ಭುಜಂಗಮ। `ಪಶ್ಯ ಮನ್ತ್ರಬಲಂ ಮೇಽದ್ಯ ನ್ಯಗ್ರೋಧಂ ದಶ ಪನ್ನಗ
‘ಪನ್ನಗರಾಜನೇ, ನೀನು ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಈ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದುಬಿಡು; ನಾನು ನಿನ್ನ ಕಡಿತದಿಂದ ಸತ್ತ ಈ ಅಶ್ವತ್ಥವನ್ನು ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುವೆನು. ಇಂದು ನನ್ನ ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಪನ್ನಗನೇ, ಮರವನ್ನು ಕಡಿದುಬಿಡು.’
ಏವಮುಕ್ತಃ ಸ ನಾಗೇನ್ದ್ರಃ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಅದಶದ್ವೃಕ್ಷಮಭ್ಯೇತ್ಯ ನ್ಯಗ್ರೋಧಂ ಪನ್ನಗೋತ್ತಮಃ
ಕಶ್ಯಪ ಮಹಾತ್ಮನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಪನ್ನಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ತಕ್ಷಕನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಆ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರವನ್ನು ಕಡಿದನು.
ಸ ವೃಕ್ಷಸ್ತೇನ ದಷ್ಟಸ್ತು ಪನ್ನಗೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಆಶೀವಿಷವಿಷೋಪೇತಃ ಪ್ರಜಜ್ವಾಲ ಸಮನ್ತತಃ
ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪನ್ನಗನು ಕಡಿದಾಗ, ಆ ಮರವು ವಿಷದಿಂದ ತುಂಬಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯತೊಡಗಿತು.
ತಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ಸ ನಗಂ ನಾಗಃ ಕಾಶ್ಯಪಂ ಪುನರಬ್ರವೀತ್। ಕುರು ಯತ್ನಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಜೀವಯೈವ ವನಸ್ಪತಿಮ್
ಆ ಮರವನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ನಂತರ, ಆ ಹಾವು ಮತ್ತೆ ಕಾಶ್ಯಪನಿಗೆ ಹೇಳಿತು: 'ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿ ಈ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸು.'
ಭಸ್ಮೀಭೂತಂ ತತೋ ವೃಕ್ಷಂ ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರಸ್ಯ ತೇಜಸಾ। ಭಸ್ಮ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಹೃತ್ಯ ಕಾಶ್ಯಪೋ ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
ಹಾವುಗಳ ರಾಜನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಮರವು ಬೂದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಬೂದಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಕಾಶ್ಯಪನು ಹೀಗೆಂದನು.
ವಿದ್ಯಾಬಲಂ ಪನ್ನಗೇನ್ದ್ರ ಪಶ್ಯ ಮೇಽದ್ಯ ವನಸ್ಪತೌ। ಅಹಂ ಸಂಜೀವಯಾಮ್ಯೇನಂ ಪಶ್ಯತಸ್ತೇ ಭುಜಂಗಮ
ಪನ್ನಗೇಂದ್ರ, ಇಂದು ನನ್ನ ವಿದ್ಯೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀನು ಈ ಮರದ ಮೇಲೆ ನೋಡಿ. ನಾನು ಇದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ನೋಡುತ್ತಿರು.
ತತಃ ಸ ಭಗವಾನ್ವಿದ್ವಾನ್ಕಾಶ್ಯಪೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ। ಭಸ್ಮರಾಶೀಕೃತಂ ವೃಕ್ಷಂ ವಿದ್ಯಯಾ ಸಮಜೀವಯತ್
ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಪಂಡಿತ ಕಾಶ್ಯಪನು, ಬೂದಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ಮರವನ್ನು ತನ್ನ ವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದನು.
ಅಙ್ಕುರಂ ಕೃತವಾಂಸ್ತತ್ರ ತತಃ ಪರ್ಣದ್ವಯಾನ್ವಿತಮ್। ಪಲಾಶಿನಂ ಶಾಖಿನಂ ಚ ತಥಾ ವಿಟಪಿನಂ ಪುನಃ
ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಒಂದು ಮೊಗ್ಗನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು, ನಂತರ ಎರಡು ಎಲೆಗಳಿರುವುದನ್ನು, ನಂತರ ಒಂದು ಕೊಂಬೆಯನ್ನು, ಮತ್ತೆ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಶಾಖೆಯನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಹಬ್ಬಿದ ಮರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು.
ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಜೀವಿತಂ ವೃಕ್ಷಂ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ। ಉವಾಚ ತಕ್ಷಕೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನೈತದತ್ಯದ್ಭುತಂ ತ್ವಯಿ
ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ಮರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತಗೊಳಿಸಿದುದನ್ನು ನೋಡಿ, ತಕ್ಷಕನು ಹೇಳಿದನು: 'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ವಿಷಯ.'
ದ್ವಿಜೇನ್ದ್ರ ಯದ್ವಿಷಂ ಹನ್ಯಾ ಮಮ ವಾ ಮದ್ವಿಧಸ್ಯ ವಾ। ಕಂ ತ್ವಮರ್ಥಮಭಿಪ್ರೇಪ್ಸುರ್ಯಾಸಿ ತತ್ರ ತಪೋಧನ
ದ್ವಿಜೇಂದ್ರ, ನೀನು ನನ್ನ ವಿಷವನ್ನಾಗಲಿ, ನನ್ನಂಥವರ ವಿಷವನ್ನಾಗಲಿ ನಿವಾರಿಸಬಲ್ಲೆ ಎಂದರೆ, ನೀನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೋ, ತಪಸ್ವಿನಿ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು.
ಯತ್ತೇಽಭಿಲಷಿತಂ ಪ್ರಾಪ್ತಂ ಫಲಂ ತಸ್ಮಾನ್ನೃಪೋತ್ತಮಾತ್। ಅಹಮೇವ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ತತ್ತೇ ಯದ್ಯಪಿ ದುರ್ಲಭಮ್
ನೀನು ಆ ರಾಜನಿಂದ ಯಾವ ಫಲವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೋ, ಅದು ದೊರಕಲು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ.
ವಿಪ್ರಶಾಪಾಭಿಭೂತೇ ಚ ಕ್ಷೀಣಾಯುಷಿ ನರಾಧಿಪೇ। ಘಟಮಾನಸ್ಯ ತೇ ವಿಪ್ರ ಸಿದ್ಧಿಃ ಸಂಶಯಿತಾ ಭವೇತ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಶಾಪದಿಂದ ಬಾಧಿತನಾಗಿ, ಆಯುಷ್ಯ ಕ್ಷೀಣವಾಗಿರುವ ಆ ರಾಜನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ನಿನಗೆ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಕ್ಕದಿರಬಹುದು.
ತತೋ ಯಶಃ ಪ್ರದೀಪ್ತಂ ತೇ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಮ್। ನಿರಂಶುರಿವ ಘರ್ಮಾಂಶುರನ್ತರ್ಧಾನಮಿತೋ ವ್ರಜೇತ್
ಅಂತು ಮಾಡಿದರೆ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ, ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಅಸ್ತಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಗುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಅಳಿದುಹೋಗಬಹುದು.
ಧನಾರ್ಥೀ ಯಾಮ್ಯಹಂ ತತ್ರ ತನ್ಮೇ ದೇಹಿ ಭುಜಂಗಮ। ತತೋಽಹಂ ವಿನಿವರ್ತಿಷ್ಯೇ ಸ್ವಾಪತೇಯಂ ಪ್ರಗೃಹ್ಯ ವೈ
ನಾನು ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ, ಹಾವುನೇ, ನೀನು ನನಗೆ ಅದನ್ನು ಕೊಡು. ಆಗ ನಾನು ನನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದು ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತೇನೆ.
ಯಾವದ್ಧನಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸೇ ತಸ್ಮಾದ್ರಾಜ್ಞಸ್ತತೋಽಧಿಕಮ್। ಅಹಮೇವ ಪ್ರದಾಸ್ಯಾಮಿ ನಿವರ್ತಸ್ವ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ
ನೀನು ಆ ರಾಜನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಾನು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಹಿಂತಿರುಗು.
ತಕ್ಷಕಸ್ಯ ವಚಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಕಾಶ್ಯಪೋ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ। ಪ್ರದಧ್ಯೌ ಸುಮಹಾತೇಜಾರಾಜಾನಂ ಪ್ರತಿ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್
ತಕ್ಷಕನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಆ ರಾಜನ ಬಗ್ಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಲೋಚನೆಮಾಡಿದನು.
ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನಃ ಸ ತೇಜಸ್ವೀ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ತಂ ನೃಪತಿಂ ತದಾ। ಕ್ಷೀಣಾಯುಷಂ ಪಾಣ್ಡವೇಯಮಪಾವರ್ತತ ಕಾಶ್ಯಪಃ
ಆ ದಿವ್ಯಜ್ಞಾನವುಳ್ಳ, ಪ್ರಕಾಶಮಯನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು, ಆ ಪಾಂಡವರ ರಾಜನ ಆಯುಷ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿತ್ತಂ ಮುನಿವರಸ್ತಕ್ಷಕಾದ್ಯಾವದೀಪ್ಸಿತಮ್। ನಿವೃತ್ತೇ ಕಾಶ್ಯಪೇ ತಸ್ಮಿನ್ಸಮಯೇನ ಮಹಾತ್ಮನಿ
ತಕ್ಷಕನಿಂದ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದ ಮಹಾತ್ಮ ಕಾಶ್ಯಪನು, ತಕ್ಷಣವೇ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು.
ಜಗಾಮ ತಕ್ಷಕಸ್ತೂರ್ಣಂ ನಗರಂ ನಾಗಸಾಹ್ವಯಮ್। ಅಥ ಶುಶ್ರಾವ ಗಚ್ಛನ್ಸ ತಕ್ಷಕೋ ಜಗತೀಪತಿಮ್
ತಕ್ಷಕನು ವೇಗವಾಗಿ ನಾಗಸಾಹ್ವಯ ಎಂಬ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದನು. ಹೋದಾಗ, ತಕ್ಷಕನು ಭೂಮಿಯಾಧಿಪತಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
ಮನ್ತ್ರೈರ್ವಿಷಹರೈರ್ದಿವ್ಯೈ ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ
ಅವನನ್ನು ವಿಷವನ್ನೆಗಲಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಜಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಮಯಾ ವಞ್ಚಯಿತವ್ಯೋಽಸೌ ಕ ಉಪಾಯೋ ಭವೇದಿತಿ। ತತಸ್ತಾಪಸರೂಪೇಣ ಪ್ರಾಹಿಣೋತ್ಸ ಭುಜಂಗಮಾನ್
'ನಾನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಮೋಸಗೊಳಿಸಬಹುದು? ಯಾವ ಉಪಾಯವಿದೆ?' ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿ, ತಕ್ಷಣ ತಪಸ್ವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.
ಗಚ್ಛಧ್ವಂ ಯೂಯಮವ್ಯಗ್ರಾ ರಾಜಾನಂ ಕಾರ್ಯವತ್ತಯಾ
ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಚುರುಕಾಗಿ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತೇ ತಕ್ಷಕಸಮಾದಿಷ್ಟಾಸ್ತಥಾ ಚಕ್ರುರ್ಭುಜಙ್ಗಮಾಃ
ತಕ್ಷಕನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆ ಸರ್ಪಗಳು ಕೂಡಲೇ همانಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡವು.
ಉಪನಿನ್ಯುಸ್ತಥಾ ರಾಜ್ಞೇ ದರ್ಭಾನಮ್ಭಃ ಫಲಾನಿ ಚ। ತಚ್ಚ ಸರ್ವಂ ಸ ರಾಜೇನ್ದ್ರಃ ಪ್ರತಿಜಗ್ರಾಹ ವೀರ್ಯವಾನ್
ಅವರು ರಾಜನಿಗೆ ದರ್ಭಾ ಹುಲ್ಲು, ನೀರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಂದರು; ಆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಜನು ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.
ಕೃತ್ವಾ ತೇಷಾಂ ಚ ಕಾರ್ಯಾಣಿ ಗಮ್ಯತಾಮಿತ್ಯುವಾಚ ತಾನ್। ಗತೇಷು ತೇಷು ನಾಗೇಷು ತಾಪಸಚ್ಛದ್ಮರೂಪಿಷು
ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, 'ನೀವು ಹೋಗಬಹುದು' ಎಂದು ರಾಜನು ಹೇಳಿದರು; ಆ ತಪಸ್ವಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸರ್ಪಗಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟರು.