ಕಿಂ ತ್ವಸ್ಯ ಸುಕೃತಂ ಕರ್ಮ ಕೇ ಲೋಕಾ ವೈ ವಿನಿರ್ಜಿತಾಃ। ಸ ಏವಮನುಸಂಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸ್ಥಾನಂ ದೇವನಮಸ್ಕೃತಮ್
'ಈತ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು? ಯಾವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು? ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವ ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದನು?' ಎಂದು ಅವನು ಯೋಚಿಸಿದನು.
ತಸ್ಯ ವಿಜ್ಞಾಯ ಸಂಕಲ್ಪಂ ಶಕ್ರೋ ವೃತ್ರವಿಮರ್ದನಃ। ಲೋಮಶಂ ಪ್ರಹಸನ್ವಾಕ್ಯಮಿದಮಾಹ ಶಚೀಪತಿಃ
ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಅರಿತ ವೃತ್ರನಾಶಕ ಇಂದ್ರನು, ಸ್ಮಿತಮಾಡಿ, ಶಚೀಪತಿಯಾದ ಅವನು ಲೋಮಶನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ದೇವರ್ಷೇ ಶ್ರೂಯತಾಂ ಯತ್ತೇ ಮನಸೈತದ್ವಿವಕ್ಷಿತಮ್। ನಾಯಂ ಕೇವಲಮರ್ತ್ಯೋಽಭೂತ್ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವಮುಪಾಗತಃ
'ದೇವರ್ಷಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಕೇಳು. ಈತ ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಲ್ಲ.'
ಮಹರ್ಷೇ ಮಮ ಪುತ್ರೋಽಯಂ ಕುನ್ತ್ಯಾಂ ಜಾತೋ ಮಹಾಭುಜಃ। ಅಸ್ತ್ರಹೇತೋರಿಹ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಕಸ್ಮಾಚ್ಚಿತ್ಕಾರಣಾನ್ತರಾತ್
'ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ಈ ಮಹಾಬಾಹುವು ನನ್ನ ಮಗನು, ಕುಂತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಾರಣದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.'
ಅಹೋ ನೈನಂ ಭವಾನ್ವೇತ್ತಿ ಪುರಾಣಮೃಷಿಸತ್ತಮಮ್। ಶೃಣು ಮೇ ವದತೋ ಬ್ರಹ್ಮನ್ಯೋಽಯಂ ಯಚ್ಚಾಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್
'ಅಯ್ಯೋ, ಭವಂತನು ಈ ಪುರಾತನ ಮಹರ್ಷಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳು, ಈತ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.'
ನರನಾರಾಯಣೌ ಯೌ ತೌ ಪುರಾಣಾವೃಷಿಸತ್ತಮೌ। ತಾವಿಮಾವಭಿಜಾನೀಹಿ ಹೃಷೀಕೇಶಧನಂಜಯೌ
'ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಪುರಾತನ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಹೃಷೀಕೇಶ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯನೆಂದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರೇ ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೋ.'
ವಿಖ್ಯಾತೌ ತ್ರಿಷು ಲೋಕೇಷು ನರನಾರಾಯಣಾವೃಷೀ। ಕಾರ್ಯಾರ್ಥಮವತೀರ್ಣೌ ತೌ ಪೃಥ್ವೀಂ ಪುಣ್ಯಪ್ರತಿಶ್ರಯಾಮ್
'ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳು, ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಾದ ಭೂಮಿಗೆ ಅವತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.'
ಯನ್ನ ಶಕ್ಯಂ ಶುರೈರ್ದ್ರಷ್ಟುಮೃಷಿಭಿರ್ವಾ ಮಹಾತ್ಮಭಿಃ। ತದಾಶ್ರಮಪದಂ ಪುಣ್ಯಂ ಬದರೀನಾಮ ವಿಶ್ರುತಮ್
'ಯೋಧರೂ ಮಹಾತ್ಮರುಗಳಾದ ಋಷಿಗಳೂ ನೋಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ, ಬದರಿ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಮವೇ ಅವರ ನಿವಾಸ.'
ಸ ನಿವಾಸೋಽಭವದ್ವಿಪ್ರ ವಿಷ್ಣೋರ್ಜಿಷ್ಣೋಸ್ತಥೈವ ಚ। ಯತಃ ಪ್ರವವೃತೇ ಗಙ್ಗಾ ಸಿದ್ಧಚಾರಣಸೇವಿತಾ
'ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ, ಆ ಸ್ಥಳವೇ ವಿಷ್ಣುವಿನೂ ಜಿಷ್ಣುವಿನೂ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಲ್ಲಿಂದ ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಚಾರಣರು ಸೇವಿಸುವ ಗಂಗೆಯು ಹರಿದುಬಂದಿತು.'
ತೌ ಮನ್ನಿಯೋಗಾದ್ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷೇ ಕ್ಷಿತೌ ಜಾತೌ ಮಹಾದ್ಯುತೀ। ಭೂಮೇರ್ಭಾರಾವತರಣಂ ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ಕರಿಷ್ಯತಃ
'ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ, ನನ್ನ ಆದೇಶದಿಂದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು; ಭೂಮಿಯ ಭಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.'
ಉದ್ವೃತ್ತಾ ಹ್ಯಸುರಾಃ ಕೇಚಿನ್ನಿವಾತಕವಚಾ ಇತಿ। ವಿಪ್ರಿಯೇಷು ಸ್ಥಿತಾಽಸ್ಮಾಕಂ ವರದಾನೇನ ಮೋಹಿತಾಃ
'ನಿವಾತಕವಚರು ಎಂಬ ಕೆಲವು ಅಸುರರು ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ತುಂಬಿ, ನಮಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ, ವರಪ್ರಸಾದದಿಂದ ಮೋಹಿತರಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.'
ತರ್ಕಯನ್ತೇ ಸುರಾನ್ಹನ್ತುಂ ಬಲದರ್ಪಸಮನ್ವಿತಾಃ। ದೇವಾನ್ನ ಗಣಯನ್ತ್ಯೇತೇ ತಥಾ ದತ್ತವರಾ ಹಿ ತೇ
'ಅವರು ಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಪಡೆದ ವರದಿಂದ ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.'
ಪಾತಾಲವಾಸಿನೋ ರೌದ್ರಾ ದನೋಃ ಪುತ್ರಾ ಮಹಾಬಲಾಃ। ಸರ್ವೇ ದೇವನಿಕಾಯಾ ಹಿ ನಾಲಂ ಯೋಧಯಿತುಂ ಹಿ ತಾನ್
'ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ದನುಪತ್ನಿಯಾದ ಭಯಂಕರ ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಗಳಾದ ಅವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಸೇನೆಗೂ ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.'
ಯೋಸೌ ಭೂಮಿಗತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ವಿಷ್ಣುರ್ಮುಧುನಿಷೂದನಃ। ಕಪಿಲೋ ನಾಮ ದೇವೋಸೌ ಭಗವಾನಜಿತೋ ಹರಿಃ
'ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತನಾದ ವಿಷ್ಣುವು, ಮಧುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನು, ಕಪಿಲ ಎಂಬ ದೇವತೆ, ಭಗವಂತನು, ಅಜಿತನು, ಹರಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.'
ಯೇನ ಪೂರ್ವಂಮಹಾತ್ಮಾನಃ ಖನಮಾನಾ ರಸಾತಲಮ್। ದರ್ಶನಾದೇವ ನಿಹತಾಃ ಸಗರಸ್ಯಾತ್ಮಜಾ ವಿಭೋ
ಯಾರ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಸಾಗರನ ಮಹಾತ್ಮ ಪುತ್ರರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ತೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾಶವಾದರು, ಆ ಮಹಾಶಕ್ತಿಯು ಅವನು.
ತೇನ ಕಾರ್ಯಂ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಮಸ್ಮಾಕಂ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ। ಪಾಥೇನ ಚ ಮಹಾಯುದ್ಧೇ ಸಮೇತಾಭ್ಯಾಮಸಂಶಯಮ್
ಅವನಿಂದ ನಮಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಅವನ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಾವು ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬಹುದು.
ಸೋಽಸುರಾನ್ದರ್ಶನಾದೇವ ಶಕ್ತೋ ಹನ್ತುಂ ಸಹಾನುಗಾನ್। ನಿವಾತಕವಚಾನ್ಸರ್ವಾನ್ನಾಗಾನಿವ ಮಹಾಹ್ರದೇ
ಅವನ ದರ್ಶನದಿಂದಲೇ ಅವನು ಅಸುರರನ್ನೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರುವವರನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಲು ಶಕ್ತನು, ಹೇಗೆ ಮಹಾ ಹ್ರದದಲ್ಲಿ ನಿವಾತಕವಚರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನೋ ಹಾಗೆ.
ಕಿಂತು ನಾಲ್ಪೇನ ಕಾರ್ಯೇಣ ಪ್ರಬೋಧ್ಯೋ ಮಧುಸೂದನಃ। ತೇಜಸಃ ಸುಮಹಾರಾಶಿಃ ಪ್ರಬುದ್ಧಃ ಪ್ರದಹೇಜ್ಜಗತ್
ಆದರೆ, ಮಧುಸೂದನನನ್ನು ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಸಬಾರದು; ಅವನು ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ ಅವನ ತೇಜಸ್ಸು ಅಪಾರವಾಗಿದ್ದು, ಲೋಕವನ್ನೇ ಸುಡಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಅಯಂ ತೇಷಾಂ ಸಮಸ್ತಾನಾಂ ಶಕ್ತಃ ಪ್ರತಿಸಮಾಸನೇ। ತಾನ್ನಿಹತ್ಯರಣೇ ಶೂರಃ ಪುನರ್ಯಾಸ್ಯತಿ ಮಾನುಷಾನ್
ಅವನೇ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲು ಶಕ್ತನು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಆ ಧೈರ್ಯವಂತನು ಮರಳಿ ಮಾನವರ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ.
ಭವಾನಸ್ಮನ್ನಿಯೋಗೇನ ಯಾತು ತಾವನ್ಮಹೀತಲಮ್। ಕಾಮ್ಯಕೇ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಸೇ ವೀರಂ ನಿವಸನ್ತಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಮ್
ನೀನು ನಮ್ಮ ಆದೇಶದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಕಾಮ್ಯಕ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವೀರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡು.
ಸವಾಚ್ಯೋ ಮಮ ಸಂದೇಶಾದ್ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸತ್ಯಸಂಗರಃ। ನೋತ್ಕಣಅಠಾ ಫಲ್ಗುನೇ ಕಾರ್ಯಾ ಕೃತಾಸ್ತ್ರಃ ಶೀಘ್ರಮೇಷ್ಯತಿ
ನೀನು ಧರ್ಮಮೂರ್ತಿಯಾದ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ಅವನಿಗೆ ನನ್ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು; ಫಲ್ಗುನು ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಅವನು ಶಸ್ತ್ರಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾಗಿ ಶೀಘ್ರವೇ ಮರಳುವನು.
ನಾಶುದ್ಬಾಹುವೀರ್ಯೇಣ ನಾಕೃತಾಸ್ತ್ರೇಣ ವಾ ರಣೇ। ಭೀಷ್ಮದ್ರೋಣಾದಯೋ ಯುದ್ಧೇ ಶಕ್ಯಾಃ ಪ್ರತಿಸಮಾಸಿತುಮ್
ಕೇವಲ ಬಲದಿಂದಲೋ, ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಿಲ್ಲದವನಿಂದಲೋ, ಭೀಷ್ಮ, ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಲಾಗದು.
ಗೃಹೀತಾಸ್ತ್ರೋ ಗುಡಾಕೇಶೋ ಮಹಾಬಾಹುರ್ಮಹಾಮನಾಃ। ನೃತ್ತವಾದಿತ್ರಗೀತಾನಾಂ ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಪಾರಮೀಯಿವಾನ್
ಗುಡಾಕೇಶನು, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಮಹಾಮನಸ್ಸೂ ಆಗಿ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು, ದಿವ್ಯ ನೃತ್ಯ, ವಾದ್ಯ, ಗಾನದ ಪಾರವನ್ನು ದಾಟಿದನು.
ಭವಾನಪಿ ವಿವಿಕ್ತಾನಿ ತೀರ್ಥಾನಿ ಮನುಜೇಶ್ವರ। ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹಿತಃ ಸರ್ವೈರ್ದ್ರಷ್ಟುಮರ್ಹತ್ಯರಿಂದಮ
ನೀನು ಕೂಡ, ಮನುಷ್ಯರ ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲಾ ಸಹೋದರರೊಂದಿಗೆ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳನ್ನು ಭೇಟಿನೀಡಬೇಕು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನೇ.
ತೀರ್ಥೇಷ್ವಾಪ್ಲುತ್ಯ ಪುಣ್ಯೇಷು ವಿಪಾಪ್ಮಾ ವಿಗತಜ್ವರಃ। ರಾಜ್ಯಂ ಭೋಕ್ಷ್ಯಸಿ ಧರ್ಮೇಣ ಸುಖೀ ವಿಗತಕಲ್ಮಪಃ
ಆ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ, ಪಾಪವನ್ನೂ ದುಃಖವನ್ನೂ ದೂರಮಾಡಿಕೊಂಡು, ನೀನು ಧರ್ಮಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಆಳುವೆ, ಪಾಪರಹಿತನಾಗುವೆ.
ಭವಾಂಶ್ಚೈನಂ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ಯಟನ್ತಂ ಮಹೀತಲಮ್। ತ್ರಾತುಮರ್ಹತಿ ವಿಪ್ರಾಗ್ರ್ಯ ತಪೋಬಲಸಮನ್ವಿತಃ
ನೀನು, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ತಪಸ್ಸಿನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಅವನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು.
ಗಿರಿದುರ್ಗೇಷು ಚ ಸದಾ ದೇಶೇಷು ವಿಷಮೇಷು ಚ। ವಸನ್ತಿ ರಾಸಾ ರೌದ್ರಾಸ್ತೇಭ್ಯೋರಕ್ಷಾಂ ವಿಧಾಸ್ಯತಿ
ಪರ್ವತಕೋಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಭಯಾನಕ ಗುಂಪುಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ; ಅವರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು.
ಏವಮುಕ್ತೇ ಮಹೇನ್ದ್ರೇಣ ಬೀಭತ್ಸುರಪಿ ಲೋಮಶಮ್। ಉವಾಚ ಪ್ರಯತೋ ವಾಕ್ಯಂ ರಕ್ಷೇಥಾಃ ಪಾಣ್ಡುನನ್ದನಮ್
ಮಹೇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಬೀಭತ್ಸುವೂ ಗೌರವದಿಂದ ಲೋಮಶನಿಗೆ, 'ಪಾಂಡುಪುತ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
[ಯಥಾ ಗುಪ್ತಸ್ತ್ವಯಾ ರಾಜಾ ಚರೇತ್ತೀರ್ಥಾನಿ ಸತ್ತಮ। ದಾನಂ ದದ್ಯಾದ್ಯಥಾ ಚೈವ ತಥಾ ಕುರು ಮಹಾಮುನೇ ।।]
ನೀನು ರಾಜನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಅವನು ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಲಿ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿ ದಾನಮಾಡಲಿ, ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಹೀಗೆ ನೀನು ಮಾಡಬೇಕು.
ತಥೇತಿ ಸಂಪ್ರತಿಜ್ಞಾಯ ಲೋಮಶಃ ಸುಮಹಾತಪಾಃ। ಕಾಮಯ್ಕಂ ವನಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಸಮುಪಾಯಾನ್ಮಹೀತಲಮ್
'ಹೌದು' ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಲೋಮಶನು, ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದವನು, ಕಾಮ್ಯಕ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಗೆ ಹೊರಟನು.