ತಂ ಧರ್ಮರಾಜೋ ವಿಮನಾ ಇವಾಬ್ರವೀ- ತ್ಸರ್ವೇ ಹ್ರಿಯಾ ಸನ್ತಿ ತಪಸ್ವಿನೋಽಮೀ। ಭವಾನಿದಂ ಕಿಂ ಸ್ಮಯತೀವ ಹೃಷ್ಟ- ಸ್ತಪಸ್ವಿನಾಂ ಪಶ್ಯತಾಂ ಮಾಮುದೀಕ್ಷ್ಯ
ಆಗ ಧರ್ಮರಾಜನು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಂತಿತನಾಗಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದನು: 'ಇಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಗೌರವದಿಂದ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ; ಭಗವಂತನು ನನ್ನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರ ಮುಂದೆ ಹರ್ಷದಿಂದ ಏಕೆ ನಗುತ್ತಿದ್ದೀರಿ?'
ನ ತಾತ ಹೃಷ್ಯಾಮಿ ನ ಚ ಸ್ಮಯಾಮಿ ಪ್ರಹರ್ಷಜೋ ಮಾಂ ಭಜತೇನ ದರ್ಪಃ। ತವಾಪದಂ ತ್ವದ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ರಾಮಂ ಸತ್ಯವ್ರತಂ ದಾಶರಥಿಂ ಸ್ಮರಾಮಿ
'ಇಲ್ಲ, ಪ್ರಿಯನೇ, ನಾನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ಹರ್ಷದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಅಹಂಕಾರವೂ ನನಗೆ ಇಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ಕಷ್ಟವನ್ನು ನೋಡಿ, ಸತ್ಯವ್ರತನಾದ ದಶರಥನ ಮಗ ರಾಮನನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.'
ಸ ಚಾಪಿ ರಾಜಾ ಸಹ ಲಕ್ಷ್ಮಣೇನ ವನೇ ನಿವಾಸಂ ಪಿತುರೇವ ಶಾಸನಾತ್। ಧನ್ವೀ ಚರನ್ಪಾರ್ಥ ಮಯೈವ ದೃಷ್ಟೋ ಗಿರೇ ಪುರಾ ಋಷ್ಯಮೂಕಸ್ಯ ಸಾನೌ
ಆ ರಾಜನು ಕೂಡ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನೊಂದಿಗೆ, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದನು; ಬಾಣಧಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ರಾಮನನ್ನು ನಾನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದೆನು.
ಸಹಸ್ರನೇತ್ರಪ್ರತಿಮೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಯಮಸ್ಯ ನೇತಾ ನಮುಚೇಶ್ಚ ಹನ್ತಾ। ಪಿತುರ್ನಿದೇಶಾದನಘಃ ಸ್ವಧರ್ಮಂ ಚರನ್ವನೇ ದಾಶರಥಿಶ್ಚಕಾರ
ಸಹಸ್ರನೇತ್ರನಾದ ಇಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನೂ, ಯಮನ ನಾಯಕನೂ, ನಮುಚಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಪಾಪರಹಿತನೂ ಆದ ದಶರಥನ ಮಗನು, ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.
ಸ ಚಾಪಿ ಶಕ್ರಸ್ ಸಮಪ್ರಭಾವೋ ಮಹಾನುಭಾವಃ ಸಮರೇಷ್ವಜೇಯಃ। ವಿಹಾಯ ಭೋಗಾನಚರದ್ವನೇಷು ನೇಶೇ ಬಲಸ್ಯೇತಿ ಚರೇದಧರ್ಮಮ್
ಅವನ ಶಕ್ತಿಯು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಮಾನ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ, ಭೋಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದನು; ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.
ಭಾಪಾಶ್ಚ ನಾಭಾಗಭಗೀರಥಾದಯೋ ಮಹೀಮಿಮಾಂ ಸಾಗರಾನ್ತಾಂ ವಿಜಿತ್ಯ। ಸತ್ಯೇನ ತೇಽಪ್ಯಜಯಸ್ತಾತ ಲೋಕಾ- ನ್ನೇಶೇ ಬಲಸ್ಯೇತಿ ಚರೇದಧರ್ಮಮ್
ಭಾಪ, ನಾಭ, ಭಗೀರಥ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು; ಅವರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ಅಲರ್ಕಮಾಹುರ್ನವರ್ಯ ಸನ್ತಂ ಸತ್ಯವ್ರತಂ ಕಾಶಿಕರೂಶರಾಜಮ್। ವಿಹಾಯ ರಾಜ್ಯಾನಿ ವಸೂನಿ ಚೈವ ನೇಶೇ ಬಲಸ್ಯೇತಿ ಚರೇದಧರ್ಮಮ್
ಅಲರ್ಕನು ಅತ್ಯುತ್ತಮನೂ, ಸತ್ಯವ್ರತನೂ, ಕಾಶಿ ಮತ್ತು ಕುರು ದೇಶದ ರಾಜನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಅವನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಿಟ್ಟು, ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.
ಧಾತ್ರಾ ವಿಧಿರ್ಯೋ ವಿಹಿತಃ ಪುರಾಣೈ- ಸ್ತಂ ಪೂಜಯನ್ತೋ ನರವರ್ಯ ಸನ್ತಃ। ಸಪ್ತರ್ಷಯಃ ಪಾರ್ಥ ದಿವಿ ಪ್ರಭಾನ್ತಿ ನೇಶೇ ಬಲಸ್ಯೇತಿ ಚರೇದಧರ್ಮಮ್
ಪರಮ ಪುರುಷರಾದ ಸಪ್ತ ಋಷಿಗಳು, ಪಾರ್ಥ, ಆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ ನಿಯಮವನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಅವರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು.
ಮಹಾಬಲಾನ್ಪರ್ವತಕೂಟಮಾತ್ರಾ- ನ್ವಿಷಾಣಿನಃ ಪಶ್ಯ ಗಜಾನ್ನರೇನ್ದ್ರ। ಸ್ಥಿತಾನ್ನಿದೇಶೇ ನರವರ್ಯ ಧಾತು- ರ್ನೇಶೇ ಬಲಸ್ಯೇತಿ ಚರೇದಧರ್ಮಮ್
ರಾಜನೇ, ಪರ್ವತದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ, ದಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾ ಗಜಗಳು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಆಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿವೆ; ಅವರು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
ಸರ್ವಾಣಿ ಭೂತಾನಿ ನರೇನ್ದ್ರ ಪಶ್ಯ ತಥಾ ಯಥಾವದ್ವಿಹಿತಂ ವಿಧಾತ್ರಾ। ಸ್ವಯೋನಿತಃ ಕರ್ಮ ಸದಾಚರನ್ತಿ ನೇಸೇ ಬಲಸ್ಯೇತಿ ಚರೇದಧರ್ಮಮ್
ರಾಜನೇ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಅವರ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ವಿಧಿಸಿದ ನಿಯಮದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಅವು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ, ಸದಾ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
ಸತ್ಯೇನಂ ಧರ್ಮೇಣ ಯಥಾರ್ಹವೃತ್ತ್ಯಾ ಹ್ರಿಯಾ ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ಯತೀತ್ಯ। ಯಶಶ್ಚ ತೇಜಶ್ಚ ತವಾಪಿ ದೀಪ್ತಂ ವಿಭಾವಸೋರ್ಭಾಸ್ಕರಸ್ಯೇವ ಪಾರ್ತ
ನೀನು ಸತ್ಯವನ್ನೂ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಅನುಸರಿಸಿ, ಯೋಗ್ಯವಾದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ, ಲಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿರುವೆ. ಪಾರ್ಥಾ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಭೆ ಬೆಂಕಿಯೂ ಸೂರ್ಯನಂತೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಯಥಾಪ್ರತಿಜ್ಞಂ ಚ ಮಹಾನುಭಾವ ಕೃಚ್ಛ್ರಂ ವನೇ ವಾಸಮಿಮಂ ನಿರೂಷ್ಯ। ತತಃ ಶ್ರಿಯಂ ತೇಜಸಾ ತೇನ ದೀಪ್ತಾ- ಮಾದಾಸ್ವಸೇ ಪಾರ್ಥಿವ ಕೌರೇವಭ್ಯಃ
ಮಹಾತ್ಮನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಈ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಅರಣ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೀಯ. ಆ ಪ್ರಭೆಯಿಂದ, ರಾಜನೇ, ನೀನು ಮತ್ತೆ ಕೌರವರಿಂದ ನಿನ್ನ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
ತಮೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ವಚನಂ ಮಹರ್ಷಿ- ಸ್ತಪಸ್ವಿಮಧ್ಯೇ ಸಹಿತಂ ಸುಹೃದ್ಧಿಃ। ಆಮನ್ತ್ರ್ಯ ಧೌಮ್ಯಂ ಸಹಿತಾಂಶ್ಚ ಪಾರ್ಥಾಂ- ಸ್ತತಃ ಪ್ರತಸ್ಥೇ ದಿಶಮುತ್ತರಾಂ ಸಃ
ಈ ರೀತಿ ಮಾತಾಡಿ, ಮಹರ್ಷಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರೊಡನೆ, ಧೌಮ್ಯನಿಗೂ ಪಾರ್ಥರಿಗೂ ವಿದಾಯ ಹೇಳಿ, ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಟರು.
ತತೋ ವನಗತಾಃ ಪಾರ್ಥಾಃ ಸಾಯಾಹ್ನೇ ಸಹ ಕೃಷ್ಣಯಾ। ಉಪವಿಷ್ಟಾಃ ಕಥಾಶ್ಚಕ್ರುರ್ದುಃಖಶೋಕಪರಾಯಣಾಃ
ಆಮೇಲೆ, ಪಾರ್ಥರು ಕೃಷ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪರಸ್ಪರ ಮಾತಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ಪ್ರಿಯಾ ಚ ದರ್ಶನೀಯಾ ಚ ಪಣ್ಡಿತಾ ಚ ಪತಿವ್ರತಾ। ಅಥ ಕೃಷ್ಣಾ ಧರ್ಮರಾಜಮಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್
ಅದಾದಮೇಲೆ, ಪ್ರಿಯಳೂ, ಸುಂದರಳೂ, ಪಂಡಿತೆಯೂ, ಪತಿವ್ರತೆಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣೆ, ಧರ್ಮರಾಜನಿಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
ನ ನೂನಂ ತಸ್ಯ ಪಾಪಸ್ಯ ದುಃಖಮಸ್ಮಾಸು ಕಿಂಚನ। ವಿದ್ಯತೇ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ನೃಶಂಸಸ್ಯ ದುರಾತ್ಮನಃ
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಆ ಕ್ರೂರ ಹೃದಯದ ಪುತ್ರನಿಗೆ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ذرಾಯೂ ದುಃಖವಿಲ್ಲವಂತೆ.
ಯಸ್ತ್ವಾಂ ರಾಜನ್ಮಯಾ ಸಾರ್ಧಮಜಿನೈಃ ಪ್ರತಿವಾಸಿತಮ್। ವನಂ ಪ್ರಸ್ಥಾಪ್ಯ ದುಷ್ಟಾತ್ಮಾ ನಾನ್ವತಪ್ಯತ ದುರ್ಮತಿಃ
ಅವನ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸು, ರಾಜನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ನನ್ನೊಡನೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ, ذرಾಯೂ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡಲಿಲ್ಲ.
ಆಯಸಂ ಹೃದಯಂ ನೂನಂ ತಸ್ಯ ದುಷ್ಕೃತಕರ್ಮಣಃ। ಯಸ್ತ್ವಾಂ ಧರ್ಮಪರಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ರೂಕ್ಷಾಣ್ಯಶ್ರಾವಯತ್ತದಾ। `ವಚನಾನ್ಯಪರೋಕ್ಷಾಣಿ ದುರ್ವಾಚ್ಯಾನಿ ಚ ಸಂಸದಿ
ಅವನ ಹೃದಯವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಕಬ್ಬಿಣದಂತಿದೆ. ನೀನು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನಿಗೆ ಕಠಿಣ ಮತ್ತು ಅವಾಚ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿಸಿದನು.
ಸುಖೋಚಿತಮದುಃಖಾರ್ಹಂ ದುರಾತ್ಮಾ ಸಸುಹೃದ್ಗಣಃ। ಈದೃಶಂ ದುಃಖಮಾನೀಯ ಮೋದತೇ ಪಾಪಪೂರುಷಃ
ನೀನು ಸುಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೂ, ದುಃಖಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನಲ್ಲದವನೂ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಪಾಪಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನಿನಗೆ ಇಂತಹ ದುಃಖ ತಂದಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಚತುರ್ಣಾಮೇವ ಪಾಪಾನಾಮಸ್ರಂ ನ ಪತಿತಂ ತದಾ। ತ್ವಯಿ ಭಾರತ ನಿಷ್ಕ್ರಾನ್ತೇ ವನಾಯಾಜಿನವಾಸಸಿ
ಭಾರತ, ನೀನು ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಆ ನಾಲ್ಕು ಪಾಪಿಗಳ ಕಣ್ಣಿಂದ ಒಂದು ಹನಿಯೂ ಕಣ್ಣೀರು ಬೀಳಲಿಲ್ಲ.
ದುರ್ಯೋಧನಸ್ಯ ಕರ್ಣಸ್ಯ ಶಕುನೇಶ್ಚ ದುರಾತ್ಮನಃ। ದುರ್ಭ್ರಾತುಸ್ತಸ್ಯ ಚೋಗ್ರಸ್ಯ ರಾಜನ್ದುಃಖಶಾಸನಸ್ಯ ಚ
ರಾಜನೇ, ಆ ನಾಲ್ವರು ದುರ್ಯೋಧನ, ಕರ್ಣ, ದುಷ್ಟ ಶಕುನಿ ಮತ್ತು ಆ ಕ್ರೂರ, ದುಃಖ ನೀಡುವ ಅವನ ಸಹೋದರ.
ಇತರೇಷಾಂ ತು ಸರ್ವೇಷಾಂ ಕುರೂಣಾಂ ಕುರುಸತ್ತಮ। ದುಃಖೇನಾಭಿಪರೀತಾನಾಂ ನೇತ್ರೇಭ್ಯಃ ಪ್ರಾಪತಜ್ಜಲಮ್
ಆದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕೌರವರು, ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ನೀನು, ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾ ಅವರ ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ಬಿದ್ದಿತು.
ಇದಂ ಚ ಶಯನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯಚ್ಚಾಸೀತ್ತೇ ಪುರಾತನಮ್। ಶೋಚಾಮಿತ್ವಾಂ ಮಹಾರಾಜದುಃಖಾನರ್ಹಂಸುಖೋಚಿತಮ್
ಈ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ನಿನ್ನ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ನೆನೆದು, ಮಹಾರಾಜ, ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲದ ನೀನನ್ನು ನೋಡಿ ನನಗೆ ತುಂಬಾ ವಿಷಾದವಾಗುತ್ತದೆ.
ದಾನ್ತಂ ಯಚ್ಚ ಸಭಾಮಧ್ಯ ಆಸನಂ ರತ್ನಭೂಷಿತಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಕುಶಬೃಶೀಂ ಚೇಮಾಂ ಶೋಕೋ ಮಾಂ ದಾರಯತ್ಯಯಮ್
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದನ್ನು ನೆನೆದು, ಈಗ ಈ ಕುಶ ಹಾಸಿಗೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಈ ದುಃಖ ನನ್ನ ಹೃದಯವನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಯದಪಶ್ಯಂ ಸಭಾಯಾಂ ತ್ವಾಂ ರಾಜಭಿಃ ಪರಿವಾರಿತಮ್। ತಚ್ಚ ರಾಜನ್ನಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಃ ಕಾ ಸಾನ್ತಿರ್ಹೃದಯಸ್ಯಮೇ
ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೀನು ಅನೇಕ ರಾಜರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಕುಳಿತಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ನೋಡಿದ್ದೆ. ಈಗ ಅದನ್ನು ಕಾಣದೆ, ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ?
ಯಾ ತ್ವಾಽಹ್ರಂ ಚನ್ದನಾದಿಗ್ಧಮಪಶ್ಯಂ ಸೂರ್ಯವರ್ಚಸಮ್। ಸಾ ತ್ವಾಂ ಪಙ್ಕಮಲಾದಿಗ್ಧಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮುಹ್ಯಾಮಿ ಭಾರತ
ಒಮ್ಮೆ ಚಂದನವನ್ನು ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೆ. ಈಗ ನೀನು ಕೆಸರಿನಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಭಾರತ, ನಾನು ಗಾಬರಿಯಾಗುತ್ತೇನೆ.
ಯಾ ತ್ವಾಽಹಂ ಕೌಶಿಕೈರ್ವಸ್ತ್ರೈಃ ಶುಭ್ರೈರಾಚ್ಛಾದಿತಂ ಪುರಾ। ದೃಷ್ಟವತ್ಯಸ್ಮಿರಾಜೇನದ್ರ ಸಾಽದ್ಯ ಪಶ್ಯಾಮಿ ಚೀರಿಣಮ್
ಒಮ್ಮೆ ನೀನು ಶುಭ್ರವಾದ ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ ರಾಜನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೆ. ಇಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಚರ್ಮದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುತ್ತಿರುವೆನು.
ಯಚ್ಚ ತದ್ರುಕ್ಮಪಾತ್ರೀಭಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯಃ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಹ್ರಿಯತೇ ತೇ ಗೃಹಾದನ್ನಂ ಸಂಸ್ಕೃತಂಸಾರ್ವಕಾಮಿಕಮ್
ನಿನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಬಂಗಾರದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ವಿಧದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಅನ್ನವನ್ನು...
ಯತೀನಾಮಗೃಹಾಣಾಂ ತೇ ತಥೈವ ಗೃಹಮೇಧಿನಾಮ್। ದೀಯತೇ ಭೋಜನಂ ರಾಜನ್ನತೀವ ಗುಣವತ್ಪ್ರಭೋ
ರಾಜನೇ, ಮನೆ ಇಲ್ಲದ ಯತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮನೆಗಾರರಿಗೆ ಕೂಡ ಭೋಜನವನ್ನು ತುಂಬಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಸತ್ಕೃತಾನಿ ಸಹಸ್ರಾಣಿ ಸರ್ವಕಾಮೈಃ ಪುರಾ ಗೃಹೇ। ಸರ್ವಕಾಮೈಃ ಸುವಿಹಿತೈರ್ಯದಪೂಜಯಥಾ ದ್ವಿಜಾನ್। ತಚ್ಚ ರಾಜನ್ನಪಶ್ಯನ್ತ್ಯಾಃ ಕಾ ಶಾನ್ತಿರ್ಹೃದಯಸ್ಯ ಮೇ
ಒಮ್ಮೆ ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾ ಗೌರವದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೀನು ದ್ವಿಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬೇಕಾದದು ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಆದುದನ್ನು ಕಾಣದೆ ನನ್ನ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಯಾವ ಶಾಂತಿಯೂ ಇಲ್ಲ.