ತಸ್ಯ ತೇ ಶಮ ಏವಾಸ್ತು ಪಾಣ್ಡವೈರ್ಭರತರ್ಷಭ। ಕುರು ಮೇ ವಚನಂ ರಾಜನ್ಮಾ ಮೃತ್ಯುವಶಮನ್ವಗಾಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಇರಲಿ, ಭರತವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠನೆ, ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳು ರಾಜನೇ, ಮರಣದ ವಶನಾಗಬೇಡ.
ಏವಂ ತು ಬ್ರುವತಸ್ತಸ್ಯ ಮೈತ್ರೇಯಸ್ಯ ವಿಶಾಂಪತೇ। ಊರುಂ ಕರಿಕರಾಕಾರಂ ಕರೇಣಾಭಿಜಘಾನ ತಃ
ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ರಾಜನೇ, ದುರ್ಯೋಧನನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಆನೆಯ ತುತ್ತುರಿಯಂತೆ ಇದ್ದ ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಬಡಿದುಕೊಂಡನು.
ದುರ್ಯೋಧನಃ ಸ್ಮಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಚರಣೇನೋಲ್ಲಿಖನ್ಮಹೀಮ್। ನಕಿಂಚಿದುಕ್ತ್ವಾ ದುರ್ಮೇಧಾಸ್ತಸ್ಥೌ ಕಿಂಚಿದವಾಙ್ಮುಖಃ
ದುರ್ಯೋಧನನು ನಗುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕಾಲಿನಿಂದ ನೆಲವನ್ನು ಒರೆದು, ಏನೂ ಹೇಳದೆ, ಕೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಸ್ವಲ್ಪ ತಲೆ ಕೆಳಗಿಟ್ಟು ನಿಂತನು.
ತಮಶುಶ್ರೂಷಮಾಣಂ ತು ವಿಲಿಖನ್ತಂ ವಸುಂಧರಾಮ್। ದೃಷ್ಟ್ವಾ ದುರ್ಯೋಧನಂ ರಾಜನ್ಮೈತ್ರೇಯಂ ಕೋಪ ಆವಿಶತ್
ಅವನ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ದುರ್ಯೋಧನನನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನೇ, ಮೈತ್ರೇಯ ಋಷಿಗೆ ಕೋಪವು ತುಂಬಿತು.
ಸ ಕೋಪವಶಮಾಪನ್ನೋ ಮೈತ್ರೇಯೋ ಮುನಿಸತ್ತಮಃ। ವಿಧಿನಾ ಸಂಪ್ರಯುಕ್ತಶ್ಚ ಶಾಪಾಯಾಸ್ಯ ಮನೋ ದಧೇ
ಆ ಕೋಪದ ವಶನಾಗಿ, ಮಹಾನ್ ಋಷಿಯಾದ ಮೈತ್ರೇಯನು, ವಿಧಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಶಾಪ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು.
ತತಃ ಸ ವಾರ್ಯುಪಸ್ಪೃಶ್ಯ ಕೋಪಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ। ಮೈತ್ರೇಯೋ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಂ ತಮಶಪದ್ದುಷ್ಟಚೇತಸಮ್
ಆಮೇಲೆ, ನೀರನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಕೋಪದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದ ಮೈತ್ರೇಯನು, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ದುಷ್ಟಮನಸ್ಸಿನ ಮಗನಿಗೆ ಶಾಪ ನೀಡಿದರು.
ಯಸ್ಮಾತ್ತ್ವಂ ಮಾಮನಾದೃತ್ಯ ನೇಮಾಂ ವಾಚಂ ಚಿಕೀರ್ಷಸಿ। ತಸ್ಮಾದಸ್ಯಾತಿಮಾನಸ್ಯ ಸದ್ಯಃ ಫಲಮವಾಪ್ಸ್ಯಸಿ
ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಗೌರವಿಸದೆ, ಈ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದೆ ಇರುವದರಿಂದ, ನೀನು ಗರ್ವದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಈ ವರ್ತನೆಯ ಫಲವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಅನುಭವಿಸುವೆ.
ತ್ವದಭಿದ್ರೋಹಸಂಯುಕ್ತಂ ಯುದ್ಧಮುತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ಮಹತ್। ಯತ್ರ ಭೀಮೋ ಗದಾಘಾತೈಸ್ತವೋರುಂ ಭೇತ್ಸ್ಯತೇ ಬಲೀ
ನಿನ್ನ ದ್ವೇಷದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಯುದ್ಧವು ಸಂಭವಿಸಲಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಭೀಮನು ತನ್ನ ಗದೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮುರಿದುಹಾಕುವನು, ಬಲಶಾಲಿಯೇ.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತೇ ವಚನೇ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೋ ಮಹೀಪತಿಃ। ಪ್ರಸಾದಯಾಮಾಸ ಮುನಿಂ ನೈತದೇವಂ ಭವೇದಿತಿ
ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮಹಾರಾಜನು, 'ಹೀಗೆ ಆಗಬಾರದು' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಋಷಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು.
ಶಮಂ ಯಾಸ್ಯತಿ ಚೇತ್ಪುತ್ರಸ್ತವ ರಾಜನ್ಯದಾ ತದಾ। ಶಾಯೋ ನ ಭವಿತಾ ತಾತ ವಿಪರೀತೇ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ನಿನ್ನ ಮಗನು ಶಾಂತಿ ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ರಾಜನೇ, ಈ ಶಾಪವು ಫಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅವನು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡರೆ, ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಈದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಸವಿಲಕ್ಷಸ್ತು ರಾಜೇನ್ದ್ರೋ ದುರ್ಯೋಧನಪಿತಾ ತದಾ। ಮೈತ್ರೇಯಂ ಪ್ರಾಹ ಕಿರ್ಮೀರಃ ಕಥಂ ಭೀಮೇನ ಪಾತಿತಃ
ಅವಮಾನಗೊಂಡ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು, ದುರ್ಯೋಧನನ ತಂದೆ, ಮೈತ್ರೇಯನನ್ನು ಕೇಳಿದನು: 'ಭೀಮನು ಕಿರ್ಮೀರನನ್ನು ಹೇಗೆ ಕೊಂದನು?'
ನಾಹಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮ್ಯಸೂಯಾ ತೇ ನ ತೇ ಶುಶ್ರೂಷತೇ ಸುತಃ। ಏಷ ತೇ ವಿದುರಃ ಸರ್ವಮಾಖ್ಯಾಸ್ಯತಿ ಗತೇ ಮಯಿ
ನೀನು ನನಗೆ ಅಸೂಯೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೀಯೆ, ನಿನ್ನ ಮಗನು ನನ್ನ ಮಾತು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ನಾನು ಹೋದ ಮೇಲೆ ವಿದುರನು ನಿನಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವನು.
ಇತ್ಯೇವಮುಕ್ತ್ವಾ ಮೈತ್ರೇಯಃ ಪ್ರಾತಿಷ್ಠತ ಯಥಾಗತಮ್। ಕಿರ್ಮೀರವಧಸಂವಿಗ್ನೋ ಭಯಂ ದುರ್ಯೋಧನೋ ಯಯೌ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಮೈತ್ರೇಯನು ಬಂದಂತೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು; ಕಿರ್ಮೀರನ ವಧೆಯಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ ದುರ್ಯೋಧನನು ಭಯದಿಂದ ಕಂಗಾಲಾದನು.
ಕಿರ್ಮೀರಸ್ಯ ವಧಂ ಕ್ಷತ್ತಃ ಶ್ರೋತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ ಕಥ್ಯತಾಮ್। ರಕ್ಷಸಾ ಭೀಮಸೇನಸ್ಯ ಕಥಮಾಸೀತ್ಸಮಾಗಮಃ
ಕ್ಷತ್ತಾ, ನಾನು ಕಿರ್ಮೀರನ ವಧೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ; ಭೀಮಸೇನನು ಆ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳು.
ಶೃಣು ಭೀಮಸ್ಯ ಕರ್ಮೇದಮತಿಮಾನಷಕರ್ಮಣಃ। ಶ್ರುತಪೂರ್ವಂ ಮಯಾ ತೇಷಾಂ ಕಥಾನ್ತೇಷು ಪುನಃ ಪುನಃ
ಭೀಮನ ಮಹಾ ಸಾಹಸದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳು. ಅವನು ಮಾಡಿದ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಾನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಕಥೆಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಇತಃ ಪ್ರಯಾತಾ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಪಾಣ್ಡವಾ ದ್ಯೂತನಿರ್ಜಿತಾಃ। ಜಗ್ಮುಸ್ತ್ರಿಭಿರಹೋರಾತ್ರೈಃ ಕಾಮ್ಯಕಂ ನಾಮ ತದ್ವನಮ್
ಅಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತ ಪಾಂಡವರು, ಅರಸನೇ, ಮೂರು ದಿನ ಮತ್ತು ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ನಡೆದು ಕಾಮ್ಯಕ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋದರು.
ರಾತ್ರೌ ನಿಶೀಥೇ ತ್ವಾಭೀಲೇ ಗತೇಽರ್ಧಸಮಯೇ ನೃಪ। ಪ್ರಚಾರೇ ಪುರುಷಾದಾನಾಂ ರಕ್ಷಸಾಂ ಘೋರಕರ್ಮಣಾಮ್
ಅರಸನೇ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ, ರಾತ್ರಿ ಅರ್ಧವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮಾನುಷ ಭಕ್ಷಕ ರಾಕ್ಷಸರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
ತದ್ವನಂ ತಾಪಸಾ ನಿತ್ಯಮಶೇಷಾ ವನಚಾರಿಣಃ। ದೂರಾತ್ಪರಿಹರನ್ತಿ ಸ್ಮ ಪುರುಷಾದಭಯಾತ್ಕಿಲ
ಆ ರಾಕ್ಷಸರ ಭಯದಿಂದ, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ದೂರದಿಂದಲೇ ಆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.
ತೇಷಾಂ ಪ್ರವಿಶತಾಂ ತತ್ರ ಮಾರ್ಗಮಾವೃತ್ಯ ಭಾರತ। ದೀಪ್ತಾಕ್ಷಂ ಭೀಷಣಂ ರಕ್ಷಃ ಮೋಲ್ಮುಕಂ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ
ಅವರು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಭರತಕುಲದವರೇ, ಕಿರ್ಮಿರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ಕಣ್ಣಿರುವ ಭಯಾನಕ ರಾಕ್ಷಸನು ಅವರ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಂತನು.
ಬಾಹೂ ಮಹಾನ್ತೌ ಕೃತ್ವಾ ಚ ತಥಾಸ್ಯಂ ಚ ಭಯಾನಕಮ್। ಸ್ಥಿತಮಾವೃತ್ಯಪನ್ಥಾನಂ ಯೇನ ಯಾನ್ತಿ ಕುರೂದ್ವಹಾಃ
ಅವನು ತನ್ನ ಕೈಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಮುಖವನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಕುರು ವೀರರು ಹೋಗುವ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು ನಿಂತನು.
ದಷ್ಟೋಷ್ಠದಂಷ್ಟ್ರಂ ತಾಮ್ರಾಕ್ಷಂ ಪ್ರದೀಪ್ತೋರ್ಧ್ವಶಿರೋರುಹಮ್। ಸಾರ್ಕರಶ್ಮಿತಡಿಚ್ಚಕ್ರಂ ಸಬಲಾಕಮಿವಾಮ್ಬುದಮ್
ಅವನ ತುಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು ಕಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದವು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿದ್ದವು, ಕೂದಲು ಬೆಂಕಿಯಂತೆ ನಿಂತಿತ್ತು, ಅವನ ಬಾಯಿ ಮಿಂಚಿನೊಂದಿಗೆ ಮೋಡದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರೊಳಗೆ ಕೊಕ್ಕರೆಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು.
ಸೃಜನ್ತಂ ರಾಕ್ಷಸೀಂ ಮಾಯಾಂ ಮಹಾನಾದನಿನಾದಿತಮ್। ಮುಞ್ಚನ್ತಂ ವಿಪುಲಾನ್ನಾದಾನ್ಸತೋಯಮಿವ ತೋಯದಮ್
ಅವನು ರಾಕ್ಷಸ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ, ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾ, ಜಲಧಾರೆಯಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದನು.
ತಸ್ಯ ನಾದೇನ ಸಂತ್ರಸ್ತಾಃ ಪಕ್ಷಿಣಃ ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್। ವಿಮುಕ್ತನಾದಾಃ ಸಂಪೇತುಃ ಸ್ಥಲಜಾ ಜಲಜೈಃ ಸಹ
ಅವನ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳು, ನೆಲ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವುಗಳು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾರಿಹೋಗಿ, ಶಾಂತವಾಗಿಹೋದವು.
ಸಂಪ್ರದ್ರುತಮೃಗದ್ವೀಪಿಮಹಿಷರ್ಕ್ಷಸಮಾಕುಲಮ್। ತದ್ವನಂ ತಸ್ಯ ನಾದೇನ ಸಂಪ್ರಸ್ಥಿತಮಿವಾಭವತ್
ಅವನ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಭಯಪಟ್ಟು, ಆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕೆಗಳು, ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಎಮ್ಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಡಿಗಳು ಓಡಾಡುತ್ತಾ, ಅರಣ್ಯವೇ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ತಸ್ಯೋರುವಾತಾಭಿಹತಾಸ್ತಾಮ್ರಪಲ್ಲವಬಾಹವಃ। ವಿದೂರಜಾತಾಶ್ಚ ಲತಾಃ ಸಮಾಶ್ಲಿಷ್ಯನ್ತಿ ಪಾದಪಾನ್
ಅವನ ಬಲವಾದ ಉಸಿರಿನಿಂದ, ತಾಮ್ರವರ್ಣದ ಎಲೆಗಳಿರುವ ಮರಗಳು ವಂಗಿಹೋದವು, ದೂರದ ಲತೆಗಳು ಮರದ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡವು.
ತಸ್ಮಿನ್ಕ್ಷಣೇಽಥ ಪ್ರವವೌ ಮಾರುತೋ ಭೃಶದಾರುಣಃ। ರಜಸಾ ಸಂವೃತಂ ತೇನ ನಷ್ಟರ್ಕ್ಷಮಭವನ್ನಭಃ
ಅದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ, ಭಯಾನಕವಾದ ಗಾಳಿ ಬೀಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಧೂಳಿನಿಂದ ಆಕಾಶವು ಮುಚ್ಚಿ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಲ್ಲ ಕಾಣೆಯಾಗಿಬಿಟ್ಟವು.
ಪಞ್ಚಾನಾಂ ಪಾಣ್ಡುಪುತ್ರಾಣಾಮವಿಜ್ಞಾತೋ ಮಹಾರಿಪುಃ। ಪಞ್ಚಾನಾಮಿನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ತು ಶೋಕಾವೇಶ ಇವಾತುಲಃ
ಆ ಐದು ಪಾಂಡವರು ಆ ಮಹಾ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದ, ಭಾರೀ ದುಃಖದಂತೆ ಇದ್ದಿತು.
ಸ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ದೂರಾತ್ಕೃಷ್ಣಾಜಿನಸಮಾವೃತಾನ್। ಆವೃಣೋತ್ತದ್ವನದ್ವಾರಂ ಮೈನಾಕ ಇವ ಪರ್ವತಃ
ಅವನದು ದೂರದಿಂದ ಕಪ್ಪು ಚಿರತೆ ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನು ಮೈನಾಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ಅರಣ್ಯದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಿಂತನು.
ತಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ವಿತ್ರಸ್ತಾ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಮಲಲೋಚನಾ। ಅದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಂ ಸಂತ್ರಾಸಾನ್ನ್ಯಮೀಲಯತ ಲೋಚನೇ
ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಾಗ, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ಕೃಷ್ಣೆ, ಮೊದಲೇ ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿರದ ಕಾರಣ ಭಯದಿಂದ ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಳು.
ದುಃಶಾಸನಕರೋತ್ಸೃಷ್ಟವಿಪ್ರಕೀರ್ಣಶಿರೋರುಹಾ। ಪಞ್ಚಪರ್ವತಮಧ್ಯಸ್ಥಾ ನದೀವಾಕುಲತಾಂ ಗತಾ
ದುಷ್ಯಾಸನನು ಎಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ಅವಳ ಕೂದಲು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಐದು ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನದಿಯಂತೆ ಅವಳು ಗೊಂದಲಕ್ಕೊಳಗಾದಳು.