ಪಾಣ್ಡವಂ ಶೋಭಯನ್ತ್ಯೇತೇ ಷಡ್ಗುಣಾಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್। ತಸ್ಮಾದಸ್ಯೋಪಘಾತೇನ ಪ್ರಜಾಃ ಪರಮಪೀಡಿತಾಃ
ಈ ಆರು ಗುಣಗಳು ಪಾಂಡವನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನ ದುಃಖದಿಂದ ಜನರು ತುಂಬಾ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಔದಕಾನೀವ ಸತ್ವಾನಿ ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ಸಲಿಲಸಙ್ಕ್ಷಯಾತ್। ಪೀಡಯಾ ಪೀಡಿತಂ ಸರ್ವಂ ಜಗದಸ್ಯ ಜಗತ್ಪತೇಃ
ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಜಲಚರ ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಪೀಡಿತರಾಗುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಲೋಕಪಾಲಕರ ನೋವಿನಿಂದ ಎಲ್ಲರೂ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂಲಸ್ಯೈವೋಪಘಾತೇನ ವೃಕ್ಷಃ ಪುಷ್ಪಫಲೋಪಗಃ। ಮೂಲಂ ಹ್ಯೇಷ ಮನುಷ್ಯಾಣಾಂ ಧರ್ಮರಾಜೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ
ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾದರೆ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಮರ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಧರ್ಮರಾಜನು ಮಾನವನ ಮೂಲ, ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು.
ಪುಷ್ಪಂ ಫಲಂ ಚ ಪತ್ರಂ ಚ ಶಾಖಾಸ್ತಸ್ಯೇತರೇ ಜನಾಃ। ತೇ ಭ್ರಾತರ ಇವ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಸಪುತ್ರಾಃ ಸಹಬಾನ್ಧವಾಃ
ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಎಲೆಗಳು ಇತರ ಜನರು, ಅವನ ಶಾಖೆಗಳಂತೆ; ಅವರು ಸಹೋದರರಂತೆ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ, ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೇಗ ಹೊರಡುವರು.
ಗಚ್ಛನ್ತಮನುಗಚ್ಛಾಮೋ ಯೇನ ಗಚ್ಛತಿ ಪಾಣ್ಡವಃ। ಉದ್ಯಾನಾನಿ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಾಣಿ ಚ ಗೃಹಾಣಿ ಚ
ಪಾಂಡವನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೋ, ನಾವು ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ; ನಮ್ಮ ತೋಟಗಳು, ಹೊಲಗಳು, ಮನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವೆವು.
ಏಕದುಃಖಸುಖಾಃ ಪಾರ್ಥಮನುಯಾಮ ಸುಧಾರ್ಮಿಕಮ್। ಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಪತಾಕಾನಿ ಪರಿಧ್ವಸ್ತಾಜಿರಾಣಿ ಚ
ಅವನ ಸಂತೋಷ-ದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಧರ್ಮಮಯ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ನಾವು ಹಿಂಬಾಲಿಸೋಣ; ಹಾರಾಡುತ್ತಿರುವ ಧ್ವಜಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಳಾದ ಅಂಗಳಗಳ ನಡುವೆ.
ಉಪಾತ್ತಧನಧಾನ್ಯಾನಿ ಹೃತಸಾರಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ। ರಜಸಾಽಪ್ಯವಕೀರ್ಣಾನಿ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಾನಿ ದೈವತೈಃ
ನಾವು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಧನ ಮತ್ತು ಧಾನ್ಯ, ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಸಾರು ಹೋಗಿ, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟು, ದೇವತೆಗಳು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಮೂಷಕೈಃ ಪರಿಧಾವದ್ಭಿರುದ್ಬಲೈರಾವೃತಾನಿ ಚ। ಅಪೇತೋದಕಧೂಮಾನಿ ಹೀನಸಂಮಾರ್ಜನಾನಿ ಚ
ಬಲವಾದ ಇಲಿ ಗಳು ಓಡಾಡುತ್ತಾ, ನೀರು ಮತ್ತು ಹೊಗೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸದ ಮನೆಗಳು ಆಗಿದ್ದವು.
ಪ್ರನಷ್ಟಬಲಿಕರ್ಮೇಜ್ಯಾಮನ್ತ್ರಹೋಮಜಪಾನಿ ಚ। ದುಷ್ಕಾಲೇನೇವ ಭಗ್ನಾನಿ ಭಿನ್ನಭಾಜನವನ್ತಿ ಚ
ಬಲಿಕರ್ಮ, ಹೋಮ, ಜಪ, ಯಜ್ಞ, ಎಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು; ವಿಪತ್ತು ಬಂದು ಭಾಂಡಗಳು ಒಡೆದಂತಾಗಿದ್ದವು.
ಅಸ್ಮತ್ತ್ಯಕ್ತಾನಿ ವೇಶ್ಮಾನಿ ಸೌಬಲಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತಾಮ್। ವನಂ ನಗರಮೇವಾಸ್ತು ಯೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪಾಣ್ಡವಾಃ
ನಾವು ಬಿಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸೌಬಲನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ; ಪಾಂಡವರು ಹೋದವರು ಯಾರಿಂದಲೋ, ಅರಣ್ಯವೇ ನಗರವಾಗಲಿ.
ಅಸ್ಮಾಭಿಶ್ಚ ಪರಿತ್ಯಕ್ತಂ ಪುರಂ ಸಮ್ಪದ್ಯತಾಂ ವನಮ್। ಬಿಲಾನಿ ದಂಷ್ಟ್ರಿಣಃ ಸರ್ವೇ ವಾನಿ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಃ
ನಾವು ಬಿಟ್ಟ ಈ ನಗರ ಅರಣ್ಯವಾಗಲಿ; ಎಲ್ಲ ಬಿಲಗಳು ಹಲ್ಲುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ, ಕಾಡುಗಳು ಮೃಗ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಲಿ.
ತ್ಯಜನ್ತ್ವಸ್ಮದ್ಭಯಾದ್ಭೀತಾ ಗಜಾಃ ಸಿಂಹಾ ವನಾನ್ಯಪಿ। ಅನಾಕ್ರಾನ್ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತಃ ಸೇವಮಾನಂ ತ್ಯಜನ್ತು ಚ
ನಮ್ಮ ಭಯದಿಂದ ಗಜಗಳು, ಸಿಂಹಗಳು ಕೂಡ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲಿ; ಇನ್ನೂ ಒಳಗಡೆ ಬಾರದವರು ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಮಾಡುವವರೂ ಹೋಗಿಬಿಡಲಿ.
ತೃಣಮಾಂಸಫಲಾದಾನಾಂ ದೇಶಾಂಸ್ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಮೃಗದ್ವಿಜಾಃ। ವಯಂ ಪಾರ್ಥೈರ್ವನೇ ಸಮ್ಯಕ್ಸಹ ವತ್ಸ್ಯಾಮ ನಿರ್ವೃತಾಃ
ಹುಲ್ಲು, ಮಾಂಸ, ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮೃಗ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಿಗಳು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲಿ; ನಾವು ಪಾರ್ಥರ ಜೊತೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿ ವಾಸಿಸೋಣ.
ಇತ್ಯೇವಂ ವಿವಿಧಾ ವಾಚೋ ನಾನಾಜನಸಮೀರಿತಾಃ। ಶುಶ್ರಾವ ಪಾರ್ಥಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಚ ನ ವಿಚಕ್ರೇಽಸ್ಯ ಮಾನಸಮ್
ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಜನರು ಹೇಳಿದ色色 ಮಾತುಗಳನ್ನು ಪಾರ್ಥನು ಕೇಳಿದನು; ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ತತಃ ಪ್ರಾಸಾದಸಂಸ್ಥಾಸ್ತು ಸಮನ್ತಾದ್ವೈ ಗೃಹೇ ಗೃಹೇ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕ್ಷತ್ರಿಯವಿಶಾಂ ಶೂದ್ರಾಣಾಂ ಚೈವ ಯೋಷಿತಃ
ಆಮೇಲೆ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರರ ಮಹಿಳೆಯರು ಹೊರಬಂದರು.
ಗತ್ವಾ ಸ್ವಗೃಹಜಾಲಾನಿ ಉತ್ಪಾಟ್ಯಾವರಣಾನಿ ಚ। ದದೃಶುಃ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ದೀನಾನ್ವಲ್ಕಲಾಜಿನವಾಸಸಃ
ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು, ದುಃಖದಿಂದ ವಲ್ಕಲ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ ಧರಿಸಿದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ಕೃಷ್ಣಾಂ ತ್ವದೃಷ್ಟಪೂರ್ವಾಂ ತಾಂ ವ್ರಜನ್ತೀಂ ಪದ್ಭಿರೇವ ಚ। ಏಕವಸ್ತ್ರಾಂ ರುದನ್ತೀಂ ತಾಂ ಮುಕ್ತಕೇಶೀಂ ರಜಸ್ವಲಾಮ್
ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡದ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು, ಪಾದಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಒಂದೇ vastra ಧರಿಸಿ, ಅಳುತ್ತಾ, ಕೂದಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಮಾಸಿಕಧರ್ಮದಲ್ಲಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತದಾ ಸ್ತ್ರಿಯಃ ಸರ್ವಾ ವಿವರ್ಣವದನಾ ಭೃಶಮ್। ವಿಲಪ್ಯ ಬಹುಧಾ ಮೋಹಾದ್ದುಃಖಶೋಕೇನ ಪೀಡಿತಾಃ। ಹಾಹಾ ಧಿಗ್ಧಿಗ್ಧಿಗಿತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ನೇತ್ರೈರಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯನ್
ಆಗ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು, ಮುಖ ಬಿಳಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಹಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ, ದುಃಖ ಮತ್ತು ಶೋಕದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾಗಿ, 'ಅಯ್ಯೋ, ಅಪಮಾನ, ಅಪಮಾನ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ಒರೆಸಿಕೊಂಡರು.
ಜನಸ್ಯಾಥ ವಜಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸ ರಾಜಾ ಭ್ರಾತೃಭಿಃ ಸಹ। ಉದ್ದಿಶ್ಯ ವನಾವಾಸಾಯ ಪ್ರತಸ್ಥೇ ಕೃತನಿಶ್ಚಯಃ
ಜನರ ಅಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ರಾಜನು ತಮ್ಮ ಅಣ್ಣತಮ್ಮಂದಿರೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ವಾಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿ ಹೊರಟನು.
ತಸ್ಮಿನ್ಸಮ್ಪ್ರಸ್ಥಿತೇ ಕೃಷ್ಣಾ ಪೃಥಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಯಶಸ್ವಿನೀಮ್। ಅಪೃಚ್ಛದ್ಭೃಶದುಃಖಾರ್ತಾ ಯಾಶ್ಚಾನ್ಯಾಸ್ತತ್ರ ಯೋಷಿತಃ
ಅವರು ಹೊರಟಾಗ, ಕೃಷ್ಣೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೃಥೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡಿದರು.
ತತೋ ನಿನಾದಃ ಸುಮಹಾನ್ಪಾಣ್ಡವಾನ್ತಃ ಪುರೇಽಭವತ್
ಆಗ ಪಾಂಡವರು ಇರುವ ನಗರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಅಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಂತು.
ಕುನ್ತೀ ಚ ಭೃಶಶನ್ತಪ್ತಾ ದ್ರೌಪದೀಂ ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯ ಗಚ್ಛತೀಮ್। ಶೋಕವಿಹ್ವಲಯಾ ವಾಚಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾದ್ವಚನಮಬ್ರವೀತ್
ಕುಂತಿ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ, ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಶೋಕದಿಂದ ನಡುಗಿದ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಮಾತಾಡಿದರು.
ವತ್ಸೇ ಶೋಕೋ ನ ತೇ ಕಾರ್ಯಃ ಪ್ರಾಪ್ಯೇದಂ ವ್ಯಸನಂ ಮಹತ್। ಸ್ತ್ರೀಧರ್ಮಾಣಾಮಭಿಜ್ಞಾಽಸಿ ಶೀಲಾಚಾರವತೀ ತಥಾ
ಮಗುವೇ, ಈ ದೊಡ್ಡ ವಿಪತ್ತು ಬಂದರೂ ನೀನು ದುಃಖಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ; ನೀನು ಮಹಿಳೆಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಲ್ಲೆ, ನೀನು ಶೀಲ ಮತ್ತು ಸದುಪಚಾರ ಹೊಂದಿದ್ದೆ.
ನ ತ್ವಾಂ ಶನ್ದೇಷ್ಟುಮರ್ಹಾಮಿ ಭರ್ತೄನ್ಪ್ರತಿ ಶುಚಿಸ್ಮಿತೇ। ಸಾಧ್ವೀ ಗುಣಸಮಾಪನ್ನಾ ಭೂಷಿತಂ ತೇ ಕುಲದ್ವಯಮ್
ನಿನ್ನ ಪತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಶುಭಮುಖಿಯೇ; ನೀನು ಸದ್ಗುಣಗಳಿರುವ ಸತಿಯಾದ್ದರಿಂದ, ಎರಡು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ಗೌರವ ತಂದಿದ್ದೀಯೆ.
ಸಭಾಗ್ಯಾಃ ಕುರವಶ್ಚೇಮೇ ಯೇ ನ ದಗ್ಧಾಸ್ತ್ವಯಾಽನಘೇ। ಅರಿಷ್ಟಂ ವ್ರಜ ಪನ್ಥಾನಂ ಮದನುಧ್ಯಾನಬೃಂಹಿತಾ
ನಿಷ್ಕಳಂಕೆಯೆ, ನಿನ್ನಿಂದ ನಾಶವಾಗದೆ ಉಳಿದಿರುವ ಈ ಕುರುಗಳು ಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳು. ನನ್ನ ನೆನೆಪಿನಿಂದ ಬಲಗೊಂಡು, ಸುರಕ್ಷಿತವಾದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗು.
ಭಾವಿನ್ಯರ್ಥೇ ಹಿ ಸತ್ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ವೈಕೃತಂ ನೋಪಜಾಯತೇ। ಗುರುಧರ್ಮಾಭಿಗುಪ್ತಾ ಚ ಶ್ರೇಯಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಮವಪ್ಸ್ಯಸಿ
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ಪತ್ನಿಯರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿರಿಯರ ಧರ್ಮದಿಂದ ರಕ್ಷಿತಳಾಗಿ, ನೀನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಶುಭವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆ.
ಸಹದೇವಶ್ಚ ಮೇ ಪುತ್ರಃ ಸದಾಽವೇಕ್ಷ್ಯೋ ವನೇ ವಸನ್। ಯಥೇದಂ ವ್ಯಸನಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ನಾಯಂ ಸೀದೇನ್ಮಹಾಮತಿಃ
ಅವನಿಗೆ ಈ ದುಃಖ ಬಂದರೂ, ನನ್ನ ಮಗ ಸಹದೇವನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇರುವಾಗ ಸದಾ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಈ ಮಹಾಮತಿಗೆ ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಬಾರದು.
ತಥೇನ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತು ಸಾ ದೇವೀ ಸ್ರವನ್ನೇತ್ರಜಲಾವಿಲಾ। ಶೋಣಿತಾಕ್ತೈಕವಸನಾ ಮುಕ್ತಕೇಶೀ ವಿನಿರ್ಯಯೌ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ದೇವಿಯು ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ನೆನೆದು, ರಕ್ತದ ಮಸಿಯೊಂದೇ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸಿ, ಕೂದಲು ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೊರಟಳು.
ತಾಂ ಕ್ರೋಶನ್ತೀಂ ಪೃಥಾ ದುಃಖಾದನುವವ್ರಾಜ ಗಚ್ಛತೀಮ್। ಅಥಾಪಶ್ಯನ್ಸುತಾನ್ಸರ್ವಾನ್ಹೃತಾಭರಣವಾಸಸಃ
ಅವಳು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕುಂತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳುತ್ತಾ ಅವಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದಳು. ಆಗ ಅವಳು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳನ್ನು, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ನೋಡಿದಳು.
ರುರುಚರ್ಮಾವೃತತನೂನ್ಹ್ರಿಯಾ ಕಿಞ್ಚಿದವಾಹ್ಮುಖಾನ್। ಪರೈಃ ಪರೀತಾನ್ಸಂಹೃಷ್ಟೈಃ ಸುಹೃದ್ಭಿಶ್ಚಾನುಶೋಚಿತಾನ್
ಅವರು ಹರಣ ಚರ್ಮದಿಂದ ದೇಹ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಬಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಸ್ನೇಹಿತರಿಂದ ದಯೆಪಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು.