ವೈಶಂಪಾಯನವಿಪ್ರರ್ಷಿಃ ಶ್ರಾವಯಾಮಾಸ ಪಾರ್ಥಿವಮ್। ಪಾರಿಕ್ಷಿತಂ ಮಹಾತ್ಮಾನಂ ನಾಮ್ನಾ ತು ಜನಮೇಜಯಮ್
ವೈಶಂಪಾಯನ ಮಹರ್ಷಿಯು ಪಾರ್ಥಿವನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಪರಿಕ್ಷಿತನು, ಜನಮೇಜಯ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನಿಗೆ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು.
ಅಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಮಾನುಷೇ ಲೋಕೇ ವೈಶಂಪಾಯನ ಉಕ್ತವಾನ್। ಶಿಷ್ಯೋ ವ್ಯಾಸಸ್ಯ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಸರ್ವವೇದವಿದಾಂ ವರಃ
ಈ ಮಾನವ ಲೋಕದಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಸನ ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಶಿಷ್ಯನಾದ ವೈಶಂಪಾಯನನು, ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಿದನು.
ಏಕಂ ಶತಸಹಸ್ರಂ ತು ಮಯೋಕ್ತಂ ವೈ ನಿಬೋಧತ
ನಾನು ಹೇಳಿದ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಈಗ ನೀವು ಗಮನಿಸಿ ಕೇಳಿರಿ.
ದುರ್ಯೋಧನೋ ಮನ್ಯುಮಯೋ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ಕರ್ಣಃ ಸ್ಕನ್ಧಃ ಶಕುನಿಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಖಾಃ। ದುಶ್ಶಾಸನಃ ಪುಷ್ಪಫಲೇ ಸಮೃದ್ಧೇ ಮೂಲಂ ರಾಜಾ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರೋಽಮನೀಷಿ
ದುರ್ಯೋಧನನು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಮರ, ಕರ್ಣನು ಅದರ ದಂಡ, ಶಕುನಿ ಅದರ ಕೊಂಬೆಗಳು, ದುಶ್ಶಾಸನನು ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ, ವಿವೇಕವಿಲ್ಲದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಆ ಮರದ ಬೇರು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರೇ ಧರ್ಮಮಯೋ ಮಹಾದ್ರುಮಃ ಸ್ಕನ್ಧೋಽರ್ಜುನೋ ಭೀಮಸೇನೋಽಸ್ಯ ಶಾಖಾಃ। ಮಾದ್ರೀಸುತೌ ಪುಷ್ಪಫಲೇ ಸಮೃದ್ಧೇ ಮೂಲಂ ಕೃಷ್ಣೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಶ್ಚ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದಿಂದ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಮರ, ಅರ್ಜುನನು ಅದರ ದಂಡ, ಭೀಮಸೇನು ಕೊಂಬೆಗಳು, ಮಾದ್ರಿಯ ಮಕ್ಕಳು ಹೂವು-ಹಣ್ಣುಗಳಂತೆ, ಕೃಷ್ಣನೂ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ ಆ ಮರದ ಬೇರು.
ಪಾಣ್ಡುರ್ಜಿತ್ವಾ ಬಹೂನ್ದೇಶಾನ್ಯುಧಾ ವಿಕ್ರಮಣೇನ ಚ। ಅರಣ್ಯೇ ಮೃಗಯಾಶೀಲೋ ನ್ಯವಸತ್ಸಜನಸ್ತಥಾ
ಪಾಂಡುನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ತನ್ನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಬೇಟೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದನು.
ಮೃಗವ್ಯವಾಯನಿಧನಾತ್ಕೃಚ್ಛ್ರಾಂ ಪ್ರಾಪ ಸ ಆಪದಮ್। ಜನ್ಮಪ್ರಭೃತಿ ಪಾರ್ಥಾನಾಂ ತತ್ರಾಚಾರವಿಧಿಕ್ರಮಃ
ಮೃಗವನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಕೊಂದ ಕಾರಣ ಪಾಂಡುನು ದೊಡ್ಡ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದನು; ಪೃಥೆಯ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೇ ಸರಿ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಬದುಕಿದರು.
ಮಾತ್ರೋರಭ್ಯುಪಪತ್ತಿಶ್ಚ ಧರ್ಮೋಪನಿಷದಂ ಪ್ರತಿ। ಧರ್ಮಾನಿಲೇನ್ದ್ರಾಂಸ್ತಾಭಿಃ ಸಾಽಽಜುಹಾವ ಸುತವಾಞ್ಛಯಾ
ತಾಯಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಧರ್ಮೋಪದೇಶದಂತೆ, ಪುತ್ರರ ಆಸೆಯಿಂದ ಪೃಥೆ ಧರ್ಮ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು.
ತತೋ ಧರ್ಮೋಪನಿಷದಂ ಭೂತ್ವಾ ಭರ್ತುಃ ಪ್ರಿಯಾ ಪೃಥಾ। ಧರ್ಮಾನಿಲೇನ್ದ್ರಾಂಸ್ತಾಭಿಃ ಸಾಽಽಜುಹಾವ ಸುತವಾಞ್ಛಯಾ
ಆಮೇಲೆ ಪತಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಕುಂತಿ ಧರ್ಮೋಪದೇಶದಂತೆ, ಪುತ್ರರ ಆಸೆಯಿಂದ ಧರ್ಮ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು.
ತದ್ದತ್ತೋಪನಿಷನ್ಮಾದ್ರೀ ಚಾಶ್ವಿನಾವಾಜುಹಾವ ಚ। ಜಾತಾಃ ಪಾರ್ಥಾಸ್ತತಃ ಸರ್ವೇ ಕುನ್ತ್ಯಾ ಮಾದ್ರ್ಯಾಶ್ಚ ಮನ್ತ್ರತಃ।' ತಾಪಸೈಃ ಸಹ ಸಂವೃದ್ಧಾ ಮಾತೃಭ್ಯಾಂ ಪರಿರಕ್ಷಿತಾಃ
ಆ ಮಂತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮಾದ್ರಿಯೂ ಅಶ್ವಿನ ದೇವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದಳು; ಹೀಗಾಗಿ ಕುಂತಿಯೂ ಮಾದ್ರಿಯೂ ಮಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಹೆತ್ತರು. ಅವರು ತಪಸ್ವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದು, ತಾಯಂದಿರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.
ಮೇಧ್ಯಾರಣ್ಯೇಷು ಪುಣ್ಯೇಷು ಮಹತಾಮಾಶ್ರಮೇಷು ಚ। `ತೇಷು ಜಾತೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಪಾಣ್ಡವೇಷು ಮಹಾತ್ಮಸು
ಪವಿತ್ರವಾದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾತ್ಮರ ಆಶ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲರೂ ಹುಟ್ಟಿದರು.
ಮಾದ್ರ್ಯಾ ತು ಸಹ ಸಂಗಮ್ಯ ಋಷಿಶಾಪಪ್ರಭಾವತಃ। ಮೃತಃ ಪಾಣ್ಡುರ್ಮಹಾಪುಣ್ಯೇ ಶತಶೃಙ್ಗೇ ಮಹಾಗಿರೌ
ಮಾದ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ಋಷಿಯ ಶಾಪದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಪಾಂಡುನು ಪವಿತ್ರವಾದ ಶತಶೃಂಗ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮೃತನಾದನು.
ಋಷಿಭಿಶ್ಚ ಸಮಾನೀತಾ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಪ್ರತಿ ಸ್ವಯಮ್। ಶಿಶವಶ್ಚಾಭಿರೂಪಾಶ್ಚ ಜಟಿಲಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಣಃ
ಋಷಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಆ ಜಟಾಧಾರಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ಸುಂದರವಾದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಕ್ಕಳ ಬಳಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು.
ಪುತ್ರಾಶ್ಚ ಭ್ರಾತರಶ್ಚೇಮೇ ಶಿಷ್ಯಾಶ್ಚ ಸುಹೃದಶ್ಚ ವಃ। ಪಾಣ್ಡವಾ ಏತ ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಮುನಯೋಽನ್ತರ್ಹಿತಾಸ್ತತಃ
'ಇವರು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು, ಸಹೋದರರು, ಶಿಷ್ಯರು, ಸ್ನೇಹಿತರು—ಪಾಂಡವರು' ಎಂದು ಮುನಿಗಳು ಹೇಳಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಅದೃಶ್ಯರಾದರು.
ತಾಂಸ್ತೈರ್ನಿವೇದಿತಾನ್ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪಾಣ್ಡವಾನ್ಕೌರವಾಸ್ತದಾ। ಶಿಷ್ಟಾಶ್ಚ ವರ್ಣಾಃ ಪೌರಾ ಯೇ ತೇ ಹರ್ಷಾಚ್ಚುಕ್ರುಶುರ್ಭೃಶಮ್
ಆ ಮುನಿಗಳು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಕೌರವರು ನೋಡಿದಾಗ, ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಮಾನ್ಯರು, ನಾಗರಿಕರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಕೂಗಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು.
ಆಹುಃ ಕೇಚಿನ್ನ ತಸ್ಯೈತೇ ತಸ್ಯೈತ ಇತಿ ಚಾಪರೇ। ಯದಾ ಚಿರಮೃತಃ ಪಾಣ್ಡುಃ ಕಥಂ ತಸ್ಯೇತದಿ ಚಾಪರೇ
ಕೆಲವರು 'ಇವರು ಅವನವರು' ಎಂದರು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು 'ಇವರು ಅವನವರು ಅಲ್ಲ' ಎಂದರು; ಪಾಂಡು ಬಹಳ ಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ಸತ್ತವನು, ಅವನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಟ್ಟರು.
ಸ್ವಾಗತಂ ಸರ್ವಥಾ ದಿಷ್ಟ್ಯಾ ಪಾಣ್ಡೋಃ ಪಶ್ಯಾಮ ಸನ್ತತಿಮ್। ಉಚ್ಯತಾಂ ಸ್ವಾಗತಮಿತಿ ವಾಚೋಽಶ್ರೂಯನ್ತ ಸರ್ವಶಃ
'ಸೌಭಾಗ್ಯದಿಂದ ಪಾಂಡುವಂಶವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ, ಸ್ವಾಗತ!' ಎಂಬ ಮಾತು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಕೇಳಿಬಂತು.
ತಸ್ಮಿನ್ನುಪರತೇ ಶಬ್ದೇ ದಿಶಃ ಸರ್ವಾ ನಿನಾದಯನ್। ಅನ್ತರ್ಹಿತಾನಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ನಿಃಸ್ವನಸ್ತುಮುಲೀಽಭವತ್
ಆ ಹರ್ಷದ ಧ್ವನಿ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಅಜ್ಞಾತ ಜೀವಿಗಳ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಃ ಶುಭಾ ಗನ್ಧಾಃ ಶಙ್ಖದುನ್ದುಭಿನಿಃಸ್ವನಾಃ। ಆಸನ್ಪ್ರವೇಶೇ ಪಾರ್ಥಾನಾಂ ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್
ಅಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಮಳೆ, ಶುಭವಾದ ಸುಗಂಧಗಳು, ಶಂಖ ಮತ್ತು ಡೊಳ್ಳಿನ ಧ್ವನಿಗಳು ಪಾಂಡವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು.
ತತ್ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪೌರಾಣಾಂ ಹರ್ಷಸಂಭವಃ। ಶಬ್ದ ಆಸೀನ್ಮಹಾಂಸ್ತತ್ರ ದಿವಸ್ಪೃಕ್ಕೀರ್ತಿವರ್ಧನಃ
ಆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರು ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿದರು; ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶವನ್ನು ತಲುಪುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಬಂತು, ಅವರ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
ತೇಽಧೀತ್ಯ ನಿಖಿಲಾನ್ವೇದಾಞ್ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ। ನ್ಯವಸನ್ಪಾಣ್ಡವಾಸ್ತತ್ರ ಪೂಜಿತಾ ಅಕುತೋಭಯಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರು ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ವಾಸವಿದ್ದರು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಸ್ಯ ಶೌಚೇನ ಪ್ರೀತಾಃ ಪ್ರಕೃತಯೋಽಭವನ್। ಧೃತ್ಯಾ ಚ ಭೀಮಸೇನಸ್ಯ ವಿಕ್ರಮೇಣಾರ್ಜುನಸ್ಯ ಚ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಶುದ್ಧತೆಯಿಂದ ಜನರು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು; ಭೀಮಸೇನನ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಕೂಡ ಜನರು ಮೆಚ್ಚಿದರು.
ಗುರುಶುಶ್ರೂಷಯಾ ಕುನ್ತ್ಯಾ ಯಮಯೋರ್ವಿನಯೇನ ಚ। ತುತೋಷ ಲೋಕಃ ಸಕಲಸ್ತೇಷಾಂ ಶೌರ್ಯಗುಣೇನ ಚ
ಕುಂತಿಯವರು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಯಿಂದ, ಜವಕಂದಿರ ವಿನಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಶೌರ್ಯದಿಂದಲೂ ಲೋಕವಾಸಿಗಳು ಸಂತೃಪ್ತರಾದರು.
ಸಮವಾಯೇ ತತೋ ರಾಜ್ಞಾಂ ಕನ್ಯಾಂ ಭರ್ತೃಸ್ವಯಂವರಾಮ್। ಪ್ರಾಪ್ತವಾನರ್ಜುನಃ ಕೃಷ್ಣಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಕರ್ಮ ಸುದುಷ್ಕರಮ್
ನಂತರ ರಾಜಮಂಡಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನು ಬಹಳ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೃಷ್ಣೆಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದನು.
ತತಃ ಪ್ರಭೃತಿ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ಪೂಜ್ಯಃ ಸರ್ವಧನುಷ್ಮತಾಮ್। ಆದಿತ್ಯ ಇವ ದುಷ್ಪ್ರೇಕ್ಷ್ಯಃ ಸಮರೇಷ್ವಪಿ ಚಾಭವತ್
ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಅರ್ಜುನನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಧನುರ್ಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಗೌರವಪಾತ್ರನಾಗಿ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ನೋಡುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾದವನಾದನು.
ಸ ಸರ್ವಾನ್ಪಾರ್ಥಿವಾಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸರ್ವಾಂಶ್ಚ ಮಹತೋ ಗಣಾನ್। ಆಜಹಾರಾರ್ಜುನೋ ರಾಜ್ಞೋ ರಾಜಸೂಯಂ ಮಹಾಕ್ರತುಮ್
ಅರ್ಜುನನು ಎಲ್ಲ ರಾಜರನ್ನು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ರಾಜಸೂಯ ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ರಾಜನಿಗೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟನು.
ಯುಧಿಷ್ಠಿರೇಣ ಸಂಪ್ರಾಪ್ತೋ ರಾಜಸೂಯೋ ಮಹಾಕ್ರತುಃ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಂದ ರಾಜಸೂಯ ಮಹಾಯಜ್ಞವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೆರವೇರಿತು.
ಸುನಯಾದ್ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಭೀಮಾರ್ಜುನಬಲೇನ ಚ। ಘಾತಯಿತ್ವಾ ಜರಾಸನ್ಧಂ ಚೈದ್ಯಂ ಚ ಬಲಗರ್ವಿತಮ್
ವಾಸುದೇವನ ಸುಬುದ್ಧಿಯಿಂದ, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನನ ಬಲದಿಂದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನೂ, ಗರ್ವಿತನಾದ ಚೇದ್ಯನನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಲಾಯಿತು.
ದುರ್ಯೋಧನಂ ಸಮಾಗಚ್ಛನ್ನರ್ಹಣಾನಿ ತತಸ್ತತಃ। ಮಣಿಕಾಞ್ಚನರತ್ನಾನಿ ಗೋಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಧನಾನಿ ಚ
ಆ ಬಳಿಕ ದುರ್ಯೋಧನನು ಅಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅನೇಕ ಮೌಲ್ಯವಾದ ರತ್ನಗಳು, ಚಿನ್ನ, ಹವಳ, ಹಸುಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಧನಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಚ ವಾಸಾಂಸಿ ಪ್ರಾವಾರಾವರಣಾನಿ ಚ। ಕಮ್ಬಲಾಜಿನರತ್ನಾನಿ ರಾಙ್ಕವಾಸ್ತರಣಾನಿ ಚ
ಅವನಿಗೆ ವಿವಿಧ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು, ಹೂಡುಗಳು, ಕಂಬಳಿ, ಚಿರತೆ ಚರ್ಮಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಹಾಸುಗಳು ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು.