ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಭೂತಾನಾಂ ವಿಸ್ಮಯಃ ಸಮಜಾಯತ। ಆಸನಾನಿ ಚ ಸರ್ವಾಣಿ ಗವಾಶ್ವಂ ಚ ಧನಾದಿಕಮ್
ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಆಸನಗಳು, ಹಸುಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಧನಸಂಪತ್ತುಗಳು,
ಸರ್ವಂ ತದುಪಜಹಾತೇ ಗುರವೇ ರಾಮಕೇಶವೌ। ಗದಾಪರಿಘಯುದ್ಧೇ ಚ ಸರ್ವಾಸ್ತ್ರೇಷು ಚ ಕೇಶವಃ
ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಮ ಮತ್ತು ಕೇಶವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರು. ಗದೆಯೂ ಕಂಬದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೇಶವನು
ಪರಮಾಂ ಮುಖ್ಯತಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸರ್ವಲೋಕೇಷು ವಿಶ್ರುತಃ। ಕಶ್ಚ ನಾರಾಯಣಾದನ್ಯಃ ಸರ್ವರತ್ನವಿಭೂಷಿತಮ್
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ನಾರಾಯಣನ ಹೊರತು, ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ,
ರಥಮಾದಿತ್ಯಸಙ್ಕಾಶಮಾತಿಷ್ಠೇತ ಶಚೀಪತೇಃ। ಕಸ್ಯ ಚಾಪ್ರತಿಮೋ ಯನ್ತಾ ವಜ್ರಪಾಣೇಃ ಪ್ರಿಯಃ ಸಖಾ
ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಶಚೀಪತಿಯ ರಥದ ಮೇಲೆ ಯಾರು ನಿಂತಿರಬಹುದು? ವಜ್ರಧಾರಿಯ ಪ್ರಿಯ ಸ್ನೇಹಿತನಂತೆ, ಯಾರು ಸಮಾನ ಯೋಧನಾಗಿರಬಹುದು?
ಮಾತಲಿಃ ಸಙ್ಗೃಹೀತಾ ಸ್ಯಾದನ್ಯತ್ರ ಪುರುಷೋತ್ತಮಾತ್। ಭೋಜರಾಜಾತ್ಮಜೋ ವಾಪಿ ಕಂಸಸ್ತಾತ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಮಾತಳಿ ರಥಸಾರಥಿಯಾಗಬಹುದು. ಭೋಜರಾಜನ ಮಗ ಅಥವಾ ಕಂಸನು ಕೂಡ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ,
ಅಸ್ತ್ರಜಾತೇ ಬಲೇ ವೀರ್ಯೇ ಕಾರ್ತವೀರ್ಯಸಮೋಽಭವತ್। ತಸ್ಯ ಭೋಜಪತೇಃ ಪುತ್ರಾದ್ಭೋಜರಾಜನ್ಯವರ್ಧನಾತ್
ಆಯುಧಗಳಲ್ಲಿ, ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಧೈರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾರ್ತವೀರ್ಯನಿಗೆ ಸಮನಾದನು. ಭೋಜರಾಜನ ಮಗನಿಂದ, ಭೋಜ ವಂಶವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವನಿಂದ,
ಉದ್ವಿಜನ್ತೇ ಸ್ಮ ರಾಜಾನಃ ಸುಪರ್ಣಾದಿವ ಪನ್ನಗಾಃ। ಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕನಿಸ್ತ್ರಿಂಶವಿಮಲಪ್ರಾಸಯೋಧಿನಃ
ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ರಾಜರು ಗರುಡನನ್ನು ಕಂಡ ಹಾವುಗಳಂತೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು. ಅಲಂಕೃತ ಧನುಸ್ಸು, ಕತ್ತಿ, ಶುಭ್ರ ಭಾಲಾಯುಧಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡುವವರು,
ಶತಂ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಪಾದಾತಾಸ್ತಸ್ಯ ಭಾರತ। ಅಷ್ಟೌ ಶತಸಹಸ್ರಾಣಿ ಶೂರಾಣಾಮನಿವರ್ತಿನಾಮ್
ಅವನಿಗೆ ಲಕ್ಷ ಲಕ್ಷ ಪಾದಾತಿ ಸೈನಿಕರು ಇದ್ದರು, ಭಾರತ. ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಶೂರರು, ಹಿಂದುಮುಂದಾಗದೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದವರು,
ಅಭವನ್ಭೋಜರಾಜಸ್ಯ ಜಾಮ್ಬೂನದಮಯಾ ಧ್ವಜಾಃ। ರುಕ್ಮಕಾಞ್ಚನಕಕ್ಷ್ಯಾಸ್ತು ರಥಾಸ್ತಸ್ಯ ಯುಧಿಷ್ಠಿ
ಭೋಜರಾಜನ ಧ್ವಜಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿನ್ನದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಅವನ ರಥಗಳು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬಂಗಾರದ ಅಂಚುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.
ಅಭವನ್ಭೋಜಪುತ್ರಸ್ಯ ದ್ವಿಪಾಸ್ತಾವದ್ಧಿ ತದ್ಬಲಮ್। ಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕನಿಸ್ತ್ರಿಂಶವಿಮಲಪ್ರಾಸಯೋಧಿನಾಮ್
ಭೋಜಕುಮಾರನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಎಷ್ಟೋ ಆನೆಗಳು ಅವನ ಬಳಿಯಿದ್ದವು. ಅಲಂಕೃತ ಧನುಸ್ಸು, ಕತ್ತಿ, ಶುಭ್ರ ಭಾಲಾಯುಧಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಮಾಡುವವರು,
ಷೋಡಶಾಶ್ವಸಹಸ್ರಾಣಿ ಕಿಂಶುಕಾಭಾನಿ ತಸ್ಯ ವೈ। ಅಪರಸ್ತು ಮಹಾವ್ಯೂಹಃ ಕಿಶೋರಣಾಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಅವನಿಗೆ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಕಿಂಶುಕ ಹೂವಿನಂತೆ ಕುದುರೆಗಳು ಇದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುವ ಯೋಧರು, ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ,
ಆರೋಹವರಸಮ್ಪನ್ನೋ ದುರ್ಧರ್ಷಃ ಕೇನಚಿದ್ಬಲಾನ್। ಸ ಚ ಷೋಡಶಸಾಹಸ್ರಃ ಕಂಸಭ್ರಾತೃಪುರಃ ಸರಃ
ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸವಾರರುಳ್ಳ, ಯಾರಿಂದಲೂ ಸೋಲಲಾಗದಂತಹ ಆ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಯೋಧರನ್ನು ಕಂಸನ ಸಹೋದರರು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.
ಸುನಾಮಾ ಸರ್ವತಸ್ತ್ವೇನಂ ಸ ಕಂಸಂ ಪರ್ಯಪಾಲಯತ್। ಸಗಣೋ ಮಿಶ್ರಕೋ ನಾಮ ಷಷ್ಟಿಮಸಾಹಸ್ರ ಉಚ್ಯತೇ
ಸುನಾಮನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆ ಕಂಸನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನ ಬಳಿಯ ಮಿಶ್ರಕ ಎಂಬ ಗುಂಪು ಆರುವತ್ತು ಸಾವಿರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಂಸರೋಷಮಹಾವೇಗಾಂ ವೈವಸ್ವತವಶಾನುಗಾಮ್।। ಮತ್ತದ್ವಿಪಮಹಾಗ್ರಾಹಾಂ ವೈವಸ್ವತವಶಾನುಗಾಮ್
ಕಂಸನ ಕೋಪದ ಭಯಂಕರ ವೇಗದಿಂದ, ವೈವಸ್ವತನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಂತೆ; ಮದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾ ನಾಯಕರು ಕೂಡ ವೈವಸ್ವತನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಂತೆ,
ಶಸ್ರಜಾಲಮಹಾಫೇನಾಂ ಸಾದಿವೇಗಮಹಾಜಲಾಮ್। ಗದಾಪರಿಘಪಾಠೀನಾಂ ನಾನಾಕವಚಶೈವಲಾಮ್
ಆಯುಧಗಳ ಜಾಲ ಮತ್ತು ಮಹಾ ಅಲೆಗಳಿಂದ, ದೊಡ್ಡ ನದಿಯಂತೆ ವೇಗದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು; ಗದೆಯೂ ಕಂಬ ಹಿಡಿದ ಯೋಧರು, ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕವಚ ಧರಿಸಿದ್ದವರು,
ರಥನಾಗಮಹಾವರ್ತಾಂ ನಾನಾರುಧಿರಕರ್ದಮಾಮ್। ಚಿತ್ರಕಾರ್ಮುಕಕಲ್ಲೋಲಾಂ ರಥಾಶ್ವಕಲಿಲಹ್ರದಾಮ್
ರಥ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸುತ್ತುಗಳು, ವಿವಿಧ ರಕ್ತಗಳಿಂದ ಕೆಸರುಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಅಲಂಕೃತ ಧನುಸ್ಸಿನ ಅಲೆಗಳು, ರಥ ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಸರೋವರಗಳು ಇದ್ದವು.
ಮಹಾಮೃಧನದೀಂ ಘೋರಾಂ ಯೋಧಾವರ್ತನನಿಸ್ವನಾಮ್। ಕೋಽನ್ಯೋ ನಾರಾಯಣಾದೇತ್ಯ ಕಂಸಹನ್ತಾ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಯುದ್ಧದ ಭಯಾನಕ ನದಿಯಂತೆ ಯೋಧರ ಘೋಷದಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ, ಕಂಸನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ನಾರಾಯಣನ ಹೊರತು ಮತ್ತಾರೂ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತೇನು?
ಏಷ ಶಕ್ರರಥೇ ತಿಷ್ಠಂಸ್ತಾನ್ಯನೀಕಾನಿ ಭಾರತ। ವ್ಯಧಮದ್ಭೋಜಪುತ್ರಸ್ಯ ಮಹಾಭ್ರಾಣೀವ ಮಾರುತಃ
ಭಾರತಾ, ಇಂದ್ರನ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು, ಭೋಜಪುತ್ರನ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮಹಾ ಗಾಳಿಯು ದೊಡ್ಡ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಹಬ್ಬುವಂತೆ ಹರಡಿ ಹಾಕಿದನು.
ತಂ ಸಭಾಸ್ಥಂ ಸಹಾಮಾತ್ಯಂ ಹತ್ವಾ ಕಂಸಂ ಸಹಾನ್ವಯಮ್। ಆನಯಾಮಾಸ ಮಾನಾರ್ಹಾಂ ದೇವಕೀಂ ಸಮುಹೃದ್ಗಣಾಮ್
ಅವನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಕಂಸನನ್ನು ಅವನ ಅಮಾತ್ಯರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಕೊಂದ ನಂತರ, ಗೌರವಕ್ಕೆ ಅರ್ಹಳಾದ ದೇವಕಿಯನ್ನು ಅವಳ ಸಂಗಾತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕರೆತಂದನು.
ಯಶೋದಾಂ ರೋಹಿಣೀಂ ಚೈವ ಅಭಿವಾದ್ಯ ಪುನಃ ಪುನಃ। ಉಗ್ರಸೇನಂ ಚ ರಾಜಾನಮಭಿಷಿಚ್ಯ ಜನಾರ್ದನಃ
ಯಶೋದೆಯನ್ನೂ ರೋಹಿಣಿಯನ್ನೂ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಜನಾರ್ದನನು ಉಗ್ರಸೇನನನ್ನು ರಾಜಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದನು.
ಅರ್ಚಿತೋ ಯದುಮುಖ್ಯೈಶ್ಚ ಭಗವಾನ್ವಾಸವಾನುಜಃ। ತತಃ ಪಾರ್ಥಿವಮಾಯಾನ್ತಂ ಸಹಿತಂ ಸರ್ವರಾಜಭಿಃ। ಸರಸ್ವತ್ಯಾಂ ಜರಾಸನ್ಧಮಜಯತ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ
ಯದುಕುಲದ ಪ್ರಮುಖರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಾಸವನುಜನು, ಆನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರೊಡನೆ ಬಂದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಸರಸ್ವತೀ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದನು.
ಶೂರಸೇನಪುರಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ತತೋ ಯಾದವನನ್ದನಃ। ದ್ವಾರಕಾಂ ಭಗವಾನ್ಕೃಷ್ಣಃ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ ಭಾರತ
ಆಮೇಲೆ, ಯಾದವರ ಆನಂದದಾಯಕನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಶೂರಸೇನಪುರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದ್ವಾರಕೆಗೆ ತೆರಳಿದನು.
ತತೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ಯಾನಾನಿ ರತ್ನಾನಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ। ಯಥಾರ್ಹಂ ಪುಣ್ಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ನೈರ್ಋತಾತ್ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ
ನಂತರ, ಮಹಾತ್ಮನಾದ ಕಮಲನಯನನು, ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವಾಹನಗಳನ್ನೂ ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳನ್ನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು.
ತತ್ರ ವಿಘ್ನಂ ಚರನ್ತಿ ಸ್ಮ ದೈತೇಯಾಃ ಸಹದಾನವೈಃ। ತಾಞ್ಜಘಾನ ಮಹಾಬಾಹುರ್ವರಮತ್ತಾನ್ಮಹಾಸುರಾನ್
ಅಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರು ದಾನವರೊಡನೆ ಸೇರಿ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಬಲವಂತನಾದ ಅವನು ಆ ಮಹಾಸುರರನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿದನು.
ಸ ವಿಘ್ನಮಕರೋತ್ತತ್ರ ನರಕೋ ನಾಮ ನೈರ್ಋತಃ। ಅದಿತಿಂ ಧರ್ಷಯಾಮಾಸ ಕುಣ್ಡಲಾರ್ಥಂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೈರೃತನಾದ ನರಕನು ವಿಘ್ನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಕುಂಡಲಗಳಿಗಾಗಿ ಅದಿತಿಯನ್ನು ಅಪಮಾನಿಸಿದನು.
ನ ಚಾಸುರಗಣೈಃ ಸರ್ವೈಃ ಸಹಿತೈಃ ಕರ್ಮ ತತ್ಪುರಾ। ಕೃತಪೂರ್ವಂ ಮಹಾಘೋರಂ ಯದಕಾರ್ಷೀನ್ಮಹಾಸುರಃ
ಆ ಮಹಾಸುರನು ಮಾಡಿದಂತಹ ಭಯಾನಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ಇತರ ಯಾವುದೇ ಅಸುರರು ಅಥವಾ ಅವರ ಗುಂಪುಗಳು ಹಿಂದೆಂದೂ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ.
ಯಂ ಮಹೀ ಸುಷುವೇ ದೇವೀ ಯಸ್ಯ ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷಂ ಪುರಮ್। ವಿಷಯಾನ್ತಪಾಲಾಶ್ಚತ್ವಾರೋ ಯಸ್ಯಾಸನ್ಯುದ್ಧದುರ್ಮದಾಃ
ಭೂದೇವಿಯೇ ಅವನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದಳು; ಅವನ ಪುರದ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಗ್ಜ್ಯೋತಿಷ; ಅವನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಂತಪಾಲಕರು ಇದ್ದರು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯುಳ್ಳ ಭಯಂಕರರು.
ಆದೇವಯಾನಮಾವೃತ್ಯ ಪನ್ಥಾನಂ ಪರ್ಯವಸ್ಥಿತಾಃ। ತ್ರಾಸನಾಃ ಸುರಸಙ್ಘಾನಾಂ ವಿರೂಪೈ ರಾಕ್ಷಸೈಃ ಸಹ
ಅವರು ದೇವರ ವಾಹನದ ದಾರಿಯನ್ನು ತಡೆದು, ಭಯಾನಕ ರೂಪದ ರಾಕ್ಷಸರೊಡನೆ ಸೇರಿ ದೇವತೆಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸಿದರು.
ಹಯಗ್ರೀವೋ ನಿಕುಮ್ಭಶ್ಚ ಘೋರಃ ಪಞ್ಚಜನಸ್ತದಾ। ಮುರಃ ಪುತ್ರಸಹಸ್ರೈಶ್ಚ ವರಮತ್ತೋ ಮಹಾಸುರಃ
ಅಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವ, ನಿಕುಂಭ, ಭಯಾನಕನಾದ ಪಂಚಜನ, ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮದುಮತ್ತನಾದ ಮುರ ಎಂಬ ಮಹಾಸುರನಿದ್ದರು.
ತದ್ವಧಾರ್ಥಂ ಮಹಾಬಾಹುರೇಷ ಚಕ್ರಗದಾಸಿಭೃತ್। ಜಾತೋ ವೃಷ್ಣಿಷು ದೇವಕ್ಯಾಂ ವಾಸುದೇವೋ ಜನಾರ್ದನಃ
ಈ ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಚಕ್ರ, ಗದಾ, ಖಡ್ಗವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ವಾಸುದೇವ ಜನಾರ್ದನನು, ವೃಷ್ಣಿಕುಲದಲ್ಲಿ ದೇವಕಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದನು.