ತೃಣಪೀಡಂ ಯಥಾಕಾಮಂ ಪೂರ್ಣಯೋಗಂ ಸಮುಷ್ಟಿಕಮ್। ಏವಮಾದೀನಿ ಯುದ್ಧಾನಿ ಪ್ರಕುರ್ವನ್ತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್
ತೃಣಪೀಡನೆ, ಪೂರ್ಣಯೋಗ, ಮುಷ್ಟಿಹಿಡಿತ ಇತ್ಯಾದಿ ಕುಸ್ತಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬಳಸಿ, ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು.
ತಯೋರ್ಯುದ್ಧಂ ತತೋ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಸಮೇತಾಃ ಪುರವಾಸಿನಾಃ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಣಿಜಶ್ಚೈವ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಶ್ಚ ಸಹಸ್ರಶಃ
ಆ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸೇರಿದರು.
ಶೂದ್ರಾಶ್ಚ ನರಶಾರ್ದೂಲ ಸ್ತ್ರಿಯೋ ವೃದ್ಧಾಶ್ಚ ಸರ್ವಶಃ। ನಿರನ್ತರಮಭೂತ್ತತ್ರ ಜನೌಘೈರಭಿಸಂವೃತಮ್
ಶೂದ್ರರು, ಗಂಡಸರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ವೃದ್ಧರು—ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು, ಆ ಸ್ಥಳ ಜನಸಮೂಹದಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗಿತ್ತು.
ತಯೋರಥ ಭುಜಾಘಾತಾನ್ನಿಗ್ರಹಪ್ರಗ್ರಹಾತ್ತಥಾ। ಆಸೀತ್ಸುಭೀಮಸಮ್ಪಾತೋ ವಜ್ರಪರ್ವತಯೋರಿವ
ಅವರ ಬಾಹುಗಳ ಹೊಡೆತಗಳಿಂದ, ಹಿಡಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಹಿಡಿತಗಳಿಂದ, ಭಯಾನಕವಾದ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುವಂತಹದ್ದಾಗಿತ್ತು.
ಉಭೌ ಪರಮಸಂಹೃಷ್ಟೌ ಬಲೇನ ಬಲಿನಾಂ ವರೌ। ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯಾನ್ತರಂ ಪ್ರೇಪ್ಸೂ ಪರಸ್ಪರಜಯೈಷಿಣೌ
ಇಬ್ಬರೂ ಅತ್ಯಂತ ಉಲ್ಲಾಸದಿಂದ, ಬಲವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು, ಪರಸ್ಪರದಲ್ಲಿ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಹುಡುಕಿ, ಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಶಿರೋಭಿರಿವ ತೌ ಮೇಷೌ ವೃಕ್ಷೈರಿವ ನಿಶಾಚರೌ। ಪದೈರಿವ ಶುಭಾವಶ್ವೌ ತುಣ್ಡಾಭ್ಯಾಂ ತಿತ್ತಿರೀ ಇವ
ಅವರು ತಲೆಯಿಂದ ಕುರಿಗಳಂತೆ, ಮರಗಳಿಂದ ರಾತ್ರಿಚರಿಗಳಂತೆ, ಕಾಲಿನಿಂದ ಸುಂದರ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ, ತುಂಡದಿಂದ ಟಿಟ್ಟಿರಿಗಳಂತೆ ಹೋರಾಡಿದರು.
ತದ್ಭೀಮಮುತ್ಸಾರ್ಯ ಜನಂ ಯುದ್ಧಮಾಸೀದುಪಪ್ಲವೇ। ಬಲಿನೋಃ ಸಂಯುಗೇ ರಾಜನ್ವೃತ್ರವಾಸವಯೋರಿವ
ಆಗ ಭೀಮನು ಜನರನ್ನು ಬದಿಗೆ ತಳ್ಳಿದನು, ಹೋರಾಟ ಭಾರೀ ಗೊಂದಲದಿಂದ ತುಂಬಿತು; ರಾಜನೇ, ಆ ಬಲವಂತರ ಹೋರಾಟ ವೃತ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನ ಹೋರಾಟದಂತಿತ್ತು.
ಪ್ರಕರ್ಷಣಾಕರ್ಷಣಾಭ್ಯಾಮನುಕರ್ಷವಿಕರ್ಷಣೈಃ। ಆಚಕರ್ಷತುರನ್ಯೋನ್ಯಂ ಜಾನುಭಿಶ್ಚಾವಜಘ್ನತುಃ
ಒಬ್ಬರನ್ನು ಒಬ್ಬರು ಎಳೆದು, ಎಳೆದಾಡಿ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು, ತಿರುಗಿಸಿ, ಜೋಡಿಸಿ, ಮೊಣಕಾಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆದು ಹೋರಾಡಿದರು.
ತತಃ ಶಬ್ದೇನ ಮಹತಾ ಭರ್ತ್ಸಯನ್ತೌ ಪರಸ್ಪರಮ್। ಪಾಷಾಣಸಙ್ಘಾತನಿಭೈಃ ಪ್ರಹಾರೈರಭಿಜಘ್ನತುಃ
ಆಗ ಇಬ್ಬರೂ ದೊಡ್ಡ ಶಬ್ದದಿಂದ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಗದರಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಹೊಡೆತಗಳು ಬಂಡೆಗಳ ಡಿಕ್ಕಿಯಂತೆ ಭಾರೀವಾಗಿದ್ದವು.
ತತೋ ಭೀಮಂ ಜರಾಸನ್ಧೋ ಜಘಾನೋರಸಿ ಮುಷ್ಟಿನಾ। ಭೀಮೋಷಿ ತಂ ಜರಾಸನ್ಧಂ ವಕ್ಷಸ್ಯಭಿಜಘಾನ ಹ
ಅವನು ಭೀಮನನ್ನು ಮುಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು; ಭೀಮನು ಕೂಡ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದನು.
ವ್ಯೂಢೋರಸ್ಕೌ ದೀರ್ಘಭುಜೌ ನಿಯುದ್ಧಕುಶಲಾವುಭೌ। ಬಾಹುಭಿಃ ಸಮಸಜ್ಜೋತಾಮಾಯಸೈಃ ಪರಿಘೈರಿವ
ಇಬ್ಬರೂ ವಿಶಾಲ ಎದೆ, ದೀರ್ಘ ಕೈಗಳುಳ್ಳವರು, ಕುಸ್ತಿ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರು; ಅವರ ಕೈಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಗದೆಯಂತೆ ಡಿಕ್ಕಿಯಾದವು.
ಕಾರ್ತಿಕಸ್ಯ ತು ಮಾಸಸ್ಯ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ಪ್ರಥಮೇಽಹನಿ। ತದಾ ತದ್ಯುದ್ಧಮಭವದ್ದಿನಾನಿ ದಶ ಪಞ್ಚ ಚ। ಅನಾಹಾರಂ ದಿವಾರಾತ್ರಮವಿಶ್ರಾನ್ತಮವರ್ತತ
ಕಾರ್ತಿಕ ಮಾಸದ ಮೊದಲನೇ ದಿನದಿಂದ ಆ ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾಯಿತು; ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳು, ಹಸಿವಿಲ್ಲದೆ, ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾಗದೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು.
ತದ್ವೃತ್ತಂ ತು ತ್ರಯೋದಶ್ಯಾಂ ಸಮವೇತಂ ಮಹಾತ್ಮನೋಃ। ಚತುರ್ದಶ್ಯಾಂ ನಿಶಾಯಾಂ ತು ನಿವೃತ್ತೋ ಮಾಗಧಃ ಕ್ಲಮಾತ್
ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ರಾತ್ರಿ ಬಂದಾಗಲೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು; ಆದರೆ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ರಾತ್ರಿ ಜರಾಸಂಧನು ಆಯಾಸದಿಂದ ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
ತಂ ರಾಜಾನಂ ತಥಾ ಕ್ಲಾನ್ತಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಞ್ಜನಾರ್ದನಃ। ಉವಾಚ ಭೀಮಕರ್ಮಾಣಂ ಭೀಮಂ ಸಮ್ಬೋಧಯನ್ನಿವ
ಆ ರಜ್ಜನನ್ನು ಹೀಗೆ ದಣಿದಂತೆ ನೋಡಿ ಜನಾರ್ದನನು ಭೀಮನನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವಂತೆ ಮಾತಾಡಿದನು.
ಕ್ಲಾನ್ತಃ ಶತ್ರುರ್ಹಿ ಕೌನ್ತೇಯ ಶಕ್ಯಃ ಪೀಡಯಿತುಂ ರಣೇ। ಪೀಡ್ಯಮಾನೋ ಹಿ ಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯೇನ ಜಹ್ಯಾಜ್ಜೀವಿತಮಾತ್ಮನಃ
ಕುಂತೀಪುತ್ರ, ಶತ್ರು ದಣಿದಾಗ ಅವನನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಬಹುದು; ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬಹುದು.
ತಸ್ಮಾತ್ತೇಽದ್ಯೈವ ಕೌನ್ತೇಯ ಪೀಡನೀಯೋ ಜನಾಧಿಪಃ। ಸಮಮೇತೇನ ಯುಧ್ಯಸ್ವ ಬಾಹುಭ್ಯಾಂ ಭರತರ್ಷಭ
ಆದರಿಂದ ಕುಂತೀಪುತ್ರ, ಇಂದು ನೀನು ಆ ರಾಜನನ್ನು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕು; ಭರತರ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ನೀನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡು.
ಏವಮುಕ್ತಃಸ ಕೃಷ್ಣೇನ ಪಾಣ್ಡವಃ ಪರವೀರಹಾ। ಜರಾಸನ್ದಸ್ಯ ತದ್ರನ್ಧ್ರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚಕ್ರೇ ಮತಿಂ ವಧೇ
ಕೃಷ್ಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ಪಾಂಡವನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಜರಾಸಂಧನ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತಮಜಿತಂ ಜೇತುಂ ಜರಾಸನ್ದಂ ವೃಕೋದರಃ। ಸಂರಮ್ಭಾದ್ಬಲಿನಾಂ ಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಜಗ್ರಾಹ ಕುರುನನ್ದನಃ
ಆಮೇಲೆ ವೃಕೋದರನು, ಬಲಶಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಆ ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಕೋಪದಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡನು, ಕುರುಕುಲದ ಹರ್ಷವನು.
ಭೀಮಸೇನಸ್ತತಃ ಕೃಷ್ಣಮುವಾಚ ಯದುನನ್ದನಮ್। ಬುದ್ಧಿಮಾಸ್ಥಾಯ ವಿಪುಲಾಂ ಜರಾಸನ್ಧವಧೋಪ್ಸಯಾ
ಆಮೇಲೆ ಭೀಮಸೇನನು ಯದುಕುಲದ ಆನಂದವಾದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ, ಜರಾಸಂಧನ ವಧೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾತನಾಡಿದನು.
ನಾಯಂ ಪಾಪೋ ಮಯಾ ಕೃಷ್ಣ ಯುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾದನುರೋಧಿತುಮ್। ಪ್ರಾಯೇಣ ಯದುಶಾರ್ದೂಲ ಬಾನ್ಧವಕ್ಷಯಕೃತ್ತವ
ಈ ದುಷ್ಟನಿಗೆ ನಾನು ದಯೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ ಕೃಷ್ಣಾ; ಯದುಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಅವನು ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ವೃಕೋದರಮ್। ತ್ವರಯನ್ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರೋ ಜರಾಸನ್ಧವಧೇಪ್ಸಯಾ
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಕೃಷ್ಣನು ವೃಕೋದರನಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಜರಾಸಂಧನ ವಧೆಗೆ ಆತುರಪಟ್ಟು ಅವನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದನು.
ಯತ್ತೇ ದೈವಂ ಪರಂ ಸತ್ವಂ ಯಚ್ಚ ತೇ ಮಾತರಿಶ್ವನಃ। ಬಲಂ ಭೀಮಂ ಜರಾಸನ್ಧೇ ದರ್ಶಯಾಶು ತದದ್ಯ ವೈ
ಭೀಮಾ, ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ದೈವ, ಧೈರ್ಯ, ಮತ್ತು ವಾಯುದೇವನಿಂದ ಬಂದ ಬಲವನ್ನು ಈಗ ಜರಾಸಂಧನ ಎದುರು ತೋರಿಸು.
ತವೈಷ ವಧ್ಯೋ ದುರ್ಬುದ್ಧಿರ್ಜರಾಸನ್ಧೋ ಮಹಾರಥಃ। ಇತ್ಯನ್ತರಿಕ್ಷೇ ತ್ವಶ್ರೌಷಂ ಯದಾ ವಾಯುರವಾಪ್ಯತೇ
ಈ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಜರಾಸಂಧನು ಮಹಾರಥಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಸಾಯಬೇಕಾದವನು; ಗಾಳಿಯು ಬೀಸಿದಾಗ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಾನು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಗೋಮನ್ತೇ ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠೇ ಯೇನೈಷ ಪರಿಮೋಕ್ಷಿತಃ। ಬಲದೇವಬಲಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕೋಽನ್ಯೋ ಜೀವೇತ್ತು ಮಾಗಧಾತ್
ಗೋಮಂತ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅವನು ಒಮ್ಮೆ ಬಿಡಲಾಯಿತು; ಬಲರಾಮನ ಬಲವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮಾಗಧರಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಅಸಾಧ್ಯ.
ತದಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುರ್ವಿಹಿತಸ್ತ್ವದೃತೇ ನ ಮಹಾಬಲ। ವಾಯುಂ ಚಿನ್ತ್ಯ ಮಹಾಬಾಹೋ ಜಹೀಮಂ ಮಗಧಾಧಿಪಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ, ಅವನ ಮರಣವು ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿದೆ; ವಾಯುದೇವನನ್ನು ನೆನೆಸಿ ಈ ಮಾಗಧಾಧಿಪತಿಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸು.
ಏವಮುಕ್ತಸ್ತತೋ ಭೀಮೋ ಮನಸಾಽಽಚಿನ್ತ್ಯ ಮಾರುತಮ್। ಜನಾರ್ದನಂ ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಪರಿಷ್ವಜ್ಯ ಚ ಫಲ್ಗುನಮ್
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಭೀಮನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಾಯುದೇವನನ್ನು ನೆನೆಸಿ, ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಫಲ್ಗುನನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.
ಪ್ರಭಞ್ಜನಬಲಾವಿಷ್ಟೋ ಜರಾಸನ್ಧಮರಿನ್ದಮಃ। ಉತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಭ್ರಾಮಯಾಮಾಸ ಬಲವನ್ತಂ ಮಹಾಬಲಃ
ಪ್ರಬಲವಾದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಭೀಮನು, ಗಾಳಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, ಆತನನ್ನು ಸುತ್ತಾಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಭ್ರಾಮಯಿತ್ವಾ ಶತಗುಣಂ ಜಾನುಭ್ಯಾಂ ಭರತರ್ಷಭ। ಬಭಞ್ಜ ಪೃಷ್ಟಂ ಸಙ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ನಿಷ್ಪಿಷ್ಯ ವಿನನಾದ ಚ
ಭೀಮನು ಜರಾಸಂಧನನ್ನು ನೂರಾರು ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿಸಿ, ತನ್ನ ಮೊಣಕಾಲುಗಳಿಂದ ಅವನ ಬೆನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಿ ಮುರಿದು, ಭಾರೀ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡಿದನು.
ಕರೇ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಚರಣಂ ದ್ವಿಧಾ ಚಕ್ರೇ ಮಹಾಬಲಃ। ತಸ್ಯ ನಿಷ್ಪಿಷ್ಯಮಾಣಸ್ಯ ಪಾಣ್ಡವಸ್ಯ ಚ ಗರ್ಜತಃ
ಭೀಮನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜರಾಸಂಧನ ಕಾಲನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ಚೀಲಿಸಿದನು; ಅವನು ಒತ್ತಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟು, ಪಾಂಡವನು ಗರ್ಜಿಸಿದಾಗ ಭಯಾನಕ ಶಬ್ದವು ಎದ್ದಿತು.
ಅಭವತ್ತುಮುಲೋ ನಾದಃ ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಭಯಙ್ಕರಃ। ವಿತ್ರೇಸುರ್ಮಾಗಧಾಃ ಸರ್ವೇ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ಗರ್ಭಾಶ್ಚ ಸುಸ್ರುವುಃ
ಆ ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಭಯಗೊಂಡವು; ಮಾಗಧರು ಎಲ್ಲರೂ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು, ಹೆಂಗಸರು ಗರ್ಭವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.