ದರ್ಶಯಿಷ್ಯಾಮಿ ತತ್ರಾಹಮಾತ್ಮಾನಂ ಕಾಮಮಾಶ್ವಸ। ಏವಮಸ್ತ್ವಿತಿ ಸಾ ಪುತ್ರಂ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಯಶಸ್ವಿನೀ
"ನಾನು ಬೇಕಾದಂತೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ನನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಚಿಂತಿಸಬೇಡ" ಎಂದು ಆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಳಾದ ತಾಯಿ ಮಗನಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದಳು.
ತತೋ ರಜನ್ಯಾಂ ವ್ಯುಷ್ಟಾಯಾಂ ಪ್ರಭಾತೇಽಭ್ಯುದಿತೇ ರವೌ। ಕದ್ರೂಶ್ಚ ವಿನತಾ ಚೈವ ಭಗಿನ್ಯೌ ತೇ ತಪೋಧನ
ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸಿದಾಗ, ತಪಸ್ಸಿನ ಧನವಾಗಿರುವವನೇ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರಾದ ಕದ್ರು ಮತ್ತು ವಿನತೆಯರು,
ಅಮರ್ಷಿತೇ ಸುಸಂರಬ್ಧೇ ದಾಸ್ಯೇ ಕೃತಪಣೇ ತದಾ। `ಸ್ಮಗರಸ್ಯ ಪರಂ ಪಾರಂ ವೇಲಾವನವಿಭೂಷಿತಮ್।' ಜಗ್ಮತುಸ್ತುರಗಂ ದ್ರಷ್ಟುಮುಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸಮನ್ತಿಕಾತ್
ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ದಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಪಣವಿಟ್ಟು, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಆ ಸಮುದ್ರದ ಅತ್ತಪಾರಿನ ಮರಳುಗಡ್ಡೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಸ್ ಎಂಬ ಕುದುರೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋದರು.
ದದೃಶಾತೇಽಥ ತೇ ತತ್ರ ಸಮುದ್ರಂ ನಿಧಿಮಮ್ಭಸಾಮ್। ಮಹಾನ್ತಮುದಕಾಗಾಧಂ ಕ್ಷೋಭ್ಯಮಾಣಂ ಮಹಾಸ್ವನಮ್
ಅವರು ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಭಂಡಾರವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಆಳವಾದ, ಅಲೆಗಳಿಂದ ಅಲುಗಾಡುತ್ತಿರುವ, ಭಯಂಕರ ಧ್ವನಿಯುಳ್ಳ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದರು.
ತಿಮಿಂಗಿಲಝಷಾಕೀರ್ಣಂ ಮಕರೈರಾವೃತಂ ತಥಾ। ಸತ್ವೈಶ್ಚ ಬಹುಸಾಹಸ್ರೈರ್ನಾನಾರೂಪೈಃ ಸಮಾವೃತಮ್
ಅದು ತಿಮಿಂಗಿಲ, ಮಕರ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ಸಾವಿರಾರು ಜೀವಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಭೀಷಣೈರ್ವಿಕೃತೈರನ್ಯೈರ್ಘೋರೈರ್ಜಲಚರೈಸ್ತಥಾ। ಉಗ್ರೈರ್ನಿತ್ಯಮನಾಧೃಷ್ಯಂ ಕೂರ್ಮಗ್ರಾಹಸಮಾಕುಲಮ್
ಇನ್ನೂ ಭಯಾನಕವಾದ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ, ಭೀಕರವಾದ ಜಲಚರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು; ಭಯಂಕರವಾದ, ಯಾವಾಗಲೂ ಗೆಲ್ಲಲಾಗದ, ಆಮೆ ಮತ್ತು ಮೊಸಳೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು.
ಆಕರಂ ಸರ್ವರತ್ನಾನಾಮಾಲಯಂ ವರುಣಸ್ಯ ಚ। ನಾಗಾನಾಮಾಲಯಂ ರಮ್ಯಮುತ್ತಮಂ ಸರಿತಾಂ ಪತಿಮ್
ಅದು ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳ ಭಂಡಾರ, ವರुणನ ನಿವಾಸ, ನಾಗಗಳ ಸುಂದರ ಮನೆ, ನದಿಗಳ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಸಮುದ್ರ.
ಪಾತಾಲಜ್ವಲನಾವಾಸಮಸುರಾಣಾಂ ಚ ಬಾನ್ಧವಮ್। ಭಯಂಕರಂ ಚ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಪಯಸಾಂ ನಿಧಿಮರ್ಣವಮ್
ಪಾತಾಳದ ಅಗ್ನಿಯ ನಿವಾಸ, ಅಸುರರ ಬಂಧು, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ, ನೀರಿನ ಖಜಾನೆಯಾದ ಸಮುದ್ರ.
ಶುಭಂ ದಿವ್ಯಮಮರ್ತ್ಯಾನಾಮಮೃತಸ್ಯಾಕರಂ ಪರಮ್। ಅಪ್ರಮೇಯಮಚಿನ್ತ್ಯಂ ಚ ಸುಪುಣ್ಯಜಲಮದ್ಭುತಮ್
ಅದು ಅಮರರಿಗೆ ಶುಭಕರವಾದ, ದಿವ್ಯವಾದ, ಅಮೃತದ ಮೂಲಸ್ಥಾನ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗದ, ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಅದ್ಭುತವಾದ ಸ್ಥಳ.
ಘೋರಂ ಜಲಚರಾರಾವರೌದ್ರಂ ಭೈರವನಿಃಸ್ವನಮ್। ಗಮ್ಭೀರಾವರ್ತಕಲಿಲಂ ಸರ್ವಭೂತಭಯಂಕರಮ್
ಅದು ಭೀಕರವಾದ ಜಲಚರಗಳ ಕೂಗುಗಳಿಂದ, ಭಯಂಕರವಾದ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ, ಆಳವಾದ ಸುತ್ತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹದು.
ವೇಲಾದೋಲಾನಿಲಚಲಂ ಕ್ಷೋಭೋದ್ವೇಗಸಮುಚ್ಛ್ರಿತಮ್। ವೀಚೀಹಸ್ತೈಃ ಪ್ರಚಲಿತೈರ್ನೃತ್ಯನ್ತಮಿವ ಸರ್ವತಃ
ಕಡಲ ತೀರದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಡುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾಸಮುದ್ರ, ಉದ್ವೇಗದಿಂದ ಎತ್ತಿತುಂಬಿ, ಅದರ ಅಲೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೈಯಾಡಿಸುತ್ತ ನೃತ್ಯಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಚನ್ದ್ರವೃದ್ಧಿಕ್ಷಯವಶಾದುದ್ವೃತ್ತೋರ್ಮಿಸಮಾಕುಲಮ್। ಪಾಞ್ಚಜನ್ಯಸ್ಯ ಜನನಂ ರತ್ನಾಕರಮನುತ್ತಮಮ್
ಚಂದ್ರನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೂ ಕುಗ್ಗುವದರಿಂದ, ಆ ಮಹಾಸಮುದ್ರವು ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಎಂಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶಂಖದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಗಾಂ ವಿನ್ದತಾ ಭಗವತಾ ಗೋವಿನ್ದೇನಾಮಿತೌಜಸಾ। ವರಾಹರೂಪಿಣಾ ಚಾನ್ತರ್ವಿಕ್ಷೋಭಿತಜಲಾವಿಲಮ್
ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಭಗವಂತನಾದ ಗೋವಿಂದನು, ವರಾಹ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ, ಸಮುದ್ರದ ಒಳಗಿನ ನೀರು ಗದ್ದಲಗೊಂಡು ಮಸುಕಾಯಿತು.
ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಣಾ ವ್ರತವತಾ ವರ್ಷಾಣಾಂ ಶತಮತ್ರಿಣಾ। ಅನಾಸಾದಿತಗಾಧಂ ಚ ಪಾತಾಲತಲಮವ್ಯಯಮ್
ವ್ರತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯಾದ ಅತ್ರಿ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಆ ಅಪ್ರಾಪ್ಯವಾದ ಪಾತಾಳ ಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.
ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ಚ ಪದ್ಮನಾಭಸ್ಯ ಸೇವತಃ। ಯುಗಾದಿಕಾಲಶಯನಂ ವಿಷ್ಣೋರಮಿತತೇಜಸಃ
ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದ ಪದ್ಮನಾಭನ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗ ನಿದ್ರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವನು, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಿಷ್ಣುವಾಗಿದ್ದನು.
ವಜ್ರಪಾತನಸಂತ್ರಸ್ತಮೈನಾಕಸ್ಯಾಭಯಪ್ರದಮ್। ಡಿಮ್ಬಾಹವಾರ್ದಿತಾನಾಂ ಚ ಅಸುರಾಣಾಂ ಪರಾಯಣಮ್
ವಜ್ರದ ಬಿದ್ದಿನಿಂದ ಭಯಗೊಂಡ ಮೈನಾಕನಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಿದವನು, ಡಿಂಬಾಹನ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದ ಅಸುರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದ್ದನು.
ಬಡವಾಮುಖದೀಪ್ತಾಗ್ನೇಸ್ತೋಯಹವ್ಯಪ್ರದಂ ಶಿವಮ್। ಅಗಾಧಪಾರಂ ವಿಸ್ತೀರ್ಣಮಪ್ರಮೇಯಂ ಸರಿತ್ಪತಿಮ್
ಬಡವಾಮುಖದ ಜ್ವಲಂತ ಅಗ್ನಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಹೋಮವನ್ನಾಗಿ, ಆ ಮಹಾಸಮುದ್ರವು ಆಳವಿಲ್ಲದ, ಅಗಾಧವಾದ, ಅಳವಡಿಸಲಾಗದ, ನದಿಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದನು.
ಮಹಾನದೀಭಿರ್ಬಹ್ವೀಭಿಃ ಸ್ಪರ್ಧಯೇವ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಅಭಿಸಾರ್ಯಮಾಣಮನಿಶಂ ದದೃಶಾತೇ ಮಹಾರ್ಣವಮ್। ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಮತ್ಯರ್ಥಂ ನೃತ್ಯಮಾನಮಿವೋರ್ಮಿಭಿಃ
ಸಾವಿರಾರು ಮಹಾನದಿಗಳು ಹತ್ತಿರ ಹತ್ತಿರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ತುಂಬುತ್ತಿರುವ ಆ ಮಹಾಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅವರು ನೋಡಿದರು; ಅಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಾ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಗಮ್ಭೀರಂ ತಿಮಿಮಕರೋಗ್ರಸಂಕುಲಂ ತಂ ಗರ್ಜನ್ತಂ ಜಲಚರರಾವರೌದ್ರನಾದೈಃ। ವಿಸ್ತೀರ್ಣಂ ದದೃಶತುರಮ್ಬರಪ್ರಕಾಶಂ ತೇಽಗಾಧಂ ನಿಧಿಮುರುಮಮ್ಭಸಾಮನನ್ತಮ್
ಆ ಆಳವಾದ, ತೀರವಿಲ್ಲದ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರವು, ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ಮಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಜಲಚರಗಳ ಭಯಾನಕ ಗರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಕೂಗುತ್ತ, ಆಕಾಶದಂತೆ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಅವರು ಕಂಡರು.
ನಾಗಾಶ್ಚ ಸಂವಿದಂ ಕೃತ್ವಾ ಕರ್ತವ್ಯಮಿತಿ ತದ್ವಚಃ। ನಿಃಸ್ನೇಹಾ ವೈ ದಹೇನ್ಮಾತಾ ಅಸಂಪ್ರಾಪ್ತಮನೋರಥಾ
ನಾಗರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ, 'ತಾಯಿಯ ಆಸೆ ಪೂರೈಸದಿದ್ದರೆ, ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವಳು ಸುಡುವಂತಾಗುತ್ತಾಳೆ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಪ್ರಸನ್ನಾ ಮೋಕ್ಷಯೇದಸ್ಮಾಂಸ್ತಸ್ಮಾಚ್ಛಾಪಾಚ್ಚ ಭಾಮಿನೀ। ಕೃಷ್ಣಂ ಪುಚ್ಛಂ ಕರಿಷ್ಯಾಮಸ್ತುರಗಸ್ಯ ನ ಸಂಶಯಃ
'ಅವಳು ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಶಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಆ ಕುದುರೆಯ ಪುಚ್ಚವನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸುತ್ತೇವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಇತಿ ನಿಶ್ಚಿತ್ಯ ತೇ ತಸ್ಯ ಕೃಷ್ಣಾ ವಾಲಾ ಇವ ಸ್ಥಿತಾಃ।' ಏತಸ್ಮಿನ್ನನ್ತರೇ ತೇ ತು ಸಪತ್ನ್ಯೌ ಪಣಿತೇ ತದಾ
ಹೀಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಅವರು ಆ ಪುಚ್ಚದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಂತೆ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು ಪಣವನ್ನಿಟ್ಟರು.
ತತಸ್ತೇ ಪಣಿತಂ ಕೃತ್ವಾ ಭಗಿನ್ಯೌ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮ। ಜಗ್ಮತುಃ ಪರಯಾ ಪ್ರೀತ್ಯಾ ಪರಂ ಪಾರಂ ಮಹೋದಧೇಃ
ಪಣವಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು ಬಹಳ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮಹಾಸಮುದ್ರದ ಅತ್ತ ಪಾರಿಗೆ ಹೊರಟರು.
ಕದ್ರೂಶ್ಚ ವಿನತಾ ಚೈವ ದಾಕ್ಷಾಯಣ್ಯೌ ವಿಹಾಯಸಾ। ಆಲೋಕಯನ್ತ್ಯಾವಕ್ಷೋಭ್ಯಂ ಸಮುದ್ರಂ ನಿಧಿಮಮ್ಭಸಾಮ್
ಕದ್ರೂ ಮತ್ತು ವಿನತೆಯಿಬ್ಬರೂ ದಕ್ಷನ ಪುತ್ರಿಯರು, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಾರುತ್ತ, ಅಚಲವಾದ ಜಲರಾಶಿಯಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ವಾಯುನಾಽತೀವ ಸಹಸಾ ಕ್ಷೋಭ್ಯಮಾಣಂ ಮಹಾಸ್ವನಮ್। ತಿಮಿಂಗಿಲಸಮಾಕೀರ್ಣಂ ಮಕರೈರಾವೃತಂ ತಥಾ
ಗಾಳಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬೀಸಿದಾಗ, ಆ ಮಹಾಸಮುದ್ರ ಭಾರೀ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತ, ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ಮಕರಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ದೊಡ್ಡ ಮೀನುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.
ಸಂಯುತಂ ಬಹುಸಾಹಸ್ರೈಃ ಸತ್ವೈರ್ನಾನಾವಿಧೈರಪಿ। ಘೋರರ್ಘೋರಮನಾಧೃಷ್ಯಂ ಗಮ್ಭೀರಮತಿಭೈರವಮ್
ಅದು ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಪ್ರಭೇದದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ, ಭಯಾನಕವಾಗಿಯೂ, ಯಾರೂ ಸಮೀಪಿಸದ ಹಾಗೆಯೂ, ಆಳವಾಗಿಯೂ, ಅತ್ಯಂತ ಭಯಂಕರವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.
ಆಕರಂ ಸರ್ವರತ್ನಾನಾಮಾಲಯಂ ವರುಣಸ್ಯ ಚ। ನಾಗಾನಾಮಾಲಯಂ ಚಾಪಿ ಸುರಮ್ಯಂ ಸರಿತಾಂ ಪತಿಮ್
ಅದು ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನಗಳ ಮೂಲ, ವರಣನ ನಿವಾಸ, ನಾಗರ ಹವಳಿ, ಸುಂದರವಾದ, ನದಿಗಳ ಒಡೆಯನೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಪಾತಾಲಜ್ವಲನಾವಾಸಮಸುರಾಣಾಂ ತಥಾಲಯಮ್। ಭಯಂಕರಾಣಾಂ ಸತ್ತ್ವಾನಾಂ ಪಯಸೋ ನಿಧಿಮವ್ಯಯಮ್
ಪಾತಾಳದ ಅಗ್ನಿಯ ನಿವಾಸವೂ, ಅಸುರರ ಮನೆ ಕೂಡ ಆಗಿತ್ತು; ಭಯಂಕರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಾಸಸ್ಥಳವೂ, ನೀರಿನ ಅಕ್ಷಯ ನಿಧಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು.
ಶುಭ್ರಂ ದಿವ್ಯಮಮರ್ತ್ಯಾನಾಮಮೃತಸ್ಯಾಕರಂ ಪರಮ್। ಅಪ್ರಮೇಯಮಚಿನ್ತ್ಯಂ ಚ ಸುಪುಮ್ಯಜಲಸಂಮಿತಮ್
ಅದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತದ ಮೂಲ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಅಳೆಯಲಾಗದಷ್ಟು ವಿಶಾಲ, ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅಸಾಧ್ಯ, ಮತ್ತು ಆಕಾಶದ ಶುದ್ಧ ನೀರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾನದೀಭಿರ್ಬಹ್ವೀಭಿಸ್ತತ್ರ ತತ್ರ ಸಹಸ್ರಶಃ। ಆಪೂರ್ಯಮಾಣಮತ್ಯರ್ಥಂ ನೃತ್ಯನ್ತಮಿವ ಚೋರ್ಮಿಭಿಃ
ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಮಹಾನದಿಗಳು ತುಂಬಿ ಹರಿದು, ಅವುಗಳ ಅಲೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.