ಕೇಚಿದ್ಧಿ ಸೌಹೃದಾ ದೇವೇ ನ ದೋಷಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ। ಸ್ವಾರ್ಥಹೇತೋಸ್ತಥೈವಾನ್ಯೇ ಪ್ರಿಯಮೇವ ವದನ್ತ್ಯುತ
ಕೆಲವರು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ದೇವಾ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮನಪಡುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರಿಯಮೇವ ಪರೀಪ್ಸನ್ತೇ ಕೇಚಿದಾತ್ಮನಿ ಯದ್ಧಿತಮ್। ಏವಮ್ಪ್ರಾಯಾಶ್ಚ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ಜನವಾದಾಃ ಪ್ರಯೋಜನೇ
ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಹಿತವೆಂದು ಭಾವಿಸುವದು, ಮನಪಡುವದು ಮಾತ್ರ ಬೇಕೆಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಇಂತಹ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.
ತ್ವಂ ತು ಹೇತೂನತೀತ್ಯೈತಾನ್ಕಾಮಕ್ರೋಧೌ ವ್ಯುದಸ್ಯ ಚ। ಪರಮಂ ಯತ್ಕ್ಷಮಂ ಲೋಕೇ ಯಥಾವದ್ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ
ನೀನು ಮಾತ್ರ ಈ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಆಸೆ ಮತ್ತು ಕೋಪವನ್ನು ಬದಿಗಿಟ್ಟು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು.
ಸರ್ವೈರ್ಗುಣೈರ್ಮಹಾರಾಜ ರಾಜಸೂಯಂ ತ್ವಮರ್ಹಸಿ। ಜಾನತಸ್ತ್ವೇವ ತೇ ಸರ್ವಂ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಭಾರತ
ಮಹಾರಾಜ, ನೀನು ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜಸೂಯಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯನು. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಭಾರತಕುಲಜ, ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಜಾಮದಗ್ನ್ಯೇನ ರಾಮೇಣ ಕ್ಷತ್ರಂ ಯದವಶೇಷಿತಮ್। ತಸ್ಮಾದವರಜಂ ಲೋಕೇ ಯದಿದಂ ಕ್ಷತ್ರಸಂಜ್ಞಿತಮ್
ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನಾದ ರಾಮನಿಂದ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು, ಇಂದಿಗೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಕೃತೋಽಯಂ ಕಲುಸಙ್ಕಲ್ಪಃ ಕ್ಷತ್ರಿಯೈರ್ವಸುಧಾಧಿಪ। ನಿದೇಶವಾಗ್ಭಿಸ್ತತ್ತೇಹ ವಿದಿತಂ ಭರತರ್ಷಭ
ಈ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ದುಷ್ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮಹಾರಾಜ. ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಆಜ್ಞೆಗಳು ನಿನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿವೆ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಐಲಸ್ಯೇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶಸ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಂ ಪರಿಚಕ್ಷತೇ। ರಾಜಾನಃ ಶ್ರೇಣಿಬದ್ಧಾಶ್ಚ ತಥಾಽನ್ಯೇ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಭುವಿ
ಐಲ ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಾಜರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇದ್ದಾರೆ.
ಐಲವಂಶ್ಯಾಶ್ಚ ಯೇ ರಾಜಂಸ್ತಥೈವೇಕ್ಷ್ವಾಕವೋ ನೃಪಾಃ। ತಾನಿ ಚೈಕಶತಂ ವಿದ್ಧಿ ಕುಲಾನಿ ಭರತರ್ಷಭ
ಐಲವಂಶದವರು ಮತ್ತು ಇಕ್ಷ್ವಾಕು ರಾಜರು—ಇಂತಹ ಶತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕುಲಗಳು ಇದ್ದವೆಂದು ತಿಳಿ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠ.
ಯಯಾತೇಸ್ತ್ವೇವ ಭೋಜಾನಾಂ ವಿಸ್ತರೋ ಗುಣತೋ ಮಹಾನ್। ಭಜತೇಽದ್ಯ ಮಹಾರಾಜ ವಿಸ್ತರಂ ಸಚತುರ್ದಿಶಮ್
ಆದರೆ ಮಹಾರಾಜ, ಭೋಜರಲ್ಲಿಯ ಯಯಾತಿವಂಶದ ಮಹಿಮೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇಂದು ಅದು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹರಡಿದೆ.
ತೇಷಾಂ ತಥೈವ ತಾಂ ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ಸರ್ವಕ್ಷತ್ರಮುಪಾಸತೇ। ಇದಾನೀಮೇವ ವೈ ರಾಜಞ್ಜರಾಸನ್ಧೋ ಮಹೀಪತಿಃ
ಅವರಲ್ಲಿಯೇ ಆ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೂ ಈಗ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜಾ, ಜರಾಸಂಧನು ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಅಭಿಭೂಯ ಶ್ರಿಯಂ ತೇಷಾಂ ಕುಲಾನಾಮಭಿಷೇಚಿತಃ। ಸ್ಥಿತೋ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ನರೇನ್ದ್ರಾಣಾಮೋಜಸಾಽಽಕ್ರಮ್ಯ ಸರ್ವಶಃ
ಅವನು ಆ ಕುಲಗಳ ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸಿ, ಅಭಿಷೇಕಗೊಂಡು, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ರಾಜರ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿ, ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಸೋಽವನೀಂ ಮಧ್ಯಮಾಂ ಭುಕ್ತ್ವಾ ಮಿಥೋ ಭೇದಮಮನ್ಯತ। ಪ್ರಭುರ್ಯಸ್ತು ಪರೋ ರಾಜಾ ಯಸ್ಮಿನ್ನೇಕವಶೇ ಜಗತ್
ಅವನು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಿ, ರಾಜರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ಉಂಟುಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಲೋಕವನ್ನೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ರಾಜನೇ ಪರಮಾಧಿಪತಿ.
ಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಂ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ಭವತಿ ಯೋಗತಃ। ತಂ ಸ ರಾಜಾ ಜರಾಸನ್ಧಂ ಸಂಶ್ರಿತ್ಯ ಕಿಲ ಸರ್ವಶಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಅವನು ಜರಾಸಂಧನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
ರಾಜನ್ಸೇನಾಪತಿರ್ಜಾತಃ ಶಿಶುಪಾಲಃ ಪ್ರತಾಪವಾನ್। ತಮೇವ ಚ ಮಹಾರಾಜ ಶಿಷ್ಯವತ್ಸಮುಪಸ್ಥಿತಃ
ಶಿಶುಪಾಲನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನ ಸೇನಾಪತಿಯಾಗಿ, ಶಿಷ್ಯನಂತೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದನು.
ವಕ್ರಃ ಕರೂಷಾಧಿಪತಿರ್ಮಾಯಾಯೋಧೀ ಮಹಾಬಲಃ।। ಅಪರೌ ಚ ಮಹಾವೀರ್ಯೌ ಮಹಾತ್ಮಾನೌ ಸಮಾಶ್ರಿತೌ
ಕರೂಷದ ಅಧಿಪತಿ ವಕ್ರನು, ಮಾಯಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನೂ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರು, ಉದಾತ್ತ ಮನಸ್ಸಿನವರು ಅವನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.
ಜರಾಸನ್ಧಂ ಮಹಾವೀರ್ಯಂ ತೌ ಹಿಂಸಡಿಮ್ಬಿಕಾವುಭೌ। ವಕ್ರದನ್ತಃ ಕರೂಷಸ್ಯ ಕರಭೋ ಮೇಘವಾಹನಃ। ಮೂರ್ಧ್ನಾ ದಿವ್ಯಂ ಮಣಿಂ ಬಿಭ್ರದ್ಯಮದ್ಭುತಮಣಿಂ ವಿದುಃ
ಹಂಸ ಮತ್ತು ಡಿಂಭಕ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಹಾವೀರರು ಜರಾಸಂಧನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು; ವಕ್ರದಂತನು, ಕರಭನು, ಮೇಘವಾಹನನು—ಇವರುಗಳೆಲ್ಲರೂ ತಲೆ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾದ ದೈವಿಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರು.
ಮರುಂ ಚ ನರಕಂ ಚೈವ ಶಾಸ್ತಿ ಯೋ ಯವನಾಧಿಪಃ। ಅಪರ್ಯನ್ತಬಲೋ ರಾಜಾ ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಂ ವರುಣೋ ಯಥಾ
ಯವನರಾಜನು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಪಶ್ಚಿಮದ ವರಣನಂತೆ, ಮರೂ ಮತ್ತು ನರಕ ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ.
ಭಗದತ್ತೋ ಮಹಾರಾಜ ವೃದ್ಧಸ್ತವ ಪಿತುಃ ಸಖಾ। ಸ ವಾಚಾ ಪ್ರಣತಸ್ತಸ್ಯ ಕರ್ಮಣಾ ಚ ವಿಶೇಷತಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಭಗದತ್ತನು ವಯೋವೃದ್ಧನೂ, ನಿನ್ನ ತಂದೆಯ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಲೂ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಸ್ನೇಹಬದ್ಧಶ್ಚ ಮನಸಾ ಪಿತೃವದ್ಭಕ್ತಿಮಾಂಸ್ತ್ವಯಿ। ಪ್ರತೀಚ್ಯಾಂ ದಕ್ಷಿಣಂ ಚಾನ್ತಂ ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಪ್ರತಿ ಯೋ ನೃಪಃ
ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಂಧಿತನಾಗಿ, ತಂದೆಯಂತೆ ನಿನಗೆ ಭಕ್ತನಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳುವ ರಾಜನು ಅವನೇ.
ಮಾತುಲೋ ಭವತಃ ಶೂರಃ ಪುರುಜಿತ್ಕುನ್ತಿವರ್ಧನಃ। ಸ ತೇ ಸನ್ನಿತಿಮಾನೇಕಃ ಸ್ನೇಹತಃ ಶತ್ರುಸೂದನಃ
ನಿನ್ನ ಮಾವು ಶೂರನಾದ ಪುರುಜಿತ್ ಕುಂತಿವರ್ಧನನು, ಅನೇಕ ಮಿತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವವನೇ.
ಜರಾಸನ್ಧಂ ಗತಸ್ತ್ವೇವ ಪುರಾ ಯೋ ನ ಮಯಾ ಹತಃ। ಪುರುಷೋತ್ತಮವಿಜ್ಞಾತೋ ಯೋಸೌ ಚೇದಿಷು ದುರ್ಮತಿಃ
ನಾನು ಕೊಲ್ಲದೆ ಉಳಿದಿದ್ದ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರಾಸಂಧನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದ, ಚೇದಿ ದೇಶದ ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಯವನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನು.
ಆತ್ಮಾನಂ ಪ್ರತಿಜಾನಾತಿ ಲೋಕೇಽಸ್ಮಿನ್ಪುರುಷೋತ್ತಮಮ್। ಆದತ್ತೇ ಸತತಂ ಮೋಹಾದ್ಯಃ ಸ ಚಿಹ್ನಂ ಚ ಮಾಮಕಮ್
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾನು ಪುರುಷೋತ್ತಮನೆಂದು ಸದಾ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮೋಹದಿಂದ ನನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ವಙ್ಗಪುಣ್ಡ್ರಕಿರಾತೇಷು ರಾಜಾ ಬಲಸಮನ್ವಿತಃ। ಪೌಣ್ಡ್ರಕೋ ವಾಸುದೇವೇತಿ ಯೋಸೌ ಲೋಕೇಽಭಿವಿಶ್ರುತಃ
ವಂಗ, ಪುಂಡ್ರ, ಕಿರಾತ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜ ಪೌಂಡ್ರಕನು, 'ವಾಸುದೇವ'ನೆಂದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಚತುರ್ಥಭಾಙ್ಮಹಾರಾಜ ಭೋಜ ಇನ್ದ್ರಸಖೋ ಬಲೀ। ವಿದ್ಯಾಬಲಾದ್ಯೋ ವ್ಯಜಯತ್ಸ ಪಾಣ್ಡ್ಯಕ್ರಥಕೈಶಿಕಾನ್
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಇಂದ್ರನ ಸ್ನೇಹಿತನಾದ ಬಲಶಾಲಿ ಭೋಜರಾಜನು, ವಿದ್ಯೆಯೂ ಬಲವೂ ಬಳಸಿ ಪಾಂಡ್ಯ, ಕ್ರಥ, ಕೈಶಿಕರನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು.
ಭ್ರಾತಾ ತಸ್ಯಾಕೃತಿಃ ಶೂರೋ ಜಾಮದಗ್ನ್ಯಸಮೋಽಭವತ್। ಸ ಭಕ್ತೋ ಮಾಗಧಂ ರಾಜಾ ಭೀಷ್ಮಕಃ ಪರವೀರಹಾ
ಅವನ ಸಹೋದರನು ಶೂರನೂ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯನಿಗೆ ಸಮನೂ ಆಗಿದ್ದನು; ಅವನು ಮಾಘದದ ಭಕ್ತನಾದ ಭೀಷ್ಮಕನು, ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ರಾಜನು.
ಪ್ರಿಯಾಣ್ಯಾಚರತಃ ಪ್ರಹ್ವಾನ್ಸದಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನಸ್ತತಃ। ಭಜತೋ ನ ಭಜತ್ಯಸ್ಮಾನಪ್ರಿಯೇಷು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ
ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸದಾ ವಿನಯದಿಂದ ಮಾಡುತ್ತಾ, ನಮ್ಮನ್ನು ಗೌರವಿಸುವವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾನೆ, ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ನ ಕುಲಂ ಸಬಲಂ ರಾಜನ್ನಭ್ಯಜಾನಾತ್ತಥಾಽಽತ್ಮನಃ। ಪಶ್ಯಮಾನೋ ಯಶೋ ದೀಪ್ತಂ ಜರಾಸನ್ಧಮುಪಸ್ಥಿತಃ
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಜರಾಸಂಧನ ಪ್ರಖರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡು, ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠ ಕುಲವನ್ನೂ ಮರೆಯುವಂತೆ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು.
ಉದೀಚ್ಯಾಶ್ಚ ತಥಾ ಭೋಜಾಃ ಕುಲಾನ್ಯಷ್ಟಾದಶ ಪ್ರಭೋ। ಜರಾಸನ್ಧಭಯಾದೇವ ಪ್ರತೀಚೀಂ ದಿಶಮಾಸ್ಥಿತಾಃ
ಪ್ರಭುವೇ, ಉತ್ತರದ ಭೋಜರ ಎಂಟು ಹದಿನೆಂಟು ಕುಲಗಳು ಜರಾಸಂಧನ ಭಯದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದವು.
ಶೂರಸೇನಾ ಭದ್ರಕಾರಾ ಬೋಧಾಃ ಶಾಲ್ವಾಃ ಪಟಚ್ಚರಾಃ। ಸುಸ್ಥಲಾಶ್ಚ ಸುಕುಟ್ಟಾಶ್ಚ ಕುಲಿನ್ದಾಃ ಕುನ್ತಿಭಿಃ ಸಹ
ಶೂರಸೇನರು, ಭದ್ರಕಾರರು, ಬೋಧರು, ಶಾಲ್ವರು, ಪಟ್ಟಚ್ಚರರು, ಸುಸ್ಥಲರು, ಸುಕುಟ್ಟರು, ಕುಲಿಂದರು, ಕುಂತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.
ಶಾಲ್ವಾಯನಾಶ್ಚ ರಾಜಾನಃ ಸೋದರ್ಯಾನುಚರೈಃ ಸಹ। ದಕ್ಷಿಣಾ ಯೇ ಚ ಪಞ್ಚಾಲಾಃ ಪೂರ್ವಾಃ ಕುನ್ತಿಷು ಕೋಸಲಾಃ
ಶಾಲ್ವಾಯನ ರಾಜರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಅನುಯಾಯಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ಪಂಚಾಲರು, ಪೂರ್ವದ ಕುಂತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೋಸಲರು ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಂಡರು.