ಶಕುನ್ತಳಾ ರಾಜನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ತನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅವನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. “ನಾನು ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು, ನಿನ್ನನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಶರಣಾದಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ನನಗೆ ವಚನ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತು ಹೇಳಬಾರದು,” ಎಂದು ಅವಳ ಮನವಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೋವು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ: “ನಾನು ಯಾವ ದೋಷ ಮಾಡಿದೆನು, ರಾಜಾ? ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಸಂಬಂಧಿಕರು ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದರು, ಈಗ ನೀನು ಕೂಡ ನನನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತಿರುವೆ. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದುಬಿಟ್ಟರೂ, ನಾನು ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಈ ಮಗನು—ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪುತ್ರನು—ಅವನನ್ನು ನೀನು ತೊರೆಯಬಾರದು.” ಆದರೆ ರಾಜ ದushyanta, ಶಕುನ್ತಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅವಳನ್ನು ಅಪಮಾನದಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. “ನಾನು ಈ ಮಗನನ್ನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಗ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಶಕುನ್ತಳಾ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸುಳ್ಳು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಯಾರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ? ನೀನು ನನ್ನ ಎದುರಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಲಜ್ಜವಾಗಿ ಈ ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ, ದುಷ್ಟ ತಪಸ್ವಿನಿ! ನೀನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗು.” ರಾಜನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ: “ಅತಿಯಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಹರ್ಷಿ ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸು ಮೆನಕಾ—ಅವರು ಯಾವಾಗ, ನೀನು ಯಾವಾಗ, ನೀನು ಈಗ ತಪಸ್ವಿನಿಯ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಪಡುವೆ? ನಿನ್ನ ಮಗನು ದೊಡ್ಡ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ; ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹೇಗೆ ಈಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲ ಮರದ ದಂಡೆಯಂತೆ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದಾನೆ?” ಅವನು ಶಕುನ್ತಳೆಯ ಜನ್ಮ ಮತ್ತು ವಂಶವನ್ನು ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ: “ನಿನ್ನ ಜನ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ; ನೀನು ನನಗೆ ವೇಶ್ಯೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ. ನೀನು ಮೆನಕಾದಿಂದ ಕಾಮದಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದೆ. ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನಿಂದ ಮರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ತಪಸ್ವಿನಿ. ‘ಈ ಲೋಕದ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಚಂಚಲರು, ಕಾಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದಾರೆ.’ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರು ಇತರರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಕ್ರೋಧದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಾರೆ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಕಣ್ವಮುನಿಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಾರದು.” ಅವನು ಮೆನಕಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಮಾನದಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೆ: “ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಮೆನಕಾ ದಯೆ ಇಲ್ಲದ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿ; ಅವಳನ್ನು ಹಿಮಾಲಯದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ತ್ಯಜಿಸಲಾಯಿತು. ನಿನ್ನ ತಂದೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ, ದಯೆ ಇಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವದ ಆಸೆ ಮತ್ತು ಕಾಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠ. ದೇವಿಯು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನಿಗೆ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಜನಿಸಿದಳು. ನಾನು ನಿನ್ನ ಜನ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಲ್ಲದ ಜನರಿಂದ ಜನಿಸಿದೆಯೆ.” ಆದರೂ, ರಾಜನ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಗ್ಯ: “ನಿನ್ನ ತಾಯಿ ಅಪ್ಸರಸುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಳು, ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಮಹರ್ಷಿ. ಆದರೆ ನೀನು ಅವರ ಮಗುವಾಗಿದ್ದರೂ, ವೇಶ್ಯೆಯಂತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯೆ, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ಜನ್ಮ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಜನ್ಮವಾದ ನಂತರ, ನಿನ್ನನ್ನು ತೊರೆಯಲಾಯಿತು, ಇತರರು ಬೆಳೆಸಿದರು, ಕೋಗಿಲೆಯ ಮಗುವಿನಂತೆ.” ಅವನು ಕಣ್ವಮುನಿಯನ್ನೂ ಅವಮಾನಿಸುತ್ತಾನೆ: “ನಿನ್ನ ತಂದೆ ಕಣ್ವನು, ಅಲ್ಪ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ನಿನ್ನನ್ನು ದುರ್ದೈವದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಗುವಿನಂತೆ ಬೆಳೆಸಿದನು. ನೀನು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಂಬಲಾಗದು, ತಪಸ್ವಿನಿ.” ಅವನು ಕೊನೆಗೆ, “ಇಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ, ರತ್ನ, ಮುತ್ತು, ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣಗಳಿವೆ. ನೀನು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಹೋಗು,” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಶಕುನ್ತಳಾ ರಾಜನಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ, ಅವನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ: “ನೀನು ಇತರರ ದೋಷವನ್ನು ಸಾಸಿವೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತೀಯೆ, ಆದರೆ ನಿನ್ನ ದೋಷವು ಬಿಳ್ವ ಹಣ್ಣಿನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀನು ನೋಡುತ್ತೀಯೆ ಮತ್ತು ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ.” ಅವಳು ತನ್ನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ಮೆನಕಾ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾಳೆ, ದೇವತೆಗಳು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ; ನನ್ನ ಜನ್ಮವು ನಿನ್ನದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ, ದುಷ್ಯಂತಾ. ನೀನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತೀಯೆ, ನಾನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮ್ಮ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ನೋಡು, ಇದು ಮೇರುಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಗಾತ್ರದ ಅಂತರದಂತೆ.” ಶಕುನ್ತಳಾ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ: “ನಾನು ಇಂದ್ರ, ಕುಬೇರ, ಯಮ, ವರुणರ ಮಹಾ ಮಂದಿರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು, ರಾಜಾ.” ಅವಳು ರಾಜನ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾಳೆ: “ಉರ್ವಶಿಗೆ ಆಯುಸ್ ಎಂಬ ಮಗನು ಜನಿಸಿದ್ದನು; ಅವನು ನಿನ್ನ ಪುರಾತನ ಪೂರ್ವಜನು, ಮಹಾರಾಜಾ. ಅನೇಕ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಲಶಾಲಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಅಪ್ಸರಸುಗಳಿಂದ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಮಹರ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ತಾಯಿಯುಳ್ಳವನಿಗೆ ದೋಷವಿಲ್ಲ.” ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ನಾನು ಸತ್ಯವಾದ ಒಂದು ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ರಾಜಾ; ಇದನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೇಳು, ದ್ವೇಷದಿಂದ ಅಲ್ಲ, ನೀನು ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು.” ಶಕುನ್ತಳಾ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾಳೆ: “ಒಬ್ಬ ಕುರುಡು ತನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಇತರರಿಗಿಂತ ಸುಂದರನೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ವಿಕೃತ ರೂಪವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ಲಜ್ಜೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇತರರಿಂದ ಅಲ್ಲ.” ಅವಳು ಮತ್ತೊಂದು ತತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ಅತಿಯಾದ ಸುಂದರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾರನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಅತಿಯಾದ ಮಾತು ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಮಾತು ಮಾಡುವವನು ಇಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.” ಅವಳು ಹತ್ತಿರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ: “ಮತ್ತೆ, ಗಜಗಳು ಗೊಬ್ಬೆಯನ್ನು ತೋರಿದಾಗ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ದುಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತರರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ.” ಅವಳು ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ: “ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಿಂದ ಬಿದ್ದವನನ್ನು, ನಾಸ್ತಿಕನೂ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ, ವಿಷದ ಸರ್ಪದಂತೆ—ಆಧಾರವಂತನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.” ಅವಳು ಪಿತೃ-ಪুত್ರ ಸಂಬಂಧದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನಂತ ಮಗನನ್ನು ಜನಿಸಿ ಅವನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ದೇವತೆಗಳು ಅವನ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ದುಷ್ಟತೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ.” ಅವಳು ಧರ್ಮದ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ: “ದುಷ್ಟ, ಸುಳ್ಳು, ಅಶುದ್ಧ, ನಾಸ್ತಿಕ, ದುಷ್ಟ ಕೃತ್ಯ, ದುಷ್ಪ್ರವರ್ತನ—ಇವರಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟತೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ.” ಅವಳು ವಿವೇಕದ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ: “ಮೂರ್ಖನು, ಇತರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ—ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ—ಕೆಟ್ಟ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹಂದಿಯಂತೆ ಕಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿ, ಇತರರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಉತ್ತಮ ಮಾತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ, ಹಂಸವು ನೀರಿನಿಂದ ಹಾಲನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಂತೆ.” ಅವಳು ಸ್ವಭಾವದ ತತ್ವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ತನ್ನ ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಇತರರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ.” ಅವಳು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಅಪಮಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ: “ಅಲ್ಪವರು, ಇತರರ ಕೀರ್ತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಅವಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ.” ಅವಳು ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ: “ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅವಮಾನದಿಂದ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ದುಷ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇತರರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ.” ಅವಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, “ಮೂರ್ಖರು ಅವಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಎಂದಿಗೂ ಅವಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲ. ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹಿರಿಯರನ್ನು ವಂದಿಸಿದ ನಂತರ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮೂರ್ಖನು ಒಳ್ಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ನಂತರ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ,” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಶಕುನ್ತಳಾ ತನ್ನ ಧರ್ಮ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ, ಮತ್ತು ರಾಜನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಹಾಗೂ ತತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ರಾಜನಿಗೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಪಾಠವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ.