भगदत्तस्तु राजानं द्रुपदं नतपर्वभिः। सनियन्तृध्वजरथं विव्याध पुरुषर्षभः
भगदत्त ने अपने मुड़े हुए बाणों से राजा द्रुपद, उसके सारथी, ध्वज और रथ को घायल किया।
द्रुपदस्तु ततः क्रुद्धो भगदत्तं महारथम्। आजघानोरसि क्षिप्रं शरेणानतपर्वणा
इसके बाद द्रुपद ने क्रोध में आकर सीधे उड़ते बाण से महाबली भगदत्त की छाती पर तीव्र प्रहार किया।
युद्धं योधवरौ लोके सौमदत्तिशिखण्डिनौ। भूतानां त्रासजननं चक्रातेऽस्त्रविशारदौ
शस्त्रविद्या में निपुण सौमदत्ति और शिखण्डी ने ऐसा युद्ध किया जिससे सभी प्राणियों में भय उत्पन्न हो गया।
भूरिश्रवा रणे राजन्याज्ञसेनिं महारथम्। महता सायकौघेन च्छादयामास वीर्यवान्
रणभूमि में वीर भूरिश्रवा ने महाबली याज्ञसेनी को बाणों की भारी वर्षा से ढँक दिया।
शिखण्डी तु ततः क्रुद्धः सौमदत्तिं विशाम्पते। नवत्या सायकानां तु कम्पयामास भारत
इसके बाद शिखण्डी ने क्रोध में सौमदत्ति पर नव्वे बाण चलाए और उसे हिला दिया, हे भारत।
राक्षसौ रौद्रकर्माणौ हेडिम्बालम्बुसावुभौ। चक्रातेऽत्युद्भुतं युद्धं परस्परजयैषिणौ
राक्षसों में प्रचंड कर्म वाले हिडिम्बपुत्र और अंबुषा, दोनों ही विजय की इच्छा से, अत्यंत अद्भुत युद्ध करने लगे।
मायाशतसृजौ दृप्तौ मायाभिरितरेतरम्। अन्तर्हितौ चेरतुस्तौ भृशं विस्मयकारिणौ
दोनों गर्व से सैकड़ों मायाएँ रचते हुए, एक-दूसरे से छिपकर घूम रहे थे; उनका यह अद्भुत खेल सबको चकित कर रहा था।
चेकितानोऽनुविन्देन युयुधे चातिभैरवम्। यथा देवासुरे युद्धे बलशक्रौ महाबलौ
चेकितान ने अनुबिन्द के साथ अत्यंत भयानक युद्ध किया, जैसे देवासुर संग्राम में बलशाली इंद्र और बलि आमने-सामने हों।
लक्ष्मणः क्षत्रदेवेन विमर्दमकरोद्भृशम्। यथा विष्णुः पुरा राजन्हिरण्याक्षेण संयुगे
लक्ष्मण ने उस योद्धा राजा से बहुत जोरदार युद्ध किया, जैसे पहले विष्णु ने हिरण्याक्ष के साथ संग्राम किया था, हे राजन्।
ततः प्रचलिताश्वेन विधिवत्कल्पितेन च। रथेनाभ्यपतद्राजन्सौभद्रं पौरवो पौरवो नदन्
फिर, अच्छे से जुते हुए घोड़े वाले रथ पर सवार होकर, पौऱव ने गरजते हुए, हे राजन्, सुभद्रपुत्र की ओर दौड़ लगाई।
ततोऽभ्ययात्स त्वरितो युद्धाकाङ्क्षी महाबलः। तेन चक्रे महद्युद्धमभिमन्युररिन्दमः
इसके बाद, महाबली और युद्ध के इच्छुक वह योद्धा तेजी से आगे बढ़ा; अभिमन्यु ने उसके साथ भयंकर युद्ध किया।
पौरवस्त्वथ सौभद्रं शरव्रातैरवाकिरत्। तस्यार्जुनिर्ध्वजं छत्रं धनुश्चोर्व्यामपातयत्
तब पौऱव ने सुभद्रपुत्र पर बाणों की वर्षा कर दी; अर्जुनपुत्र ने उसके ध्वज, छत्र और धनुष को भूमि पर गिरा दिया।
सौभद्रः पौरवं त्वन्यैर्विद्ध्वा सप्तभिराशुगैः। पञ्चभिस्तस्य विव्याध हयान्सूनं च सायकैः
सुभद्रपुत्र ने पौऱव को सात तीखे बाणों से घायल किया, और पाँच बाणों से उसके घोड़ों और सारथी को भी घायल किया।
ततः प्रहर्षयन्सेनां सिंहवद्विनदन्मुहुः। समादत्तार्जुनिस्तूर्णं पौरवान्तकरं शरम्
फिर, बार-बार सिंह की तरह गरजते हुए और सेना को प्रसन्न करते हुए, अर्जुनपुत्र ने जल्दी से पौऱव का अंत करने वाला भयानक बाण उठा लिया।
तं तु सन्धितमाज्ञाय सायकं घोरदर्शनम्। द्वाभ्यां शराभ्यां हार्दिक्यश्चिच्छेद सशरं धनुः
उस भयंकर बाण को धनुष पर चढ़ा देख, हार्दिक्य ने दो बाणों से उसका धनुष और बाण दोनों काट डाले।
तदुत्सृज्य धनुश्छिन्नं सौभद्रः परवीरहा। उद्बबर्ह सितं खङ्गमाददनाः शरावरम्
तब सुभद्रपुत्र, शत्रुओं का संहार करने वाला, अपना टूटा हुआ धनुष छोड़कर, चमकती तलवार और सुंदर ढाल उठा खड़ा हुआ।
स तेनानेकतारेण चर्मणा कृतहस्तवत्। भ्रान्तासिना चरन्मार्गान्दर्शयन्वीर्यमात्मनः
उसने बहु-पट्टी वाली ढाल हाथ में लेकर, घूमती तलवार के साथ इधर-उधर घूमते हुए अपनी वीरता दिखलाई।
भ्रामितं पुनरुद्धान्तमाधूतं पुनरुत्थितम्। चर्मनिस्त्रिंशयो राजन्निर्विशेषमदृश्यत
राजन्, उसकी ढाल और तलवार जब घूमती, उठती और हिलती थी, तो वे दोनों अलग-अलग पहचान में नहीं आते थे।
स पौरवरथस्येषामाप्लुत्य सहसा नदन्। पौरवं रथमास्थाय केशपक्षे परामृशत्
वह अचानक गरजता हुआ पौऱव के रथ पर कूद पड़ा, और रथ पर चढ़कर उसने पौऱव के केश पकड़ लिए।
जघानास्य पदा सूतमसिना पातयद्धृजम्। विक्षोभ्याम्भोनिधिं तार्क्ष्यस्तं नागमिव चाक्षिपत्
उसने अपने पैर से सारथी को मारा और तलवार से गिरा दिया, फिर गरुड़ के समुद्र को विचलित करने की तरह, पौऱव को रथ से नीचे फेंक दिया।
तमागलितकेशान्तं ददृशुः सर्वपार्थिवाः। उक्षाणमिव सिंहेन पात्यमानमचेतसम्
सारे राजा उसे बिखरे हुए केशों के साथ, मूर्छित होकर गिरते हुए देख रहे थे, जैसे कोई सांड सिंह द्वारा गिराया जाता है।
तमार्जुनिवशं प्राप्तं कृष्यमाणमनाथवत्। पौरवं पातितं दृष्ट्वा नामृष्यत जयद्रूथः
अर्जुन के वश में, असहाय खींचे जा रहे पौऱव को गिरा हुआ देख, जयद्रथ यह सहन नहीं कर पाया।
स बर्हिबर्हावततं किङ्किणीशतजालवत्। चर्म चादाय खङ्गं च नदन्पर्यपतद्रथात्
उसने मोरपंख और घंटियों से सजी ढाल और तलवार लेकर, गरजते हुए रथ से छलांग लगाई।
ततः सैन्धवमालोक्य कार्ष्णिरुत्सृज्य पौरवम्। उत्पपात रथात्तूर्णं श्येनवन्निपपात च
फिर, कृष्णपुत्र ने सिंधु के राजा को देखकर, पौऱव को छोड़ दिया और अपने रथ से बाज की तरह झपट्टा मारते हुए कूद पड़ा।
प्रासपट्टिशनिस्त्रिंशाञ्छत्रुभिः सम्प्रचोदितान्। चिच्छेद चासिना कार्ष्णिश्चर्मणा संरुरोध च
कृष्णपुत्र ने शत्रुओं द्वारा फेंके गए भाले, पट्टिश और तलवारें अपनी तलवार से काट दीं, और ढाल से उन्हें रोक लिया।
स दर्शयित्वा सैन्यानां स्वबाहुबलमात्मनः। तमुद्यम्य महाखङ्गं चर्म चाथ पुनर्बली
उसने सेनाओं को अपनी भुजाओं का बल दिखाकर, फिर से अपनी बड़ी तलवार और ढाल उठा ली।
वृद्धक्षत्रस्य दायादं पितुरत्यन्तवैरिणम्। ससाराभिमुखः शूरः शार्दूल इव कुञ्जरम्
वीर ने वृद्धक्षत्र के उत्तराधिकारी, जो उसके पिता का घोर शत्रु था, की ओर ऐसे बढ़कर प्रहार किया जैसे शेर हाथी पर झपटता है।
तौ परस्परमासाद्य खह्गदन्तनखायुधौ। हृष्टवत्सम्प्रजहाते व्याघ्रकेसरिणाविव
दोनों, तलवार, दाँत और नख जैसे हथियारों से लैस होकर, आमने-सामने आए और ऐसे उत्साह से भिड़ गए जैसे शेर और बाघ युद्ध में आनंदित होकर लड़ते हैं।
सम्पातेष्वभिघातेषु निपातेष्वसिचर्मणोः। न तयोरन्तरं कश्चिद्ददर्श नरसिंहयोः
जब वे एक-दूसरे की ढालों पर वार कर रहे थे, तब उन दोनों नरसिंहों के बीच कोई भी अंतर दिखाई नहीं देता था।
अवक्षेपोऽसिनिर्हादः शस्त्रान्तरनिदर्शनम्। बाह्यान्तरनिपातश्च निर्विशेमदृश्यत
उनके नीचे गिरने वाले प्रहार, तलवारों की टकराहट, शस्त्र-कौशल का प्रदर्शन और बाहर-भीतर के वार साफ़ दिखाई दे रहे थे।