चित्रसेनो विकर्णश्च तथा दुर्मर्षणो युवा। दशैते तावका योधा भीमसेनमयोधयन्
चित्रसेन, विकर्ण और युवा दुर्मर्षण—ये दसों तुम्हारे योद्धा भीमसेन पर टूट पड़े।
महत्या सेनया युक्ता नानादेशसमुत्थया । भीष्मस्य समरे राजन्प्रार्थयाना महद्यशः
इन सबने अनेक प्रदेशों से आई विशाल सेना के साथ, भीष्म के नेतृत्व में युद्ध में बड़ा यश पाने की इच्छा से भाग लिया।
शल्यस्तु नवभिर्बाणैर्भीमसेनमताडयत् । कृतवर्मा त्रिभिर्भाणैः कृपश्च नवभिः शरैः
शल्य ने भीमसेन को नौ बाण मारे, कृतवर्मा ने तीन बाण चलाए और कृपाचार्य ने भी नौ तीखे तीर छोड़े।
चित्रसेनो विकर्णश्च भगदत्तश्च मारिष । दशभिर्दशभिर्बाणैर्भीमसेनमताडयन्
चित्रसेन, विकर्ण और भगदत्त—इन तीनों ने भीमसेन पर दस-दस बाण चलाए।
सैन्धवश्च त्रिभिर्बाणैर्भीमसेनमडायत् । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः
सिंधु के राजा ने तीन बाणों से भीमसेन पर वार किया, और अवन्ति के विंद व अनुविंद ने पाँच-पाँच तीर चलाए।
दुर्मर्षणस्तु विंशत्या पाण्डवं निशितैः शरैः। स तान्सर्वान्महाराज राजमानान्पृथक्पृथक्
दुर्मर्षण ने पाण्डव पर बीस तीखे तीर चलाए; लेकिन हे राजन, भीमसेन ने उन सभी घमंडी योद्धाओं का एक-एक कर सामना किया।
प्रवीरान्सर्वलोकस्य धार्तराष्ट्रान्महारथान् । जघान समरे वीरः पाण्डवः परवीरहा
पाण्डव वीर ने, जो शत्रुओं का संहार करने वाले हैं, युद्ध में धृतराष्ट्र के उन महान रथियों को, जो सारी दुनिया के सबसे बलवान योद्धा थे, परास्त कर दिया।
सप्तभिः शल्यमाविध्यत्कृतवर्माणमष्टभिः । कृपस्य सशरं चापं मध्ये चिच्छेद भारत
उन्होंने सात बाणों से शल्य को, आठ बाणों से कृतवर्मा को घायल किया और युद्ध के बीच में कृपाचार्य का धनुष और उसकी डोरी को काट डाला।
अथैनं च्छिन्नधन्वानं पुनर्विव्याध सप्तभिः । विन्दानुविन्दौ च तथा त्रिभिस्त्रिभिरताडयत्
फिर, जब कृपाचार्य का धनुष कट गया था, तब उन्होंने उसे फिर से सात बाणों से घायल किया; इसी तरह विंदा और अनुविंदा को तीन-तीन बाण मारे।
दुर्मर्षणं च विंशत्या चित्रसेनं च पञ्चभिः । विकर्णं दशभिर्बाणैः पञ्चभिश्च जयद्रथम्
उन्होंने दुर्मर्षण को बीस बाणों से, चित्रसेन को पाँच बाणों से, विकर्ण को दस बाणों से और जयद्रथ को पाँच बाणों से घायल किया।
विद्ध्वा भीमोऽनदद्धृष्टः सैन्धवं च पुनस्त्रिभिः । अथान्यद्धनुरादाय गौतमो रथिनां वरः
उन्हें घायल कर भीम ने गर्जना की और साहस से सिंधु के राजा को फिर तीन बाणों से घायल किया; इसके बाद, श्रेष्ठ रथी गौतम ने नया धनुष उठा लिया।
भीमं विव्याध संरब्धो दशभिर्निशितैः शरैः। स विद्धो दशभिर्बाणैस्तोत्रैरिव महाद्विपः
गौतम ने क्रोध में आकर भीम को दस तीखे बाणों से घायल किया; उन दस बाणों से घायल होकर भीम ऐसे लगे जैसे कोई विशाल हाथी अंकुश से चोट खा गया हो।
ततः क्रुद्धो महाराज भीमसेनः प्रतापवान् । गौतमं ताडयामास शरैर्बहुभिराहवे
इसके बाद, हे महाराज, प्रतापी भीमसेन ने क्रोध में आकर युद्ध में गौतम पर बहुत से बाण बरसाए।
सैन्धवस्य तथाऽश्वांश्च सारथिं च त्रिभिः शरैः । प्राहिणोन्मृत्युलोकाय कालान्तकसमद्युतिः
भीमसेन ने तीन बाणों से सिंधु के राजा के घोड़ों और सारथी को मृत्यु के लोक भेज दिया, उस समय उनका तेज काल के समान प्रबल था।
हताश्वात्तु रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः । शरांश्चिक्षेप निशितान्भीमसेनस्य संयुगे
घोड़े मारे जाने पर वह महान रथी जल्दी से रथ से कूद पड़ा और युद्ध में भीमसेन पर तीखे बाणों की वर्षा करने लगा।
तस्य भीमो धनुर्मध्ये द्वाभ्यां चिच्छेद मारिष । भल्लाभ्यां भरतश्रेष्ठ सैन्धवस्य महात्मनः
हे भरतश्रेष्ठ, भीम ने दो बाणों से उसका धनुष बीच में से काट दिया और दो चौड़े बाणों से महान आत्मा सिंधु के राजा को घायल किया।
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । चित्रसेनरथं राजन्नारुरोह त्वरान्वितः
उसका धनुष कट गया, रथ नष्ट हो गया, घोड़े और सारथी भी मारे गए; तब वह राजा जल्दी से चित्रसेन के रथ पर चढ़ गया।
अत्यद्भुतं रणे कर्म कृतवांस्तत्र पाण्डवः । महारथाञ्शरैर्विद्ध्वा वारयित्वा च मारिष
वहाँ पाण्डव ने युद्ध में अत्यंत अद्भुत पराक्रम दिखाया, हे मारिष, उन्होंने बाणों से महान रथियों को घायल किया और उन्हें रोक दिया।
विरथं सैन्धवं चक्रे सर्वलोकस्य पश्यतः । तदा न ममृषे शल्यो भीमसेस्य विक्रमम्
सारी दुनिया के सामने उन्होंने सिंधु के राजा को रथहीन कर दिया; यह देखकर शल्य भीमसेन का पराक्रम सहन नहीं कर सके।
स संधाय शरांस्तीक्ष्णान्करमारपरिमार्जितान् । भीमं विव्याध समरे तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत्
शल्य ने कारीगर द्वारा तराशे गए तीखे बाण चढ़ाकर युद्ध में भीम को घायल किया और ऊँचे स्वर में बोला, 'ठहरो, ठहरो!'
कृपश्च कृतवर्माच भगदत्तश्च वीर्यवान् । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ चित्रसेनश्च संयुगे
कृपाचार्य, कृतवर्मा, पराक्रमी भगदत्त, अवन्ति के विंदा और अनुविंदा तथा चित्रसेन भी युद्ध में शामिल हो गए।
दुर्मर्षणो विकर्णश्च सिन्धुराजश्च वीर्यवान्। भीमं ते विव्यधुस्तूर्णं शल्यहेतोररिन्दमाः
दुर्मर्षण, विकर्ण और पराक्रमी सिंधु के राजा—ये सभी शत्रुओं का नाश करने वाले योद्धा शल्य के कारण भीम पर झपट पड़े।
स च तान्प्रति विव्याध पञ्चभिः पञ्चभिः शरैःक । शल्यं विव्याध सप्तत्या पुनश्च दशभिः शरैः
भीम ने प्रत्युत्तर में उन सबको पाँच-पाँच बाणों से घायल किया; शल्य को सत्तर बाण मारे और फिर दस बाणों से फिर से घायल किया।
तं शल्यो नवभिर्भित्त्वा पुनर्विव्याध पञ्चभिः । सारथिं चास्य भल्लेन गाढं विव्याध मर्मणि
शल्य ने भीम को नौ बाणों से बींधा, फिर पाँच और बाण चलाए; और एक चौड़े बाण से भीम के सारथी को गहरे में, मर्म स्थान पर घायल कर दिया।
विशोकं प्रेक्ष्य निर्भिन्नं भीमसेनः प्रतापवान् । मद्रराजं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरुसि चार्पयत्
विशोक को घायल देखकर पराक्रमी भीमसेन ने मद्रराज को तीन बाणों से उसकी भुजाओं और जाँघों में बेध दिया।
तथेतरान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिरजिह्मगैः । ताजयामास समरे सिंहवाद्विननाद च
इसी तरह, उसने युद्ध में अन्य महान धनुर्धरों को भी तीन-तीन सीधे बाणों से घायल किया और सिंह की तरह गर्जना की।
ते हि यत्ता महेष्वासाः पाण्डवं युद्धकोविदम् । त्रिभिस्त्रिभिरकुण्ठाग्रैर्भृशं मर्मस्वताडयन्
वे सभी युद्ध-कुशल महान धनुर्धर पाण्डव को तीन-तीन तीखे बाणों से उसके मर्मस्थलों पर प्रहार करते हुए बुरी तरह घायल करने लगे।
सोऽतिविद्धो महेष्वासो भीमसेनो न विव्यथे । पर्वतो वारिधाराभिर्वर्षमाणैरिवाम्बुदैः
गहरे घायल होने पर भी महान धनुर्धर भीमसेन तनिक भी विचलित नहीं हुआ, जैसे पर्वत घने बादलों की वर्षा से भी अडिग रहता है।
स तु क्रोधसमाविष्टः पाण्डवानां महारथः । मद्रेश्वरं त्रिभिर्बाणैर्भृशं विद्ध्वा महायशाः
फिर पाण्डवों के उस महान रथी ने, जो अत्यंत प्रसिद्ध था, क्रोध से भरकर मद्रेश्वर को तीन बाणों से जोरदार चोट पहुँचाई।
कृपं च नवभिर्बाणैर्भृशं विद्ध्वा समन्ततः । प्रग्ज्योतिषं शतैराजौ राजन्विव्याध सायकैः
उसने कृपाचार्य को चारों ओर से नौ बाणों से बुरी तरह घायल किया और युद्ध में प्राग्ज्योतिष के राजा को सैकड़ों बाणों से बेध डाला।