ततः कालेन सा गर्भं सुषुवे वरवर्णिनी। कन्यैव तस्य देवस्य प्रसादादमरप्रभम्
फिर समय आने पर, उस सुंदर रूपवती स्त्री ने एक कन्या को जन्म दिया। उस देवता की कृपा से वह कन्या अमर देवताओं के समान तेजस्वी थी।
तथैवाबद्धकवचं कनकोज्ज्वलकुण्डलम्। हर्यक्षं वृषभस्कन्धं यथास्य पितरं तथा
जैसे उसके पिता थे, वैसे ही वह बालक भी बिना बंधे हुए कवच, चमकदार सोने के कुण्डल, पीतवर्णी आँखों और वृषभ जैसे कंधों से सुशोभित था।
जातमात्रं च तं गर्भं धात्र्या संमन्त्र्य भामिनी। `उत्स्रष्टुकामा तं गर्भं कारयामास भारत
जैसे ही वह बालक जन्मा, वह तेजस्विनी स्त्री दाई से सलाह करके, उसे त्यागने का मन बना बैठी और उसकी तैयारी करने लगी, हे भरतवंशी।
मञ्जूषां शिल्पिभिस्तूर्णं सुनद्धां सुप्रतिष्ठिताम् ।। प्लवैर्बहुविधैर्बद्धां प्लवनार्थं जले नृप। अजिनैर्मृदुभिश्चैवं संस्तीर्णशयनां तथा
शिल्पकारों ने जल्दी से एक संदूक तैयार किया, जो अच्छी तरह से बंद और मजबूत था। उसे पानी में तैराने के लिए कई प्रकार के तैरने वाले पदार्थों से बाँधा गया था, और भीतर नरम चमड़ों से बिछावन बनाकर सजाया गया था।
मञ्जूषायां समाधाय स्वास्तीर्णायां समन्ततः। मधूच्चिष्टस्थितायां तं सुखायां रुदती तथा। श्लक्ष्णायां सुपिधानायामश्वनद्यामवासृजत्
उसने बालक को चारों ओर से नरम बिछावन वाले संदूक में रखा, जिसमें भीतर मधु भी लगा हुआ था ताकि बालक को आराम मिले। रोती हुई उसने संदूक को अच्छी तरह से बंद किया और उसे अश्वनदी में बहा दिया।
जानती चाप्यकर्तव्यं कन्याया गर्भधारणम्। पुत्रस्नेहेन सा राजन्करुणं पर्यदेवयत्
वह जानती थी कि कन्या के लिए गर्भ धारण करना उचित नहीं है, फिर भी पुत्र के प्रति स्नेह के कारण वह दुखी होकर विलाप करने लगी, हे राजन्।
समुत्सृजन्ती मञ्जूपामश्वनद्यां तदा जले। उवाच रुदतीकुन्ती यानि वाक्यानि तच्छृणु
जब वह संदूक अश्वनदी के जल में छोड़ रही थी, तब कुन्ती रोती हुई ये वचन बोली; उन्हें सुनो।
स्वस्ति तेऽस्त्वान्तरिक्षेभ्यः पार्थिवेभ्यश्च पुत्रक। दिव्येभ्यश्चैव भूतेभ्यस्तथा तोयचराश्च ये
हे पुत्र, आकाश, पृथ्वी, देवताओं और जल में रहने वाले सभी प्राणियों की ओर से तुझे शुभकामनाएँ मिलें।
शिवास्ते सन्तु पन्थानो मा च ते परिपन्थिनः। आगताश्च तथा पुत्र भवन्त्यद्रोहचेतसः
तेरी राहें हमेशा मंगलमय हों, तुझे कोई विघ्न न आए; और जो भी तुझसे मिले, वे सब निर्दोष और शुभचिंतक हों।
पातु त्वां वरुणो राजा सलिले सलिलेश्वरः। अन्तरिक्षेऽन्तरिक्षस्थः पवनः सर्वगस्तथा
जल में तुझे वरुण देव, जल के स्वामी, और आकाश में सर्वव्यापी पवन देवता तेरा संरक्षण करें।
पिता त्वां पातु सर्वत्र तपनस्तपतांवरः। येन दत्तोसि मे पुत्र दिव्येन विधिना किल
तेरे पिता, तपने वालों में श्रेष्ठ सूर्य देव, तुझे हर जगह सुरक्षित रखें; क्योंकि हे पुत्र, तू मुझे दिव्य विधान से प्राप्त हुआ है।
आदित्या वसवो रुद्राः साध्या विश्वे च देवताः। मरुतश्च सहेन्द्रेण दिशश्च सदिदीश्वराः
आदित्य, वसु, रुद्र, साध्य, सभी देवता, मरुतगण इन्द्र सहित, और दिशाओं के रक्षक तुझे सुरक्षित रखें।
रक्षन्तु त्वां सुराः सर्वे समेषु विषमेषु च। वेत्स्यामि त्वांविदेशेपि कवचेनाभिसूचितम्
सभी देवता तुझे समभूमि और कठिन स्थानों में भी सुरक्षित रखें; मैं तुझे तेरे कवच से पहचान लूँगी, चाहे तू किसी भी देश में हो।
धन्यस्ते पुत्र जनरको देवो भानुर्विभावसुः। स्त्वां द्रक्ष्यति दिव्येन चक्षुषा वाहिनीगतम्
धन्य है वह रक्षक, हे पुत्र, जो तुझे देखेगा; जैसे तेजस्वी सूर्य देव दिव्य दृष्टि से तुझे सेना के बीच देखेंगे।
धन्या सा प्रमदा या त्वां पुत्रत्वे कल्पयिष्यति। यस्यास्त्वं तृषितः पुत्र स्तनं पास्यसि देवज
धन्य है वह स्त्री, जो तुझे अपना पुत्र मानेगी; जिसके स्तन का दूध, हे देवसुत, तू प्यास लगने पर पिएगा।
कोनु स्वप्नस्तया दृष्टो या त्वामादित्यवर्चसम्। दिव्यवर्मसमायुक्तं दिव्यकृण्डलभूषितम्
उसने कौन सा सपना देखा होगा, जो तुझे सूर्य के समान तेजस्वी, दिव्य कवच और दिव्य कुण्डल से सुशोभित देखेगी?
पद्मायतविशालाक्षं पद्मताम्रदलोज्ज्वलम्। सुललाटं सुकेशान्तं पुत्रत्वे कल्पयिष्यति
कौन तुझे अपना पुत्र मानेगी, जिसके नेत्र कमल के समान विशाल, मुख कमल की लाल पंखुड़ियों सा दमकता, सुंदर ललाट और मनोहर केश होंगे?
धन्या द्रक्ष्यन्ति पुत्र त्वां भूमौ संसर्पमाणकम्। अव्यक्तकलवाक्यानि वदन्तं रेणुगुण्ठितम्
धन्य हैं वे लोग, हे पुत्र, जो तुझे पृथ्वी पर रेंगते, अस्पष्ट बोलते और धूल में लिपटा हुआ देखेंगे।
धन्या द्रक्ष्यन्ति पुत्र त्वां पुनर्यौवनगोचरम्। हिमवद्वनसंभूतं सिंहं केसरिणं यथा
बेटा, वे लोग सचमुच भाग्यशाली होंगे जो तुम्हें फिर से जवानी की पूरी ताकत में देखेंगे, जैसे हिमालय के जंगल में जन्मा हुआ शेर।
एवं बहुविधं राजन्विलप्य करुणं पृथा। अवामृजतमज्जूषामश्वनद्यां तदा जले
राजन, कुंती ने तरह-तरह से दुखी होकर करुणा से विलाप किया और फिर अश्वनदी के जल से स्नान किया।
रुदती पुत्रशोकार्ता निशीथे कमलेक्षणा। धात्र्या सह पृथा राजन्पुत्रदर्शनलालसा
कमल जैसी आंखों वाली कुंती, बेटे के वियोग में रोती हुई, पुत्र-दर्शन की लालसा में अपनी धाय के साथ रात भर वहीं रही।
विसर्जयित्वा मञ्जूषां संबोधनभयात्पितुः। विवेश राजभवनं पुनः शोकातुरा ततः
पिता के जान जाने के डर से कुंती ने वह संदूक छोड़ दी और फिर शोक से व्याकुल होकर राजमहल में लौट आई।
मञ्जूषा त्वश्वनद्याः सा ययौ चर्मयण्वतीं नदीम्। चर्मण्वत्याश्चयमुनां ततो गङ्गां जगाम ह
वह संदूक अश्वनदी से बहती हुई चर्मवती नदी में पहुंची, फिर चर्मवती से यमुना में और यमुना से गंगा में जा पहुंची।
गङ्गायाः सूतविषयं चम्पामनुययौ पुरीम्। स मञ्जूषागतो गर्भस्तरङ्गैरुह्यमानकः
गंगा से वह संदूक सारथियों के प्रदेश में, चम्पा नगर जा पहुंची, जहां लहरों के साथ वह बालक भी उसमें बहता गया।
अमृतादुत्थितं दिव्यं तनुवर्म सकुण्डलम्। धारयामास तं गर्भं दैवं च विधिनिर्मितम्
उस संदूक में एक दिव्य बालक था, जिसके शरीर पर कवच और कुंडल थे, मानो अमृत से उत्पन्न हुआ हो, जिसे विधि ने नियत किया था।
एतद्गुह्यं महाराज सूर्यस्यासीन्महात्मनः। स सूर्यसंभवो गर्भः कुन्त्या गर्भेण धारितः
राजन, यह रहस्य उस तेजस्वी सूर्यदेव का था; वह बालक सूर्य से उत्पन्न होकर कुंती के गर्भ में रहा।
एतस्मिन्नेव काले तु धृतराष्ट्रस्य वै सखा। सूतोऽधिरथ इत्येव सदारो जाह्नवीं ययौ
इसी समय, राजन, धृतराष्ट्र के मित्र सारथी अधिरथ अपनी पत्नी के साथ गंगा नदी पर गए।
तस्य भार्याऽभवद्राजन्रूपेणासदृशी भुवि। राधा नाम महाभागा न सा पुत्रमविन्दत। अपत्यार्थे परं यत्नमकरोच्च विशेषतः
उसकी पत्नी, राजन, रूप में धरती पर अनुपम थी; उसका नाम राधा था, वह बहुत पुण्यवती थी, पर उसे कोई संतान नहीं थी, और संतान के लिए उसने बहुत प्रयास किया।
सा ददर्शाथ मञ्जूषामुह्यमानां यदृच्छया। दत्तरक्षाप्रतिसरामन्वालम्भनशोभनाम्
संयोग से उसने एक संदूक बहती देखी, जिसमें रक्षा का ताबीज और सुंदर पकड़ थी।
ऊर्मीतरङ्गैर्जाह्नव्याः समानीतामुपह्वरम्। `विवर्तमानां बहुशः पुनःपुनरितस्ततः
गंगा की लहरों और धाराओं से वह संदूक बार-बार इधर-उधर घूमती हुई किनारे पर आ गई।