पतता शिरसा तेन द्वारं षोडशयोजनम्। पर्वताभेन पिहितं तदाऽगम्यं ततोऽभवत्। उत्तराः कुरवस्तेन गच्छन्त्यद्य यथासुम्
उस गिरे हुए सिर के साथ, जो द्वार सोलह योजन चौड़ा था और पर्वत के समान बंद था, वह मार्ग अवरुद्ध हो गया; तभी से उत्तर कुरु लोग आज की तरह ही वहाँ से जाते हैं।
क्षिप्ताक्षिप्ता तु सा शक्तिर्हत्वा शत्रून्सहस्रशः। स्कन्दहस्तमनुप्राप्ता दृश्यते देवदानवैः
वह शक्ति बार-बार फेंकी गई और हजारों शत्रुओं का संहार कर, देवताओं और दानवों के देखते-देखते स्कन्द के हाथ में लौट आई।
प्रायः शरैर्विनिहता महासेनेन धीमता। शेषा दैत्यगणा घोरा भीतास्त्रस्ता दुरासदैः। स्कन्दपारिषदैर्हत्वा भक्षिताश्च सहस्रशः
महासेन के बुद्धिमत्ता से चलाए गए बाणों से अधिकांश भयानक और दुर्गम दैत्य मारे गए; शेष दैत्यों को स्कन्द के गणों ने मारकर हजारों की संख्या में खा लिया।
दनवान्भक्षयन्तस्ते प्रपिबन्तश्च शोणितम्। क्षणान्निर्दानवं सर्वमकार्षुर्भृशहर्षिताः
वे दानवों को खाते और उनका रक्त पीते रहे; क्षणभर में ही उन्होंने सारा क्षेत्र दानवों से मुक्त कर दिया और अत्यंत हर्षित हुए।
तमांसीवयथा सूर्यो वृक्षानग्निर्घनान्खगः। तथास्कन्दोऽजयच्छत्रून्स्वेन वीर्येण कीर्तिमान्
जैसे सूर्य अंधकार को दूर करता है, अग्नि वृक्षों को भस्म कर देती है और पक्षी बादलों को तितर-बितर कर देता है, वैसे ही कीर्तिवान स्कन्द ने अपने पराक्रम से शत्रुओं को पराजित कर दिया।
संपूज्यमानस्त्रिदशैरभिवाद्य महेश्वरम्। शुशुभे कृतिकापुत्रः प्रकीरणांशुरिवांशुमान्
देवताओं द्वारा पूजित और महेश्वर को प्रणाम कर, कृतिकापुत्र स्कन्द चंद्रमा की तरह अपनी किरणें बिखेरते हुए शोभायमान हुए।
नष्टशत्रुर्यदा स्कन्दः प्रयातस्तु महेश्वरम्। तदाऽब्रवीन्महासेनं परिष्वज्य पुरंदरः
जब स्कन्द ने अपने शत्रुओं का नाश कर महेश्वर के पास गए, तब पुरंदर ने महाशेन को गले लगाकर कहा।
ब्रह्मदत्तवरः स्कन्द त्वयाऽयं महिषो हतः। `हजय्यो युधि देवानां दानवः स महाबलः
स्कन्द, यह भैंसा ब्रह्मा से वर पाकर तुम्हारे हाथों मारा गया; वह महाबली दैत्य देवताओं के लिए युद्ध में अजेय था।
देवास्तृणसमा यस्य वबूवुर्जयतांवर। सोऽयं त्वया महाबाहो शमितो देवकण्टकः
जिसके सामने देवता तिनके के समान हो गए थे, उस देवकंटक का नाश तुमने, हे महाबाहु, कर दिया।
शतं महिषतुल्यानां दानवानां त्वय रणे। निहतंदेवशत्रूणां यैर्वयं पूर्वतापिताः
युद्ध में भैंसे के समान सौ दैत्य, जो पहले हमें सताते थे, तुमने मार गिराए।
तावकैर्भक्षिताश्चान्ये दानवाः शतसङ्घशः। अजेयस्त्वं रणेऽरीणामुमापतिरिव प्रभुः
तुम्हारे अनुयायियों ने भी सैकड़ों की संख्या में अन्य दैत्यों को खा लिया; हे प्रभु, तुम शत्रुओं के लिए युद्ध में अजेय हो, जैसे उमा के पति।
एतत्ते प्रथमं देव ख्यातं कर्म भविष्यति। त्रिषु लोकेषु कीर्तिश्च तवाक्षय्या भविष्यति। वशगाश्च भविष्यनति सुरास्तव महाभुज
हे देव, यह तुम्हारा पहला प्रसिद्ध कर्म रहेगा; तीनों लोकों में तुम्हारी कीर्ति अक्षय होगी और हे महाबाहु, देवता तुम्हारे अधीन रहेंगे।
महासेनमेवमुक्त्वा निवृत्तः सह दैवतैः। अनुज्ञातो भगवता त्र्यम्बकेण शचीपतिः
शचीपति ने जब महाबली सेना से ऐसा कहा, तब वे त्र्यम्बक भगवान की आज्ञा पाकर अन्य देवताओं के साथ वहाँ से लौट गए।
गतो भद्रवटंरुद्रो निवृत्ताश्च दिवौकसः। उक्ताश्च देवा रुद्रेण स्कन्दं पश्यत मामिव
रुद्र भद्रवट चले गए और देवता भी लौट गए। रुद्र ने देवताओं से कहा, "जैसे तुम मुझे देखते हो, वैसे ही स्कन्द को भी देखो।"
स हत्वा दानवगणान्पूज्यमानो महर्षिभिः। एकाह्नैवाजयत्सर्वं त्रैलोक्यं वह्निनन्दनः
अग्निपुत्र ने दानवों के समूह का वध किया और महर्षियों द्वारा पूजित होकर, एक ही दिन में तीनों लोकों को जीत लिया।
स्कन्दस् य इदं विप्रः पठेज्जन्म समाहितः। `शृणुयाद्ब्राह्मणेभ्यो यः श्रावयेद्वाविचेतनम्
जो कोई भी ध्यानपूर्वक स्कन्द का यह जन्म पढ़े, या ब्राह्मणों से सुने, या जिन्हें समझ नहीं है उन्हें सुनाए—
धनमायुर्यशो दीप्तिं पुत्राञ्शत्रुजयंतथा'। सपुष्टिमिहसंप्राप्य स्कन्दसालोक्यमाप्नुयात्
वह इस संसार में धन, आयु, यश, तेज, पुत्र, शत्रुओं पर विजय और समृद्धि प्राप्त करता है, और अंत में स्कन्द का साक्षात्कार पाता है।
भगवञ्श्रोतुमिच्छामि नामानि च महात्मनः। तरिषु लोकेषु यान्यस्य विख्यातानि द्विजोत्तम
भगवन, मैं उस महात्मा के वे नाम सुनना चाहता हूँ, जो तीनों लोकों में प्रसिद्ध हैं, हे श्रेष्ठ द्विज।
इत्युक्तः पाण्डवेयेन महात्मा ऋषिसन्निधौ। उवाच भगवांस्तत्र मार्कण्डेयो महातपाः
पाण्डववंशी द्वारा ऐसा कहे जाने पर, महर्षि के समक्ष महान तपस्वी और पूज्य मार्कण्डेय ने वहाँ उत्तर दिया।
आगेयश्चैव स्कनदश्च दीप्तकीर्तिरनामयः। मयूरकेतुर्धर्मात्मा भूतेशो महिषार्दनः
आगेय, स्कन्द, तेजस्वी, निरोग, मयूरध्वज, धर्मात्मा, भूतों के स्वामी, महिषासुर का संहारक—
कामजित्कामदः कान्तः सत्यवाग्भुवनेश्वरः। शिशुः शीघ्रः शुचिश्चण्डो दीप्तवर्णः शुभाननः
काम को जीतने वाले, इच्छाएँ पूरी करने वाले, प्रिय, सत्य बोलने वाले, संसार के स्वामी, बालक, तीव्र, पवित्र, उग्र, दीप्तिमान, सुंदर मुख वाले—
अमोघस्त्वनघो रौद्रः प्रियश्चन्द्राननस्तथा। दीप्तशक्तिः प्रशान्तात्मा नद्रकुक्कुटमोहनः
अचूक, निष्पाप, रौद्र, प्रिय, चंद्रमुखी, तेजस्वी शक्ति वाले, शांतचित्त, मोर और मुर्गे को मोहित करने वाले—
षष्ठीप्रियश्च धर्मात्मा पवित्रो मातृवत्सलः। कन्याभर्ता विभक्तश्च स्वाहेयो रेवतीसुतः
षष्ठी के प्रिय, धर्मात्मा, पवित्र, माताओं के स्नेही, कन्या के पति, विभाजित रूप वाले, स्वाहा के योग्य, रेवती के पुत्र—
प्रभुर्नेता विशाखश्च नैगमेयः सुदुश्चरः। सुव्रतो ललितश्चैवबालक्रीडनकप्रियः
स्वामी, नेता, विशाख, नैगमेय, कठिनता से प्राप्त होने वाले, उत्तम व्रतधारी, मनोहर, बालकों के खिलौनों के प्रिय—
खचारी ब्रह्मचारी च शूरः शरवणोद्भवः। विश्वामित्रप्रियश्चैव देवसेनाप्रियस्तथा। वासुदेवप्रियश्चैव प्रियः प्रियकृदेव तु
आकाश में विचरने वाले, ब्रह्मचारी, वीर, शरवण में उत्पन्न, विश्वामित्र के प्रिय, देवसेना के प्रिय, वासुदेव के प्रिय, और प्रिय कार्य करने वालों के प्रिय—
नामान्येतानि दिव्यानि कार्तिकेयस्य यः पठेत्। स्वर्गं कीर्तिं धनं चैव स लभेन्नात्र संशयः
जो कोई भी कार्तिकेय के ये दिव्य नाम पढ़ता है, वह स्वर्ग, कीर्ति और धन प्राप्त करता है—इसमें कोई संदेह नहीं।
स्तोष्यामि देवैर्ऋषिभिश्च जुष्टं शक्त्या गुहंनामभिरप्रमेयम्। षडाननं शक्तिधरं सुवीरं निबोध चैतानि कुरुप्रवीर
मैं देवताओं और ऋषियों द्वारा पूजित, छः मुख वाले, शक्ति धारी, अपार, महान वीर गुह का इन नामों से स्तुति करूँगा—हे कुरुवंशी, इन्हें ध्यान से सुनो।
ब्रह्मण्यो वै ब्रहमजो ब्रह्मविच्च ब्रह्मेशयो ब्रह्मवतांवरिष्ठः। ब्रह्मप्रियो ब्राह्मणसर्वमन्त्री त्वं ब्रह्मणां ब्राह्मणानांच नेता
आप ब्रह्म के भक्त, ब्रह्म से उत्पन्न, ब्रह्म के ज्ञाता, ब्रह्म के स्वामी, ब्रह्मवानों में श्रेष्ठ, ब्रह्म के प्रिय, सभी ब्राह्मणों के सलाहकार हैं—आप ब्राह्मणों और ब्राह्मणों के भी नेता हैं।
स्वाहा स्वधा त्वंपरमं पवित्रं मन्त्रस्तुतस्त्वंप्रथितः षडर्चिः। संवत्सरस्त्वमृतवश्च षड्वै मासार्धमासाश्चदिनं दिशश्च
आप स्वाहा, स्वधा, परम पवित्र, मंत्रों द्वारा स्तुत, छह किरणों वाले प्रसिद्ध, संवत्सर, छह ऋतु, मास, अर्धमास, दिन और दिशाएँ भी हैं।
त्वंपुष्कराक्षस्त्वरविन्दवक्रः सहस्रचक्षोसि सहस्रबाहुः। त्वं लोकपालः परमं हविश्च त्वं भावनः सर्वसुरासुराणाम्
आप कमलनयन, कमलमुख, सहस्र नेत्रों वाले, सहस्र भुजाओं वाले, लोकपाल, परम हवि और सभी देवताओं तथा असुरों के सृजनकर्ता हैं।