भीमार्जुनहृषीकेशैः प्रहृष्टाः प्रययुस्तदा। रत्नान्यादाय भूरीणी ज्वलन्तो रिपुसूदनाः
भीम, अर्जुन और हृषीकेश के कारण प्रसन्न होकर, वे शत्रुओं का नाश करने वाले राजा बहुत-से चमकते रत्न लेकर चले गए।
कृष्णस्तु सह पार्थाभ्यां श्रिया परमया युतः। रत्नान्यादाय भूरिणी प्रययौ पुरुषर्षभः
कृष्ण, पाण्डवों के साथ और परम ऐश्वर्य से युक्त होकर, बहुत-से बहुमूल्य रत्न लेकर, श्रेष्ठ पुरुष के रूप में चले गए।
इन्द्रप्रस्थमुपागम्य पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः। समेत्य धर्मराजानं प्रीयमाणोऽभ्यभाषत
इन्द्रप्रस्थ पहुँचकर, अच्युत पाण्डवों के साथ धर्मराज के पास गए और प्रसन्न होकर उनसे बोले।
दिष्ट्या भीमेन बलवाञ्जरासन्धो निपातितः। राजानो मोक्षिताश्चेमे बन्धनान्नृपसत्तम
सौभाग्य से बलवान भीम ने जरासंध को मार गिराया और ये राजा, हे श्रेष्ठ नरेश, बंधन से मुक्त हो गए।
दिष्ट्या कुशलिनौ चेमौ भीमसेनधनञ्जयौ। पुनः स्वनगरं प्राप्तावक्षताविति भारत
सौभाग्य से भीमसेन और धनंजय दोनों सकुशल, बिना किसी चोट के, फिर अपने नगर लौट आए, हे भारत।
ततो युधिष्ठिरः कृष्णं पूजयित्वा यथार्हतः। भीमसेनार्जुनौ चैव प्रहृष्टः परिषस्वजे
इसके बाद युधिष्ठिर ने कृष्ण, भीमसेन और अर्जुन का यथोचित सम्मान किया और हर्षित होकर उन्हें गले लगाया।
ततः क्षीणे जरासन्धे भ्रातृभ्यां विहितं जयम्। अजातशत्रुरासाद्य मुमुदे भ्रातृभिः सह
जब जरासंध मारा गया और भाइयों ने विजय पाई, तब अजातशत्रु अपने भाइयों के साथ बहुत प्रसन्न हुए।
हृष्टश्च धर्मराड्वाक्यं जनार्दनमभाषत। त्वां प्राप्य पुरुषव्याघ्र भीमसेनेन पातितः
धर्मराज प्रसन्न होकर जनार्दन से बोले—'आपके रहते, पुरुषों में श्रेष्ठ, भीमसेन ने जरासंध को मार गिराया।'
मागधोऽसौ बलोन्मत्तो जरासन्धः प्रतापवान्। राजसूयं क्रतुश्रेष्ठं प्राप्स्यामि विगतज्वरः
मगध का वह राजा जरासंध, अपनी शक्ति के घमंड में चूर और अपने पराक्रम के लिए प्रसिद्ध, बोला— 'मैं निश्चिंत होकर राजसूय यज्ञ, जो सबसे श्रेष्ठ है, प्राप्त करूंगा।'
त्वद्बुद्धिबलमाश्रित्य यागार्होऽस्मि जनार्दन। पीतं पृथिव्याः क्रुद्धेन यशस्ते पुरुषोत्तम
हे जनार्दन, आपकी बुद्धि और बल का सहारा लेकर मैं यज्ञ करने योग्य बना हूँ। हे पुरुषों में श्रेष्ठ, आपका यश तो क्रोध में भी सारी पृथ्वी पर फैल गया है।
एवं सम्भाष्य कौन्तेयः प्रादाद्रथवरं प्रभोः
ऐसा कहकर कुन्तीपुत्र ने प्रभु को उत्तम रथ भेंट किया।
प्रतिगृह्य तु गोविन्दो जरासन्धस्य तं रथम्
गोविन्द ने जरासंध का वह रथ स्वीकार कर अपने हाथ में ले लिया।
प्रहृष्टस्तस्य मुमुदे फल्गुनेन जनार्दनः। प्रीतिमानभवद्राजन्धर्मराजपुरस्कृतः
जनार्दन अर्जुन के साथ बहुत प्रसन्न हुए; धर्मराज द्वारा सम्मानित होकर वे प्रेम से भर गए।
यथावयः समागम्य भ्रातृभिः सह पाण्डवः। सत्कृत्य पूजयित्वा च विससर्ज नराधिपान्
फिर पाण्डव अपने भाइयों के साथ एकत्र होकर, राजाओं का आदर-सत्कार कर, उन्हें सम्मानपूर्वक विदा करने लगे।
युधिष्ठिराभ्यनुज्ञातास्ते नृपा हृष्टमानसाः। जग्मुः स्वदेशांस्त्वरिता यानैरुच्चावचैस्ततः
युधिष्ठिर की आज्ञा पाकर वे सभी राजा प्रसन्न मन से, तरह-तरह के रथों पर सवार होकर अपने-अपने देश की ओर जल्दी लौट गए।
एवं पुरुषशार्दूलो महाबुद्धिर्जनार्दनः। पाण्डवैर्घातयामास जरासन्धमरिं तदा
इस प्रकार पुरुषों में श्रेष्ठ, महान बुद्धि वाले जनार्दन ने पाण्डवों के साथ मिलकर उस समय शत्रु जरासंध का वध किया।
घातयित्वा जरासन्धं बुद्धिपूर्वमरिन्दमः। धर्मराजमनुज्ञाप्य पृथां कृष्णां च भारत
शत्रुओं का नाश करने वाले ने बुद्धि पूर्वक जरासंध का वध कर, धर्मराज, पृथ और कृष्णा से आज्ञा लेकर—
सुभद्रां भीमसेनं च फाल्गुनं यमजौ तथा। धौम्यमामन्त्रयित्वा च प्रययौ स्वां पुरीं प्रति
सुभद्रा, भीमसेन, अर्जुन, यम के दोनों पुत्र और धौम्य से सलाह कर, वे अपनी नगरी की ओर चल पड़े।
पाण्डवैरनुधावद्भिर्युधिष्ठिरपुरोगमैः। हर्षेण महता युक्तः प्राप्य चानुत्तमं यशः। जगाम हृष्टः कृष्णस्तु पुनर्द्वारवतीं पुरीम्
युधिष्ठिर के नेतृत्व में पाण्डवों द्वारा घिरे हुए, अत्यंत हर्षित होकर और अनुपम यश प्राप्त कर, कृष्ण प्रसन्न मन से फिर द्वारका लौट गए।
तेनैव रथमुख्येन मनसस्तुल्यगामिना। धर्मराजविसृष्टेन दिव्येनानादयन्दिशः
धर्मराज द्वारा छोड़े गए, मन के समान तीव्र गति वाले उस श्रेष्ठ रथ से, जिसकी दिव्य ध्वनि चारों दिशाओं में गूंज रही थी—
ततो युधिष्ठिरमुखाः पाण्डवा भरतर्षभ। प्रदक्षिणमकुर्वन्त कृष्णमक्लिष्टकारिणम्
फिर, हे भरतश्रेष्ठ, युधिष्ठिर के नेतृत्व में पाण्डवों ने निष्कलंक कर्म करने वाले कृष्ण की प्रदक्षिणा की।
ततो गते भगवति कृष्णे देवकिनन्दने। जयं लब्ध्वा सुविपुलं राज्ञां दत्त्वाऽभयं तदा
इसके बाद, जब देवकीनंदन भगवान कृष्ण वहाँ से चले गए, तब उन्होंने महान विजय प्राप्त कर, राजाओं को अभयदान दिया।
संवर्धितं यशो भूयः कर्मणा तेन भारत। द्रौपद्याः पाण्डवा राजन्परां प्रीतिमवर्धयन्
उस कर्म से, हे भरत, उनका यश और भी बढ़ गया; पाण्डवों ने, हे राजन, द्रौपदी को अत्यंत प्रसन्नता दी।
तस्मिन्काले तु यद्युक्तं धर्मकामार्थसंहितम्। तद्राजा धर्मतश्चक्रे प्रजापालनकीर्तनम्
उस समय जो भी धर्म, काम और अर्थ से जुड़ा उचित कार्य था, राजा ने वही किया और प्रजा की रक्षा में अपना यश बढ़ाया।
ऋषेस्तद्वचनं स्मृत्वा निशश्वास युधिष्ठिरः। धर्म धर्मभृतां श्रेष्ठः कर्तुमिच्छन्परन्तपः
ऋषि के वचन को याद कर युधिष्ठिर ने गहरी साँस ली; वह धर्म का पालन करने वालों में श्रेष्ठ और शत्रुओं का दमन करने वाला था, जो कर्तव्य करने की इच्छा रखता था।
तस्येङ्गितज्ञो बीभत्सुः सर्वशस्त्रभृतां वरः। संविवर्तयिषुः कामं पावकात्पाकशासनिः
उनकी भावना को समझकर, शस्त्रधारियों में श्रेष्ठ भीमसेन, जैसे अग्नि से वज्र निकलता है, वैसे ही उनकी इच्छा पूरी करने को तत्पर हुए।
प्राप्तं प्राप्य धनुः श्रेष्ठमक्षय्यौ च महेषुधी। रथं ध्वजं सभां चैव युधिष्ठिरमभाषत
सबसे उत्तम धनुष, अक्षय बाण, बलवान रथ, ध्वज और सभा प्राप्त करके, युधिष्ठिर ने कहा।
धनुरस्त्रं शरा वीर्यं पक्षो भूमिर्यशो बलम्। प्राप्तमेतन्मया राजन्दुष्प्रापं यदभीप्सितम्
धनुष, अस्त्र, बाण, वीरता, पक्ष, भूमि, यश और बल—ये सब मैंने प्राप्त कर लिए हैं, हे राजन्, जो पाना कठिन और सबकी इच्छा होती है।
तस्य कृत्यमहं मन्ये कोशस्य परिवर्धनम्। करमाहारयिष्यामि राज्ञः सर्वान्नृपोत्तम
मैं अपना कर्तव्य कोश की वृद्धि को मानता हूँ; मैं आपके लिए सभी राजाओं से कर वसूल करूँगा, हे श्रेष्ठ नरेश।
विजयाय प्रयास्यामि दिशं धनदपालिताम्। तिथावथ मुहूर्ते च नक्षत्रे चाभिपूजिते
मैं विजय के लिए उस दिशा की ओर जाऊँगा, जिसकी रक्षा धन के स्वामी करते हैं, शुभ तिथि, मुहूर्त और पूज्य नक्षत्र में।