અથવાઽહં પરિત્યક્તો ભવદ્ભિર્દ્વેષકારણાત્। ઋત્વિજોઽન્યાન્ગમિષ્યામિ યાજનાર્થં દ્વિજોત્તમાઃ
'અથવા, જો તમે મને દ્વેષથી છોડી દો, દ્વિજશ્રેષ્ઠો, તો હું બીજા પુરોહિતો પાસે યજ્ઞ માટે જઈશ.'
એતાવદુક્ત્વા વચનં વિરરામ સ પાર્થિવઃ। યદા ન શેકૂ રાજાનં યાજનાર્થં પરન્તપ
આ રીતે બોલીને એ રાજાએ મૌન ધારણ કર્યું, કારણ કે એ પુરોહિતો રાજાને યજ્ઞ કરાવી શક્યા નહીં.
તતસ્તે યાજકાઃ ક્રુદ્ધાસ્તમૂચુર્નૃપસત્તમમ્। તવ કર્મામ્યજસ્રં વૈ વર્તન્તે પાર્થિવોત્તમ
પછી એ યજ્ઞકર્તા પુરોહિતો ગુસ્સામાં રાજાશ્રેષ્ઠને બોલ્યા: 'હે રાજાશ્રેષ્ઠ, તમારો યજ્ઞ કાર્ય તો સતત ચાલે છે.'
તતો વયં પરિશ્રાન્તાઃ સતતં કર્મવાહિનઃ। શ્રમાદસ્માત્પરિશ્રાન્તાન્સ ત્વં નસ્ત્યક્તુમર્હસિ
'એથી અમે સતત કર્મમાં લાગેલા થાકી ગયા છીએ; આ મહેનતથી અમે થાકી ગયા છીએ, તેથી તમે અમને છોડી દેવું યોગ્ય નથી.'
બુદ્ધિમોહં સમાસ્થાય ત્વરાસંભાવિતોઽનઘ। ગચ્છ રુદ્રસકાશં ત્વં સહિ ત્વાં યાજયિષ્યતિ
'ભ્રાંતિપૂર્ણ વિચાર અને અયોગ્ય ઉતાવળથી, હે નિર્દોષ, તું જાતે જ રુદ્ર પાસે જા; જો તે તને સહન કરી શકે તો તારો યજ્ઞ તે કરાવશે.'
સાધિક્ષેપં વચઃ શ્રુત્વા સંક્રુદ્ધઃ શ્વેતકિર્નૃપઃ। કૈલાસં પર્વતં ગત્વા તપ ઉગ્રં સમાસ્થિતઃ
આ રીતે અપમાનભર્યા શબ્દો સાંભળી, સફેદ વાળવાળા રાજાએ ગુસ્સામાં કૈલાસ પર્વત પર જઈને કઠોર તપ આરંભ્યું.
આરાધયન્મહાદેવં નિયતઃ સંશિતવ્રતઃ। ઉપવાસપરો રાજન્દીર્ઘકાલમતિષ્ઠત
નિયમિત અને દૃઢ વ્રત ધરાવી, રાજાએ મહાદેવની ઉપાસના કરી, ઉપવાસમાં તત્પર રહીને લાંબા સમય સુધી ત્યાં રહ્યો.
કદાચિદ્દ્વાદશે કાલે કદાચિદપિ ષોડશે। આહારમકરોદ્રાજા મૂલાનિ ચ ફલાનિ ચ
ક્યારેક બારમા દિવસે, ક્યારેક સોળમા દિવસે, એ રાજા માત્ર મૂળ અને ફળ જ ખાય.
ઊર્ધ્વબાહુસ્ત્વનિમિષસ્તિષ્ઠન્સ્થાણુરિવાચલઃ। ષણ્માસાનભવદ્રાજા શ્વેતકિઃ સુસમાહિતઃ
હાથ ઉપર ઉંચા રાખીને, પલક પણ ન ઝપકાવી, સ્થિર સ્તંભ જેવો ઊભો રહી, રાજા શ્વેતકે છ મહિના સુધી એકાગ્ર રહ્યો.
તં તથા નૃપશાર્દૂલં તપ્યમાનં મહત્તપઃ। શઙ્કરઃ પરમપ્રીત્યા દર્શયામાસ ભારત
એ રીતે મહાન તપ કરતા એ રાજાશ્રેષ્ઠને જોઈ, હે ભારત, શંકરે ખૂબ પ્રસન્ન થઈને પોતે દર્શન આપ્યું.
ઉવાચ ચૈનં ભગવાન્સ્નિગ્ધગમ્ભીરયા ગિરા। પ્રીતોઽસ્મિ નરશાર્દૂલ તપસા તે પરન્તપ
ભગવાને મીઠી અને ઊંડી અવાજમાં કહ્યું: 'હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, દુશ્મનોને હરાવનારા, તારી તપસ્યાથી હું પ્રસન્ન થયો છું.'
વરં વૃણીષ્વ ભદ્રં તે યં ત્વમિચ્છસિ પાર્થિવ। એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં રુદ્રસ્યામિતતેજસઃ
'હે રાજા, તું જે ઇચ્છે છે એ કોઈ પણ વર માગ, તને શુભ થાય.' રુદ્રના આ અમાપ તેજવાળા વચન સાંભળ્યા પછી—
પ્રણિપત્ય મહાત્માનં રાજર્ષિઃ પ્રત્યભાષત। યદિ મે ભગવાન્પ્રીતઃ સર્વલોકનમસ્કૃતઃ
મહાન આત્માવાળા ભગવાનને વંદન કરીને એ રાજર્ષીએ જવાબ આપ્યો: 'હે સર્વલોકોમાં પૂજ્ય ભગવાન, જો તમે મારા પર પ્રસન્ન છો—'
સ્વયં માં દેવદેવેશ યાજયસ્વ સુરેશ્વર। એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં રાજ્ઞા તેન પ્રભાષિતમ્
'હે દેવોના દેવ, હે દેવરાજ, તમે જ મને યજ્ઞ કરાવો.' રાજાએ આ વચન કહ્યા ત્યારે—
ઉવાચ ભગવાન્પ્રીતઃ સ્મિતપૂર્વમિદં વચઃ। નાસ્માકમેતદ્વિષયે વર્તતે યાજનં પ્રતિ
પ્રસન્ન થયેલા ભગવાને સ્મિત સાથે કહ્યું: 'યજ્ઞ કરાવવાનું કામ અમારું નથી.'
ત્વયા ચ સુમહત્તપ્તં તપો રાજન્વરાર્થિના। યાજયિષ્યામિ રાજંસ્ત્વાં સમયેન પરન્તપ
'પણ, હે રાજા, વર માંગનાર, તું બહુ મોટી તપસ્યા કરી છે. યોગ્ય સમયે, દુશ્મનોને હરાવનારા, હું તને યજ્ઞમાં દિક્ષિત કરાવીશ.'
સમા દ્વાદશ રાજેન્દ્ર બ્રહ્મચારી સમાહિતઃ। સતતં ત્વાજ્યધારાભિર્યદિ તર્પયસેઽનલમ્
'હે રાજેન્દ્ર, જો તું બાર વર્ષ સુધી એકાગ્રતાથી બ્રહ્મચર્ય પાળે અને સતત ઘીથી અગ્નિને તૃપ્ત કરે—'
કામં પ્રાર્થયસે યં ત્વં મત્તઃ પ્રાપ્સ્યસિ તં નૃપ। એવમુક્તશ્ચ રુદ્રેણ શ્વેતકિર્મનુજાધિપઃ
'તારે મારી પાસે જે ઈચ્છા છે, એ તને મળશે.' રુદ્રે这样 કહ્યાના પછી, શ્વેતકીના રાજાએ—
તથા ચકાર તત્સર્વં યથોક્તં શૂલપાણિના। પૂર્ણે તુ દ્વાદશે વર્ષે પુનરાયાન્મહેશ્વરઃ
એ રાજાએ શૂળધારી ભગવાને જે કહ્યું એ બધું જમણું કર્યું. બાર વર્ષ પૂરા થયા પછી મહાદેવ ફરી આવ્યા.
દૃષ્ટૈવ ચ સ રાજાનં શઙ્કરો લોકભાવનઃ। ઉવાચ પરમપ્રીતઃ શ્વેતકિં નૃપસત્તમમ્
શંકરે, લોકહિત માટે, એ રાજાને જોઈને, ખૂબ પ્રસન્ન થઈને, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા શ્વેતકીને કહ્યું:
તોષિતોઽહં નૃપશ્રેષ્ઠ ત્વયેહાદ્યેન કર્મણા।। યાજનં બ્રાહ્મણાનાં તુ વિધિદૃષ્ટં પરન્તપ
'હે રાજાશ્રેષ્ઠ, તું અહીં જે કાર્ય કર્યું એથી હું સંતોષ પામ્યો છું. દુશ્મનોને હરાવનારા, યજ્ઞ કરાવવાનું કામ બ્રાહ્મણો માટે નિર્ધારિત છે.'
અતોઽહં ત્વાં સ્વયં નાદ્ય યાજયામિ પરન્તપ। મમાંશસ્તુ ક્ષિતિતલે મહાભાગો દ્વિજોત્તમઃ
'એથી, દુશ્મનોને હરાવનારા, આજે હું તને યજ્ઞ કરાવી શકતો નથી. પણ પૃથ્વી પર મારા અંશરૂપ મહાન બ્રાહ્મણ—'
દુર્વાસા ઇતિ વિખ્યાતઃ સ હિ ત્વાં યાજયિષ્યતિ। મન્નિયોગાન્મહાતેજાઃ સંભારાઃ સંભ્રિયન્તુ તે
'જે દુર્વાસા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે, એ તને યજ્ઞ કરાવશે. મારા આજ્ઞાથી, હે મહાબલવાન, તારા યજ્ઞના બધાં સામાન તૈયાર કરાવ.'
એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં રુદ્રેણ સમુદાહૃતમ્। સ્વપુરં પુનરાગમ્ય સંભારાન્પુનરાર્જયત્
રુદ્રના આ વચન સાંભળીને, એ પોતાના શહેરમાં પાછો ગયો અને ફરીથી યજ્ઞના સામાન એકત્ર કર્યા.
તતઃ સંભૃતસંભારો ભૂયો રુદ્રમુપાગમત્। `ઉવાચ ચ મહિપાલઃ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતઃ સ્થિતઃ।' સંભૃતા મમ સંભારાઃ સર્વોપકરણાનિ ચ
પછી બધાં સામાન ભેગા કરીને, એ ફરી રુદ્ર પાસે ગયો. રાજાએ હાથ જોડીને નમ્રતાથી કહ્યું: 'મારા બધા સામાન અને સાધનો તૈયાર છે.'
ત્વત્પ્રસાદાનમહાદેવ શ્વો મે દીક્ષા ભવેદિતિ। એતચ્છ્રુત્વા તુ વચનં તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ
'હે મહાદેવ, તમારી કૃપાથી કાલે મારી દિક્ષા થાય.' એ મહાન આત્માવાળા રાજાના આ વચન સાંભળ્યા પછી—
દુર્વાસસં સમાહૂય રુદ્રો વચનમબ્રવીત્। એષ રાજા મહાભાગઃ શ્વેતકિર્દ્વિજસત્તમ
રુદ્રે દુર્વાસાને બોલાવીને કહ્યું: 'હે મહાન બ્રાહ્મણ, આ રાજા શ્વેતકી—'
એનં યાજય વિપ્રેન્દ્ર મન્નિયોગેન ભૂમિપમ્। બાઢમિત્યેવ વચનં રુદ્રં ત્વૃષિરુવાચ હ
'મારી આજ્ઞાથી, હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, આ રાજાને યજ્ઞ કરાવ.' ઋષિએ રુદ્રને કહ્યું: 'જેમ કહ્યો તેમ થશે.'
તતઃ સત્રં સમભવત્તસ્ય રાજ્ઞો મહાત્મનઃ। યથાવિધિ યથાકાલં યથોક્તં બહુદક્ષિણમ્
પછી એ મહાન આત્માવાળા રાજાએ નિયમ પ્રમાણે, યોગ્ય સમયે અને જણાવ્યા મુજબ, ઘણાં દાન સાથે યજ્ઞ કરાવ્યો.
તસ્મિન્પરિસમાપ્તે તુ રાજ્ઞઃ સત્રે મહાત્મનઃ। દુર્વાસસાઽભ્યનુજ્ઞાતા વિપ્રતસ્થુઃ સ્મ યાજકાઃ
એ મહારાજાના યજ્ઞ પૂરાં થયા પછી, દુર્વાસાના આજ્ઞાથી યજ્ઞકર્મ કરનાર બધા બ્રાહ્મણો વિદાય પામ્યા.