દૃષ્ટવાન્સર્વલોકેશ અર્જુનેન સમન્વિતઃ। પીતામ્બરધરો દેવસ્તદ્વનં બહુધા ચરન્
સર્વલોકના સ્વામી, અર્જુન સાથે, પીળા વસ્ત્રધારી દેવ, એ જંગલમાં અનેક રીતે ફરતા અને તે સૌ જોયું.
સદ્રુમસ્ય સયક્ષસ્ય સભૂતગણપક્ષિણઃ। ખાણ્ડવસ્ય વિનાશં તં દદર્શ મધુસૂદનઃ
મધુસૂદનએ ખાંડવના વૃક્ષો, યક્ષો, અનેક પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ સાથે તેના વિનાશને જોયો.
વિહારદેશં સંપ્રાપ્ય નાનાદ્રુમમનુત્તમમ્। ગૃહૈરુચ્ચાવચૈર્યુક્તં પુરન્દરપુરોપમમ્
ત્યાં તેઓ રમવા માટે પહોંચ્યા, જ્યાં સુંદર અને વિવિધ વૃક્ષો હતા, ઊંચા-નીચા મકાનો હતા અને જે ઇન્દ્રના શહેર જેવું લાગતું હતું.
ભક્ષ્યૈર્ભોજ્યૈશ્ચ પેયૈશ્ચ રસવદ્બિર્મહાધનૈઃ। માલ્યૈશ્ચ વિવિધૈર્ગન્ધૈસ્તથા વાર્ષ્મેયપાણ્ડવૌ
ત્યાં પૃથાના પુત્રો અને વાસુદેવએ વિવિધ ખોરાક, પીણાં, રસદાર વાનગીઓ, અનેક માળાઓ, સુગંધો અને મોટાં ખજાનાંનો આનંદ લીધો.
તદા વિવિશતુઃ પૂર્ણં રત્નૈરુચ્ચાવચૈઃ શુભૈઃ। યથોપજોષં સર્વશ્ચ જનશ્ચિક્રીડ ભારત
પછી તેઓ એ સ્થળે પ્રવેશ્યા, જ્યાં ઊંચા-નીચા સુંદર રત્નોથી ભરેલું હતું; અને બધા લોકો પોતાની મરજી પ્રમાણે ત્યાં રમ્યા.
સ્ત્રિયશ્ચ વિપુલશ્રોષ્ણ્યશ્ચારુપીનપયોધરાઃ। મદસ્ખલિતગામિન્યશ્ચિક્રીડુર્વામલોચનાઃ
અને પહોળા નિતંબ અને સુંદર, ગોળ છાતીવાળી સ્ત્રીઓ, મદમાં લથડતી ચાલે, મોહક આંખોવાળી, ત્યાં રમતી હતી.
વને કાશ્ચિજ્જલે કાશ્ચિત્કાશ્ચિદ્વેશ્મસુ ચાઙ્ગનાઃ। યથાદેશં યથાપ્રીતિ ચિક્રીડુઃ પાર્થકૃષ્ણયોઃ
કેટલીક સ્ત્રીઓ જંગલમાં રમતી હતી, કેટલીક પાણીમાં મોજ કરતી હતી અને કેટલીક ઘરમાં આનંદ માણતી હતી. દરેકે પોતાના મનગમતા સ્થળે અને મનગમતી રીતે પાર્થ અને કૃષ્ણની સંગાથે રમણ કર્યું.
વાસુદેવપ્રિયા નિત્યં સત્યભામા ચ ભામિની। દ્રૌપદી ચ સુભદ્રા ચ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ। પ્રાયચ્છન્ત મહારાજ સ્ત્રીણાં તાઃ સ્મ મદોત્કટાઃ
વાસુદેવને હંમેશા પ્રિય એવી સત્યભામા, સાથે દ્રૌપદી અને સુભદ્રા—આ તેજસ્વી સ્ત્રીઓએ આનંદથી અન્ય સ્ત્રીઓને કપડાં અને આભૂષણો આપ્યા, હે મહારાજ! એ બધાની ખુશી અતિશય હતી.
કાશ્ચિત્પ્રહૃષ્ટા નનૃતુશ્ચુક્રુશુશ્ચ તથા પરાઃ। જહસુશ્ચ પરા નાર્યઃ પપુશ્ચાન્યા વરાસવમ્
કેટલીક સ્ત્રીઓ આનંદમાં આવીને નાચવા લાગી, કેટલીક ખુશીથી ચીસો પોકારવા લાગી, બીજી હસવા લાગી અને કેટલીક શ્રેષ્ઠ મદિરા પીવા લાગી.
રુરુધુશ્ચાપરાસ્તત્ર પ્રજઘ્નુશ્ચ પરસ્પરમ્। મન્ત્રયામાસુરન્યાશ્ચ રહસ્યાનિ પરસ્પરમ્
કેટલીક સ્ત્રીઓ ત્યાં રડવા લાગી, કેટલીક એકબીજાને મારવા લાગી અને બીજી છોકરીઓ એકબીજાને ગુપ્ત વાતો કહેવા લાગી.
વેણુવીણામૃદઙ્ગાનાં મનોજ્ઞાનાં ચ સર્વશઃ। શબ્દેન પૂર્યતે હર્મ્યં તદ્વનં સુમહર્દ્ધિમત્
વાંસળી, વીણા અને મૃદંગના મોહક અવાજથી એ મહેલ અને તે સુંદર જંગલ આખું ગૂંજી ઉઠ્યું.
તસ્મિંસ્તદા વર્તમાનો કુરુદાશાર્હનન્દનૌ। સમીપં જગ્મતુઃ કંચિદુદ્દેશં સુમનોહરમ્
એ સમયે, કુરુ અને દાશાર્હના પુત્રો ત્યાં હાજર હતા અને બંને નજીકના એક મનોહર સ્થળે ગયા.
તત્ર ગત્વા મહાત્માનૌ કૃષ્ણૌ પરપુરઞ્જયૌ। મહાર્હાસનયો રાજંસ્તતસ્તૌ સન્નિષીદતુઃ
ત્યાં પહોંચીને, મહાન આત્મા કૃષ્ણ અને દુશ્મન નગરોને જીતનારા પાંડવ, હે રાજા! બંનેએ કિંમતી આસન પર બેસણું કર્યું.
તત્ર પૂર્વવ્યતીતાનિ વિક્રાન્તાનીતરાણિ ચ। બહૂનિ કથયિત્વા તૌ રેમાતે પાર્થમાધવૌ
ત્યાં, પાર્થ અને માધવએ અનેક જૂની વાતો, વીરતાપૂર્ણ અને અન્ય પણ, એકબીજાને કહીને આનંદ માણ્યો.
તત્રોપવિષ્ટૌ મુદિતૌ નાકપૃષ્ઠેઽશ્વિનાવિવ। અભ્યાગચ્છત્તદા વિપ્રો વાસુદેવધનઞ્જયૌ
બંને ખુશખુશાલ બેઠા હતા, જાણે સ્વર્ગમાં અશ્વિનીકુમાર બેઠા હોય. એ સમયે એક બ્રાહ્મણ વાસુદેવ અને ધનંજય પાસે આવ્યો.
બૃહચ્છાલપ્રતીકાશઃ પ્રતપ્તકનકપ્રભઃ। હરિપિઙ્ગોજ્જ્વલશ્મશ્રુઃ પ્રમાણાયામતઃ સમઃ
એ બ્રાહ્મણ ઊંચા વૃક્ષ જેવો દેખાતો, ચમકતા શુદ્ધ સોનાની જેમ તેજસ્વી, પીળા-કાંસા રંગની ઝાંખી દાઢી ધરાવતો અને શરીરે સર્વે રીતે સમાન હતો.
તરુણાદિત્યસઙ્કાશશ્ચીરવાસા જટાધરઃ। પદ્મપત્રાનનઃ પિઙ્ગસ્તેજસા પ્રજ્વલન્નિવ
એ યુવાન સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતો, વાઘા પહેરેલા, જટાવાળું માથું, કમળના પાન જેવું મુખ અને પીળાશ પડતો તેજ ધરાવતો, જાણે જ્યોતિથી પ્રગટતો હોય.
જગામ તૌ કૃષ્ણપાર્થૌ દિધક્ષુઃ ખાણ્ડવં વનમ્। ઉપસૃષ્ટં તુ તં કૃષ્ણો ભ્રાજમાનં દ્વિજોત્તમમ્। અર્જનો વાસુદેવશ્ચ તૂર્ણમુત્પત્ય તસ્થતુઃ
એ બ્રાહ્મણે ખાંડવ જંગલ સળગાવવાની ઈચ્છા રાખીને કૃષ્ણ અને પાર્થ પાસે આવ્યો. જ્યારે એ તેજસ્વી દ્વિજ નજીક આવ્યો, ત્યારે વાસુદેવ અને અર્જુન તરત ઊભા રહી ગયા.
સોઽબ્રવીદર્જુનં ચૈવ વાસુદેવં ચ સાત્વતમ્। લોકપ્રવીરૌ તિષ્ઠન્તૌ કાણ્ડવસ્ય સમીપતઃ
એ બ્રાહ્મણે અર્જુન અને વાસુદેવને કહ્યું, જે બંને ખાંડવ જંગલની નજીક ઊભા હતા અને લોકમાં શ્રેષ્ઠ હતા.
બ્રાહ્મણો બહુભોક્તાઽસ્મિ બુઞ્જેઽપરિમિતં સદા। ભિક્ષે વાર્ષ્ણેયપાર્થૌ વામેકાં તૃપ્તિં પ્રયચ્છતમ્
હું બ્રાહ્મણ છું, ઘણું ભોજન કરું છું અને હંમેશા અનંત ભોજન માણું છું. હે વૃષ્ણિ અને પાર્થ, ભિક્ષા રૂપે મને એક જ તૃપ્તિ આપો.
એવમુક્તો તમબ્રૂતાં તતસ્તૌ કૃષ્ણપાણ્ડવૌ। કેનાન્નેન ભવાંસ્તૃપ્યેત્તસ્યાન્નસ્ય યતાવહે
આ રીતે સાંભળીને કૃષ્ણ અને પાંડવે પૂછ્યું: 'કયા પ્રકારના ભોજનથી તમે તૃપ્ત થશો? આપને કયું ભોજન ગમશે, એ કહો.'
એવમુક્તઃ સ ભગવાનબ્રવીત્તાવુભૌ તતઃ। ભાષમાણૌ તદા વીરૌ કિમન્નં ક્રિયતામિતિ
એ રીતે પૂછતાં, એ મહાન બ્રાહ્મણે બંને વીરને જવાબ આપ્યો: 'તમે જે કહો છો, એ પ્રમાણે કયું ભોજન તૈયાર કરવું?'
નાહમન્નં બુભુક્ષે વૈ પાવકં માં નિબોધતમ્। યદન્નમનુરૂપં મે તદ્યુવાં સંપ્રયચ્છતમ્
મારે અનાજની ઈચ્છા નથી; મને અગ્નિ તરીકે ઓળખો. જે ભોજન મારી માટે યોગ્ય છે, એ તમે મને આપો.
ઇદમિન્દ્રઃ સદા દાવં ખાણ્ડવં પરિરક્ષતિ। ન ચ શક્નોમ્યહં દગ્ધું રક્ષ્યમાણં મહાત્મના
ઇન્દ્ર હંમેશા ખાંડવ જંગલનું રક્ષણ કરે છે; એ મહાન આત્મા રક્ષા કરે છે એટલે હું એને સળગાવી શકતો નથી.
વસત્યત્ર સખા તસ્ય તક્ષકઃ પન્નગઃ સદા। સગણસ્તત્કૃતે દાવં પરિરક્ષતિ વજ્રભૃત્
અહીં તેના મિત્ર તક્ષક સાપ પોતાના સાથીઓ સાથે રહે છે; તેના માટે વજ્રધારી ઇન્દ્ર આ જંગલની હંમેશા રક્ષા કરે છે.
તત્ર ભૂતાન્યનેકાનિ રક્ષ્યન્તેઽસ્ય પ્રસઙ્ગતઃ। તં દિધક્ષુર્ન શક્નોમિ દગ્ધું શક્રસ્ય તેજસા
ત્યાં અનેક જીવજંતુઓ તેની સાથેના સંબંધથી સુરક્ષિત છે; હું આ જંગલ સળગાવું એમ ઈચ્છું છું, પણ ઇન્દ્રની શક્તિથી એ કરી શકતો નથી.
સ માં પ્રજ્વલિતં દૃષ્ટ્વા મેઘામ્ભોભિઃ પ્રવર્ષતિ। તતો દગ્ધું ન શક્નોમિ દિધક્ષુર્દાવમીપ્સિતમ્
જ્યારે પણ હું અગ્નિ બનીને પ્રગટું છું, ત્યારે એ મેઘોથી વરસાદ વરસાવે છે; એટલે હું આ જંગલ બળાવવા ઇચ્છું છતાં, મનગમતું બળી શકતો નથી.
સ યુવાભ્યાં સહાયાભ્યામસ્ત્રવિદ્ભ્યાં સમાગતઃ। દહેયં ખાણ્ડવં દાવમેતદન્નં વૃતં મયા
જો તમે બંને શસ્ત્રકૌશલ્યમાં નિપુણ અને મારા સહાય બનીને જોડાશો, તો હું આ ખાંડવ જંગલ, જેને હું પોતાનું ભોજન પસંદ કર્યું છે, બળી શકું.
યુવાં હ્યુદકધારાસ્તા ભૂતાનિ ચ સમન્તતઃ। ઉત્તમાસ્ત્રવિદૌ સમ્યક્સર્વતો વારયિષ્યથઃ
કેમ કે તમે બંને શ્રેષ્ઠ શસ્ત્રવિદ્યા ધરાવનાર અને સર્વત્ર પાણીની ધારો તથા સર્વે જીવજંતુઓને સારી રીતે અટકાવી શકશો.
કિમર્થં ભગવાનગ્નિઃ ખાણ્ડવં દગ્ધુમિચ્છતિ। રક્ષ્યમાણં મહેન્દ્રેણ નાનાસત્વસમાયુતમ્
ભગવાન અગ્નિ ખાંડવ જંગલ, જેને મહાન ઇન્દ્રે રક્ષ્યું છે અને અનેક પ્રકારના પ્રાણીઓથી ભરેલું છે, તેને કેમ બળાવવા માંગે છે?