તં તુ ધૌમ્યાદયો વિપ્રાઃ પરિવાર્યોપતસ્થિરે। બૃહસ્પતિસમા મુખ્યાઃ પ્રજાપતિમિવામરાઃ
પછી ધૌમ્ય અને અન્ય બ્રાહ્મણો, જેમણે બ્રિહસ્પતિને બરાબર માનવામાં આવે છે અને જે મુખ્ય હતા, તેમણે તેમને ઘેરી લીધા અને તેમની સેવા કરી, જેમ અમરગણ પ્રજાપતિની કરે છે.
ધર્મરાજે હ્યતિપ્રીત્યા પૂર્ણચન્દ્ર ઇવામલે। પ્રજાનાં રેમિરે તુલ્યં નેત્રાણિ હૃદયાનિ ચ
મહાન સ્નેહવશ, રાજા યુધિષ્ઠિર માટે લોકોની આંખો અને હૃદયોમાં સમાન આનંદ હતો, જેમ નિર્મળ પૂર્ણિમાના ચાંદમાં હોય છે.
ન તુ કેવલદૈવેન પ્રજા ભાવેન રેમિરે। યદ્બભૂવ મનઃકાન્તં કર્મણા સ ચકાર તત્
પરંતુ માત્ર ભાગ્યવશ લોકો આનંદિત નહોતા; જે કંઈપણ તેમના મનને પ્રિય હતું, તે તેણે પોતાના કર્મોથી પૂર્ણ કર્યું.
ન હ્યયુક્તં ન ચાસત્યં નાસહ્યં ન ચ વાઽપ્રિયમ્। ભાષિતં ચારુભાષસ્ય જજ્ઞે પાર્થસ્ય ધીમતઃ
પાર્થા, જે વિવેકી અને મીઠા વચન બોલનાર હતા, તેમણે ક્યારેય અયોગ્ય, અસત્ય, અસહ્ય કે અપ્રિય કંઈ કહ્યું નહોતું.
સ હિ સર્વસ્ય લોકસ્ય હિતમાત્મન એવ ચ। ચિકીર્ષન્સુમહાતેજા રેમે ભરતસત્તમ
કેમ કે એ મહાન તેજસ્વી પુરુષે, સર્વ લોકો અને પોતાનું પણ કલ્યાણ થાય એ ઈચ્છી, આનંદ અનુભવ્યો હતો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
તથા તુ મુદિતાઃ સર્વે પાણ્ડવા વિગતજ્વરાઃ। અવસન્પૃથિવીપાલાઁસ્તાપયન્તઃ સ્વતેજસા
એ રીતે બધા પાંડવો દુઃખમુક્ત અને આનંદિત થઈ, પોતાનું તેજ પ્રગટાવતા પૃથ્વી પર રાજા તરીકે રહેવા લાગ્યા.
તતઃ કતિપયાહસ્ય બીભત્સુઃ કૃષ્ણમબ્રવીત્। ઉષ્ણાનિ કૃષ્ણ વર્તન્તે ગચ્છાવો યમુનાં પ્રતિ
થોડા દિવસ પછી અર્જુને કૃષ્ણને કહ્યું: 'કૃષ્ણ, હવામાન ગરમ છે, ચાલો આપણે યમુના પાસે જઈએ.'
સુહૃજ્જનવૃતૌ તત્ર વિહૃત્ય મધુસૂદન। સાયાહ્ને પુનરેષ્યાવો રોચતાં તે જનાર્દન
મધુસૂદન, ત્યાં મિત્રો સાથે આનંદ માણી, સાંજે ફરી પાછા આવી જઈશું— જો તમને ગમતું હોય તો, જનાર્દન.
કુન્તીમાતર્મમાપ્યેતદ્રોચતે યદ્વયં જલે। સુહૃજ્જનવૃતાઃ પાર્થ વિહરેમ યથાસુખમ્
કુન્તી માતા, મને પણ આ વિચાર ગમ્યો છે કે આપણે બધા મિત્રો સાથે પાણીમાં આનંદથી રમીએ.
આમન્ત્ર્ય તૌ ધર્મરાજમનુજ્ઞાપ્ય ચ ભારત। જગ્મતુઃ પાર્થગોવિન્દૌ સુહૃજ્જનવૃતૌ તતઃ
યુધિષ્ઠિર રાજાને વિદાય લઈને અને તેમનો અનુમતિ મેળવી, પાર્થ અને ગોવિંદ પોતાના મિત્રો સાથે ત્યાંથી નીકળી ગયા.
વિહરન્ખાણ્ડવપ્રસ્થે કાનનેષુ ચ માધવઃ। પુષ્પિતોપવનાં દિવ્યાં દદર્શ યમુનાં નદીમ્
માધવ ખાંડવપ્રસ્થ અને તેના જંગલોમાં ફરતા ફરતા, ફૂલોથી ભરેલા બગીચાઓથી ઘેરાયેલી યમુના નદી જોઈ.
તસ્યાસ્તીરે વનં દિવ્યં સર્વર્તુસુમનોહરમ્। આલયં સર્વભૂતાનાં ખાણ્ડવં ખડ્ગચર્મભૃત્
યમુના કાંઠે એક અદ્ભુત જંગલ હતું, જે દરેક ઋતુમાં મનોહર લાગતું અને સર્વ પ્રાણીઓનું નિવાસસ્થાન હતું—ખાંડવ, જ્યાં તલવાર અને ઢાલ ધારણ કરનાર લોકો આવતા.
દદર્શ કૃત્સ્નં તં દેશં સહિતઃ સવ્યસાચિના। ઋક્ષગોમાયુશાર્દૂલવૃકકૃષ્ણમૃગાન્વિતમ્
સવ્યસાચી સાથે મળીને, તેમણે આખો પ્રદેશ જોયો, જ્યાં રીંછ, ગીધ, વાઘ, વરુ, અને કાળી હરણો ભરપૂર હતા.
શાખામૃગગણૈર્જુષ્ટં ગજદ્વીપિનિષેવિતમ્। શકબર્હિણદાત્યૂહહંસસારસનાદિતમ્
તે પ્રદેશ વાંદરોના ટોળા, હાથીઓ અને મોર, બગલા, કાંજ, હંસ અને સારસના રવથી ગુંજતો હતો.
નાનામૃગસહસ્રૈશ્ચ પક્ષિભિશ્ચ સમાવૃતમ્। માનાર્હં તચ્ચ સર્વેષાં દેવદાનવરક્ષસામ્
તે સ્થળ અનેક જાતિના પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓથી ભરેલું હતું, અને દેવ, અસુર અને રાક્ષસ સૌ માટે આદરપાત્ર હતું.
આલયં પન્નગેન્દ્રસ્ય તક્ષકસ્ય મહાત્મનઃ। વેણુશાલ્મલિબિલ્વાતિમુક્તજંબ્વામ્રચમ્પકૈઃ
તે મહાનાગ તક્ષકનું નિવાસસ્થાન હતું, જ્યાં વાંસ, શાલમળી, બિલ્વ, જામ્બુ, કેરી અને ચંપા વૃક્ષો શોભતા હતા.
અઙ્કોલપનસાશ્વત્થતાલજમ્બીરવઞ્જુલૈઃ। એકપદ્મકતાલૈશ્ચ શતશશ્ચૈવ રૌહિણૈઃ
અંકોલ, પનસ, અશ્વત્થ, તાડ, લીમડું અને વંજુલ વૃક્ષો, એક પાંદડાવાળા તાડ અને સૈંકડો રૌહિણી વૃક્ષો ત્યાં હતા.
નાનાવૃક્ષૈઃ સમાયુક્તં નાનાગુલ્મસમાવૃતમ્। વેત્રકીચકસંયુક્તમાશીવિષનિષેવિતમ્
તે પ્રદેશ અનેક પ્રકારના વૃક્ષો અને ઝાડઝાંખરથી ઘેરાયેલો, વાંસ અને કીચકથી ભરેલો અને ઝેરી સાપોનું નિવાસસ્થાન હતો.
વિગતાર્કં મહાભોગવિતતદ્રુમસઙ્કટમ્। વ્યાલદંષ્ટ્રિગણાકીર્ણં વર્જિતં સર્વમાનુષૈઃ
સૂર્યપ્રકાશ ન પહોંચતો, ઘન લતા અને ઝાડોથી ઘેરાયેલો, ભયાનક દાંતવાળા પ્રાણીઓથી ભરેલો અને મનુષ્યોથી ખાલી એવો હતો.
રક્ષસાં ભુજગેન્દ્રાણાં પક્ષિણાં ચ મહાલયમ્। ખાણ્ડવં સુમહાપ્રાજ્ઞઃ સર્વલોકવિભાગવિત્
ખાંડવ રાક્ષસો, મહાનાગો અને પક્ષીઓનું વિશાળ નિવાસસ્થાન હતું, જે સર્વજ્ઞાની અને સર્વલોકના વિભાજન જાણનારા માટે જાણીતા હતું.
દૃષ્ટવાન્સર્વલોકેશ અર્જુનેન સમન્વિતઃ। પીતામ્બરધરો દેવસ્તદ્વનં બહુધા ચરન્
સર્વલોકના સ્વામી, અર્જુન સાથે, પીળા વસ્ત્રધારી દેવ, એ જંગલમાં અનેક રીતે ફરતા અને તે સૌ જોયું.
સદ્રુમસ્ય સયક્ષસ્ય સભૂતગણપક્ષિણઃ। ખાણ્ડવસ્ય વિનાશં તં દદર્શ મધુસૂદનઃ
મધુસૂદનએ ખાંડવના વૃક્ષો, યક્ષો, અનેક પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓ સાથે તેના વિનાશને જોયો.
વિહારદેશં સંપ્રાપ્ય નાનાદ્રુમમનુત્તમમ્। ગૃહૈરુચ્ચાવચૈર્યુક્તં પુરન્દરપુરોપમમ્
ત્યાં તેઓ રમવા માટે પહોંચ્યા, જ્યાં સુંદર અને વિવિધ વૃક્ષો હતા, ઊંચા-નીચા મકાનો હતા અને જે ઇન્દ્રના શહેર જેવું લાગતું હતું.
ભક્ષ્યૈર્ભોજ્યૈશ્ચ પેયૈશ્ચ રસવદ્બિર્મહાધનૈઃ। માલ્યૈશ્ચ વિવિધૈર્ગન્ધૈસ્તથા વાર્ષ્મેયપાણ્ડવૌ
ત્યાં પૃથાના પુત્રો અને વાસુદેવએ વિવિધ ખોરાક, પીણાં, રસદાર વાનગીઓ, અનેક માળાઓ, સુગંધો અને મોટાં ખજાનાંનો આનંદ લીધો.
તદા વિવિશતુઃ પૂર્ણં રત્નૈરુચ્ચાવચૈઃ શુભૈઃ। યથોપજોષં સર્વશ્ચ જનશ્ચિક્રીડ ભારત
પછી તેઓ એ સ્થળે પ્રવેશ્યા, જ્યાં ઊંચા-નીચા સુંદર રત્નોથી ભરેલું હતું; અને બધા લોકો પોતાની મરજી પ્રમાણે ત્યાં રમ્યા.
સ્ત્રિયશ્ચ વિપુલશ્રોષ્ણ્યશ્ચારુપીનપયોધરાઃ। મદસ્ખલિતગામિન્યશ્ચિક્રીડુર્વામલોચનાઃ
અને પહોળા નિતંબ અને સુંદર, ગોળ છાતીવાળી સ્ત્રીઓ, મદમાં લથડતી ચાલે, મોહક આંખોવાળી, ત્યાં રમતી હતી.
વને કાશ્ચિજ્જલે કાશ્ચિત્કાશ્ચિદ્વેશ્મસુ ચાઙ્ગનાઃ। યથાદેશં યથાપ્રીતિ ચિક્રીડુઃ પાર્થકૃષ્ણયોઃ
કેટલીક સ્ત્રીઓ જંગલમાં રમતી હતી, કેટલીક પાણીમાં મોજ કરતી હતી અને કેટલીક ઘરમાં આનંદ માણતી હતી. દરેકે પોતાના મનગમતા સ્થળે અને મનગમતી રીતે પાર્થ અને કૃષ્ણની સંગાથે રમણ કર્યું.
વાસુદેવપ્રિયા નિત્યં સત્યભામા ચ ભામિની। દ્રૌપદી ચ સુભદ્રા ચ વાસાંસ્યાભરણાનિ ચ। પ્રાયચ્છન્ત મહારાજ સ્ત્રીણાં તાઃ સ્મ મદોત્કટાઃ
વાસુદેવને હંમેશા પ્રિય એવી સત્યભામા, સાથે દ્રૌપદી અને સુભદ્રા—આ તેજસ્વી સ્ત્રીઓએ આનંદથી અન્ય સ્ત્રીઓને કપડાં અને આભૂષણો આપ્યા, હે મહારાજ! એ બધાની ખુશી અતિશય હતી.
કાશ્ચિત્પ્રહૃષ્ટા નનૃતુશ્ચુક્રુશુશ્ચ તથા પરાઃ। જહસુશ્ચ પરા નાર્યઃ પપુશ્ચાન્યા વરાસવમ્
કેટલીક સ્ત્રીઓ આનંદમાં આવીને નાચવા લાગી, કેટલીક ખુશીથી ચીસો પોકારવા લાગી, બીજી હસવા લાગી અને કેટલીક શ્રેષ્ઠ મદિરા પીવા લાગી.
રુરુધુશ્ચાપરાસ્તત્ર પ્રજઘ્નુશ્ચ પરસ્પરમ્। મન્ત્રયામાસુરન્યાશ્ચ રહસ્યાનિ પરસ્પરમ્
કેટલીક સ્ત્રીઓ ત્યાં રડવા લાગી, કેટલીક એકબીજાને મારવા લાગી અને બીજી છોકરીઓ એકબીજાને ગુપ્ત વાતો કહેવા લાગી.