નિવર્તયત સંહૃષ્ટા મમૈષા પરમા મતિઃ। યદિ નિર્જિત્ય વઃ પાર્થો બલાદ્ગચ્છેત્સ્વકં પુરં
આ આનંદથી તેને પાછો વાળો – આ જ મારી શ્રેષ્ઠ સલાહ છે. જો પાર્થ તમને બળથી હરાવીને પોતાના શહેરમાં પાછો જાય—
પ્રણશ્યેદ્વો યશઃ સદ્યો ન તુ સાન્ત્વે પરાજયઃ। `પિતૃષ્વસાયાઃ પુત્રો મે સંબન્ધં નાર્હતિ દ્વિષામ્।' તચ્છ્રુત્વા વાસુદેવસ્ય તથા કર્તું જનાધિપ
તો તરત જ તમારું યશ નષ્ટ થઈ જશે, પણ પ્રેમથી હાર સ્વીકારવાથી નહીં. મારા પિતાજીના બહેનપુત્ર સાથે શત્રુતા રાખવી યોગ્ય નથી. વસુદેવના આ વચન સાંભળી રાજાએ તેમ જ કર્યું.
ઉદ્યોગં કૃતવન્તસ્તે ભેરીં સન્નાદ્ય યાદવાઃ। અર્જુનસ્તુ તદા શ્રુત્વા ભેરીસન્નાદનં મહત્
પછી યાદવોને તૈયાર થઈ બેરિ વગાડી. અર્જુને એ મહાન બેરિનો અવાજ સાંભળ્યો—
કૌન્તેયસ્ત્વરમાણસ્તુ સુભદ્રામભ્યભાષત। આયાન્તિ વૃષ્ણયઃ સર્વે સસુહૃજ્જનબાન્ધવાઃ
કુંતીપુત્ર અર્જુન ઝડપથી સુભદ્રાને બોલ્યો: 'બધા વૃષ્ણિ, તેમના મિત્રો અને સગાં સાથે આવી રહ્યા છે.'
ત્વદર્થં યોદ્ધુકામાસ્તે મદરક્તાન્તલોચનાઃ। પ્રમત્તાનશુચીન્મૂઢાન્સુરામત્તાન્નરાધમાન્
તારા માટે લડવા ઉત્સુક, ગુસ્સાથી આંખો લાલ થયેલા, બેફામ, અશુદ્ધ, મૂર્ખ અને દારૂ પીવાથી堕ેલાયેલા એ લોકો આવી રહ્યા છે.
વમનં પાનશીલાંસ્તાન્કરિષ્યામિ શરોત્તમૈઃ। ઉતાહો વા મદોન્મત્તાન્નયિષ્યામિ યમક્ષયમ્
એ પીધેલા અને ઉલ્ટી કરતા લોકોને હું ઉત્તમ બાણોથી ઘાયલ કરીશ; અને જો દારૂના નશામાં પાગલ હોય તો તેમને યમલોકમાં મોકલી દઈશ.
એવમુક્ત્વા પ્રિયાં પાર્થો ન્યવર્તત મહાબલઃ। નિવર્તમાનં દૃષ્ટ્વૈવ સુભદ્રા ત્રસ્તતાં ગતા
આ રીતે પોતાની પ્રિય સુભદ્રાને કહીને, મહાબલી પાર્થ પાછો વળી ગયો. તેને પાછો જતા જોઈને સુભદ્રા ડરી ગઈ.
એવં મા વદ પાર્થેતિ પાદયોઃ પતિતા તદા। સુભદ્રા તુ કલિર્જાતા વૃષ્ણીનાં નિધાય ચ
'આવું બોલશો નહીં, હે પાર્થ!' કહીને સુભદ્રા તેના પગે પડી ગઈ. પણ વૃષ્ણિઓને દોષ આપી, સુભદ્રાને મનમાં દુઃખ થયું.
એવં બ્રુવન્તઃ પૌરાસ્તે હ્યપવાદરતાઃ પ્રભો। મમ શોકં વર્ધયન્તિ તસ્માન્નાશં ન ચિન્તયે। પરિવાદભયાન્મુક્તા ત્વત્પ્રસાદાદ્ભવામ્યહમ્
શહેરવાસીઓ સતત નિંદા કરતા બોલે છે, હે પ્રભુ, અને એથી મારું દુઃખ વધે છે; એટલે હું વિનાશની ઈચ્છા કરતી નથી. તારી કૃપાથી હું નિંદાના ભયથી મુક્ત થઈ છું.
એવમુક્તસ્તતઃ પાર્થઃ પ્રિયયા ભદ્રયા તદા। ગમનાય મતિં ચક્રે પાર્થઃ સત્યપરાક્રમઃ
પ્રિય અને સદ્ગુણવંતી પત્ની દ્વારા આમ કહેવામાં આવતા, સત્ય અને પરાક્રમમાં અડગ પાર્થ પછી જવાની તૈયારી કરવા લાગ્યો.
સ્તિતપૂર્વં તદાઽઽભાષ્ય પરિષ્વજ્ય પ્રિયાં તદા। ઉત્થાપ્ય ચ પુનઃ પાર્થો યાહિ યાહીતિ ચાબ્રવીત્
પછી પ્રેમથી વાત કરીને અને પોતાની પ્રિયાને ભેટી, પાર્થે તેને ફરી ઊભી કરી અને કહ્યું: 'ચાલ, ચાલ!'
તતઃ સુભદ્રા ત્વરિતા રશ્મીન્સંગૃહ્ય પાણિના। ચોદયામાસ જવનાઞ્શીગ્રમશ્વાન્કૃતત્વરા
પછી સુભદ્રાએ ઝડપથી હાથમાં વાઘા પકડી અને તેજસ્વી ઘોડાઓને ઝડપથી દોડાવ્યા.
તતસ્તુ કૃતસન્નાહા વૃષ્ણિવીરાઃ સમાહિતાઃ। પ્રત્યાનયાર્થં પાર્થસ્ય જવનૈસ્તુરગોત્તમૈઃ
પછી સજ્જ અને એકાગ્ર થયેલા વૃષ્ણિવીરોએ પાર્થને પાછો લાવવા માટે શ્રેષ્ઠ અને ઝડપી ઘોડાઓ સાથે પ્રસ્થાન કર્યું.
રાજમાર્ગમનુપ્રાપ્તા દૃષ્ટ્વા પાર્થસ્ય વિક્રમમ્। પ્રાસાદપઙ્ક્તિસ્તમ્ભેષુ વેદિકાસુ ધ્વજેષુ ચ
રાજમાર્ગમાં પ્રવેશીને, પાર્થના પરાક્રમને જોઈ, તેઓ મહેલોની પંક્તિઓમાં, મંચો પર અને ધ્વજાઓ પાસે ઊભા રહ્યા.
અર્જુનસ્ય શરાન્દૃષ્ટ્વા વિસ્મયં પરમં ગતાઃ। કેશવસ્ય વચસ્તથ્યં મન્યમાનાસ્તુ યાદવાઃ
અર્જુનના તીક્ષ્ણ બાણો જોઈને યાદવો ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થયા અને તેમણે કેશવના વચનને સાચું માન્યું.
અતીત્ય તં રૈવતકં શ્રુત્વા તુ વિપૃથોર્વચઃ। અર્જુનેન કૃતં શ્રુત્વા ગન્તુકામાસ્તુ વૃષ્ણયઃ
રૈવતક પર્વત પાર કરીને અને વિપૃથના વચન સાંભળ્યા પછી, અર્જુને જે કર્યું તે જાણીને વૃષ્ણિઓ પાછા જવા ઇચ્છ્યા.
શ્રુત્વા દીર્ઘં ગતં પાર્થં ન્યવર્તન્ત મહારથાઃ। પુરોદ્યાનમતિક્રમ્ય વિશાલં ચ ગિરિવ્રજમ્
પાર્થ ઘણું આગળ ગયો છે એવું સાંભળીને મહાન રથીઓ રાજઉદ્યાન અને વિશાળ ગિરિવ્રજ નગરને પાર કરીને પાછા વળી ગયા.
સાનુમુજ્જયિનીં ચૈવ વનાન્યુપવનાનિ ચ। પુણ્યેષ્વાનર્તરાષ્ટ્રેષુ વાપીપદ્મસરાંસિ ચ
તેઓ ઉજ્જયિનીના પર્વતો, જંગલો અને બગીચાઓ, અને અનર્ત દેશના પવિત્ર સ્થળો, વાવ, કમળવાળા તળાવો અને સરોવરોથી પસાર થયા.
પ્રાપ્ય ધેનુમતીતીર્થમશ્વરોધસરઃ પ્રતિ। પ્રેક્ષાવર્તં તતઃ શૈલમમ્બુદં ચ નગોત્તમમ્
ધેનુમતી તીર્થ અને ઘોડાં પાણી પીએ તેવા સરોવર પર પહોંચી, પછી તેમણે પ્રેક્ષાવર્ત પર્વત અને અંબુદ નામના ઉંચા શિખરનું દર્શન કર્યું.
આરાચ્છૃઙ્ગમથાસાદ્ય તીર્ણઃ કરવતીં નદીમ્। પ્રાપ્ય સાલ્વેયરાષ્ટ્રાણિ નિષધાનપ્યતીત્ય ચ
દૂરના શિખર સુધી પહોંચીને, તેમણે કરવતી નદી પાર કરી અને સાલ્વેય દેશમાં જઈ, નિષધ પણ પાર કર્યું.
દેવાપૃથુપુરં પશ્યન્ સર્વતઃ સુસમાહિતઃ। તમતીત્ય મહાબાહુર્દેવારણ્યમપશ્યત
દેવપૃથુ નગરને ચારે બાજુથી ધ્યાનપૂર્વક નિહાળી, તે મહાબાહુ આગળ વધ્યો અને દેવારણ્યનું દર્શન કર્યું.
પૂજયામાસુરાયાન્તં દેવારણ્યે મહર્ષયઃ। સ વનાનિ નદીઃ શૈલાન્ ગિરિપ્રસ્રવણાનિ ચ
દેવારણ્યમાં મહર્ષિઓએ આવનારનું સન્માન કર્યું; તેણે ત્યાંના જંગલો, નદીઓ, પર્વતો અને પર્વત ઝરણાઓ જોયા.
અતીત્ય ચ તદા પાર્થઃ સુભદ્રાસારથિસ્તદા। કૌરવં વિષયં પ્રાપ્ય વિશોકઃ સમપદ્યત
પછી પાર્થ, સુભદ્રાને રથચાલક બનાવી, તે બધાં સ્થળો પાર કરીને કૌરવોના પ્રદેશમાં પહોંચ્યો અને નિઃશોક થયો.
સોદર્યાણાં મહાબાહુઃ સિંહાશયમિવાશયમ્। દૂરાદુપવનોપેતં સમન્તાત્સલિલાવૃતમ્
મહાબાહુએ પોતાની બહેન સાથે, સિંહ જેવો પોતાના મઢમાં, દૂરના બગીચામાં, ચારે બાજુથી પાણીથી ઘેરાયેલા સ્થળે આરામ કર્યો.
ભદ્રયા મુદિતો જિષ્ણુર્દદર્શ વૃજિનં પુરમ્
ભદ્રા સાથે આનંદિત થયેલા જિષ્ણુએ વ્રજિન નગરનું દર્શન કર્યું.
ક્રોશણાત્રે પુરસ્યાસીદ્ગોષ્ઠં પાર્થસ્ય શોભનમ્। તત્રાપિ યાત્વા બીભત્સુર્નિવિષ્ટો યદુકન્યયા
ક્રોશણાત્ર નામના ઉપનગરમાં પાર્થનું સુંદર ગૌશાળા હતું; ત્યાં ભીમસેન સુભદ્રા સાથે સ્થાયી થયો.
તતઃ સુભદ્રાં સત્કૃત્ય પાર્થો વચનમબ્રવીત્। ગોપિકાનાં તુ વેષેણ ગચ્છ ત્વં વૃજિનં પુરમ્
પછી પાર્થે સુભદ્રાનું સન્માન કરીને કહ્યું: 'તું ગોપીનું વેશ ધારણ કરીને વ્રજિન નગરમાં જા.'
કામવ્યાહારિણી કૃષ્ણા રોચતાં તે વચો મમ। દૃષ્ટ્વા તુ પરુષં બ્રૂયાત્સહ તત્ર મયાગતામ્
'કૃષ્ણે, તારા વચન રમૂજી અને મજેદાર હોવા જોઈએ અને મારું કહેવું તને ગમવું જોઈએ. જો તને કોઈ કઠોરતા દેખાય, તો કહેવું કે હું અહીં પાર્થ સાથે આવી છું.'
અન્યવેષેણ તુ ગતાં દૃષ્ટ્વા સા ત્વાં પ્રિયં વદેત્। યત્તુ સા પ્રથમં બ્રૂયાન્ન તસ્યાસ્તિ નિવર્તનમ્
'જો કોઈ તને બીજા વેશમાં જોઈને પ્રેમથી બોલે, તો તે જે પ્રથમ કહે તેમાંથી પાછું ન ફરવું.'
તસ્માન્માનં ચ દર્પં ચ વ્યપનીય સ્વયં વ્રજ। તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સુભદ્રા પ્રત્યભાષત
'માટે, તું પોતે તારો અભિમાન અને દંભ છોડી ને જા.' પાર્થના આ વચન સાંભળીને સુભદ્રાએ જવાબ આપ્યો.