તતો વિપૃથુમામન્ત્ર્ય પાર્થઃ પ્રીતોઽભિવાદ્ય ચ। કૃષ્ણસ્ય મતમાસ્થાય કૃષ્ણસ્ય રથમાસ્થિતઃ
પછી પાર્થએ વિપૃથુને વિદાય આપી, આનંદથી નમસ્કાર કર્યો અને કૃષ્ણની સલાહ માની કૃષ્ણના રથ પર ચઢ્યો.
પૂર્વમેવ તુ પાર્થાય કૃષ્ણેન વિનિયોજિતમ્। સર્વરત્નસુસંપૂર્ણં સર્વભોગસમન્વિતમ્
પહેલાંથી જ કૃષ્ણએ પાર્થ માટે સર્વ પ્રકારના રત્નોથી ભરેલો અને સર્વ સુખ-સગવડો ધરાવતો રથ તૈયાર કરાવ્યો હતો.
રથેન કાઞ્ચનાઙ્ગેન કલ્પિતેન યથાવિધિ। શૈબ્યસુગ્રીવયુક્તેન કિઙ્કિણીજાલમાલિના
એ રથ સોનાના ભાગોથી શોભતો, યોગ્ય રીતે બનાવેલો, શૈબ્ય અને સુગ્રીવ નામના ઘોડાઓ જોડાયેલા અને ઘંટડીઓની માળાથી સજ્જ હતો.
સર્વશસ્ત્રોપપન્નેન જીમૂતરવનાદિના। જ્વલનાર્ચિઃપ્રકાશેન દ્વિષતાં હર્ષનાશિના
એ રથ સર્વ શસ્ત્રોથી સજ્જ, મેઘના ગર્જન જેવો ધ્વનિ કરતો, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી ઝાંખી ધરાવતો અને દુશ્મનોના આનંદને દૂર કરતો હતો.
સન્નદ્ધઃ કવચી ખડ્ગી બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રવાન્। યુક્તઃ સેનાનુયાત્રેણ રથણારોપ્ય માધવીમ્। રથેનાકાશગેનૈવ પયયૌ *સ્વપુરં પ્રતિ
પાર્થ કવચ પહેરી, હાથમાં તલવાર લઈને, અંગૂઠામાં ચામડાની પટ્ટી બાંધીને, પોતાની સેના સાથે, માધવીને રથ પર બેસાડી, પવન જેટલા ઝડપી રથમાં પોતાના શહેર તરફ روانા થયો.
હ્રિયમાણાં તુ તાં દૃષ્ટ્વા સુભદ્રાં સૈનિકા જનાઃ। વિક્રોશન્તોઽદ્રવન્સર્વે દ્વારકામભિતઃ પુરીમ્
સુભદ્રાને લઈ જવામાં આવી રહી છે એ જોઈને, સૈનિકો અને લોકો બૂમો પાડી, બધા દ્વારકા શહેર તરફ દોડી ગયા.
તે સમાસાદ્ય સહિતાઃ સુધર્મામભિતઃ સભામ્। સભાપાલસ્ય તત્સર્વમાચખ્યુઃ પાર્થવિક્રમમ્
બધા મળીને સુધર્મા સભા પાસે ગયા અને સભાપાલને પાર્થના પરાક્રમની વાતો કહી સંભળાવી.
તેષાં શ્રુત્વા સભાપાલો ભેરીં સાન્નાહિકીં તતઃ। સમાજઘ્ને મહાઘોષાં જામ્બૂનદપરિષ્કૃતામ્
આ સાંભળીને સભાપાલે પછી સોનાથી સજ્જ મોટી ઘંટડી વગાડી, જેનો અવાજ ખૂબ જ મોટો હતો.
ક્ષુબ્ધાસ્તેનાથ શબ્દેન ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકાસ્તદા। `અન્તર્દ્વીપાત્સમુત્પેતુઃ સહસા સહિતાસ્તદા।' અન્નપાનમપાસ્યાથ સમાપેતુઃ સમન્તતઃ
એ ધ્વનિથી ભોજ, વૃષ્ણિ અને અંધક વંશીયો તત્કાળ અંદરના દ્વીપમાંથી એકઠા થઈ ગયા, ખોરાક અને પીણું છોડીને ચારે બાજુથી ભેગા થયા.
તત્ર જામ્બૂનદાઙ્ગાનિ સ્પર્ધ્યાસ્તરણવન્તિ ચ। મણિવિદ્રુમચિત્રાણિ જ્વલિતાગ્નિપ્રભાણિ ચ
ત્યાં સોનાની બેઠકો, સ્પર્ધા માટેના પથારા અને મણિ-પ્રવાળથી શોભતા, અગ્નિ જેવી તેજસ્વી બેઠકો હતી.
ભેજિરે પુરુષવ્યાઘ્રા વૃષ્ણ્યન્ધકમહારથાઃ। સિંહાસનાનિ શતશો ધિષ્ણ્યાનીવ હુતાશનાઃ
વૃષ્ણિ અને અંધકના મહાન રથીઓ, પુરુષ સિંહો, શતાવધિ સિંહાસન પર બેઠા, જાણે યજ્ઞમાં અગ્નિ માટેના પીઠાં હોય.
તેષાં સમુપવિષ્ટાનાં દેવાનામિવ સન્નયે। આચખ્યૌ ચેષ્ટિતં જિષ્ણોઃ સભાપાલઃ સહાનુગઃ
બધા દેવતાઓ જેવી સભામાં બેઠા, ત્યારે સભાપાલે પોતાના સહયોગીઓ સાથે મળીને જિષ્ણુના કાર્યો વર્ણવ્યા.
તચ્છ્રુત્વા વૃષ્ણિવીરાસ્તે મદસંરક્તલોચનાઃ। અમૃષ્યમાણાઃ પાર્થસ્ય સમુત્પેતુરહઙ્કૃતાઃ
આ સાંભળીને, વળી વળી વીર વૃષ્ણિઓના આંખો ગુસ્સાથી લાલ થઈ ગયા, પાર્થનું કામ સહન ન થઈને, અહંકારથી ઊભા રહ્યા.
યોજયધ્વં રથાનાશુ પ્રાસાનાહરતેતિ ચ। ધનૂંષિ ચ મહાર્હાણિ કવચાનિ બૃહન્તિ ચ
'ઝડપથી રથો જોડો! ભાલાં લાવો!' એમ બોલી, શ્રેષ્ઠ ધનુષ્ય અને મોટાં કવચ પણ લાવવાની આજ્ઞા આપી.
સૂતાનુચ્ચુક્રુશુઃ કેચિદ્રથાન્યોજયતેતિ ચ। સ્વયં ચ તુરગાન્કેચિદયુઞ્જન્હેમભૂષિતાન્
કેટલાંક રથચાલકો બોલ્યા, 'રથો જોડો!' તો કેટલાકે પોતે જ સોનાથી શોભતા ઘોડા જોડ્યા.
રથેષ્વાનીયમાનેષુ કવચેષુ ધ્વજેષુ ચ। અભિક્રન્દે નૃવીરાણાં તદાસીત્તુમુલં મહત્
જ્યારે રથો, કવચ અને ધ્વજ લાવવામાં આવતાં, ત્યારે વીર પુરુષોના બૂમો અને અવાજો ખૂબ જ મોટાં અને ગજબના થયા.
વનમાલી તતઃ ક્ષીબઃ કૈલાસશિખરોપમઃ। નીલવાસા મદોત્સિક્ત ઇદં વચનમબ્રવીત્
પછી વનમાળી, જે કૈલાસ શિખર જેટલો ઊંચો અને વેગવાન હતો, નીલા વસ્ત્ર પહેરી, ગર્વથી ભરેલો, એમ બોલ્યો:
કિમિદં કુરુથાપ્રજ્ઞાસ્તૂષ્ણીંભૂતે જનાર્દને। અસ્ય ભાવમવિજ્ઞાય સંક્રુદ્ધા મોઘગર્જિતાઃ
'તમે શું કરી રહ્યા છો, સમજણ વિના, જ્યારે જનાર્દન શાંત બેઠો છે? તેની ઈચ્છા સમજ્યા વિના, ખાલી ગુસ્સામાં બૂમો પાડો છો.'
એષ તાવદભિપ્રાયમાખ્યાતુ સ્વં મહામતિઃ। યદસ્ય રુચિરં કર્તું તત્કુરુધ્વમતન્દ્રિતાઃ
આ મહામતિએ પોતાનો ઇરાદો સ્પષ્ટ કહી દીધો છે; હવે જે તેને યોગ્ય અને ગમતું લાગે, એ તમે બધા વિલંબ કર્યા વિના કરો.
તતસ્તે તદ્વચઃ શ્રુત્વા ગ્રાહ્યરૂપં હલાયુધાત્। તૂષ્ણીંભૂતાસ્તતઃ સર્વે સાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવન્
પછી હલાયુધના એ યોગ્ય શબ્દો સાંભળી, બધા થોડા સમય માટે મૌન રહ્યા અને પછી સર્વે બોલ્યા, 'ખૂબ સારું, ખૂબ સારું.'
સમં વચો નિશમ્યૈવ બલદેવસ્ય ધીમતઃ। પુનરેવસભામધ્યે સર્વે તે સમુપાવિશન્
બલદેવના નિષ્પક્ષ અને વિવેકપૂર્ણ વચન સાંભળી, બધા સભામાં ફરીથી એકસાથે બેસી ગયા.
તતોઽબ્રવીદ્વાસુદેવં વચો રામઃ પરન્તપઃ। `ત્રૈલોક્યનાથ હે કૃષ્ણ ભૂતભવ્યભવિષ્યકૃત્।' કિમવાગુપવિષ્ટોઽસિ પ્રેક્ષમાણો જનાર્દન
પછી પરંતપ રામે વાસુદેવને કહ્યું: 'ત્રણેય લોકના સ્વામી કૃષ્ણ, ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાનના સર્જનહાર, હે જનાર્દન, તમે કેમ મૌન રહીને બસ જોઈ રહ્યા છો?
સત્કૃતસ્ત્વત્કૃતે પાર્થઃ સર્વૈરસ્માભિરચ્યુત। ન ચ સોઽર્હતિ તાં પૂજાં દુર્બુદ્ધિઃ કુલપાંસનઃ
હે અચ્યૂત, તારી خاطر પાર્થે અમારા સૌ દ્વારા સન્માન મેળવ્યો, પણ એ દુર્ભાગ્યશાળી, કુળને કલંક લાવનાર એ સન્માનનો હકદાર નથી.
કો હિ તત્રૈવ ભુક્તાવાન્નં ભાજનં ભેત્તુમર્હતિ। મન્યમાનઃ કુલે જાતમાત્માનં પુરુષઃ ક્વચિત્
કોણ એવો પુરુષ હશે કે જે કોઈના ઘરે ભોજન કરીને, પોતે કુળમાં જન્મેલો માને અને પછી એ જ વાસણ તોડી નાખે?
ઇચ્છન્નેવ હિ સંબન્ધં કૃતં પૂર્વં ચ માનયન્। કો હિ નામ ભવેનાર્થી સાહસેન સમાચરેત્
જેને સંબંધ જાળવવાનો ઇચ્છા હોય અને અગાઉ જે થયું તેનું માન રાખે, એવો કોણ પોતાના સ્વાર્થ માટે ઉતાવળથી કામ કરે?
સોઽવમન્ય તથાઽસ્માકમનાદૃત્ય ચ કેશવમ્। પ્રસહ્ય હૃતવાનદ્ય સુભદ્રાં મૃત્યુમાત્મનઃ
આ રીતે અમારો અપમાન કરીને અને કેશવને પણ અવગણીને, આજે તેણે સુભદ્રાને બળજબરીથી લઈ જઈ, પોતાને જ મરણ બોલાવ્યું છે.
કથં હિ શિરસો મધ્યે કૃતં તેન પદં મમ। મર્ષયિષ્યામિ ગોવિન્દ પાદસ્પર્શમિવોરગઃ
હે ગોવિંદ, જેમ સાપ પગની આંચ સહન કરી શકે નહીં, એમ હું કેવી રીતે સહન કરી શકું કે તેણે મારા મસ્તક પર પગ મૂક્યો?
અદ્ય નિષ્કૌરવામેકઃ કરિષ્યામિ વસુન્ધરામ્। ન હિ મે મર્ષણીયોઽયમર્જુનસ્ય વ્યતિક્રમઃ
આજે હું એકલો જ ધરતીને કૌરવો વિહોણી કરી દઈશ; કારણ કે અર્જુનનો આ અતિક્રમ્ય હું સહન કરી શકતો નથી.
તં તથા ગર્જમાનં તુ મેઘદુન્દુભિનિઃસ્વનમ્। અન્વપદ્યન્ત તે સર્વે ભોજવૃષ્ણ્યન્ધકાસ્તદા
જ્યારે એ ગર્જના કરતા હતા, મેઘ અને ઢોલના ગર્જન જેવી ધ્વનિ થતી હતી, ત્યારે બધા ભોજ, વૃષ્ણિ અને અંધક પણ તેમના પાછળ ચાલ્યા.
ઉક્તવન્તો યથાવીર્યમસકૃત્સર્વવૃષ્ણયઃ। તતોઽબ્રવીદ્વાસુદેવો વાક્યં ધર્માર્થસંયુતમ્
બધા વૃષ્ણિઓએ પોતપોતાના બળ પ્રમાણે વારંવાર વાત કરી; ત્યારબાદ વાસુદેવે ધર્મ અને હિતથી ભરપૂર વચન કહ્યું.