નગરે ઘોષયાસ હિતાર્થં સવ્યસાચિનઃ। ઇતશ્ચતુર્થે ત્વહનિ અન્તર્દ્વીપં તુ ગમ્યતામ્
સવ્યસાચીનું કલ્યાણ થાય એ માટે શહેરમાં જાહેર કરાયું કે હવે ચોથા દિવસે બધા અંતર્દ્વીપ જશો.
સદારૈઃ સાનુયાત્રૈશ્ચ સપુત્રૈઃ સહબાધવૈઃ। ગન્તવ્યં સર્વવર્મૈશ્ચ ગન્તવ્યં સર્વયાદવૈઃ
પત્નીઓ, પરિવાર, પુત્રો અને ભાઈઓ સાથે બધા યોદ્ધાઓ અને બધા યાદવોને ત્યાં જવાનું હતું.
એવમુક્તાસ્તુ તે સર્વે તથા ચક્રુશ્ચ સર્વશઃ। તતઃ સર્વદશાર્હાણામન્તર્દ્વીપે ચ ભારત
આ રીતે કહેવામાં આવ્યું ત્યારે સૌએ એમ જ કર્યું અને પછી બધા દશાર્હો અંતર્દ્વીપ પર ભેગા થયા.
ચતુસ્ત્રિંશદહોરાત્રં બભૂવ પરમોત્સવઃ। કૃષ્ણરામાહુકાક્રૂરપ્રદ્યુમ્નશિનિસત્યકાઃ
ચોત્રીસ દિવસ સુધી કૃષ્ણ, રામ, અહુક, અક્રૂર, પ્રદ્યુમ્ન, શિની અને સત્યકી સાથે ભવ્ય ઉત્સવ યોજાયો.
સમુદ્રં પ્રયયુર્હૃષ્ટાઃ કુકુરાન્ધકવૃષ્ણયઃ। યુક્તયન્ત્રપતાકાભિર્વૃષ્ણયો બ્રાહ્મણૈઃ સહ
કુકુર, અંધક અને વૃષ્ણિઓ આનંદથી રથો અને ધ્વજાઓ સાથે, બ્રાહ્મણો સાથે સમુદ્ર તરફ ગયા.
સમુદ્રં પ્રયયુર્નૌભિઃ સર્વે પુરનિવાસિનઃ। તતસ્ત્વરિતમાગત્ય દાશાર્હગણપૂજિતમ્
શહેરના બધા લોકો નૌકાઓમાં બેસી સમુદ્ર તરફ ગયા; પછી ઝડપથી પહોંચી દશાર્હોએ તેમનું સન્માન કર્યું.
સુભદ્રા પુણ્ડરીકાક્ષમબ્રવીદ્યતિશાસનાત્। કૃત્યવાન્દ્વાદશાહાનિ સ્થાતા સ ભગવાનિહ
સુભદ્રાએ યતિના આદેશથી કમળનેત્રને કહ્યું: 'બાર દિવસ સુધી ભગવાને અહીં રહી જરૂરી વિધિઓ કરવી પડશે.'
તિષ્ઠતસ્તસ્ય કઃ કુર્યાદુપસ્થાનવિધિં સદા। તમુવાચ હૃષીકેશઃ કસ્ત્વદન્યો વિશેષતઃ
'જ્યારે તેઓ અહીં રહેશે, ત્યારે તેમની સેવા કોણ કરશે?' એમ તેણે પૂછ્યું. હૃષીકેશએ કહ્યું: 'ખાસ કરીને તારા સિવાય બીજું કોણ?''
તમૃષિં પ્રત્યુપસ્થાતુમિતો નાર્હતિ માધવિ। ત્વમેવાસ્મન્મતેનાદ્ય મહર્ષેર્વશવર્તિની
'હે માધવી, અહીં બીજી કોઈ સ્ત્રી એ ઋષિની સેવા કરવા યોગ્ય નથી; આજે અમારા મતે તું જ મહર્ષિની સેવા કર.'
કુરુ સર્વાણિ કાર્યાણિ કીર્તિં ધર્મમવેક્ષ્ય ચ। તસ્ય ચાતિથિમુખ્યસ્ય સર્વેષાં ચ તપસ્વિનામ્
'કર્તવ્ય અને ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને, એ મહાન અતિથિ અને બધા તપસ્વીઓ માટે જરૂરી બધું કર.'
સંવિધાનપરા ભદ્રે ભવ ત્વં વશવર્તિની
'હે શુભે, વ્યવસ્થા કરવામાં તું ચુસ્ત અને આજ્ઞાકારી રહે.'
એવમાદિશ્ય ભિક્ષાં ચ ભદ્રાં ચ મધુસૂદનઃ। યયૌ શઙ્ખપ્રણાદેન ભેરીણાં નિસ્વનેન ચ
આ રીતે સુભદ્રાને સૂચના આપી અને અનુમતિ આપી, મધુસૂદન શંખ અને બેરીઓના ઘોષ સાથે વિદાય થયો.
તતસ્તુ દ્વીપમાસાદ્ય દાનધર્મપરાયણાઃ। ઉગ્રસેનમુખાશ્ચાન્યે વિજહુઃ કુકુરાન્ધકાઃ
પછી દ્વીપ પર પહોંચી, દાન અને ધર્મમાં તત્પર એવા ઉગ્રસેન અને અન્ય કુકુર-અંધકો આનંદિત થયા.
પટહાનાં પ્રણાદૈશ્ચ ભેરીણાં નિસ્વનેન ચ। સપ્તયોજનવિસ્તાર આયતો દશયોજનમ્
પટાહ અને બેરીઓના ઘોષથી સાત યોજન પહોળા અને દસ યોજન લાંબા એ દ્વીપમાં ધ્વનિ વ્યાપી ગયો.
બભૂવ સ મહાદ્વીપઃ સપર્વતમહાવનઃ। સેતુપુષ્કરિણીજાલૈરાક્રીડઃ સર્વસાત્વતામ્
એ મહાન દ્વીપ, જેમાં પહાડો અને વિશાળ જંગલો હતા, સર્વ સાત્વત લોકો માટે કમળના તળાવોના જાળથી શોભાયમાન રમણિય સ્થળ બની ગયો.
વાપીપલ્વલસઙ્ઘૈશ્ચ કાનનૈશ્ચ મનોરમૈઃ। વાસુદેવસ્ય ક્રીડાર્થં યોગ્યઃ સર્વપ્રહર્ષતઃ
અહીં અનેક તળાવો, જળાશયો અને મનોહર વનરાજીઓથી ભરપૂર, વસુદેવજીના વિહાર માટે સર્વેને આનંદ આપતું અને યોગ્ય બન્યું હતું.
કુકુરાન્ધકવૃષ્ણીનાં તથા પ્રિયકરસ્તદા। બભૂવ પરમોપેતસ્ત્રિવિષ્ટપ ઇવાપરઃ
તે સમયે, કુકુર, અંધક અને વૃષ્ણિ જાતિના સૌને એ સ્થાન ખૂબ જ પ્રિય લાગ્યું, જાણે સ્વર્ગ જેવું સુખદ અને ઉત્તમ બની ગયું.
ચતુસ્ત્રિંશદહોરાત્રં દાનધર્મપરાયણાઃ। ઉગ્રસેનમુખાઃ સર્વે વિજહુઃ કુકુરાન્ધકાઃ
ચૌત્રીસ દિવસ અને રાત સુધી, ઉગ્રસેનજીના નેતૃત્વ હેઠળ બધા કુકુર અને અંધકોએ દાન અને ધર્મમાં મન લગાડ્યું.
વિચિત્રમાલ્યાભરણાશ્ચિત્રગન્ધાનુલેપનાઃ। વિહારાભિગતાઃ સર્વે યાદવા હર્ષસંયુતાઃ
બધા યાદવોએ સુંદર ફૂલોની વણાવેલી વેણીઓ અને આભૂષણો પહેરી, સુગંધિત ચંદન લગાવી, આનંદભેર વિહાર કરવા ગયા.
સુનૃત્તગીતવાદિત્રૈ રમમાણાસ્તદાઽભવન્। પ્રતિયાતે દશાર્હાણામૃષભે શાર્ઙ્ગધન્વનિ। સુભધ્રોદ્વાહનં પાર્થઃ પ્રાપ્તકાલમમન્યત
સુંદર નૃત્ય, ગીત અને વાદ્યસંગીતમાં મગ્ન રહી, તેઓ આનંદ માણતા હતા; પણ જયારે દશાર્હોમાં શ્રેષ્ઠ શારંગધન્વા ત્યાંથી વિદાય પામ્યા, ત્યારે પાર્થએ સુભદ્રાના લગ્ન માટે યોગ્ય સમય માન્યો.
કુકુરાન્ધકવૃષ્ણીનામપયાનં ચ પાણ્ડવઃ। વિનિશ્ચિત્ય તતઃ પાર્થઃ સુભદ્રામિદમબ્રવીત્
કુકુર, અંધક અને વૃષ્ણિઓના વિદાય પછી, પાર્થએ સુભદ્રાને આ રીતે સંબોધી કહ્યું.
શૃણુ ભદ્રે યથાશાસ્ત્રં હિતાર્થં મુનિભિઃ કૃતમ્। વિવાહં બહુધા સત્સુ વર્ણાનાં ધર્મસંયુતમ્
શ્રદ્ધા રાખી સાંભળ, સુભદ્રે, મુનિઓએ લોકોના હિત માટે શાસ્ત્રોક્ત અને ધર્મસહિત જે અનેક પ્રકારના લગ્નવિધિઓ નિર્ધારિત કર્યા છે, તે હું તને કહું છું.
કન્યાયાસ્તુ પિતા ભ્રાતા માતા માતુલ એવ વા। પિતુઃ પિતા પિતુર્ભ્રાતા દાને તુ પ્રભુતાં ગતઃ
કન્યાના દાનનો અધિકાર તેના પિતા, ભાઈ, માતા, મામા, દાદા કે પિતાના ભાઈને હોય છે.
મહોત્સવં પશુપતેર્દ્રષ્ટુકામઃ પિતા તવ। અન્તર્દ્વીપં ગતો ભદ્રે પુત્રૈઃ પૌત્રૈઃ સબાન્ધવૈઃ
પશુપતિના મહોત્સવને જોવા તારો પિતા, પોતાના પુત્રો, પૌત્રો અને સગાં સાથે આંતરદ્વીપે ગયા છે, સુભદ્રે.
મમ ચૈવ વિશાલાક્ષિ વિદેશસ્થા હિ બાન્ધવાઃ। તસ્માત્સુભદ્રે ગાન્ધર્વો વિવાહઃ પઞ્ચમઃ સ્મૃતઃ
અને, વિશાળ નેત્રવાળી સુભદ્રે, મારા સગાં પણ વિદેશમાં છે; તેથી, સુભદ્રે, પાંચમો ગાંધર્વ લગ્ન માનવામાં આવે છે.
સમાગમે તુ કન્યાયાઃ ક્રિયાઃ પ્રોક્તાશ્ચતુર્વિધાઃ। તેષાં પ્રવૃત્તિં સાધૂનાં શૃણુ માધવિ તદ્યથા
કન્યાના સંયોગ સમયે ચાર પ્રકારની વિધિઓ કહેવાયેલી છે; એ સાધુઓ કેવી રીતે કરે છે, એ હું તને કહું છું, માધવી.
વરમાહૂય વિધિના પિત્રા દત્તા તથાર્થિને। સા પત્ની તુ પરૈરુક્તા સા વશ્યા તુ પતિવ્રતા
જ્યારે યોગ્ય રીતે વરને બોલાવી પિતા કન્યાનું દાન કરે, ત્યારે એવી સ્ત્રીને અન્ય લોકો પativ્રતા અને પતિની આજ્ઞામાં રહેતી કહે છે.
ભૃત્યાનાં ભરણાર્થાય આત્મનઃ પોષણાય ચ। દાને ગૃહીતા યા નારી સા ભાર્યેતિ સ્મૃતા બુધૈઃ
જે સ્ત્રીને ભૃત્યોના પાલન અથવા પોતાના જીવનનિર્વાહ માટે દાનમાં લેવાય, તેને વિદ્વાનો પત્ની કહે છે.
ધર્મતો વરયિત્વા તુ આનીય સ્વં નિવેશનમ્। ન્યાયેન દત્તાતારુણ્યે દારાઃ પિતૃકૃતાઃ સ્મૃતાઃ
ધર્મ પ્રમાણે કન્યાને પસંદ કરી, યુવાનીમાં યોગ્ય રીતે પોતાના ઘરમાં લાવી, પિતાએ જે દાનમાં આપી હોય, તેને પિતૃકૃત દારા કહેવાય છે.
ગાન્ધર્વેણ વિવાહેન રાગાત્પુત્રાર્થકારણાત્। આત્મનાઽનુગૃહીતા યા વશ્યા સા તુ પ્રજાવતી
ગાંધર્વ લગ્નમાં, પ્રેમ અને સંતાનની ઈચ્છાથી, જે સ્ત્રી પોતે સંમતિ આપે, એ પત્ની બને છે અને સંતાન પેદા કરે છે.