કન્યાપુરે તુ યદ્વૃત્તં જ્ઞાત્વા દિવ્યેન ચક્ષુષા। શશાસ રુક્મિણીં કૃષ્ણો ભોજનાદિ તદાર્જુને
કન્યાવાસમાં શું બન્યું તે શ્રીકૃષ્ણે પોતાના દિવ્ય દ્રષ્ટિથી જાણ્યું. પછી કૃષ્ણે રુક્મિણીને અર્જુન માટે ભોજન વગેરેની વ્યવસ્થા કરવા કહ્યું.
તદાપ્રભૃતિ તાં ભદ્રાં ચિન્તયન્વૈ ધનઞ્જયઃ। આસ્તે સ્મ સ તદાઽઽરામે કામેન ભૃશપીડિતઃ
ત્યાંથી ધનંજય સતત સુભદ્રાની જ ચિંતા કરતા બગીચામાં જ રહ્યા, અને ઇચ્છાથી ખૂબ જ વ્યાકુળ થયા.
સુભદ્રા ચાપિ ન સ્વસ્થા પાર્થં પ્રતિ બભૂવ સા। કૃશા વિવર્ણવદના ચિન્તાશોકપરાયણા
સુભદ્રા પણ પાર્થને લઈને નિશ્ચિંત રહી શકી નહીં; એ દુર્બળ બની ગઈ, ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો અને ચિંતા-દુઃખમાં જ ડૂબી રહી.
નિશ્વાસપરમા ભદ્રા માનસેન મનસ્વિની। ન શય્યાસનભોગેષુ રતિં વિન્દતિ કેનચિત્
ભદ્રા, મનથી ઉદાર, સતત ઊંડી ઉચ્છ્વાસો લેતી હતી; એને શય્યા કે બેઠકે કોઈ આનંદ જ લાગતો નહોતો.
ન નક્તં ન દિવા શેતે બભૂવોન્મત્તદર્શના। એવં શોકપરાં ભદ્રાં દેવી વાક્યમથાબ્રવીત્। મા શોકં કુરુ વાર્ષ્ણેયિ ધૃતિમાલમ્બ્ય શોભને
એ ન રાતે સુઈ શકતી, ન દિવસે; એનું વર્તન જાણે ઉન્મત્ત જેવું થઈ ગયું હતું. આવી રીતે ભદ્રા દુઃખમાં ડૂબેલી હતી ત્યારે રાણી એને કહેવા લાગી: 'હે વૃષ્ણિવંશી, દુઃખ ન કર, હિંમત રાખ, હે સુંદરિ.'
રુક્મિણ્યેવં સુભદ્રાં તાં કૃષ્ણસ્યાનુમતે તદા। રહોગત્ય તદા શ્વશ્રૂં દેવકીં વાક્યમબ્રવીત્
કૃષ્ણની મંજૂરીથી, રુક્મિણી એકાંતમાં જઈને પોતાની સાસુ દેવકી પાસે સુભદ્રા વિશે વાત કરવા ગઈ.
અર્જુનો યતિરૂપેણ હ્યાગતઃ સુસમાહિતઃ। કન્યાપુરમથાવિશ્ય પૂજિતો ભદ્રયા મુદા
અર્જુન યતિના વેશમાં, સંપૂર્ણ શાંત મનથી, કન્યાવાસમાં પ્રવેશ્યા અને ભદ્રાએ આનંદપૂર્વક તેમનું સન્માન કર્યું.
તં વિદિત્વા સુભદ્રાપિ લજ્જયા પરિમોહિતા। દિવાનિશં શયાના સા નાકરોદ્ભોજનાદિકમ્
આ જાણીને સુભદ્રા પણ લજ્જાથી ભરાઈ ગઈ; એ દિવસ-રાત શય્યામાં પડી રહી અને ભોજન કે બીજું કંઈ જ કરતી નહોતી.
એવમુક્તા તયા દેવી ભદ્રાં શોકપરાયણામ્। તત્સમીપં સમાગત્ય શ્લક્ષ્ણં વાક્યમથાબ્રવીત્
આ રીતે રાણીના વચનોથી દુઃખમાં ડૂબેલી ભદ્રા પાસે આવીને એણે મૃદુ શબ્દોમાં વાત કરી.
મા શોકં કુરુ વાર્ષ્ણેયિ ધૃતિમાલમ્બ્ય શોભને। રાજ્ઞે નિવેદયિત્વાપિ વસુદેવાય ધીમતે
'હે વૃષ્ણિવંશી, દુઃખ ન કર, હિંમત રાખ, હે સુંદરિ. હું આ વાત બુદ્ધિશાળી વસુદેવ રાજાને જણાવીશ.'
કૃષ્ણાયાપિ તથા ભદ્રે પ્રહર્ષં કારયામિ તે। પશ્ચાજ્જાનામિ તે વાર્તાં મા શોકં કુરુ ભામિનિ
'અને એ જ રીતે કૃષ્ણને પણ કહું છું, હે ભદ્રે, હું તને આનંદ આપું છું. પછી તારી સ્થિતિ જાણીશ, હે તેજસ્વિ, દુઃખ ન કર.'
એવમુક્ત્વા તુ સા માતા ભદ્રાયાઃ પ્રિયકારિણી। નિવેદયામાસ તદા ભદ્રામાનકદુન્દુભેઃ
આ રીતે કહીને, ભદ્રાની કલ્યાણકામિ માતાએ પછી અનકદુંદુભિને ભદ્રાની વાત કહી.
રહસ્યેકાસના તત્ર ભદ્રાઽસ્વસ્થેતિ ચાબ્રવીત્। આરામે તુ યતિઃ શ્રીમાનર્જુનશ્ચેતિ નઃ શ્રુતમ્
ગોપનીય રીતે બેઠા ત્યારે એણે કહ્યું કે ભદ્રા સ્વસ્થ નથી; અને બગીચામાં યતિ રૂપે જે છે, એ તો અર્જુન છે — એવું અમને ખબર પડી છે.
અક્રૂરાય ચ કૃષ્માય આહુકાય ચ સાત્યેકઃ। નિવેદ્યતાં મહાપ્રાજ્ઞ શ્રોતવ્યં યદિ બાન્ધવૈઃ
હવે આ વાત અક્રૂર, કૃષ્મ, આહુક અને સાત્યકિને પણ જણાવો, હે બુદ્ધિશાળી; જો સંબંધીઓ સાંભળવા માંગે તો એમને પણ કહો.
વસુદેવસ્તુ તચ્છ્રુત્વા અક્રૂરાહુકયોસ્તથા। નિવેદયિત્વા કૃષ્ણેન મન્ત્રયામાસ તૈસ્તદા
વસુદેવએ આ સાંભળીને, અક્રૂર અને આહુકને પણ એ વાત કહી; પછી કૃષ્ણ સાથે મળીને એમની સાથે વિચારણા કરી.
ઇદં કાર્યમિદં કૃત્યમિદમેવેતિ નિશ્ચિતઃ। અક્રૂરશ્ચોગ્રસેનશ્ચ સાત્યકિશ્ચ ગદસ્તથા
'આ કામ કરવું છે, આ જ કરવું છે' એમ નક્કી કરીને અક્રૂર, ઉગ્રસેન, સાત્યકી અને ગદ પણ ત્યાં હાજર રહ્યા.
પૃથુશ્રવાશ્ચ કૃષ્ણશ્ચ સહિતાઃ શિનિના મુહુઃ। રુક્મિણી સત્યભામા ચ દેવકી રોહિણી તથા
પૃથુશ્રવાસ અને કૃષ્ણ, શિની સાથે, તેમજ રુક્મિણી, સત્યભામા, દેવકી અને રોહિણી પણ ત્યાં હાજર હતાં.
વસુદેવેન સહિતાઃ પુરોહિતમતે સ્થિતાઃ। વિવાહં મન્ત્રયામાસુર્દ્વાદશેઽહનિ ભારત
વસુદેવ સાથે અને કુળપુજારીની સલાહ અનુસાર, બારમો દિવસ નિર્ધારિત કરીને લગ્નની ચર્ચા શરૂ થઈ.
અજ્ઞાતં રૌહિણેયસ્ય ઉદ્ધવસ્ય ચ ભારત। વિવાહં તુ સુભદ્રાયાઃ કર્તુકામો ગદાગ્રજઃ
રોહિણીપુત્ર અને ઉદ્ધવને જાણ કર્યા વિના, ગદાનો મોટો ભાઈ સુભદ્રાનું લગ્ન કરાવાની ઈચ્છા રાખતો હતો.
મહાદેવસ્ય પૂજાર્થં મહોત્સવ ઇતિ બ્રુવન્। ચતુસ્ત્રિંશદહોરાત્રં સુભદ્રાર્તિપ્રશાન્તયે
મહાદેવની પૂજા માટે મહોત્સવ છે એમ કહી, સુભદ્રાની ચિંતા દૂર કરવા માટે ચોત્રીસ દિવસનો ઉત્સવ રાખવામાં આવ્યો.
નગરે ઘોષયાસ હિતાર્થં સવ્યસાચિનઃ। ઇતશ્ચતુર્થે ત્વહનિ અન્તર્દ્વીપં તુ ગમ્યતામ્
સવ્યસાચીનું કલ્યાણ થાય એ માટે શહેરમાં જાહેર કરાયું કે હવે ચોથા દિવસે બધા અંતર્દ્વીપ જશો.
સદારૈઃ સાનુયાત્રૈશ્ચ સપુત્રૈઃ સહબાધવૈઃ। ગન્તવ્યં સર્વવર્મૈશ્ચ ગન્તવ્યં સર્વયાદવૈઃ
પત્નીઓ, પરિવાર, પુત્રો અને ભાઈઓ સાથે બધા યોદ્ધાઓ અને બધા યાદવોને ત્યાં જવાનું હતું.
એવમુક્તાસ્તુ તે સર્વે તથા ચક્રુશ્ચ સર્વશઃ। તતઃ સર્વદશાર્હાણામન્તર્દ્વીપે ચ ભારત
આ રીતે કહેવામાં આવ્યું ત્યારે સૌએ એમ જ કર્યું અને પછી બધા દશાર્હો અંતર્દ્વીપ પર ભેગા થયા.
ચતુસ્ત્રિંશદહોરાત્રં બભૂવ પરમોત્સવઃ। કૃષ્ણરામાહુકાક્રૂરપ્રદ્યુમ્નશિનિસત્યકાઃ
ચોત્રીસ દિવસ સુધી કૃષ્ણ, રામ, અહુક, અક્રૂર, પ્રદ્યુમ્ન, શિની અને સત્યકી સાથે ભવ્ય ઉત્સવ યોજાયો.
સમુદ્રં પ્રયયુર્હૃષ્ટાઃ કુકુરાન્ધકવૃષ્ણયઃ। યુક્તયન્ત્રપતાકાભિર્વૃષ્ણયો બ્રાહ્મણૈઃ સહ
કુકુર, અંધક અને વૃષ્ણિઓ આનંદથી રથો અને ધ્વજાઓ સાથે, બ્રાહ્મણો સાથે સમુદ્ર તરફ ગયા.
સમુદ્રં પ્રયયુર્નૌભિઃ સર્વે પુરનિવાસિનઃ। તતસ્ત્વરિતમાગત્ય દાશાર્હગણપૂજિતમ્
શહેરના બધા લોકો નૌકાઓમાં બેસી સમુદ્ર તરફ ગયા; પછી ઝડપથી પહોંચી દશાર્હોએ તેમનું સન્માન કર્યું.
સુભદ્રા પુણ્ડરીકાક્ષમબ્રવીદ્યતિશાસનાત્। કૃત્યવાન્દ્વાદશાહાનિ સ્થાતા સ ભગવાનિહ
સુભદ્રાએ યતિના આદેશથી કમળનેત્રને કહ્યું: 'બાર દિવસ સુધી ભગવાને અહીં રહી જરૂરી વિધિઓ કરવી પડશે.'
તિષ્ઠતસ્તસ્ય કઃ કુર્યાદુપસ્થાનવિધિં સદા। તમુવાચ હૃષીકેશઃ કસ્ત્વદન્યો વિશેષતઃ
'જ્યારે તેઓ અહીં રહેશે, ત્યારે તેમની સેવા કોણ કરશે?' એમ તેણે પૂછ્યું. હૃષીકેશએ કહ્યું: 'ખાસ કરીને તારા સિવાય બીજું કોણ?''
તમૃષિં પ્રત્યુપસ્થાતુમિતો નાર્હતિ માધવિ। ત્વમેવાસ્મન્મતેનાદ્ય મહર્ષેર્વશવર્તિની
'હે માધવી, અહીં બીજી કોઈ સ્ત્રી એ ઋષિની સેવા કરવા યોગ્ય નથી; આજે અમારા મતે તું જ મહર્ષિની સેવા કર.'
કુરુ સર્વાણિ કાર્યાણિ કીર્તિં ધર્મમવેક્ષ્ય ચ। તસ્ય ચાતિથિમુખ્યસ્ય સર્વેષાં ચ તપસ્વિનામ્
'કર્તવ્ય અને ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને, એ મહાન અતિથિ અને બધા તપસ્વીઓ માટે જરૂરી બધું કર.'