આગત્ય તત્ર પશ્યેથા અન્યાનપિ ચ બાન્ધવાન્। બાન્ધવૈઃ સહિતાઃ સર્વૈર્નન્દસે ત્વમનિન્દિતે
ત્યાં પહોંચીને તું તેમને અને બીજા સંબંધીઓને પણ જોઈ શકીશ. બધા સંબંધીઓ સાથે તું આનંદ માણીશ, નિર્દોષે.
ધર્મે સ્થિતઃ સત્યધૃતિઃ કૌન્તેયોઽથ યુધિષ્ઠિરઃ। જિત્વા તુ પૃથિવીં સર્વાં રાજસૂયં કરિષ્યતિ
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર, જે હંમેશા ધર્મ અને સત્યમાં સ્થિર છે, આખી પૃથ્વી જીત્યા પછી રાજસૂય યજ્ઞ કરશે.
તત્રાગચ્છન્તિ રાજાનઃ પૃથિવ્યાં નૃપસંજ્ઞિતાઃ। બહૂનિ રત્નાન્યાદાય આગમિષ્યતિ તે પિતા
ત્યારે પૃથ્વીના બધા રાજાઓ ત્યાં આવશે. તારો પિતા પણ અનેક કિંમતી રત્નો લઈને ત્યાં આવશે.
એકસાર્થં પ્રયાતાસિ ચિત્રવાહનસેવયા। દ્રક્ષ્યામિ રાજસૂયે ત્વાં પુત્રં પાલય મા શુચઃ
તુ એક જ ટોળકીમાં ચિત્રવાહનની સેવા સાથે મુસાફરી કરશે. હું તને રાજસૂયે જોઈશ. તું તારા પુત્રની સંભાળ રાખજે, ચિંતિત ન થજે.
બભ્રુવાહનનામ્ના તુ મમ પ્રાણો બહિશ્ચરઃ। તસ્માદ્ભરસ્વ પુત્રં વૈ પુરુષં વંશવર્ધનમ્
બભ્રુવાહન નામે મારું જીવ તો બહાર જાય છે. એટલે તું આ પુત્રને પોષ, જે વંશને વધારશે.
ચિત્રાવાહનદાયાદં ધર્માત્પૌરવનન્દનમ્। પાણ્ડવાનાં પ્રિયં પુત્રં તસ્માત્પાલય સર્વદા
ચિત્રવાહનનો ધર્મથી જન્મેલો વારસદાર, પૌરવ વંશનો આનંદ, પાંડવોને પ્રિય પુત્ર છે. એટલે, તું હંમેશા તેની રક્ષા કર.
વિપ્રયોગેણ સંતાપં મા કૃથાસ્ત્વમનિન્દિતે। ચિત્રાઙ્ગદામેવમુક્ત્વા `સાગરાનૂપમાશ્રિતઃ
વિયોગથી દુઃખ ન કર, નિર્દોષે. આમ કહી, ચિત્રાંગદાને સંબોધી, તે સાગર કિનારે રહેવા લાગ્યા.
સ્થાનં દૂરં સમાપ્લુત્ય દત્ત્વા બહુધનં તદા। કેરલાન્સમતિક્રમ્ય' ગોકર્ણમભિતોઽગમત્
દૂરના સ્થળે પહોંચી, તેણે ઘણું ધન આપ્યું. પછી કેરળને ઓળંગી, ગોકર્ણ તરફ ગયો.
આદ્યં પશુપતેઃ સ્થાનં દર્શનાદેવ મુક્તિદમ્। યત્ર પાપોઽપિ મનુજઃ પ્રાપ્નોત્યભયદં પદમ્
પશુપતિનું એ પ્રથમ સ્થાન છે, જ્યાં માત્ર દર્શનથી મુક્તિ મળે છે; જ્યાં પાપી માણસ પણ નિર્ભય અવસ્થાને પામે છે.
સોઽપરાન્તેષુ તીર્થાનિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ। સર્વાણ્યેવાનુપૂર્વ્યેણ જગામામિતવિક્રમઃ
પછી તેણે પશ્ચિમના પ્રદેશોમાં આવેલા બધા પવિત્ર તીર્થો અને મંદિરોએ ક્રમશઃ મુલાકાત લીધી.
સમુદ્રે પશ્ચિમે યાનિ તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ। તાનિ સર્વાણિ ગત્વા સ પ્રભાસમુપજગ્મિવાન્
પશ્ચિમ દરિયાકાંઠે આવેલા બધા તીર્થો અને પવિત્ર સ્થળોએ જઈ, અંતે તે પ્રભાસ પહોંચ્યો.
ચિન્તયામાસ રાત્રૌ તુ ગદેન કથિતં પુરા। સુભદ્રાયાશ્ચ માધુર્યરૂપસંપદ્ગુણાનિ ચ
રાત્રે તેણે ગદાએ અગાઉ જે કહ્યું હતું તે અને સુભદ્રાની મીઠાશ, રૂપ અને ગુણો વિશે વિચાર કર્યો.
પ્રાપ્તુમં તાં ચિન્તયામાસ કોઽત્રોપાયો ભવેદિતિ। વેષવૈકૃત્યમાપન્નઃ પરિવ્રાજકરૂપધૃત્
તે કેવી રીતે તેને પ્રાપ્ત કરી શકાય એ વિચારતો રહ્યો, શું ઉપાય કરી શકાય એ વિચારી રહ્યો. પછી વેશ બદલી, સંન્યાસીની જેમ રૂપ ધારણ કર્યું.
કુકુરાન્ધકવૃષ્ણીનામજ્ઞાતો વેષધારણાત્। ભ્રમમાણશ્ચરન્ભૈક્ષં પરિવ્રાજકવેષવાન્
કુકુર, અંધક અને વૃષ્ણિ લોકો તેને ઓળખી ન શકે, કારણ કે તે સંન્યાસી વેશમાં ભિક્ષા માંગતો ફરતો હતો.
યેનકેનાપ્યુપાયેન પ્રવિશ્ય ચ ગૃહં મહત્। દૃષ્ટ્વા સુભદ્રાં કૃષ્ણસ્ય ભગિનીમેકસુન્દરીમ્
કોઈક રીતે એ વિશાળ મહેલમાં પ્રવેશી, કૃષ્ણની અનન્ય સુંદર બહેન સુભદ્રાને જોઈ.
વાસુદેવમતં જ્ઞાત્વા કરિષ્યામિ હિતં શુભમ્। એવં વિનિશ્ચયં કૃત્વા દીક્ષિતો વૈ તદાઽભવત્
વાસુદેવનું મન શું છે એ જાણી, હું સુભદ્રાના કલ્યાણ માટે જ કામ કરીશ – આવું નક્કી કરીને એ સમયે એણે વ્રત લીધું.
ત્રિદણ્ડી મુણ્ડિતઃ કુણ્ડી અક્ષમાલાઙ્ગુલીયકઃ। યોગભારં વહન્પાર્થો વટવૃક્ષસ્ય કોટરમ્
ત્રિદંડ, મુંડાયેલું માથું, કમંડળુ, જપમાળા અને વળય પહેરી, યતિના વેશમાં પાર્થ વટવૃક્ષની ઓટમાં ગયો.
પ્રવિશંશ્ચૈવ બીભત્સુર્વૃષ્ટિં વર્ષતિ વાસવે। ચિન્તયામાસ દેવેશં કેશવં ક્લેશનાશનમ્
બીભત્સુ એ રીતે અંદર ગયો ત્યારે ઈન્દ્રે ભારે વરસાદ વરસાવ્યો; તે સમયે એણે દેવોના દેવ કેશવનું સ્મરણ કર્યું, જે દુઃખ દૂર કરે છે.
કેશવશ્ચિન્તિતં જ્ઞાત્વા દિવ્યજ્ઞાનેન દૃષ્ટવાન્। શયાનઃ શયને દિવ્યે સત્યભામાસહાયવાન્
કેશવે પોતાના દિવ્ય જ્ઞાનથી એના મનની વાત જાણી, અને સત્યભામા સાથે દિવ્ય શય્યામાં આરામ કરતા પાર્થને જોયો.
કેશવઃ સહસા રાજઞ્જહાય ચ નનન્દ ચ। પુનઃ પુનઃ સત્યભામા ચાબ્રવીત્પુરુષોત્તમમ્
રાજા, કેશવ અચાનક ઊભા થયા અને આનંદિત થયા; સત્યભામા વારંવાર પુરુષોત્તમને પૂછવા લાગી.
ભગવંશ્ચિન્તયાવિષ્ટઃ શયને શયિતઃ સુખમ્। ભવાન્બહુપ્રકારેણ જહાસ ચ પુનઃ પુનઃ
પ્રભુ, તમે વિચારોમાં લીન થઈ શય્યામાં સુખથી પડ્યા હતા અને અનેક રીતે ફરી ફરી હસતા હતા.
શ્રોતવ્યં યદિ વા કૃષ્ણ પ્રસાદો યદિ તે મયિ। વક્તુમર્હસિ દેવેશ તચ્છ્રોતું કામયામ્યહમ્
હે કૃષ્ણ, જો કંઈક સાંભળવાનું હોય અને તમારો કૃપા દૃષ્ટિ મારે પર હોય, તો દેવોના દેવ, તમે મને કહો – હું એ સાંભળવા ઈચ્છું છું.
પિતૃષ્વસુર્યઃ પુત્રો મે ભીમસેનાનુજોઽર્જુનઃ। તીર્થયાત્રાં ગતઃ પાર્થઃ કારણાત્સમયાત્તદા
મારા પિતરાઈ ભાઈ, ભીમસેનના નાના ભાઈ અર્જુન, એ સમયે કોઈ કારણસર તીર્થયાત્રા પર ગયા છે.
તીર્થયાત્રાસમાપ્તૌ તુ નિવૃત્તો નિશિ ભારતઃ। સુભધ્રાં ચિન્તયામાસ રૂપેણાપ્રતિમાં ભુવિ
તીર્થયાત્રા પૂરી થયા પછી, રાત્રે પાછા ફર્યા અને ધરતી પર જેની સુંદરતાને કોઈ સરખાવું નહીં એવી સુભદ્રાની વાત વિચારી.
ચિન્તયેન્નેવ તાં ભદ્રાં યતિરૂપધરોઽર્જુનઃ। યતિરૂપપ્રતિચ્છન્નો દ્વારકાં પ્રાપ્ય માધવીમ્
એ શુભ સ્ત્રીની વાત વિચારીને, યતિના વેશમાં અર્જુન, પોતાને સંત તરીકે છુપાવી, માધવની દ્વારકામાં પહોંચ્યો.
યેનકેનાપ્યુપાયેન દૃષ્ટ્વા તુ વરવર્ણિનીમ્। વાસુદેવમતં જ્ઞાત્વા પ્રયતિષ્યે મનોરથમ્
કોઈ પણ રીતે એ શ્રેષ્ઠ વર્ણવાળી કન્યાને જોઈને, વાસુદેવનું મન શું છે એ જાણી, હું મારા મનની ઈચ્છા પૂરી કરવા પ્રયત્ન કરીશ.
એવં વ્યવસિતઃ પાર્થો યતિલિઙ્ગેન પાણ્ડવઃ। છાયાયાં વટવૃક્ષસ્ય વૃષ્ટિં વર્ષતિ વાસવે
આવી રીતે નક્કી કરીને, પાંડવ પાર્થ યતિના વેશમાં વટવૃક્ષની છાયામાં બેઠો હતો અને ઈન્દ્રે વરસાદ વરસાવ્યો.
યોગભારં વહન્નેવ માનસં દુઃખમાપ્તવાન્। એતદર્થં વિજાનીહિ હસન્તં માં મુદા પ્રિયે
યતિના વેશમાં રહીને પણ એના મનમાં દુઃખ થયું; પ્રિયે, એ જ કારણ છે કે હું આનંદથી હસતો હતો.
ભ્રાતરં તવ પશ્યેતિ સત્યભામાં વ્યસર્જયત્। તત ઉત્થાય શયનાત્પ્રસ્થિતો મધુસૂદનઃ
'તારો ભાઈ આવ્યો છે, જોવા જા' એમ કહી કૃષ્ણે સત્યભામાને મોકલી, પછી શય્યા પરથી ઊઠીને ચાલ્યા.
પ્રભાસદેશં સંપ્રાપ્તં બીભત્સુમપરાજિતમ્। તીર્થાન્યનુચરન્તં તં શુશ્રાવ મધુસૂદનઃ
મધુસૂદને સાંભળ્યું કે અપરાજિત બીભત્સુ પ્રભાસ પ્રદેશમાં પહોંચી તીર્થોનું દર્શન કરી રહ્યો છે.