કથયિત્વા ચ તત્સર્વં બ્રાહ્મણેભ્યઃ સ ભારત। પ્રયયૌ હિમવત્પાર્શ્વં તતો વજ્રધરાત્મજઃ
પછી એ બધું બ્રાહ્મણોને કહીને, હે ભારત, વજ્રધારીના પુત્ર ત્યાંથી હિમાલયની બાજુએ ગયો.
અગસ્ત્યવટમાસાદ્ય વસિષ્ઠસ્ય ચ પર્વતમ્। ભૃગુતુઙ્ગે ચ કૌન્તેયઃ કૃતવાઞ્શૌચમાત્મનઃ
અગસ્ત્યના આશ્રમ અને વસિષ્ઠના પર્વત પર, તથા ભૃગુની ટોચે કુંતીપુત્રએ પોતાનું શૌચ કર્યું.
પ્રદદૌ ગોસહસ્રાણિ સુબહૂનિ ચ ભારત। નિવેશાંશ્ચ દ્વિજાતિભ્યઃ સોઽદદત્કુરુસત્તમઃ
પછી એણે હજારો ગાયો અને અનેક દાન આપ્યા, હે ભારત, અને દ્વિજાતિઓને વસવાટ માટે જમીનો પણ આપી, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
હિરણ્યબિન્દોસ્તીર્થે ચ સ્નાત્વા પુરુષસત્તમઃ। દૃષ્ટવાન્પાણ્ડવશ્રેષ્ઠઃ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ
હિરણ્યબિંદુ તીર્થે સ્નાન કરીને, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ પાંડુપુત્રે અનેક પવિત્ર તીર્થોનું દર્શન કર્યું.
અવતીર્ય નરશ્રેષ્ઠો બ્રાહ્મણૈઃ સહ ભારત। પ્રાચીં દિશમભિપ્રેપ્સુર્જગામ ભરતર્ષભઃ
નરશ્રેષ્ઠે અર્જુને બ્રાહ્મણો સાથે ઊતર્યા અને પૂર્વ દિશા તરફ પ્રયાણ કર્યું.
આનુપૂર્વ્યેણ તીર્થાનિ દૃષ્ટવાન્કુરુસત્તમઃ। નદીં ચોત્પલિનીં રમ્યામરણ્યં નૈમિષં પ્રતિ
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુને ક્રમશઃ તીર્થો, સુંદર કમળોથી ભરેલી નદી અને નૈમિષારણ્યનું દર્શન કર્યું.
નન્દામપરનન્દાં ચ કૌશિકીં ચ યશસ્વિનીમ્। મહાનદીં ગયાં ચૈવ ગઙ્ગામપિ ચ ભારત
અર્જુને નંદા, અપરણંદા, પ્રસિદ્ધ કૌશિકી, મહાનદી ગયા અને ગંગાનું પણ દર્શન કર્યું.
એવં તીર્થાનિ સર્વાણિ પશ્યમાનસ્તથાશ્રમાન્। આત્મનઃ પાવનં કુર્વન્બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ ચ ગાઃ
એ રીતે તીર્થો અને આશ્રમો જોઈને, પોતાને પવિત્ર કરીને, અર્જુને બ્રાહ્મણોને ગાયો દાનમાં આપી.
અઙ્ગવઙ્ગકલિઙ્ગેષુ યાનિ તીર્થાનિ કાનિચિત્। જગામ તાનિ સર્વાણિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ
અંગ, વંગ અને કલિંગમાં આવેલા તમામ પવિત્ર તીર્થો અને યાત્રાધામોનું અર્જુને ભ્રમણ કર્યું.
દૃષ્ટ્વા ચ વિધિવત્તાનિ ધનં ચાપિ દદૌ તતઃ। કલિઙ્ગરાષ્ટ્રદ્વારેષુ બ્રાહ્મણાઃ પાણ્ડવાનુગાઃ। અભ્યનુજ્ઞાય કૌન્તેયમુપાવર્તન્ત ભારત
તે તીર્થોનું યોગ્ય રીતે દર્શન કરીને, અર્જુને ધનનું દાન આપ્યું; કલિંગ રાજ્યની સીમાએ પાંડવ સાથે આવેલા બ્રાહ્મણોએ અનુમતિ આપી અને પાછા ફર્યા.
સ તુ તૈરભ્યનુજ્ઞાતઃ કુન્તીપુત્રો ધનઞ્જયઃ। સહાયૈરલ્પકૈઃ શૂરઃ પ્રયયૌ યત્ર સાગરઃ
બ્રાહ્મણોની અનુમતિથી, કુંતીપુત્ર અર્જુન થોડા સાથીઓ સાથે સાગર તરફ આગળ વધ્યો.
સ કલિઙ્ગાનતિક્રમ્ય દેશાનાયતનાનિ ચ। હર્મ્યાણિ રમણીયાનિ પ્રેક્ષણાણો યયૌ પ્રભુઃ
કલિંગ અને તેના પ્રદેશો તથા યાત્રાધામો પસાર કરીને, અર્જુન સુંદર મહેલો જોતા આગળ વધ્યો.
મહેન્દ્રપર્વતં દૃષ્ટ્વા તાપસૈરુપશોભિતમ્। `ગોદાવર્યાં તતઃ સ્નાત્વા તામતીત્ય મહાબલઃ
મહેન્દ્ર પર્વત પર તપસ્વીઓથી શોભિત પર્વત જોઈને, અર્જુને ગોદાવરીમાં સ્નાન કર્યું અને પછી આગળ ગયો.
કાવેરીં તાં સમાસાદ્ય સઙ્ગમે સાગરસ્ય ચ। સ્નાત્વા સંપૂજ્ય દેવાંશ્ચ પિતૄંશ્ચ મુનિભિઃ સહ
કાવેરી અને સાગર સંગમ પર પહોંચીને, અર્જુને મુનિઓ સાથે દેવતાઓ અને પિતૃઓનું પૂજન કરીને સ્નાન કર્યું.
સમુદ્રતીરેણ શનૈર્મણલૂરં જગામ હ
પછી અર્જુન ધીમે ધીમે દરિયાકાંઠે ચાલતો મણલૂર પહોંચ્યો.
તત્ર સર્વાણિ તીર્થાનિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ। અભિગમ્ય મહાબાહુરભ્યગચ્છન્મહીપતિમ્
ત્યાં બધા તીર્થો અને પવિત્ર યાત્રાધામોનું દર્શન કરીને, મહાબાહુ અર્જુન રાજા પાસે ગયો.
મણલૂરેશ્વરં રાજન્ધર્મજ્ઞં ચિત્રવાહનમ્। તસ્ય ચિત્રાઙ્ગદા નામ દુહિતા ચારુદર્શના
મણલૂરના રાજા, ધર્મને જાણનારા ચિત્રવાહન હતા; તેમની સુંદર દીકરીનું નામ ચિત્રાંગદા હતું.
તાં દદર્શ પુરે તસ્મિન્વિચરન્તીં યદૃચ્છયા। દૃષ્ટ્વા ચ તાં વરારોહાં ચકમે ચૈત્રવાહનીમ્
આ શહેરમાં અર્જુને યદ્રુચ્છાએ ફરતી ચિત્રાંગદાને જોયી અને તેને જોઈને મનમાં ઇચ્છા જાગી.
અભિગમ્ય ચ રાજાનમવદત્સ્વં પ્રયોજનમ્। દેહિ મે ખલ્વિમાં રાજન્ક્ષત્રિયાય મહાત્મને
પછી અર્જુન રાજા પાસે જઈને કહ્યું: 'હે રાજા, કૃપા કરીને આ કન્યાને મહાન આત્માવાળા ક્ષત્રિયને આપો.'
તચ્છ્રુત્વા ત્વબ્રવીદ્રાજા કસ્ય પુત્રોઽસિ નામ કિમ્। ઉવાચ તં પાણ્ડવોઽહં કુન્તીપુત્રો ધનઞ્જયઃ
આ સાંભળીને રાજાએ પૂછ્યું: 'તમે કોણના પુત્ર છો અને તમારું નામ શું છે?' અર્જુને જવાબ આપ્યો: 'હું પાંડવ, કુંતીપુત્ર અર્જુન છું.'
તમુવાચાથ રાજા સ સાન્ત્વપૂર્વમિદં વચઃ। રાજા પ્રભઞ્જનો નામ કુલેઽસ્મિન્સંબભૂવ હ
પછી રાજાએ સૌમ્ય વાણીમાં કહ્યું: 'આ કુળમાં પ્રભંજન નામના રાજા થયા હતા.'
અપુત્રઃ પ્રસવેનાર્થી તપસ્તેપે સ ઉત્તમમ્। ઉગ્રેણ તપસા તેન દેવદેવઃ પિનાકધૃક્
તેમને સંતાન નહોતું અને સંતાનની ઇચ્છાથી તેમણે કઠિન તપ કર્યું; તેમના ઉગ્ર તપથી પિનાકધારી દેવદેવ મહાદેવ પ્રસન્ન થયા.
ઈશ્વરસ્તોષિતઃ પાર્થ દેવદેવઃ ઉમાપતિઃ। સ તસ્મૈ ભઘવાન્પ્રાદાદેકૈકં પ્રસવં કુલે
પાર્થ, દેવોના દેવ અને ઉમાપતિ ભગવાન પ્રસન્ન થયા અને તેમણે આ કુળમાં દરેકને એક સંતાન આપ્યું.
એકૈકઃ પ્રસવસ્તસ્માદ્ભવત્યસ્મિન્કુલે સદા। તેષાં કુમારાઃ સર્વેષાં પૂર્વેષાં મમ જજ્ઞિરે
આથી, અમારા કુળમાં હંમેશાં દરેકને માત્ર એક જ સંતાન થાય છે; મારા પૂર્વજોના બધા પુત્રો પણ આમ જ જન્મ્યા હતા.
એકા ચ મમ કન્યેયં કુલસ્યોત્પાદની ભૃશમ્। પુત્રો મમાયમિતિ મે ભાવના પુરુષર્ષભ
અને મારી આ એક દીકરી ખાસ કરીને કુળને આગળ વધારવા માટે છે; મને હંમેશાં એવું લાગ્યું કે, 'આ મારું પુત્ર છે.' હે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ.
પુત્રિકાહેતુવિધિના સંજ્ઞિતા ભરતર્ષભ। તસ્માદેકઃ સુતો યોઽસ્યાં જાયતે ભારત ત્વયા
પુત્રીકાના નિયમ પ્રમાણે, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, તેથી આ દીકરીથી જે એક પુત્ર જન્મશે, એ તારો ગણાશે, હે ભારત.
એતચ્છુલ્કં ભવત્વસ્યાઃ કુલકૃજ્જાયતામિહ। એતેન સમયેનેમાં પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ પાણ્ડવ
આ દીકરી માટે એ જ શુલ્ક ગણાય કે, તેના કુળમાં જન્મેલો પુત્ર કુળને આગળ વધારશે; આ શરતે તું તેને સ્વીકાર, હે પાંડવ.
સ તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય તાં કન્યાં પ્રતિગૃહ્ય ચ। `માસે ત્રયોદશે પાર્થઃ કૃત્વા વૈવાહિકીં ક્રિયામ્।' ઉવાસ નગરે તસ્મિન્માસાંસ્ત્રીન્સ તયા સહ
પાર્થે 'જેમ તું કહે તેમ' કહીને તે કન્યાને સ્વીકારી અને તેરમા મહિને વિવાહવિધિ કરી; ત્યારબાદ તે ત્રણ મહિના સુધી એ શહેરમાં તેની સાથે રહ્યો.
તતઃ સમુદ્રે તીર્થાનિ દક્ષિમે ભરતર્ષભઃ। અભ્યગચ્છત્સુપુણ્યાનિ સોભિતાનિ તપસ્વિભિઃ
પછી, હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, દક્ષિણ સમુદ્રના પવિત્ર તીર્થો તરફ ગયો, જે મહાપુણ્યવંત અને તપસ્વીઓથી શોભતા હતા.
વર્જયન્તિ સ્મ તીર્તાનિ તત્ર પઞ્ચ સમ તાપસાઃ। અવકીર્ણાનિ યાન્યાસન્પુરસ્તાત્તુ તપસ્વિભિઃ
ત્યાં પાંચ તપસ્વીઓ એવા તીર્થો ટાળી જતા, જે અગાઉ બીજા તપસ્વીઓ દ્વારા અપવિત્ર થયેલા હતા.