ઐરાવતકુલે જાતઃ કૌરવ્યો નામ પન્નગઃ। તસ્યાસ્મિ દુહિતા રાજન્નુલૂપી નામ પન્નગી
"એરાવત વંશમાં જન્મેલા કૌરવ્ય નામના નાગરાજની હું પુત્રી છું, રાજન, અને મારું નામ ઉલૂપી છે."
સાઽહં ત્વામભિષેકાર્થમવતીર્ણં સમુદ્ગામ્। દૃષ્ટ્વૈવ પુરુષવ્યાઘ્ર કન્દર્પેણાભિમૂર્ચ્છિતા
"પુરૂષશાર્દૂલ, જ્યારે તું અભિષેક માટે અહીં ઉતર્યો, ત્યારે તને જોઈને હું તરત જ કામદેવના પ્રભાવથી મોહિત થઈ ગઈ."
તાં મામનઙ્ગગ્લપિતાં ત્વત્કૃતે કુરુનન્દન। અનન્યાં નન્દયસ્વાદ્ય પ્રદાનેનાત્મનોઽનઘ
"હવે, કુરુકુલના આનંદ, હું તારા પ્રેમથી દુર્બળ અને તને સિવાય બીજું કશુ નથી ઈચ્છતી, મને તું તારો સ્વીકાર આપી આનંદિત કર."
બ્રહ્મચર્યમિદં ભદ્રે મમ દ્વાદશમાસિકમ્। ધર્મરાજેન ચાદિષ્ટં નાહમસ્મિ સ્વયં વશઃ
"મારો આ બ્રહ્મચર્યવ્રત બાર મહિના માટે છે, ભદ્રે; ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે મને આ આજ્ઞા આપી છે, અને હું મારા મનનો માલિક નથી."
તવ ચાપિ પ્રિયં કર્તુમિચ્છામિ જલચારિણિ। અનૃતં નોક્તપૂર્વં ચ મયા કિંચન કર્હિચિત્
"પણ, જલચરિણી, હું તને પ્રસન્ન કરવું ઈચ્છું છું; મેં ક્યારેય જીવનમાં અસત્ય બોલ્યું નથી."
કથં ચ નાનૃતં મે સ્યાત્તવ ચાપિ પ્રિયં ભવેત્। ન ચ પીડ્યેત મે ધર્મસ્તથા કુર્યા ભુજઙ્ગમે
"કેવી રીતે હું અસત્ય ન બોલું, તને પણ પ્રસન્ન કરું અને મારું ધર્મ પણ ન બગાડું? એ પ્રમાણે, ભુજંગકન્યા, હું વર્તન કરીશ."
જાનામ્યહં પાણ્ડવેય યથા ચરસિ મેદિનીમ્। યથા ચ તે બ્રહ્મચર્યમિદમાદિષ્ટવાન્ગુરુઃ
હું જાણું છું, પાંડુપુત્ર, કે તું ધરતી પર કેવી રીતે વર્તે છે અને તારા ગુરુએ તને બ્રહ્મચર્યના આ વ્રત માટે કેવી રીતે ઉપદેશ આપ્યો હતો.
પરસ્પરં વર્તમાનાન્દ્રુપદસ્યાત્મજાં પ્રતિ। યો નોઽનુપ્રવિશેન્મોહાત્સ વૈ દ્વાદશમાસિકમ્
અમે બધા સાથે રહીએ છીએ ત્યારે, દ્રુપદની પુત્રીને લઈને, જો કોઈ ભ્રમમાં આવીને તેની પાસે જાય, તો તેને બાર મહિના માટે વનવાસ ભોગવવો પડે છે.
વને ચરેદ્બ્રહ્મચર્યમિતિ વઃ સમયઃ કૃતઃ। તદિદં દૌપદીહેતોરન્યોન્યસ્ય પ્રવાસનમ્
તમારા વચ્ચે એવું નક્કી થયું હતું કે જે વનમાં જશે તે બ્રહ્મચર્ય પાળશે; આ રીતે, દ્રૌપદીના કારણે તમે એકબીજાને વનવાસ આપ્યો હતો.
કૃતવાંસ્તત્ર ધર્માર્થમત્ર ધર્મો ન દુષ્યતિ। પરિત્રાણં ચ કર્તવ્યમાર્તાનાં પૃથુલોચન
ત્યાં તું ધર્મ અને સંપત્તિના હિત માટે કાર્ય કર્યું હતું; એમાં ધર્મનું કોઈ ઉલ્લંઘન થતું નથી. પીડિતોને હંમેશાં રક્ષણ આપવું જોઈએ, વિશાળ નેત્રવાળી.
કૃત્વા મમ પરિત્રાણં તવ ધર્મો ન લુપ્યતે। યદિ વાપ્યસ્ય ધર્મસ્ય સૂક્ષ્મોઽપિ સ્યાદ્વ્યતિક્રમઃ
મને રક્ષણ આપવાથી તારો ધર્મ ઓછો થતો નથી; અને જો આ ધર્મમાં થોડુંક પણ ભંગ થતો હોય,
સ ચ તે ધર્મ એવ સ્યાદ્દત્વા પ્રાણાન્મમાર્જુન। ભક્તાં ચ ભજ માં પાર્થ સતામેતન્મતં પ્રભો
તોયે, અર્જુન, તું મારા માટે જીવ આપતો તો પણ એ તારો ધર્મ જ ગણાય. પાર્થ, તું મને ભક્તિપૂર્વક સેવ, કારણ કે સજ્જનોનું પણ એ જ માનવું છે, પ્રભુ.
ન કરિષ્યસિ ચેદેવં મૃતાં મામુપધારય। પ્રાણદાનાન્મહાબાહો ચર ધર્મમનુત્તમમ્
જો તું આવું નહીં કરે તો મને મરેલી જ માનજે. મહાબાહુ, તું જીવ આપીને શ્રેષ્ઠ ધર્મનું પાલન કર.
શરણં ચ પ્રપન્નાસ્મિ ત્વામદ્ય પુરુષોત્તમ। દીનાનનાથાન્કૌન્તેય પરિરક્ષસિ નિત્યશઃ
આજે હું તારી શરણ આવી છું, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ. કુંતીપુત્ર, તું હંમેશાં દુઃખી અને અનાથ લોકોનું રક્ષણ કરે છે.
સાઽહં શર઼ણમભ્યેમિ રોરવીમિ ચ દુઃખિતા। યાચે ત્વાં ચાભિકામાહં તસ્માત્કુરુ મમ પ્રિયમ્। સ ત્વમાત્મપ્રદાનેન સકામાં કર્તુમર્હસિ
હું દુઃખી થઈને રડતી તારી શરણ આવી છું. હું તને ઇચ્છીને વિનંતી કરું છું, તેથી તું મારી ઇચ્છા પૂરી કર. તારે પોતાને અર્પણ કરીને મારી ઈચ્છા પૂર્ણ કરવી જોઈએ.
એવમુક્તસ્તુ કૌન્તેયઃ પન્નગેશ્વરકન્યયા। કૃતવાંસ્તત્તથા સર્વં ધર્મમુદ્દિશ્ય કારણમ્
પન્નગરાજની પુત્રીએ આમ કહ્યું ત્યારે, કુંતીપુત્ર અર્જુને ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને બધું જ એમ જ કર્યું.
સ નાગભવને રાત્રિં તામુષિત્વા પ્રતાપવાન્। `પુત્રમુત્પાદયામાસ સ તસ્યાં સુમનોહરમ્
પછી તે મહાન યશસ્વી અર્જુને નાગલોકમાં એ રાત્રિ વિતાવી અને તેની સાથે અત્યંત સુંદર પુત્રને જન્મ આપ્યો.
ઇરાવન્તં મહાભાગં મહાબલપરાક્રમમ્।' ઉદિતેઽભ્યુત્થિતઃ સૂર્યે કૌરવ્યસ્ય નિવેશનાત્
તે પુત્ર ઈરાવાન હતો, જે અત્યંત ભાગ્યશાળી અને મહાબળશાળી હતો; સૂર્યોદયે તે કૌરવોના નિવાસસ્થાનમાંથી બહાર આવ્યો.
આગતસ્તુ પુનસ્તત્ર ગઙ્ગાદ્વારં તયા સહ। પરિત્યજ્ય ગતા સાધ્વી ઉલૂપી નિજમન્દિરં
પછી તે બંને ગંગાના દ્વારે પાછા આવ્યા; પછી તે સતી ઉલૂપી તેને છોડીને પોતાના ઘર ગઈ.
દત્ત્વા વરમજેયત્વં જલે સર્વત્ર ભારત। સાધ્યા જલચરાઃ સર્વે ભવિષ્યન્તિ ન સંશયઃ
મને જળમાં સર્વત્ર અજેય થવાનો વર આપીને, હે ભારત, બધા જલચર પ્રાણીઓ સિદ્ધ થશે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
કથયિત્વા ચ તત્સર્વં બ્રાહ્મણેભ્યઃ સ ભારત। પ્રયયૌ હિમવત્પાર્શ્વં તતો વજ્રધરાત્મજઃ
પછી એ બધું બ્રાહ્મણોને કહીને, હે ભારત, વજ્રધારીના પુત્ર ત્યાંથી હિમાલયની બાજુએ ગયો.
અગસ્ત્યવટમાસાદ્ય વસિષ્ઠસ્ય ચ પર્વતમ્। ભૃગુતુઙ્ગે ચ કૌન્તેયઃ કૃતવાઞ્શૌચમાત્મનઃ
અગસ્ત્યના આશ્રમ અને વસિષ્ઠના પર્વત પર, તથા ભૃગુની ટોચે કુંતીપુત્રએ પોતાનું શૌચ કર્યું.
પ્રદદૌ ગોસહસ્રાણિ સુબહૂનિ ચ ભારત। નિવેશાંશ્ચ દ્વિજાતિભ્યઃ સોઽદદત્કુરુસત્તમઃ
પછી એણે હજારો ગાયો અને અનેક દાન આપ્યા, હે ભારત, અને દ્વિજાતિઓને વસવાટ માટે જમીનો પણ આપી, હે કુરુશ્રેષ્ઠ.
હિરણ્યબિન્દોસ્તીર્થે ચ સ્નાત્વા પુરુષસત્તમઃ। દૃષ્ટવાન્પાણ્ડવશ્રેષ્ઠઃ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ
હિરણ્યબિંદુ તીર્થે સ્નાન કરીને, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ પાંડુપુત્રે અનેક પવિત્ર તીર્થોનું દર્શન કર્યું.
અવતીર્ય નરશ્રેષ્ઠો બ્રાહ્મણૈઃ સહ ભારત। પ્રાચીં દિશમભિપ્રેપ્સુર્જગામ ભરતર્ષભઃ
નરશ્રેષ્ઠે અર્જુને બ્રાહ્મણો સાથે ઊતર્યા અને પૂર્વ દિશા તરફ પ્રયાણ કર્યું.
આનુપૂર્વ્યેણ તીર્થાનિ દૃષ્ટવાન્કુરુસત્તમઃ। નદીં ચોત્પલિનીં રમ્યામરણ્યં નૈમિષં પ્રતિ
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુને ક્રમશઃ તીર્થો, સુંદર કમળોથી ભરેલી નદી અને નૈમિષારણ્યનું દર્શન કર્યું.
નન્દામપરનન્દાં ચ કૌશિકીં ચ યશસ્વિનીમ્। મહાનદીં ગયાં ચૈવ ગઙ્ગામપિ ચ ભારત
અર્જુને નંદા, અપરણંદા, પ્રસિદ્ધ કૌશિકી, મહાનદી ગયા અને ગંગાનું પણ દર્શન કર્યું.
એવં તીર્થાનિ સર્વાણિ પશ્યમાનસ્તથાશ્રમાન્। આત્મનઃ પાવનં કુર્વન્બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ ચ ગાઃ
એ રીતે તીર્થો અને આશ્રમો જોઈને, પોતાને પવિત્ર કરીને, અર્જુને બ્રાહ્મણોને ગાયો દાનમાં આપી.
અઙ્ગવઙ્ગકલિઙ્ગેષુ યાનિ તીર્થાનિ કાનિચિત્। જગામ તાનિ સર્વાણિ પુણ્યાન્યાયતનાનિ ચ
અંગ, વંગ અને કલિંગમાં આવેલા તમામ પવિત્ર તીર્થો અને યાત્રાધામોનું અર્જુને ભ્રમણ કર્યું.
દૃષ્ટ્વા ચ વિધિવત્તાનિ ધનં ચાપિ દદૌ તતઃ। કલિઙ્ગરાષ્ટ્રદ્વારેષુ બ્રાહ્મણાઃ પાણ્ડવાનુગાઃ। અભ્યનુજ્ઞાય કૌન્તેયમુપાવર્તન્ત ભારત
તે તીર્થોનું યોગ્ય રીતે દર્શન કરીને, અર્જુને ધનનું દાન આપ્યું; કલિંગ રાજ્યની સીમાએ પાંડવ સાથે આવેલા બ્રાહ્મણોએ અનુમતિ આપી અને પાછા ફર્યા.