નૈષા તવ મમૈષેતિ તતસ્તૌ મન્યુરાવિશત્। તસ્યા રૂપેણ સંમત્તૌ વિગતસ્નેહસૌહૃદૌ
"આ તારી નથી, મારી છે!" એમ કહીને બંનેને ગુસ્સો આવી ગયો; એના રૂપના નશામાં બંનેની મૈત્રી અને પ્રેમ ભૂંસી ગયો.
તસ્યા હેતોર્ગદે ભીમે સંગૃહ્ણીતામુભૌ તદા। પ્રગૃહ્ય ચ ગદે ભીમે તસ્યાં તૌ કામમોહિતૌ
એના કારણે બંનેએ ભારે ગદા ઉઠાવી, અને કામવશ થઈ એ ભયાનક હથિયારો હાથમાં લીધા.
અહંપૂર્વમહંપૂર્વમિત્યન્યોન્યં નિજઘ્નતુઃ। તૌ ગદાભિહતૌ ભીમૌ પેતતુર્ધરણીતલે
"હું પહેલો! હું પહેલો!" એમ એકબીજાને મારતા, ગદાના ઘા ખાઈ બંને ધરતી પર પડી ગયા.
રુધિરેણાવસિક્તાઙ્ગૌ દ્વાવિવાર્કૌ નભશ્ચ્યુતૌ। તતસ્તા વિદ્રુતા નાર્યઃ સ ચ દૈત્યગણસ્તથા
લોહીથી લથપથ શરીરવાળા, બંને આકાશમાંથી પડેલા વાઘ જેવા લાગતા; પછી ત્યાંની સ્ત્રીઓ અને દૈત્યગણ ડરીને ભાગી ગયા.
પાતાલમગમત્સર્વો વિષાદભયકમ્પિતઃ। તતઃ પિતામહસ્તત્ર સહદેવૈર્મહર્ષિભિઃ
ભય અને ચિંતાથી કંપતા બધા પાતાળમાં ઉતરી ગયા; પછી પિતામહ દેવો અને મહર્ષિઓ સાથે ત્યાં આવ્યા.
આજગામ વિશુદ્ધાત્મા પૂજયંશ્ચ તિલોત્તમામ્। વરેણ ચ્છન્દયામાસ ભગવાન્પ્રપિતામહઃ
પવિત્ર હૃદયવાળા પિતામહ તિલોત્તમાની પૂજા કરતા આવ્યા અને તેમને મનગમતો વર આપવાનો વચન આપ્યો.
વરં દિત્સુઃ સ તત્રૈનાં પ્રીતઃ પ્રાહ પિતામહઃ। આદિત્યચરિતાઁલ્લોકાન્વિચરિષ્યસિ ભામિનિ
પ્રસન્ન થઈ પિતામહે કહ્યું: 'પ્રભા પામેલી સ્ત્રી, તું સૂર્યની જેમ બધા લોકોમાં ફરશે.'
તેજસા ચ સુદૃષ્ટાં ત્વાં ન કરિષ્યતિ કશ્ચન। એવં તસ્યૈ વરં દત્વા સર્વલોકપિતામહઃ
અને તારી તેજસ્વિતા એવી રહેશે કે કોઈ તને જોઈ શકશે નહીં; આમ પિતામહે તેમને આ વર આપ્યો.
ઇન્દ્રે ત્રૈલોક્યમાધાય બ્રહ્મલોકં ગતઃ પ્રભુઃ। એવં તૌ સહિતૌ ભઊત્વા સર્વાર્થેષ્વેકનિશ્ચયૌ
પછી ભગવાને ત્રણેય લોક ઇન્દ્રને સોંપી, પોતે બ્રહ્મલોકે ગયા; અને બંને સર્વ કાર્યોમાં એકમન થયા.
તિલોત્તમાર્થં સંક્રુદ્ધાવન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ। તસ્માદ્બ્રવીમિ વઃ સ્નેહાત્સર્વાભરતસત્તમાઃ
તિલોત્તમાને લઈને બંને ગુસ્સે થઈ એકબીજાને માર્યા; તેથી, હે ભરતવંશીઓ, હું પ્રેમથી તમને કહું છું—
યથા વો નાત્ર ભેદઃ સ્યાત્સર્વેષાં દ્રૌપદીકૃતે। તથા કુરુત ભદ્રં વો મમ ચેત્પ્રિયમિચ્છથ
દ્રૌપદીના વિષયમાં તમે બધા વચ્ચે કદી વિખૂટો ન થાય, એવું જ કરો, જો તમે મને પ્રિય રાખો તો.
એવમુક્તા મહાત્માનો નારદેન મહર્ષિણા। સમયં ચક્રિરે રાજંસ્તેઽન્યોન્યવશમાગતાઃ। સમક્ષં તસ્ય દેવર્ષેર્નારદસ્યામિતૌજસઃ
મહાન ઋષિ નારદે એમ કહ્યું ત્યારે, તે મહાત્માઓએ નારદજીની હાજરીમાં પરસ્પર સંમતિથી નિયમ બાંધ્યો.
એકૈકસ્ય ગૃહે કૃષ્ણા વસેદ્વર્ષમકલ્મષા' દ્રૌપદ્યા નઃ સહાસીનાનન્યોન્યં યોઽભિદર્શયેત્। સ નો દ્વાદશ માસાનિ બ્રહ્મચારી વને વસેત્
દરેક પાંડવના ઘરમાં કૃષ્ણા એક વર્ષ નિર્દોષતાથી રહેશે; અને જો દ્રૌપદી સાથે બેઠા હોવા છતાં કોઈ બીજાને જોઈ જાય, તો તેને બાર મહિના વનમાં બ્રહ્મચર્યથી રહેવું પડશે.
કૃતે તુ સમયે તસ્મિન્પાણ્ડવૈર્ધર્મચારિભિઃ। નારદોઽપ્યગમત્પ્રીત ઇષ્ટં દેશં મહામુનિઃ
પાંડવો ધર્મથી એ સંમતિ પર પહોંચ્યા પછી, પ્રસન્ન થયેલા મહામુનિ નારદ પોતાને ઇચ્છિત સ્થળે ચાલ્યા ગયા.
એવં તૈઃ સમયઃ પૂર્વં કૃતો નારદચોદિતૈઃ। ન ચાભિદ્યન્ત તે સર્વે તદાન્યોન્યેન ભારત
આ રીતે નારદના પ્રેરણે તેઓએ પહેલેથી જ એ સંમતિ કરી, અને એ સમયે કોઈએ પણ એ નિયમનું ઉલ્લંઘન કર્યું નહીં, હે ભરત.
અભ્યનન્દન્ત તે સર્વે તદાન્યોન્યં ચ પાણ્ડવાઃ। એતદ્વિસ્તરશઃ સર્વમાખ્યાતં તે નરાધિપ
પછી બધા પાંડવો પરસ્પર આનંદિત થયા; હે રાજા, આ બધું તને વિગતે કહી દીધું છે.
કાલે ચ તસ્મિન્સંપન્ને યથાવજ્જનમેજય
અને એ સમય પૂરો થયો ત્યારે, હે જનમેજય—
એવં તે સમયં કૃત્વા ન્યવસંસ્તત્ર પાણ્ડવાઃ। વશે શસ્ત્રપ્રતાપેન કુર્વન્તોઽન્યાન્મહીક્ષિતઃ
આ રીતે સંમતિ કરીને પાંડવો ત્યાં રહેવા લાગ્યા અને પોતાના શસ્ત્રબળથી બીજા રાજાઓને વશમાં રાખ્યા.
તેષાં મનુજસિંહાનાં પઞ્ચાનામમિતૌજસામ્। બભૂવ કૃષ્ણા સર્વેષાં પાર્થાનાં વશવર્તિની
અપાર શક્તિવાળા એ પાંચ મનુષ્યસિંહોમાં કૃષ્ણા સૌ પાંડવોની આજ્ઞામાં રહી.
તે તયા તૈશ્ચ સા વીરૈઃ પતિભિઃ સહ પઞ્ચભિઃ। બભૂવ પરમપ્રીતા નાગૈરિવ સરસ્વતી
કૃષ્ણા પોતાના પાંચ પતિઓ સાથે અત્યંત પ્રસન્ન રહી, જેમ સરસ્વતી નાગો સાથે આનંદિત રહે છે.
વર્તમાનેષુ ધર્મેણ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। વ્યવર્ધન્કુરવઃ સર્વે હીનદોષાઃ સુખાન્વિતાઃ
પાંડવો ધર્મથી જીવન વિતાવતા, ત્યારે બધા કુરુઓ નિર્દોષ અને સુખી રહી સમૃદ્ધિ પામ્યા.
અથ દીર્ઘેણ કાલેન બ્રાહ્મણસ્ય વિશાંપતે। કસ્યચિત્તસ્કરા જહ્રુઃ કેચિદ્ગા નૃપસત્તમ
પછી લાંબા સમય પછી, હે રાજાઓના રાજા, કોઈ બ્રાહ્મણની ગાયો ચોરોએ ચોરી લીધી.
હ્રિયમાણે ધને તસ્મિન્બ્રાહ્મણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ। આગમ્ય ખાણ્ડવપ્રસ્થમુદક્રોશત્સ પાણ્ડવાન્
ત્યારે પોતાનું ધન લૂંટાતું જોઈ, બ્રાહ્મણ ગુસ્સાથી ભરાઈને ખાંડવપ્રસ્થ ખાતે પાંડવો પાસે આવીને રડવા લાગ્યા.
હ્રિયતે ગોધનં ક્ષુદ્રૈર્નૃશંસૈરકૃતાત્મભિઃ। પ્રસહ્ય ચાસ્મદ્વિષયાદભ્યધાવત પાણ્ડવાઃ
અમારી ગાયોની ટોળી દયાભાવ વગરના, દુષ્ટ અને અધર્મી માણસો બળજબરીથી લઈ જાય છે; અને પાંડવો પણ અમારી જમીનમાંથી જોરથી દોડી ગયા છે.
બ્રાહ્મણસ્ય પ્રશાન્તસ્ય હવિર્ધ્વાઙ્ક્ષૈઃ પ્રલુપ્યતે। શાર્દૂલસ્ય ગુહાં શૂન્યાં નીચઃ ક્રોષ્ટાભિમર્દતિ
શાંત અને સાધુ બ્રાહ્મણની સમિધા ચોરો લૂંટે છે; એ જ રીતે, વાઘની ખાલી ગુફામાં નીચો શિયાળ ઘૂસી જાય છે.
અરક્ષિતારં રાજાનં બલિષદ્ભાગહારિણમ્। તમાહુઃ સર્વલોકસ્ય સમગ્રં પાપચારિણમ્
રાજા જો રક્ષણ ન આપે અને ફક્ત વેરો વસૂલે, તો બધાં લોકો તેને સંપૂર્ણ દુષ્ટ ગણે છે.
બ્રાહ્મણસ્વે હૃતે ચોરૈર્ધર્માર્થે ચ વિલોપિતે। રોરૂયમાણે ચ મયિ ક્રિયતાં હસ્તધારણા
જ્યારે બ્રાહ્મણનું ધન ચોરો લઈ જાય અને ધર્મ પણ નાશ પામે, અને હું રડી રહ્યો છું, ત્યારે કોઈને શસ્ત્ર ઉઠાવવું જોઈએ.
રોરૂયમાણસ્યાભ્યાશે ભૃશં વિપ્રસ્ય પાણ્ડવઃ। તાનિ વાક્યાનિ શુશ્રાવ કુન્તીપુત્રો ધનઞ્જયઃ
રડતા બ્રાહ્મણની નજીક પાંડવ ધનંજયે એ બધાં વચન ધ્યાનપૂર્વક સાંભળ્યાં.
શ્રુત્વૈવ ચ મહાબાહુર્મા ભૈરિત્યાહ તં દ્વિજમ્। આયુધાનિ ચ યત્રાસન્પાણ્ડવાનાં મહાત્મનાં
આ સાંભળતાં જ મહાબાહુએ બ્રાહ્મણને કહ્યું: 'ડરશો નહીં', અને જ્યાં પાંડવોના શસ્ત્રો રાખેલા હતા ત્યાં ગયો.
કૃષ્ણયા સહ તત્રાસ્તે ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। સંપ્રવેશાય ચાશક્તો ગમનાય ચ પાણ્ડવઃ
ત્યાં કૃષ્ણા સાથે ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર હાજર હતા; પણ પાંડવને અંદર જવું કે બહાર આવવું શક્ય નહોતું.