દિવ્યેષુ સર્વકામેષુ સમાનીતેષુ તાવુભૌ। વરાસનેષુ સંહૃષ્ટૌ સહ સ્ત્રીભિર્નિષીદતુઃ
ત્યાં, સર્વ પ્રકારની સુખસગવડ સાથેના દિવ્ય સ્થળે, બંને આનંદથી સુંદર આસન પર સ્ત્રીઓ સાથે બેઠા.
તતો વાદિત્રનૃત્તાભ્યામુપાતિષ્ઠન્ત તૌ સ્ત્રિયઃ। ગીતૈશ્ચ સ્તુતિસંયુક્તૈઃ પ્રીત્યા સમુપજગ્મિરે
પછી સ્ત્રીઓએ સંગીત અને નૃત્યથી એમની સેવા કરી, અને પ્રસન્નતાથી ગીતો તથા સ્તુતિઓ ગાઈ એમની પાસે આવી.
તતસ્તિલોત્તમા તત્ર વને પુષ્પાણિ ચિન્વતી। વેષં સા ક્ષિપ્તમાધાય રક્તેનૈકેન વાસસા
એ સમયે તિલોત્તમા જંગલમાં ફૂલો ભેગા કરતી હતી, અને એક લાલ વસ્ત્ર ઢાંકી એણે પોતે પરिधान કર્યું હતું.
નદીતીરેષુ જાતાન્સા કર્ણિકારાન્પ્રચિન્વતી। શનૈર્જગામ તં દેશં યત્રાસ્તાં તૌ મહાસુરૌ
નદીના કાંઠે ઉગેલા કર્ણિકાર ફૂલો તિલોત્તમા ભેગા કરતી કરતી ધીમે ધીમે એ જગ્યાએ પહોંચી, જ્યાં બંને મહાસુરો હતા.
તૌ તુ પીત્વા વરં પાનં મદરક્તાન્તલોચનૌ। દૃષ્ટ્વૈવ તાં વરારોહાં વ્યથિતૌ સંબભૂવતુઃ
શ્રેષ્ઠ દારૂ પીધા પછી, નશામાં આંખો લાલ થઈ ગયેલી, બંનેએ એ અદભુત રૂપાવતીને જોઈને ઉલઝળપાટ અનુભવ્યો.
તાવુત્થાયાસનં હિત્વા જગ્મતુર્યત્ર સા સ્થિતા। ઉભૌ ચ કામસંમત્તાવુભૌ પ્રાર્થયતશ્ચ તામ્
બંને બેઠેલા સ્થાનેથી ઊભા રહી, ત્યાં જઈને, જ્યાં તિલોત્તમા ઊભી હતી, કામવશ થઈ બંનેએ એને મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
દક્ષિણે તાં કરે સુભ્રૂં સુન્દો જગ્રાહ પાણિના। ઉપસુન્દોપિ જગ્રાહ વામે પાણૌ તિલોત્તમામ્
સુંદએ એના જમણા હાથમાં પોતાનો હાથ પકડી લીધો, અને ઉપસુંદએ તિલોત્તમાનો ડાબો હાથ પકડી લીધો.
વરપ્રદાનમત્તૌ તાવૌરસેન બલેન ચ। ધનરત્નમદાભ્યાં ચ સુરાપાનમદેન ચ
વરદાન મળવાનો ગર્વ, પોતાની તાકાત, ધન અને રત્નનો અભિમાન તથા દારૂના નશામાં બંને મસ્ત થઈ ગયા હતા.
સર્વૈરેતૈર્મદૈર્મત્તાવન્યોન્યં ભ્રુકુટીકૃતૌ। મદકામસમાવિષ્ટૌ પરસ્પરમથોચતુઃ
આ બધા નશામાં ચકચૂર થઈ, એકબીજાને ગુસ્સે જોઈ, કામ અને નશામાં ગરક થઈ, બંનેએ એકબીજાને કહ્યું.
મમ ભાર્યા તવ ગુરુરિતિ સુન્દોઽભ્યભાષત। મમ ભાર્યા તવ વધૂરુપસુન્દોઽભ્યભાષત
"આ મારી પત્ની છે, તારી મોટી છે," એવું સુંદએ કહ્યું; "આ મારી પત્ની છે, તારી વહુ છે," એવું ઉપસુંદએ કહ્યું.
નૈષા તવ મમૈષેતિ તતસ્તૌ મન્યુરાવિશત્। તસ્યા રૂપેણ સંમત્તૌ વિગતસ્નેહસૌહૃદૌ
"આ તારી નથી, મારી છે!" એમ કહીને બંનેને ગુસ્સો આવી ગયો; એના રૂપના નશામાં બંનેની મૈત્રી અને પ્રેમ ભૂંસી ગયો.
તસ્યા હેતોર્ગદે ભીમે સંગૃહ્ણીતામુભૌ તદા। પ્રગૃહ્ય ચ ગદે ભીમે તસ્યાં તૌ કામમોહિતૌ
એના કારણે બંનેએ ભારે ગદા ઉઠાવી, અને કામવશ થઈ એ ભયાનક હથિયારો હાથમાં લીધા.
અહંપૂર્વમહંપૂર્વમિત્યન્યોન્યં નિજઘ્નતુઃ। તૌ ગદાભિહતૌ ભીમૌ પેતતુર્ધરણીતલે
"હું પહેલો! હું પહેલો!" એમ એકબીજાને મારતા, ગદાના ઘા ખાઈ બંને ધરતી પર પડી ગયા.
રુધિરેણાવસિક્તાઙ્ગૌ દ્વાવિવાર્કૌ નભશ્ચ્યુતૌ। તતસ્તા વિદ્રુતા નાર્યઃ સ ચ દૈત્યગણસ્તથા
લોહીથી લથપથ શરીરવાળા, બંને આકાશમાંથી પડેલા વાઘ જેવા લાગતા; પછી ત્યાંની સ્ત્રીઓ અને દૈત્યગણ ડરીને ભાગી ગયા.
પાતાલમગમત્સર્વો વિષાદભયકમ્પિતઃ। તતઃ પિતામહસ્તત્ર સહદેવૈર્મહર્ષિભિઃ
ભય અને ચિંતાથી કંપતા બધા પાતાળમાં ઉતરી ગયા; પછી પિતામહ દેવો અને મહર્ષિઓ સાથે ત્યાં આવ્યા.
આજગામ વિશુદ્ધાત્મા પૂજયંશ્ચ તિલોત્તમામ્। વરેણ ચ્છન્દયામાસ ભગવાન્પ્રપિતામહઃ
પવિત્ર હૃદયવાળા પિતામહ તિલોત્તમાની પૂજા કરતા આવ્યા અને તેમને મનગમતો વર આપવાનો વચન આપ્યો.
વરં દિત્સુઃ સ તત્રૈનાં પ્રીતઃ પ્રાહ પિતામહઃ। આદિત્યચરિતાઁલ્લોકાન્વિચરિષ્યસિ ભામિનિ
પ્રસન્ન થઈ પિતામહે કહ્યું: 'પ્રભા પામેલી સ્ત્રી, તું સૂર્યની જેમ બધા લોકોમાં ફરશે.'
તેજસા ચ સુદૃષ્ટાં ત્વાં ન કરિષ્યતિ કશ્ચન। એવં તસ્યૈ વરં દત્વા સર્વલોકપિતામહઃ
અને તારી તેજસ્વિતા એવી રહેશે કે કોઈ તને જોઈ શકશે નહીં; આમ પિતામહે તેમને આ વર આપ્યો.
ઇન્દ્રે ત્રૈલોક્યમાધાય બ્રહ્મલોકં ગતઃ પ્રભુઃ। એવં તૌ સહિતૌ ભઊત્વા સર્વાર્થેષ્વેકનિશ્ચયૌ
પછી ભગવાને ત્રણેય લોક ઇન્દ્રને સોંપી, પોતે બ્રહ્મલોકે ગયા; અને બંને સર્વ કાર્યોમાં એકમન થયા.
તિલોત્તમાર્થં સંક્રુદ્ધાવન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ। તસ્માદ્બ્રવીમિ વઃ સ્નેહાત્સર્વાભરતસત્તમાઃ
તિલોત્તમાને લઈને બંને ગુસ્સે થઈ એકબીજાને માર્યા; તેથી, હે ભરતવંશીઓ, હું પ્રેમથી તમને કહું છું—
યથા વો નાત્ર ભેદઃ સ્યાત્સર્વેષાં દ્રૌપદીકૃતે। તથા કુરુત ભદ્રં વો મમ ચેત્પ્રિયમિચ્છથ
દ્રૌપદીના વિષયમાં તમે બધા વચ્ચે કદી વિખૂટો ન થાય, એવું જ કરો, જો તમે મને પ્રિય રાખો તો.
એવમુક્તા મહાત્માનો નારદેન મહર્ષિણા। સમયં ચક્રિરે રાજંસ્તેઽન્યોન્યવશમાગતાઃ। સમક્ષં તસ્ય દેવર્ષેર્નારદસ્યામિતૌજસઃ
મહાન ઋષિ નારદે એમ કહ્યું ત્યારે, તે મહાત્માઓએ નારદજીની હાજરીમાં પરસ્પર સંમતિથી નિયમ બાંધ્યો.
એકૈકસ્ય ગૃહે કૃષ્ણા વસેદ્વર્ષમકલ્મષા' દ્રૌપદ્યા નઃ સહાસીનાનન્યોન્યં યોઽભિદર્શયેત્। સ નો દ્વાદશ માસાનિ બ્રહ્મચારી વને વસેત્
દરેક પાંડવના ઘરમાં કૃષ્ણા એક વર્ષ નિર્દોષતાથી રહેશે; અને જો દ્રૌપદી સાથે બેઠા હોવા છતાં કોઈ બીજાને જોઈ જાય, તો તેને બાર મહિના વનમાં બ્રહ્મચર્યથી રહેવું પડશે.
કૃતે તુ સમયે તસ્મિન્પાણ્ડવૈર્ધર્મચારિભિઃ। નારદોઽપ્યગમત્પ્રીત ઇષ્ટં દેશં મહામુનિઃ
પાંડવો ધર્મથી એ સંમતિ પર પહોંચ્યા પછી, પ્રસન્ન થયેલા મહામુનિ નારદ પોતાને ઇચ્છિત સ્થળે ચાલ્યા ગયા.
એવં તૈઃ સમયઃ પૂર્વં કૃતો નારદચોદિતૈઃ। ન ચાભિદ્યન્ત તે સર્વે તદાન્યોન્યેન ભારત
આ રીતે નારદના પ્રેરણે તેઓએ પહેલેથી જ એ સંમતિ કરી, અને એ સમયે કોઈએ પણ એ નિયમનું ઉલ્લંઘન કર્યું નહીં, હે ભરત.
અભ્યનન્દન્ત તે સર્વે તદાન્યોન્યં ચ પાણ્ડવાઃ। એતદ્વિસ્તરશઃ સર્વમાખ્યાતં તે નરાધિપ
પછી બધા પાંડવો પરસ્પર આનંદિત થયા; હે રાજા, આ બધું તને વિગતે કહી દીધું છે.
કાલે ચ તસ્મિન્સંપન્ને યથાવજ્જનમેજય
અને એ સમય પૂરો થયો ત્યારે, હે જનમેજય—
એવં તે સમયં કૃત્વા ન્યવસંસ્તત્ર પાણ્ડવાઃ। વશે શસ્ત્રપ્રતાપેન કુર્વન્તોઽન્યાન્મહીક્ષિતઃ
આ રીતે સંમતિ કરીને પાંડવો ત્યાં રહેવા લાગ્યા અને પોતાના શસ્ત્રબળથી બીજા રાજાઓને વશમાં રાખ્યા.
તેષાં મનુજસિંહાનાં પઞ્ચાનામમિતૌજસામ્। બભૂવ કૃષ્ણા સર્વેષાં પાર્થાનાં વશવર્તિની
અપાર શક્તિવાળા એ પાંચ મનુષ્યસિંહોમાં કૃષ્ણા સૌ પાંડવોની આજ્ઞામાં રહી.
તે તયા તૈશ્ચ સા વીરૈઃ પતિભિઃ સહ પઞ્ચભિઃ। બભૂવ પરમપ્રીતા નાગૈરિવ સરસ્વતી
કૃષ્ણા પોતાના પાંચ પતિઓ સાથે અત્યંત પ્રસન્ન રહી, જેમ સરસ્વતી નાગો સાથે આનંદિત રહે છે.