બ્રહ્માણં સા નમસ્કૃત્ય પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્। કિં કાર્યં મયિ ભૂતેશ યેનાસ્મ્યદ્યેહ નિર્મિતા
તેણીએ બ્રહ્માજીને વંદન કરીને, હાથ જોડીને કહ્યું: 'હે સર્વના સ્વામી, મને આજે શે માટે બનાવવામાં આવી છું, હું શું કરું?'
ગચ્છ સુન્દોપસુન્દાભ્યામસુરાભ્યાં તિલોત્તમે। પ્રાર્થનીયેન રૂપેણ કુરુ ભદ્રે પ્રલોભનમ્
હે તિલોત્તમા, તું સુંદર રૂપ ધારણ કરીને સુન્દ અને ઉપસુન્દ નામના બે અસુરોને મોહિત કરવા જા, હે શુભે.
ત્વત્કૃતે દર્શાદેવ રૂપસંપત્કૃતેન વૈ। વિરોધઃ સ્યાદ્યથા તાભ્યામન્યોન્યેન તથા કુરુ
તારા રૂપ અને સૌંદર્યના કારણે એ બંનેમાં પરસ્પર વૈર ઉભું થાય, એ રીતે તું કાર્ય કર.
સા તથેતિ પ્રતિજ્ઞાય નમસ્કૃત્ય પિતામહમ્। ચકાર મણ્ડલં તત્ર વિબુધાનાં પ્રદક્ષિણમ્
તેણીએ 'જેમ કહ્યું તેમ થશે' એમ વચન આપીને, પિતામહને વંદન કર્યું અને દેવતાઓની સભાનું પ્રદક્ષિણ કર્યું.
પ્રાઙ્મુખો ભગવાનાસ્તે દક્ષિણેન મહેશ્વરઃ। દેવાશ્ચૈવોત્તરેણાસન્સર્વતસ્ત્વૃષયોઽભવન્
ભગવાન પૂર્વ દિશા તરફ બેઠા હતા, મહેશ્વર દક્ષિણ તરફ હતા, દેવતાઓ ઉત્તર તરફ અને સર્વત્ર ઋષિઓ હાજર હતા.
કુર્વન્ત્યાં તુ તદા તત્ર મણ્ડલં તત્પ્રદક્ષિણમ્। ઇન્દ્રઃ સ્થાણુશ્ચ ભગવાન્ધૈર્યેણ તુ પરિચ્યુતૌ
જ્યારે તેણી ત્યાં પ્રદક્ષિણ કરી રહી હતી, ત્યારે ઇન્દ્ર અને ભગવાન સ્થાણુનો ધીરજ છૂટી ગયો.
દ્રષ્ટુકામસ્ય ચાત્યર્થં ગતાયાં પાર્શ્વતસ્તથા। અન્યદઞ્ચિતપદ્માક્ષં દક્ષિણં નિઃસૃતં મુખમ્
તેણી પસાર થઈ રહી ત્યારે, તેને વધુ જોવા માટે, કમળ જેવી આંખોવાળું બીજું મુખ જમણી બાજુએ દેખાયું.
પૃષ્ઠતઃ પરિવર્તન્ત્યાં પશ્ચિમં નિઃસૃતં મુખમ્। ગતાયાં ચોત્તરં પાર્શ્વમુત્તરં નિઃસૃતં મુખમ્
પાછળ ફરતી વખતે, પીઠની બાજુએ પણ એક મુખ દેખાયું; અને ઉત્તર બાજુએ જતા, ઉત્તર તરફ પણ એક મુખ દેખાયું.
મહેન્દ્રસ્યાપિ નેત્રાણાં પૃષ્ઠતઃ પાર્શ્વતોગ્રતઃ। રક્તાન્તાનાં વિશાલાનાં સહસ્રં સર્વતોઽભવત્
મહેન્દ્રના પણ પીઠ, બાજુ અને આગળ—બધી બાજુએ લાલ કિનારાવાળા વિશાળ હજાર આંખો દેખાયા.
એવં ચતુર્મુખઃ સ્થાણુર્મહાદેવોઽભવત્પુરા। તથા સહસ્રનેત્રશ્ચ બભૂવ બલસૂદનઃ
આ રીતે, પ્રાચીન સમયમાં, મહાદેવ સ્થાણુ ચાર મુખવાળા થયા અને બલાસૂદન હજાર આંખવાળા બન્યા.
તથા દેવનિકાયાનાં મહર્ષીણાં ચ સર્વશઃ। મુખાનિ ચાભ્યવર્તન્ત યેન યાતિ તિલોત્તમા
એ જ રીતે, જ્યાં જ્યાં તિલોત્તમા ગઈ, ત્યાં ત્યાં બધા દેવો અને મહર્ષિઓના પણ મુખ દેખાવા લાગ્યા.
તસ્યા ગાત્રે નિપતિતા દૃષ્ટિસ્તેષાં મહાત્મનામ્। સર્વેષામેવ ભૂયિષ્ઠમૃતે દેવં પિતામહમ્
આ બધા મહાત્માઓની નજર, પિતામહ દેવને છોડીને, તિલોત્તમાના શરીર પર પડી.
ગચ્છન્ત્યાં તુ તયા સર્વે દેવાશ્ચ પરમર્ષયઃ। કૃતમિત્યેવ તત્કાર્યં મેનિરે રૂપસંપદા
તેણી જતી રહી ત્યારે, બધા દેવો અને મહર્ષિઓએ સમજ્યું કે, એના રૂપથી કાર્ય પૂર્ણ થયું છે.
તિલોત્તમાયાં તસ્યાં તુ ગતાયાં લોકભાવનઃ। `કૃતં કાર્યમિતિ શ્રીમાનબ્રવીચ્ચ પિતામહઃ।' સર્વાન્વિસર્જયામાસ દેવાનૃષિગણાંશ્ચ તાન્
જ્યારે તિલોત્તમા ત્યાંથી ગઈ, ત્યારે લોકસર્જનહાર પિતામહે કહ્યું: 'કાર્ય પૂર્ણ થયું,' અને બધા દેવો તથા ઋષિગણોને વિદાય આપી.
જિત્વા તુ પૃથિવીં દૈત્યૌ નિઃસપત્નૌ ગતવ્યથૌ। કૃત્વા ત્રૈલોક્યમવ્યગ્રં કૃતકૃત્યૌ બભૂવતુઃ
પછી એ બંને દૈત્યોએ પૃથ્વી જીતીને, કોઈ શત્રુ ન રહ્યો અને કોઈ દુ:ખ ન રહ્યું; ત્રણેય લોક નિરાંતે કરીને, પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ માન્યું.
દેવગન્ધર્વયક્ષાણાં નાગપાર્થિવરક્ષસામ્। આદાય સર્વરત્નાનિ પરાં તુષ્ટિમુપાગતૌ
દેવ, ગંધર્વ, યક્ષ, નાગ, રાજા અને રાક્ષસોના બધા રત્નો લઈ, તેઓ પરમ તૃપ્તિમાં પહોંચ્યા.
યદા ન પ્રતિષેદ્ધારસ્તયોઃ સન્તીહ કેચન।। નિરુદ્યોગૌ તદા ભૂત્વા વિજહ્રાતેઽમરાવિવ
જ્યારે અહીં એમને રોકનાર કોઈ નહોતું, ત્યારે બંને ચિંતા વિના અમરદેવો જેવી મજા માણતા હતા.
સ્ત્રીભિર્માલ્યૈશ્ચ ગન્ધૈશ્ચ ભક્ષ્યભોજ્યૈઃ સુપુષ્કલૈઃ। પાનૈશ્ચ વિવિધૈર્હૃદ્યૈઃ પરાં પ્રીતિમવાપતુઃ
સ્ત્રીઓ, ફૂલોની વેણીઓ, સુગંધો અને ભરપૂર ખાવા-પીવાના સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ સાથે તથા વિવિધ મનગમતા પીણાંઓથી બંનેએ સર્વોચ્ચ આનંદ અનુભવ્યો.
અન્તઃપુરવનોદ્યાને પર્વતેષુ વનેષુ ચ। યથેપ્સિતેષુ દેશેષુ વિજહ્રાતેઽમરાવિવ
અંતઃપુરમાં, બગીચામાં, પર્વતો પર અને જંગલમાં, જ્યાં મન થાય ત્યાં બંને અમરદેવો જેવી મજા માણતા હતા.
તતઃ કદાચિદ્વિન્ધ્યસ્ય પ્રસ્થે સમશિલાતલે। પુષ્પિતાગ્રેષુ સાલેષુ વિહારમભિજગ્મતુઃ
પછી ક્યારેક વિંધ્ય પર્વતની સમાન પથ્થરની છત પર, ફૂલેલા શાલ વૃક્ષોમાં, બંને ફરવા નીકળ્યા.
દિવ્યેષુ સર્વકામેષુ સમાનીતેષુ તાવુભૌ। વરાસનેષુ સંહૃષ્ટૌ સહ સ્ત્રીભિર્નિષીદતુઃ
ત્યાં, સર્વ પ્રકારની સુખસગવડ સાથેના દિવ્ય સ્થળે, બંને આનંદથી સુંદર આસન પર સ્ત્રીઓ સાથે બેઠા.
તતો વાદિત્રનૃત્તાભ્યામુપાતિષ્ઠન્ત તૌ સ્ત્રિયઃ। ગીતૈશ્ચ સ્તુતિસંયુક્તૈઃ પ્રીત્યા સમુપજગ્મિરે
પછી સ્ત્રીઓએ સંગીત અને નૃત્યથી એમની સેવા કરી, અને પ્રસન્નતાથી ગીતો તથા સ્તુતિઓ ગાઈ એમની પાસે આવી.
તતસ્તિલોત્તમા તત્ર વને પુષ્પાણિ ચિન્વતી। વેષં સા ક્ષિપ્તમાધાય રક્તેનૈકેન વાસસા
એ સમયે તિલોત્તમા જંગલમાં ફૂલો ભેગા કરતી હતી, અને એક લાલ વસ્ત્ર ઢાંકી એણે પોતે પરिधान કર્યું હતું.
નદીતીરેષુ જાતાન્સા કર્ણિકારાન્પ્રચિન્વતી। શનૈર્જગામ તં દેશં યત્રાસ્તાં તૌ મહાસુરૌ
નદીના કાંઠે ઉગેલા કર્ણિકાર ફૂલો તિલોત્તમા ભેગા કરતી કરતી ધીમે ધીમે એ જગ્યાએ પહોંચી, જ્યાં બંને મહાસુરો હતા.
તૌ તુ પીત્વા વરં પાનં મદરક્તાન્તલોચનૌ। દૃષ્ટ્વૈવ તાં વરારોહાં વ્યથિતૌ સંબભૂવતુઃ
શ્રેષ્ઠ દારૂ પીધા પછી, નશામાં આંખો લાલ થઈ ગયેલી, બંનેએ એ અદભુત રૂપાવતીને જોઈને ઉલઝળપાટ અનુભવ્યો.
તાવુત્થાયાસનં હિત્વા જગ્મતુર્યત્ર સા સ્થિતા। ઉભૌ ચ કામસંમત્તાવુભૌ પ્રાર્થયતશ્ચ તામ્
બંને બેઠેલા સ્થાનેથી ઊભા રહી, ત્યાં જઈને, જ્યાં તિલોત્તમા ઊભી હતી, કામવશ થઈ બંનેએ એને મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
દક્ષિણે તાં કરે સુભ્રૂં સુન્દો જગ્રાહ પાણિના। ઉપસુન્દોપિ જગ્રાહ વામે પાણૌ તિલોત્તમામ્
સુંદએ એના જમણા હાથમાં પોતાનો હાથ પકડી લીધો, અને ઉપસુંદએ તિલોત્તમાનો ડાબો હાથ પકડી લીધો.
વરપ્રદાનમત્તૌ તાવૌરસેન બલેન ચ। ધનરત્નમદાભ્યાં ચ સુરાપાનમદેન ચ
વરદાન મળવાનો ગર્વ, પોતાની તાકાત, ધન અને રત્નનો અભિમાન તથા દારૂના નશામાં બંને મસ્ત થઈ ગયા હતા.
સર્વૈરેતૈર્મદૈર્મત્તાવન્યોન્યં ભ્રુકુટીકૃતૌ। મદકામસમાવિષ્ટૌ પરસ્પરમથોચતુઃ
આ બધા નશામાં ચકચૂર થઈ, એકબીજાને ગુસ્સે જોઈ, કામ અને નશામાં ગરક થઈ, બંનેએ એકબીજાને કહ્યું.
મમ ભાર્યા તવ ગુરુરિતિ સુન્દોઽભ્યભાષત। મમ ભાર્યા તવ વધૂરુપસુન્દોઽભ્યભાષત
"આ મારી પત્ની છે, તારી મોટી છે," એવું સુંદએ કહ્યું; "આ મારી પત્ની છે, તારી વહુ છે," એવું ઉપસુંદએ કહ્યું.