અન્તર્ભૂમિગતાન્નાગાઞ્જિત્વા તૌ ચ મહારથૌ। સમુદ્રવાસિનીઃ સર્વા મ્લેચ્છજાતીર્વિજિગ્યતુઃ
પૃથ્વીના નીચે રહેતા નાગો પર પણ વિજય મેળવી, બંને મહારથીઓએ દરિયાની અંદર રહેતી અને વિદેશી જાતિઓને પણ જીતી લીધી.
તતઃ સર્વાં મહીં જેતુમારબ્ધાવુગ્રશાસનૌ। સૈનિકાંશ્ચ સમાહૂય સુતીક્ષ્ણં વાક્યમૂચતુઃ
પછી આખી પૃથ્વી જીતવાનું શરૂ કર્યું, ભયાનક આદેશ આપતા બંનેએ પોતાના સૈનિકોને બોલાવી, કડક શબ્દોમાં વાત કરી.
રાજર્ષયો મહાયજ્ઞૈર્હવ્યકવ્યૈર્દ્વિજાતયઃ। તેજો બલં ચ દેવાનાં વર્ધન્તિ શ્રિયં તથા
રાજર્ષિઓ મહાયજ્ઞો દ્વારા અને દ્વિજાતિઓ દેવો તથા પિતૃઓને અર્પણ કરીને દેવતાઓનું તેજ, બળ અને વૈભવ વધારતા હતા.
તેષામેવં પ્રવૃત્તાનાં સર્વેષામસુરદ્વિષામ્। સંભૂય સર્વૈરસ્માભિઃ કાર્યઃ સર્વાત્મના વધઃ
આ બધા અસુરોના દુશ્મનો એમના ધર્મકર્મમાં લીન છે, તેથી આપણે બધા મળીને પૂરેપૂરો જોર લગાવીને એમનો નાશ કરવો જોઈએ.
એવં સર્વાન્સમાદિશ્ય પૂર્વતીરે મહોદધેઃ। ક્રૂરાં મતિં સમાસ્થાય જગ્મતુઃ સર્વતોમુખૌ
એ રીતે બધાને મહાસાગરના પૂર્વ કાંઠે આદેશ આપી, બંનેએ ક્રૂર મન બનાવીને ચારેય દિશામાં પ્રસ્થાન કર્યું.
યજ્ઞૈર્યજન્તિ યે કેચિદ્યાજયન્તિ ચ યે દ્વિજાઃ। તાન્સર્વાન્પ્રસભં હત્વા બલિનૌ જગ્મતુસ્તતઃ
જે લોકો યજ્ઞ કરતા અને જે દ્વિજાતિઓ યજ્ઞમાં યજમાન બનતા, એ બધાને બંને બલવાનોએ જોરથી મારી નાખ્યા અને પછી ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
આશ્રમેષ્વગ્નિહોત્રાણિ મુનીનાં ભાવિતાત્મનામ્। ગૃહીત્વા પ્રક્ષિપન્ત્યપ્સુ વિશ્રબ્ધં સૈનિકાસ્તયોઃ
મુનિઓના આશ્રમોમાં જે અગ્નિહોત્ર હતા, તે બંનેના સૈનિકોએ વિશ્વાસપૂર્વક પકડીને પાણીમાં ફેંકી દીધા.
તપોધનૈશ્ચ યે ક્રુદ્ધૈઃ શાપા ઉક્તા મહાત્મભિઃ। નાક્રામન્ત તયોસ્તેઽપિ વરદાનનિરાકૃતાઃ
તપસ્વી મહાત્માઓએ ગુસ્સામાં શ્રાપ આપ્યા, છતાં પણ બંનેને કંઈ અસર ન થઈ, કારણ કે તેઓને વરદાનથી રક્ષા મળેલી હતી.
નાક્રામન્ત યદા શાપા બાણા મુક્તાઃ શિલાસ્વિવ। નિયમાન્સંપરિત્યજ્ય વ્યદ્રવન્ત દ્વિજાતયઃ
શ્રાપો પણ બાણ જેવી પથ્થર પર લાગ્યા અને અસર ન કરી, એટલે દ્વિજાતિઓએ પોતાના નિયમ છોડી દઈને ભાગી ગયા.
પૃથિવ્યાં યે તપઃસિદ્ધા દાન્તાઃ શમપરાયણાઃ। તયોર્ભયાદ્દુદ્રુવુસ્તે વૈનતેયાદિવોરગાઃ
પૃથ્વી પર જે તપસ્વી, દમવાળા અને શાંતિપ્રિય મહાત્માઓ હતા, તેઓ બંનેના ભયથી ગરૂડથી ડરેલા સાપની જેમ ભાગી ગયા.
મથિતૈરાશ્રમૈર્ભગ્નૈર્વિકીર્ણકલશસ્રુવૈઃ। શૂન્યમાસીજ્જગત્સર્વં કાલેનેવ હતં તદા
આશ્રમો લૂંટાઈ અને તોડી નાખવામાં આવ્યા, પાત્રો અને સાધનો ફેંકાઈ ગયા, આખું જગત ખાલી અને વિનાશગ્રસ્ત થઈ ગયું, જાણે કાળે સંહાર કર્યો હોય.
તતો રાજન્નદૃશ્યદ્ભિર્ઋષિભિશ્ચ મહાસુરૌ। ઉભૌ વિનિશ્ચયં કૃત્વા વિકુર્વાતે વધૈષિણૌ
પછી, રાજા, જ્યારે ઋષિઓને દેખાયા નહીં, ત્યારે બંને મહાસુરોએ નક્કી કરીને સંહારની ઈચ્છાથી ચારેકોર ફરી વળ્યા.
પ્રભિન્નકરટૌ મત્તૌ ભૂત્વા કુઞ્જરરૂપિણૌ। સંલીનમપિ દુર્ગેષુ નિન્યતુર્યમસાદનમ્
તૂટેલા દાંતવાળા, ઉગ્ર અને ઉન્મત્ત હાથીના રૂપમાં બનીને, બંનેએ કિલ્લામાં છુપાયેલા લોકોને પણ યમલોક પહોંચાડી દીધા.
સિંહૌ ભૂત્વા પુનર્વ્યાઘ્રૌ પુનશ્ચાન્તર્હિતાવુભૌ। તૈસ્તૈરુપાયૈસ્તૌ ક્રૂરાવૃષીન્દૃષ્ટ્વા નિજઘ્નતુઃ
ક્યારેક સિંહ, ક્યારેક વાઘ, તો ક્યારેક અદૃશ્ય બનીને, બંને ક્રૂરોએ વિવિધ ઉપાયો વડે મળતાં ઋષિઓને મારી નાખ્યા.
નિવૃત્તયજ્ઞસ્વાધ્યાયા પ્રનષ્ટનૃપતિદ્વિજા। ઉત્સન્નોત્સવયજ્ઞા ચ બભૂવ વસુધા તદા
યજ્ઞ અને સ્વાધ્યાય બંધ થઈ ગયા, રાજા અને બ્રાહ્મણો નષ્ટ થઈ ગયા, ઉત્સવો અને યજ્ઞો પણ લુપ્ત થઈ ગયા, એવી સ્થિતિ પૃથ્વી પર સર્જાઈ.
હાહાભૂતા ભયાર્તા ચ નિવૃત્તવિપણાપણા। નિવૃત્તદેવકાર્યા ચ પુણ્યોદ્વાહવિવર્જિતા
હાહાકાર અને ભયથી ભરાયેલી, બજારો અને દુકાનો બંધ, દેવકાર્યો અટકી ગયા અને શુભ લગ્ન પણ થવા બંધ થઈ ગયા.
નિવૃત્તકૃષિગોરક્ષા વિધ્વસ્તનગરાશ્રમા। અસ્થિકઙ્કાલસંકીર્ણા ભૂર્બભૂવોગ્રદર્શના
ખેતર અને પશુપાલન બંધ થઈ ગયું, શહેરો અને આશ્રમો બરબાદ થઈ ગયા, જમીન પર હાડકાં અને કંકાલો છવાઈ ગયા, પૃથ્વી ભયાનક દેખાવા લાગી.
નિવૃત્તપિતૃકાર્યં ચ નિર્વષટ્કારમઙ્ગલમ્। જગત્પ્રતિભયાકારં દુષ્પ્રેક્ષ્યમભવત્તદા
પિતૃકાર્ય બંધ થઈ ગયું, મંગળમય ઉચ્છ્વાસો અટકી ગયા, આખું જગત ભયજનક અને જોવા અયોગ્ય બની ગયું.
ચન્દ્રાદિત્યૌ ગ્રહાસ્તારા નક્ષત્રાણિ દિવૌકસઃ। જગ્મુર્વિષાદં તત્કર્મ દૃષ્ટ્વા સુન્દોપસુન્દયોઃ
ચંદ્ર, સૂર્ય, ગ્રહો, તારાઓ અને દેવતાઓ પણ સુન્દ અને ઉપસુન્દના કાર્યો જોઈને દુઃખી થઈ ગયા.
એવં સર્વા દિશો દૈત્યૌ જિત્વા ક્રૂરેણ કર્મણા। નિઃસપત્નૌ કુરુક્ષેત્રે નિવેશમભિચક્રતુઃ
આ રીતે બંને દૈત્યો ક્રૂર કૃત્યો કરીને સર્વ દિશાઓ જીત્યા પછી, કોઈ પ્રતિસ્પર્ધી ન રહ્યો, ત્યારે તેઓએ કુરુક્ષેત્રમાં પોતાનું રાજ્ય સ્થાપ્યું.
તતો દેવર્ષયઃ સર્વે સિદ્ધાશ્ચ પરમર્ષયઃ। જગ્મુસ્તદા પરમાર્તિં દૃષ્ટ્વા તત્કદનં મહત્
પછી સર્વ દેવઋષિઓ, સિદ્ધો અને મહાન ઋષિઓએ તે મહાન વિનાશ અને ભારે દુઃખ જોઈને ત્યાં ભેગા થયા.
તેઽભિજગ્મુર્જિતક્રોધા જિતાત્માનો જિતેન્દ્રિયાઃ। પિતામહસ્ય ભનં જગતઃ કૃપયા તદા
જેઓએ ક્રોધને જીત્યો હતો, પોતાને સંયમમાં રાખ્યા હતા અને ઇન્દ્રિયોને વશમાં કર્યા હતા, એવા બધા દયાથી પ્રેરાઈને જગતના પિતામહ પાસે ગયા.
તતો દદૃશુરાસીનં સહ દેવૈઃ પિતામહમ્। સિદ્ધૈર્બ્રહ્મર્ષિભિશ્ચૈવ સમન્તાત્પરિવારિતમ્
ત્યાં તેમણે પિતામહને દેવતાઓ સાથે બેઠેલા જોયા, અને ચારેય બાજુએ સિદ્ધો અને બ્રહ્મર્ષિઓએ તેમને ઘેરી લીધેલા હતા.
તત્ર દેવો મહાદેવસ્તત્રાગ્નિર્વાયુના સહ। ચન્દ્રાદિત્યૌ ચ શક્રશ્ચ પારમેષ્ઠ્યાસ્તથર્ષયઃ
ત્યાં મહાદેવ, અગ્નિ અને વાયુ, ચંદ્ર અને સૂર્ય, ઇન્દ્ર, સૃષ્ટિના પ્રભુઓ અને ઋષિઓ પણ હાજર હતા.
વૈખાનસા વાલખિલ્યા વાનપ્રસ્થા મરીચિપાઃ। અજાશ્ચૈવાવિમૂઢાશ્ચ તેજોગર્ભાસ્તપસ્વિનઃ
વૈખાનસ, વાલખિલ્ય, વનવાસી, મરીચિપ, અજ અને બુદ્ધિમાન, તેજથી ભરેલા તપસ્વીઓ પણ ત્યાં હાજર હતા.
ઋષયઃ સર્વ એવૈતે પિતામહમુપાગમન્। તતોઽભિગમ્ય તે દીનાઃ સર્વ એવ મહર્ષયઃ
આ બધા ઋષિઓ પિતામહ પાસે ગયા; પછી બધા મહર્ષિઓ દુઃખી થઈને તેમના નજીક આવ્યા અને વાત કરી.
સુન્દોપસુન્દયૌઃ કર્મ સર્વમેવ શશંસિરે। યથા હૃતં યથા ચૈવ કૃતં યેન ક્રમેણ ચ
તેમણે સુન્દ અને ઉપસુન્દના બધા કાર્યો વિગતે જણાવ્યા—કેવું થયું, કોણે કર્યું અને કેવી રીતે થયું તે પણ કહ્યું.
ન્યવેદયંસ્તતઃ સર્વમખિલેન પિતામહે। તતો દેવગણાઃ સર્વે તે ચૈવ પરમર્ષયઃ
પછી તેમણે બધું જ પિતામહને સંપૂર્ણ રીતે જણાવ્યું; અને બધા દેવતાઓ તથા મહાન ઋષિઓએ પણ જાણકારી આપી.
તમેવાર્થં પુરસ્કૃત્ય પિતામહમચોદયન્। તતઃ પિતામહઃ શ્રુત્વા સર્વેષાં તદ્વચસ્તદા
એ વિષયને પિતામહ સામે રાખીને તેમણે તેમને પ્રેર્યા; ત્યારે પિતામહે સૌની વાત સાંભળી.
મુહૂર્તમિવ સંચિન્ત્ય કર્તવ્યસ્ય ચ નિશ્ચયમ્। તયોર્વધં સમુદ્દિશ્ય વિશ્વકર્માણમાહ્વયત્
થોડું વિચાર કરીને અને શું કરવું તે નક્કી કરીને, પિતામહે બંનેના વિનાશ માટે વિશ્વકર્માને બોલાવ્યા.