મમ પૂર્વે ભવન્તો વૈ પિતરઃ સપિતામહાઃ। બ્રૂત કિં કરવાણ્યદ્ય જરત્કારુરહં સ્વયમ્
મારા પૂર્વજ પિતા અને દાદા, તમે અહીં હાજર છો; આજે હું શું કરું, એ મને કહો, કેમ કે હું જ જરત્કારુ છું.
યતસ્વ યત્નવાંસ્તાત સંતાનાય કુલસ્ય નઃ। આત્મનોઽર્થેઽસ્મદર્થે ચ ધર્મ ઇત્યેવ વા વિભો
પ્યારા, તું મહેનતપૂર્વક પ્રયત્ન કર, અમારા વંશની આગળ વધારવા માટે—પછી એ તારા માટે હોય કે અમારા માટે, કે માત્ર ધર્મ માટે હોય.
ન હિ ધર્મફલૈસ્તાત ન તપોઽભિઃ સુસંચિતૈઃ। તાં ગતિં પ્રાપ્નુવન્તીહ પુત્રિણો યાં વ્રજન્તિ વૈ
પ્યારા, ધર્મના ફળોથી કે સારા તપથી પણ, જેની સંતાન નથી, એવાં પિતાઓને એ અવસ્થા મળતી નથી, જે સંતાનવાળા પિતાઓને મળે છે.
તદ્દારગ્રહણે યત્નં સંતત્યાં ચ મનઃ કુરુ। પુત્રકાસ્મન્નિયોગાત્ત્વમેતન્નઃ પરમં હિતમ્
એથી, તું પત્ની લેવાનું અને સંતાન માટે મન લગાડવાનું પ્રયત્ન કર; બેટા, અમારા કહ્યા પ્રમાણે, એ જ અમારો મોટો લાભ છે.
ન દારાન્વૈ કરિષ્યેઽહં ન ધનં જીવિતાર્થતઃ। ભવતાં તુ હિતાર્થાય કરિષ્યે દારસંગ્રહમ્
હું મારા માટે, ધન માટે કે જીવન માટે પત્ની લઉં એમ નથી; પણ તમારો લાભ થાય એ માટે જ હું લગ્ન કરું છું.
સમયેન ચ કર્તાઽહમનેન વિધિપૂર્વકમ્। તથા યદ્યુપલપ્સ્યામિ કરિષ્યે નાન્યથા હ્યહમ્
અને હું આ શરતે અને નિયમ પ્રમાણે જ કરીશ; જો એવી પત્ની મળે તો જ લગ્ન કરીશ, નહિ તો નહીં.
સનામ્ની યા ભવિત્રી મે દિત્સિતા ચૈવ બન્ધુભિઃ। ભૈક્ષ્યવત્તામહં કન્યામુપયંસ્યે વિધાનતઃ
જે કન્યા મારું નામ ધરાવતી હોય, સંબંધીઓ દ્વારા આનંદથી આપવામાં આવે અને ભિક્ષા જેવી જીવનશૈલી ધરાવતી હોય, એવી કન્યાને જ હું નિયમ પ્રમાણે સ્વીકારીશ.
દરિદ્રાય હિ મે ભાર્યાં કો દાસ્યતિ વિશેષતઃ। પ્રતિગ્રહીષ્યે ભિક્ષાં તુ યદિ કશ્ચિત્પ્રદાસ્યતિ
મારા જેવા ગરીબને કોણ ખાસ કરીને પત્ની આપશે? પણ જો કોઈ ભિક્ષા રૂપે આપે તો હું સ્વીકારીશ.
એવં દારક્રિયાહેતોઃ પ્રયતિષ્યે પિતામહાઃ। અનેન વિધિના શશ્વન્ન કરિષ્યેઽહમન્યથા
આ રીતે લગ્ન માટે હું પ્રયત્ન કરીશ, હે પૂર્વજો, અને આ નિયમથી જ—બીજા કોઈ રીતે નહીં.
તત્ર ચોત્પત્સ્યતે જન્તુર્ભવતાં તારણાય વૈ। શાશ્વતં સ્થાનમાસાદ્ય મોદન્તાં પિતરો મમ
આ રીતે, એ સંયોગથી એક સંતાન જન્મશે, જે તમારો ઉદ્ધાર કરશે; અને શાશ્વત સ્થાન પામીને મારા પિતૃઓ આનંદ પામે.
માત્રા હિ ભુજગાઃ શપ્તાઃ પૂર્વં બ્રહ્મવિદાં વર। જનમેજયસ્ય વો યજ્ઞે ધક્ષ્યત્યનિલસારથિઃ
કદીકાળે, ભુજગો તેમના માતા દ્વારા શાપિત થયા હતા, હે બ્રહ્મવિદ્યા જાણનારા શ્રેષ્ઠ, કે જનમેજયના યજ્ઞમાં પવનદેવના રથચાલક તમને દહન કરશે.
તસ્ય શાપસ્ય શાન્ત્યર્થં પ્રદદૌ પન્નગોત્તમઃ। સ્વસારમૃષયે તસ્મૈ સુવ્રતાય મહાત્મને
એ શાપને શાંત કરવા માટે, શ્રેષ્ઠ ભુજગે પોતાની બહેનને એ મહાન આત્માવાળા, સદ્ગુણવંત ઋષિને આપી.
સ ચ તાં પ્રતિજગ્રાહ વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા। આસ્તીકો નામ પુત્રશ્ચ તસ્યાં જજ્ઞે મહામનાઃ
અને ઋષિએ પણ નિયમ પ્રમાણે તેને સ્વીકારી; અને તેના ગર્ભેથી અસ્તીક નામે મહાન બુદ્ધિવાળો પુત્ર જન્મ્યો.
તપસ્વી ચ મહાત્મા ચ વેદવેદાઙ્ગપારગઃ। સમઃ સર્વસ્ય લોકસ્ય પિતૃમાતૃભયાપહઃ
એ પુત્ર તપસ્વી અને મહાન આત્માવાળો હતો, વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત, સર્વ પ્રાણીઓ માટે સમદૃષ્ટિ ધરાવતો અને પિતા-માતા બંનેનો ભય દૂર કરનાર હતો.
અથ દીર્ઘસ્ય કાલસ્ય પાણ્ડવેયો નરાધિપઃ। આજહાર મહાયજ્ઞં સર્પસત્રમિતિ શ્રુતિઃ
પછી લાંબા સમય પછી, પાંડુવંશી રાજાએ મહાયજ્ઞ કર્યો, જેને સર્વપસત્ર કહેવાય છે, એમ સાંભળવામાં આવે છે.
તસ્મિન્પ્રવૃત્તે સત્રે તુ સર્પાણામન્તકાય વૈ। મોચયામાસ તાઞ્શાપાદાસ્તીકઃ સુમહાતપાઃ
જ્યારે એ યજ્ઞ શરૂ થયો, જે ભુજગોનો વિનાશ કરવા માટે હતો, ત્યારે અસ્તીક મહાન તપથી એ શાપમાંથી તેમને મુક્ત કર્યા.
ભ્રાતૄંશ્ચ માતુલાંશ્ચૈવ તથૈવાન્યાન્સ પન્નગાન્। પિતૄંશ્ચ તારયામાસ સંતત્યા તપસા તથા
એણે પોતાના ભાઈઓ, મામાઓ અને અન્ય ભુજગો, તેમજ પોતાના પૂર્વજોને પણ સંતાન અને તપ દ્વારા ઉદ્ધાર્યા.
વ્રતૈશ્ચ વિવિધૈર્બ્રહ્મન્સ્વાધ્યાયૈશ્ચાનૃણોઽભવત્। દેવાંશ્ચ તર્પયામાસ યજ્ઞૈર્વિવિધદક્ષિણૈઃ
વિવિધ વ્રતો અને સ્વાધ્યાયથી એ ઋણમુક્ત થયો અને વિવિધ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞો દ્વારા દેવતાઓને તૃપ્ત કર્યા.
ઋષીંશ્ચ બ્રહ્મચર્યેમ સન્તત્યા ચ પિતામહાન્। અપહૃત્ય ગુરં ભારં પિતૄણાં સંશિતવ્રતઃ
બ્રહ્મચર્યના કૃતવ્યો પૂર્ણ કરીને અને વંશ આગળ વધારીને, પોતાના પૂર્વજોના ભારને દૂર કરીને, જરત્કારુએ દૃઢ પ્રતિજ્ઞા સાથે બધું સંકલ્પ પૂરું કર્યું.
જરત્કારુર્ગતઃ સ્વર્ગં સહિતઃ સ્વૈઃ પિતામહૈઃ। આસ્તીકં ચ સુતં પ્રાપ્ય ધર્મં ચાનુત્તમં મુનિઃ
પછી જરત્કારુએ પોતાના પુત્ર આસ્તીક અને ઉત્તમ ધર્મ પ્રાપ્ત કરીને, પોતાના પિતામહો સાથે સ્વર્ગમાં સ્થાન મેળવ્યું.
જરત્કારુઃ સુમહતા કાલેન સ્વર્ગમેયિવાન્। એતદાખ્યાનમાસ્તીકં યથાવત્કથિતં મયા। પ્રબ્રૂહિ ભૃગુશાર્દૂલ કિમન્યત્કથયામિ તે
જરત્કારુ બહુ લાંબા સમય પછી સ્વર્ગે ગયા; આ રીતે મેં તમને આસ્તીકનું વૃત્તાંત સાચું કહ્યું છે. હવે, ભૃગુકુળના શ્રેષ્ઠ, તમે કહો, હું તમને બીજું શું કહું?
સૌતે ત્વં કથયસ્વેમાં વિસ્તરેણ કથાં પુનઃ। આસ્તીકસ્ય કવેઃસાધોઃ શુશ્રૂષા પરમા હિનઃ
સૌતિ, કૃપા કરીને આસ્તીક મુનિની આ વાર્તા ફરીથી વિગતે કહો, કેમ કે અમને સાંભળવાની ખૂબ જ ઈચ્છા છે.
મધુરં કથ્યતે સૌમ્ય શ્લક્ષ્ણાક્ષરપદં ત્વયા। પ્રીયામહે ભૃશં તાત પિતેવેદં પ્રભાષસે
મિત્ર, તમે બહુ મીઠા અને સરળ શબ્દોમાં વાર્તા કહો છો; અમને ખૂબ આનંદ થાય છે, કેમ કે તમે પિતાની જેમ વાત કરો છો.
અસ્મચ્છુશ્રૂષણે નિત્યં પિતા હિ નિરતસ્તવ। આચષ્ટૈતદ્યથાઽઽક્યાનં પિતા તેત્વં તથા વદ
તમારા પિતા હંમેશાં અમને શ્રદ્ધાથી સાંભળતા અને સેવા કરતા; તમે પણ એ જ રીતે આ વાર્તા કહો જેમ તમારા પિતાએ કહેલી.
આયુષ્મન્નિદમાખ્યાનમાસ્તીકં કથયામિ તે। યથાશ્રુતં કથયતઃ સકાશાદ્વૈ પિતુર્મયા
દીર્ઘાયુ, હવે હું તમને આસ્તીકની વાર્તા એમ જ કહું છું જેમ મેં મારા પિતાના મુખેથી સાંભળી હતી.
પુરા દેવયુગે બ્રહ્મન્પ્રજાપતિસુતે શુભે। આસ્તાં ભગિન્યૌ રૂપેણ સમુપેતેઽદ્ભુતેઽનઘ
પહેલાં દેવયુગમાં, પવિત્ર બ્રાહ્મણ, પ્રજાપતિની બે સુંદર અને અજોડ રૂપાળી દીકરીઓ હતી.
તે ભાર્યે કશ્યપસ્યાસ્તાં કદ્રૂશ્ચ વિનતા ચ હ। પ્રાદાત્તાભ્યાં વરં પ્રીતઃ પ્રજાપતિસમઃ પતિઃ
એ બંને, કદ્રૂ અને વિનતા, કશ્યપની પત્નીઓ બની; તેમના પતિએ, પ્રજાપતિ સમાન, પ્રસન્ન થઈને તેમને મનગમતો વરદાન આપ્યો.
કશ્યપો ધર્મપત્નીભ્યાં મુદા પરમયા યુતઃ। વરાતિસર્ગં શ્રુત્વૈવં કશ્યપાદુત્તમં ચ તે
કશ્યપ પોતાના ધર્મનિષ્ઠ પત્નીઓ સાથે અત્યંત આનંદિત થયા અને તેમના શ્રેષ્ઠ વરદાનની ઇચ્છા સાંભળી—
હર્ષાદપ્રતિમાં પ્રીતિં પ્રાપતુઃ સ્મ વરસ્ત્રિયૌ। વવ્રે કદ્રૂઃ સુતાન્નાગાન્સહસ્રં તુલ્યવર્ચસઃ
એ બંને સ્ત્રીઓ અપ્રતિમ આનંદથી ભરાઈ ગઈ; કદ્રૂએ સહુ સમાન તેજસ્વી હજાર પુત્રો માગ્યા.
દ્વૌ પુત્રૌ વિનતા વવ્રે કદ્રૂપુત્રાધિકૌ બલે। તેજસા વપુષા ચૈવ વિક્રમેણાધિકૌ ચ તૌ
વિનતાએ બે પુત્રો માગ્યા, જે બળમાં કદ્રૂના પુત્રોથી વધારે અને તેજ, રૂપ તથા પરાક્રમમાં પણ શ્રેષ્ઠ હોય.